II SA/Op 130/22

II SA/Op 130/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-06-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Daria Sachanbińska
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1646/22 - Wyrok NSA z 2023-09-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 859
art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego B. Sp. jawna w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 15 lutego 2022 r., nr 1601-IOA.48.26.2021 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe B. Spółka Jawna w O. (dalej również jako "Spółka" bądź "skarżąca") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 15 lutego 2022 r., nr 1601-IOA.48.26.2021, mocą której organ ten utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z dnia 11 października 2021 r., nr 388000-CKK.48.11.2021.14, którą nałożono na skarżącą karę pieniężną w kwocie 10.000 zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 27 kwietnia 2021 r. na parkingu leśnym przy drodze wojewódzkiej nr [..] (DW[...]), funkcjonariusze Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu przeprowadzili kontrolę środka transportu o numerze rejestracyjnym [...], którym przewożono olej napędowy [...] w ilości 3.000 litrów. Zgodnie z przedstawionymi przez kierowcę – J. M., dokumentami, nadawcą i przewoźnikiem towaru było Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe B., Spółka Jawna w O., natomiast odbiorcą – D. G., ZPUH G. w S.
W związku z wykonywanym przewozem w systemie PUESC (SENT) dokonane zostało zgłoszenie nr [...], w którym oprócz innych wymaganych informacji podano lokalizator GPS o numerze: [...]. W trakcie przeprowadzenia kontroli drogowej funkcjonariusze ustalili, że ww. lokalizator nie przekazywał wymaganych prawem danych geolokalizacyjnych. Kierowca włączył lokalizator (Aplikację Mobilną Kierowcy) w dniu 27 kwietnia 2021 r, o godzinie 12:02:59, czyli dopiero podczas kontroli w miejscu zatrzymania pojazdu.
Przeprowadzona kontrola udokumentowana została w protokole nr [...] z dnia 27 kwietnia 2021 r., w oparciu o który Naczelnik Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu, postanowieniem z dnia 28 lipca 2021 r., nr 388000-CKK.48.il.2021.1, wszczął z urzędu wobec przewoźnika postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 2a ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.
Decyzją z dnia 11 października 2021 r., nr 388000-CKK.48.il.2021.14, Naczelnik Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu nałożył na Spółkę B. karę pieniężną w kwocie 10.000 zł. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał na art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 4a i ust. 5 oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2020 r. poz. 859 , ze zm. - zwanej dalej "ustawą o SENT") oraz art. 207 § 1, art. 51 § 1 i § 3, art. 53 § 1, § 3 i § 4, art. 239a, art. 223 § 1 i § 2, art. 222 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm.- zwanej dalej "o.p."). Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że środek transportu o nr. rej. [...] został wyposażony lokalizator GPS o numerze [...], który jednak nie został w trakcie przedmiotowego przewozu włączony, przez co nie był realizowany obowiązek wynikający z art. 10a ust. 1 ustawy SENT, polegający na zapewnieniu przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Brak przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu jest nieprawidłowością penalizowaną przez przepisy ustawy SENT, dlatego zgodnie z art. 22 ust. 2a tejże ustawy, w związku z niewywiązywaniem się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, nałożono na przewoźnika karę pieniężną. Organ stwierdził również brak podstaw do odstąpienia od nałożonej kary pieniężnej.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 26 października 2021 r., Spółka B., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 10a ust 1 i 2 ustawy o SENT poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że na przewoźniku ciąży obowiązek włączenia lokalizatora, podczas gdy z wykładni literalnej przepisu wynika, że przewoźnik nie jest do tego obowiązany;
2. art. 10b ustawy o SENT poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że na przewoźniku ciąży obowiązek włączenia lokalizatora, podczas gdy wskazany przepis bezpośrednio określa, że obowiązkiem tym jest obarczony kierujący;
3. art 22 ust. 2a ustawy o SENT poprzez jego błędne zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej, podczas gdy brak jest podstaw faktycznych i prawnych do nałożenia kary;
4. art 22 ust. 3 ustawy o SENT poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że pogorszenie się sytuacji Spółki B., w związku z lockdownem COVID-19, nie mieści się w pojęciu "ważnego interesu przewoźnika", co bezpośrednio skutkowało niezastosowaniem możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;
5. art. 22 ust. 2a w związku z art. 5 ust. 4 ustawy o SENT i w związku art. 42 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nałożenie niepodlegającej miarkowaniu kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł oraz dopuszczenie nałożenia tej kary pieniężnej bez względu na okoliczności czynu.
W wyniku rozpoznania odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 15 lutego 2022 r., nr 1601-IOA.48.26.2021, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie oraz przytoczył przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie. Podkreślił, że z analizy materiału dowodowego sprawy wynika, że w dniu 27 kwietnia 2021 r. Spółka wykonywała transport pojazdem o nr. rej. [...], przewożącym olej napędowy [...] w ilości 3.000 litrów. Zgodnie z art. 1 ustawy o SENT, ustawa określa zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak również definiuje obowiązki podmiotów uczestniczących w drogowym i kolejowym przewozie towarów oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami opałowymi oraz określa odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu. Towary, których przewóz objęty jest monitorowaniem wymienione są według pozycji Nomenklatury Scalonej CN w art. 3 ustawy o SENT i zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c systemowi monitorowania przewozu podlega przewóz towarów objętych pozycjami CN 2710 (oleje ropy naftowej i oleje otrzymywane z materiałów bitumicznych, inne niż surowe). Nie ma zatem sporu co do tego, że przedmiotowy przewóz podlegał ustawie o SENT. Organ podkreślił, że środkami technicznymi, służącymi monitorowaniu przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi są zgodnie z art. 4 ustawy o SENT: 1) rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne, zwany dalej "rejestrem"; 2) lokalizator; 3) zewnętrzny system lokalizacji, który przekazuje do rejestru dane geolokalizacyjne środka transportu. Rejestr prowadzony jest w systemie teleinformatycznym prowadzonym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, który jest administratorem danych przetwarzanych w rejestrze. W rejestrze gromadzone są m.in. dane: 1) zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach; 1a) geolokalizacyjne przekazywane z lokalizatorów oraz zewnętrznych systemów lokalizacji, obejmujące współrzędne geograficzne dotyczące położenia środka transportu, jego prędkość, datę i godzinę pozyskania tych współrzędnych, azymut środka transportu, błąd przekazywania danych satelitarnych oraz numer lokatizatora albo numer urządzenia. Lokalizator natomiast został zdefiniowany w art. 2 pkt 2a ustawy o SENT i jest to telekomunikacyjne urządzenie końcowe wykorzystujące technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych, na którym zainstalowano oprogramowanie udostępnione przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, służące do monitorowania trasy przewozu towaru. W dalszej kolejności organ odwoławczy podał, że szczegółowy zakres obowiązków poszczególnych podmiotów uczestniczących w dokonaniu przewozu, w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju, określono w art. 5 ustawy o SENT i w myśl jego ust. 4 przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o: a) dane przewoźnika, tj. imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby; b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej; c) numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. A; d) datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru; e) planowaną datę zakończenia przewozu towaru; f) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140), o ile są wymagane; g) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju, albo numer identyfikacyjny miejsca, o którym mowa w art. 16b ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym; h) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi; i) numer lokalizatora albo numer urządzenia. Stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy o SENT za przewoźnika uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadająca osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów. W rozpatrywanej sprawie prawidłowo zatem, z tytułu dokonywanego przewozu, w systemie PUESC (SENT) przewoźnik dokonał 27 kwietnia 2021 r. o godz. 7:59:33 zgłoszenia nr SENT[...], w którym - oprócz innych wymaganych informacji - podał numer lokalizatora GPS: [...]. Na potrzeby skutecznego monitorowania przewozu towarów za pomocą wskazanych środków technicznych ustawodawca nałożył na podmioty dodatkowe obowiązki. I tak, na podstawie art. 10a ust. 2 ustawy o SENT, przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu objęty zgłoszeniem w lokalizator GPS oraz w myśl art.10a ust. 1 tej ustawy, zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem. Dalej organ podał, że zgodnie z brzmieniem art. 10b ustawy o SENT, w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany: 1) włączyć lokalizator:
a) przed rozpoczęciem przewozu towaru - w przypadku przewozu towaru, o którym mowa wart. 5 ust. 1, a w przypadku kilku miejsc załadunku na terytorium kraju z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru z pierwszego miejsca załadunku na terytorium kraju,
b) z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju - w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1;
2) wyłączyć lokalizator nie wcześniej niż z chwilą:
a) dostarczenia towaru do miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju, a w przypadku kilku miejsc dostarczenia towaru na terytorium kraju z chwilą dostarczenia towaru do ostatniego miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju,
b) zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju.
Kierującym, o którym mowa powyżej - zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o SENT - jest osoba fizyczna:
a) która kieruje pojazdem samochodowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 i 284),
b) będąca maszynistą w rozumieniu ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 710, z późn. zm.).
Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż środek transportu o nr. rej. [...], którym przewóz był realizowany, został prawidłowo wyposażony w lokalizator GPS o numerze: [...], jednak nie został on w trakcie przedmiotowego przewozu włączony. Z tego powodu organ uznał, że nie był realizowany obowiązek wynikający z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, polegający na zapewnieniu przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Organ zauważył, że kierowca włączył lokalizator (Aplikację Mobilną Kierowcy) 27 kwietnia 2021 r. o godz. 12:02:59, czyli dopiero podczas kontroli w miejscu zatrzymania pojazdu na parkingu leśnym przy drodze wojewódzkiej nr [...]. Ustalenia te potwierdzają zarówno informacje zawarte w protokole nr [...], jak również notatka służbowa z dnia 27 kwietnia 2021 r. oraz wydruk SENT-GEO-MONITOROWANIE LOKALIZACJI POJAZDÓW dla zgłoszenia SENT[...].Organ zauważył, że zgodnie z art. 22 ust. 2a ustawy o SENT, w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Brak przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu jest więc nieprawidłowością penalizowaną przez przepisy ustawy o SENT. Stąd karę pieniężną w wysokości 10.000 zł należało nałożyć na przewoźnika.
Rozpatrując możliwość odstąpienia od nałożonej kary pieniężnej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust, 3. W myśl art. 26 ust, 3 ustawy o SENT organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej; albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie tub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej; albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Równocześnie jak zauważył organ, użyte w przepisie art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy o SENT pojęcie "może" wskazuje jednoznacznie, że instytucja ulgi, jaką jest odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, oparta jest na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ może, ale nie musi zastosować wnioskowanej ulgi. Zaznaczył, że zarówno ustawa o SENT, jak również ustawa Ordynacja podatkowa, której przepisy w zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio do przedmiotowych kar pieniężnych, nie definiują pojęć "ważnego interesu przewoźnika" i "interesu publicznego". W związku z powyższym, w interpretacji tych pojęć należy posiłkować się dotychczasowym orzecznictwem i doktryną. Generalnie przyjmuje się, że pojęcia te rozumie się jako ważna przyczyna, dla której zastosowanie odstępstwa jest uzasadnione i które pozostają w bezpośrednim związku z momentem naruszenia obowiązku przewidzianego w ustawie o SENT, a dopiero po uznaniu że zaistniały, ustalony będzie tryb, w jakim mogłoby to nastąpić i czy są spełnione wszystkie wymogi formalne danego trybu (tj. wymienione w art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy o SENT). W odniesieniu do przesłanki "interesu publicznego" przyjmuje się, że pojęcie to oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji i tym podobne. Pojęcia te mają cechy charakterystyczne klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga odniesienia się do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzje. Zgodnie z doktryną, "interes publiczny" to np. sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych. W interesie publicznym jest, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje, ale nie w taki sposób, aby prowadziło to do sięgania po pomoc publiczną. Wobec powyższego, interes publiczny należy odczytywać jako pewną potrzebę, której zaspokojenie powinno służyć społecznościom lokalnym lub całemu społeczeństwu. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej stanowi pomoc państwa, udzieloną po to, aby poprzez zapłatę podatku nie doprowadzić do efektów niepożądanych z punktu widzenia społecznego. Z uwagi na nadzwyczajny charakter, instytucję odstąpienia od odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia przepisów ustawy należy interpretować w sposób ścisły, nie zaś rozszerzający. Organ podkreślił, że podstawowym celem ustawy o SENT jest zapewnienie pewnego i skutecznego systemu śledzenia towarów wymienionych w art. 3 tego przepisu na każdym etapie ich przemieszczania. Nieprzestrzeganie nałożonych przez ustawę o SENT wymogów stwarza zagrożenie realizacji tego celu bez względu na to, czy w konkretnym przypadku skutkowało ono uszczupleniem należności podatkowych. Kary nakładane w oparciu o art. 22 ustawy o SENT są obligatoryjne. W ocenie organu, system kar wskazany w ustawie SENT jest przejrzysty i czytelny z uwagi na sposób ich wymierzania. Konstrukcja i wysokość samej kary ma działać w ten sposób, aby niedopełnienie obowiązku było nieopłacalne zarówno w obszarze finansowym, jak i w aspekcie społecznym. Wobec powyższego, po dokonaniu oceny tego, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego w przedmiotowej sprawie, tj. czy zapłacenie należności związanych z karą za niezapewnienie przekazywania danych przez lokalizator przez całą trasę przewozu, czy też rezygnacja z dochodzenia tych należności - uwzględniając m.in. takie dyrektywy, jak sprawiedliwość, równość podmiotów wobec prawa czy praworządność, organ uznał, że odstąpienie od nałożenia kary ze względu na przesłankę interesu publicznego w sprawie objętej tą decyzją nie znajduje zastosowania. Z kolei w odniesieniu do przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" organ stwierdził, że w ugruntowanej już linii orzeczniczej sądów administracyjnych, wskazuje się, że przez "ważny interes strony" należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. To sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Przykładem, może tu być utrata możliwości zarobkowania, czy losowa utrata majątku. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje zatem jej subiektywne przekonanie o tym, że taki interes zaistniał, lecz względy zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny oraz zagrożenie egzystencji. Pojęcia ważnego interesu nie można jednak upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadczy strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązań, czy też w jej przeświadczeniu o braku uszczupleń podatkowych związanych z zaistniałą nieprawidłowością. Istnienie przesłanki "ważnego interesu strony" należy więc rozpatrywać zarówno w kontekście wystąpienia sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu, a które zaważyły na popełnionej nieprawidłowości, jak również przez pryzmat sytuacji ekonomicznej i życiowej strony oraz jej możliwości zarobkowania. Organ zauważył, że we wniosku o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej oraz w odwołaniu, Spółka B. wskazała na spadek obrotów i pogorszenie się sytuacji finansowej w związku z lockdownem COVID-19, co w jej ocenie bezpośrednio wpływa na możliwość odstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej. Nie przedstawiła natomiast żadnych dokumentów odnośnie do posiadanego majątku. Dlatego, na podstawie dostępnych baz danych, organ pierwszej instancji ustalił kondycję finansową Spółki. Analiza składanych w okresie od stycznia 2019 r. do czerwca 2021 r. deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 wykazała, że średnia miesięczna wartość netto wykazanej w tych miesiącach samej tylko sprzedaży krajowej opodatkowanej stawką 23% wyniosła ponad 3 mln zł miesięcznie, przy czym kwota VAT podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego wykazywana była w średniej wysokości prawie 23 tys. zł miesięcznie. Oznacza to, że wartość netto czynności opodatkowanych VAT przekraczała wartość netto czynności, od których strona miała prawo podatek odliczyć (np. zakupów krajowych). Dane te wskazują na stabilną działalność przynoszącą stały dochód, Ponadto analiza deklaracji PIT-36L składanych przez wspólników Spółki za lata 2019-2020 wykazała, że w 2019 r. wspólnicy wykazali łączny dochód z działalności gospodarczej w wysokości 272.712,22 zł, przy przychodzie w wysokości 42.057.431,26 zł. Natomiast w 2020 r. łączny dochód wspólników z działalności gospodarczej wynosił 712.276,51 zł, przy przychodzie w wysokości 32.268.297,92 zł. Dodatkowo ustalono, że Spółka posiada majątek składający się z pięciu nieruchomości oraz dziewiętnastu pojazdów (w tym: osiem samochodów ciężarowych, sześć samochodów osobowych, dwa ciągniki siodłowe oraz dwie naczepy i przyczepy). Nieprzedstawienie zatem dokumentacji dotyczącej kondycji finansowej Spółki B. w zestawieniu z ustaleniami wynikającymi ze składanych deklaracji podatkowych - w przekonaniu organu - uprawniają do twierdzenia o dobrej kondycji finansowej odwołującej. Organ zaznaczył, że wystąpienie przesłanki ważnego interesu przewoźnika wiąże się z istnieniem po jego stronie szczególnych powodów, w konsekwencji których żądanie pełnej i terminowej zapłaty kary może zachwiać podstawami jego egzystencji i osób od niego zależnych. Jest to zatem całokształt okoliczności dotyczącej sytuacji przewoźnika, w szczególności sytuacji materialnej, finansowej. Spółka B. nie przedstawiła dowodów na to, że w sprawie zachodzą nadzwyczajne i losowe okoliczności, które rzutowałyby na niemożność wywiązania się z należności wynikającej z decyzji i tym samym uzasadniały odstąpienie od wymierzenia przedmiotowej kary z uwagi na ważny interes przewoźnika. Odstąpienie w takich okolicznościach od wymierzenia ww. kary pieniężnej kolidowałoby z interesem Skarbu Państwa, naruszając tym samym interes publiczny. Zastosowanie ulgi stawiałoby bowiem Spółkę w nieuzasadnionej, uprzywilejowanej pozycji wobec innych podmiotów, nie podważających konieczności zapłaty ww. kary pieniężnej w sytuacji naruszenia przepisów ustawy o SENT i wywiązujących się z tego obowiązku. Byłoby to też niezgodne z zasadą zaufania do organów podatkowych i stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równego traktowania wszystkich podmiotów przez organy państwowe. W konsekwencji organ stwierdził, że zapłata kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł nie pogorszy sytuacji ekonomicznej strony ani nie zachwieje podstawami egzystencji w taki sposób, aby w konsekwencji stała się beneficjentem pomocy publicznej. Brak jest również podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej również ze względu na ważny interes strony.
W dalszej kolejności organ odniósł się do zarzutów odwołania uznając je za niezasadne. Wskazał, że pomimo nałożenia przepisami ustawy o SENT odrębnych obowiązków na przewoźnika (wyposażenie w lokalizator) oraz na kierującego (włączenie lokalizatora), co sugerowałoby, że przewoźnik nie jest bezpośrednio obowiązany do włączenia lokalizatora, to jednak niewypełnienie ciążącego na kierującym obowiązku włączenia lokalizatora w ostateczności skutkuje niewypełnieniem obowiązku nałożonego w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT na przewoźnika, a mianowicie zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. Dlatego też w konsekwencji to właśnie na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, o której mowa w art. 22 ust. 2a ustawy o SENT. Organ podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że na przedsiębiorcy realizującym przewóz ciąży obowiązek zorganizowania przewozu i czuwania, aby nie doszło do naruszenia przepisów regulujących dany przewóz i co do zasady odpowiedzialność przewoźnika jest niezależna od odpowiedzialności kierowcy. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania lub zaniedbania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, prowadziłoby w istocie do każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze kierowców. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10b ustawy o SENT, organ wyjaśnił, że włączenie lokalizatora przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju albo z chwilą wjazdu na terytorium kraju (art. 10b pkt 1 ustawy SENT) należy do obowiązków kierującego. Obowiązki przewoźnika i przewidziane za nie kary administracyjne są odrębnie uregulowane od obowiązku kierowcy i kary grzywny, której on podlega za naruszenie tych obowiązków. W przedmiotowej sprawie chodzi natomiast o odpowiedzialność przewoźnika, który to odpowiada w całości za proces przekazywania danych geolokalizacyjnych na całej trasie transportu. Kwestia niewywiązywania się przez kierowcę z nałożonych na niego obowiązków nie wpływa jednak na powyżej wskazaną odpowiedzialność przewoźnika, który w ramach prowadzonej działalności odpowiada za działania lub zaniechania zatrudnionych pracowników. W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 22 ust. 2a ustawy o SENT, organ podkreślił, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony postępowania, prowadząc do zmniejszenia jej obciążeń finansowych, bądź spożytkowania środków z nałożonej kary na inne cele strony. Nie jest to jednak równoważne z przesłanką "ważnego interesu podmiotu", bowiem obowiązkiem każdego obywatela jest przestrzeganie norm prawnych, a konsekwencją ich naruszenia jest właśnie nałożenie kary. Kara pieniężna wiąże się z niewypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę wymogów, ważnych z punktu widzenia właściwego funkcjonowania życia społecznego czy gospodarczego. Również zasadą jest płacenie należności publicznych, w tym kar, a odstąpienie od nich jest wyjątkiem i powinno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które realnie zagrażają bytowi osoby wnioskującej. Należy więc unikać sytuacji, w której odstąpienie od kary stawiałoby stronę w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów, które znalazły się w podobnej lub gorszej sytuacji. Organ dodał też, że samo wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej związanej z pandemią COViD-19, nie może być podstawą do odstąpienia od wymierzenia kary, gdyż jak wynika z przeprowadzonej analizy kondycji finansowej Spółki, zapłata przedmiotowej kary pieniężnej leży w jej możliwościach finansowych i nie zagrozi płynności finansowej ani nie spowoduje konieczności ograniczenia działalności czy redukcji zatrudnienia, które to przesłanki wskazywałyby na istnienie interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary. W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 22 ust. 2a w związku z art. 5 ust. 4 ustawy o SENT i w związku art. 42 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organ podał, że przepisy dotyczące nakładania kar pieniężnych w ustawie o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów i nakładane w trybie administracyjnym są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego zaskarżenia ustawy o SENT do Trybunału Konstytucyjnego, organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie dotyczy nałożenia kary pieniężnej na podstawie innego przepisu, a mianowicie art. 22 ust. 2a, w związku z niezapewnieniem przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Wbrew twierdzeniom strony, w zaskarżonej decyzji nie wskazano, że w przypadku skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, nie może zajść możliwość zawieszenia przez sąd postępowania z urzędu z uwagi na zaskarżenie ustawy o SENT do Trybunału Konstytucyjnego. Końcowo organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie mają zastawiania przepisy art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie bowiem z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła PHU B. Spółka Jawna, reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata A. J. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 10a ust. 1 i 2 ustawy o SENT poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż na przewoźniku ciąży obowiązek włączenia lokalizatora, podczas gdy z wykładni językowej przepisu wynika, iż przewoźnik nie jest do tego obowiązany;
2) art. 10b ustawy o SENT poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że na przewoźniku ciąży obowiązek włączenia lokalizatora, podczas gdy wskazany przepis wprost określa, iż obowiązkiem tym jest obarczony kierujący;
3) art. 22 ust 2a ustawy o SENT poprzez jego błędne zastosowanie i nałożenie na Spółkę Jawną B. kary pieniężnej, podczas gdy brak jest podstaw faktycznych i prawnych do nałożenia kary;
4) art. 22 ust 3 ustawy o SENT poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż pogorszenie się sytuacji Spółki Jawnej B., w związku z lockdownem COVID-19, nie mieści się w pojęciu "ważnego interesu przewoźnika", co bezpośrednio skutkowało niezastosowaniem możliwości odstąpienia od nałożenia na Spółkę Jawną B. kary pieniężnej, a w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy istotnego z punktu widzenia zastosowania przewidzianej we wskazanym przepisie instytucji;
5) art. 22 ust. 2a w związku z art. 5 ust. 4 ustawy o SENT w związku art. 42 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez nałożenie na Spółkę Jawną B. niepodlegającą miarkowaniu karę pieniężną w wysokości 10.000 zł oraz dopuszczenie nałożenia ww. kary pieniężnej bez względu na okoliczności czynu.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postepowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych. Ewentualnie z daleko posuniętej ostrożności procesowej wniosła o zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie do czasu rozpoznania skargi konstytucyjnej przez Trybunał Konstytucyjny.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że jej zdaniem, przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych, przy czym zwrot "zapewnić" zgodnie z literalną wykładnią popartą definicją legalną zawartą w "Słowniku Języka Polskiego PWN" oznacza "świadczyć komuś, że coś jest lub będzie na pewno". Zdaniem skarżącej, obowiązek włączenia lokalizatora nie ciąży zatem bezpośrednio na przewoźniku, bowiem wyposażając środek transportu w lokalizator zapewnił on jednocześnie przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. Wobec powyżej przedstawionej argumentacji na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy o SENT, stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw faktycznych i prawnych do nałożenia tej kary, bowiem Spółka Jawna B. jako przewoźnik, wywiązała się z ciążących na niej obowiązków wynikających z art. 10 ustawy o SENT. Uzasadniając zarzut dotyczący naruszenia art 22 ust. 3 ustawy o SENT poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż pogorszenie się sytuacji Spółki Jawnej B., w związku z lockdownem COVID-19, nie mieści się w pojęciu "ważnego interesu przewoźnika", podniosła, że ustanowioną prawnie zasadą jest, iż nakładane na przedsiębiorców obciążenia (kary) winny być współmierne do wagi popełnionego uchybienia. Tym samym dyrektywa zawarta w art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców, którą należy odczytywać łącznie z regulacjami ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, nakazuje organowi ważenie praw przedsiębiorców i ogólnie pojętego interesu publicznego. W sprawach z zakresu nałożenia kar pieniężnych na podstawie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, organy muszą dokonać poddającego się kontroli wyboru między interesem fiskalnym a interesem strony. Przy czym ważny interes przewoźnika powinien być oceniony nie wyłącznie przez pryzmat jego kondycji finansowej a wagi naruszonego dobra i wagi naruszonego obowiązku. Oceniając zaś, czy w sprawie zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, organ powinien każdorazowo uwzględnić w szczególności rodzaj stwierdzonego naruszenia i jego konsekwencje, zachowanie przewoźnika po jego ujawnieniu, w tym fakt jego usunięcia, a także dotychczasowy sposób prowadzenia działalności gospodarczej, w tym stwierdzone naruszenia ustawy o SENT. Okoliczności te w całokształcie wpływają bowiem na ocenę, czy zgodnie z zasadami sprawiedliwości i proporcjonalności w interesie publicznym leży nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej, czy też odstąpienie od jej nałożenia. W przekonaniu skarżącej, w przedmiotowej sprawie organ nakładający karę pieniężną kierował się wyłącznie interesem fiskalnym, a nie interesem strony. Przesłanka "ważnego interesu przewoźnika" została bowiem oceniona wyłącznie przez pryzmat jej kondycji finansowej, a nie wagi naruszonego obowiązku - na co wskazuje treść zaskarżonej decyzji, a w szczególności dokonana analiza składanych w okresie od stycznia 2019 r., do czerwca 2021 r., deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 oraz deklaracji PIT-36L. Zdaniem skarżącej, w zaskarżonej decyzji podano wielkość majątku Spółki Jawnej B., jako argument przemawiający za możliwością i zasadnością nałożenia na nią kary pieniężnej, z pomięciem innych czynników - nie wzięto pod rozwagę wagi naruszonego dobra i wagi naruszonego obowiązku, co potwierdza przeprowadzona kontrola w dniu 27 kwietnia 2021 r., na parkingu leśnym przy drodze wojewódzkiej nr [...] (DW[...]), podczas której funkcjonariusze Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu nie ujawnili żadnych innych nieprawidłowości, oprócz niewłączonego lokalizatora. Badany w przedmiotowej sprawie przewóz oleju napędowego [...] w ilości 3.000 litrów podlegał zgłoszeniu do rejestru SENT, do którego został zgłoszony w dniu 27 kwietnia 2021 r., o godzinie 7:59:33 i zarejestrowany pod numerem SENT[...], zaś środek transportu o numerze rejestracyjnym [...], którym przewóz był realizowany został wyposażony w lokalizator GPS o numerze:[...]. Wskazany pojazd był również zarejestrowany w systemie Dyna fleet, który jest obsługiwany przez V. Podniosła też, że epidemia COVID-19 jest nadzwyczajną, losową sytuacją i wpływa bezpośrednio na możliwości ekonomiczne, życiowe i zarobkowe, bowiem sam ustawodawca w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (druk Sejmowy 299), wskazał, że przedstawione rozwiązania uzasadnione są działaniem choroby COVID-19 "jako siły wyższej i związanej z nią epidemią", co jednoznacznie potwierdza kwalifikację epidemii jako przypadku siły wyższej. Zdaniem skarżącej, wpływ pandemii COVID-19 na przedsiębiorstwo mieści się w zakresie pojęcia "siła wyższa, bowiem pandemia cechuje się: zewnętrznością, a więc nie wynika bezpośrednio, ani pośrednio z działania Spółki i następuje poza jego strukturą; niemożnością jej przewidzenia, rozumiana jako nadzwyczajność i nagłość; niemożliwością zapobieżenia jej skutkom, czyli niezdolnością do odparcia przez Spółkę, pomimo podjęcia wszelkich działań, nadchodzącego niebezpieczeństwa. Zdaniem skarżącej, wpływ pandemii COVID-19 na Spółkę jest zdarzeniem pojmowanym jako "siła wyższa", zaś zakres tego pojęcia jak wykazano powyżej mieści się w zakresie pojęcia "ważny interes przewoźnika" i tym samym umożliwia to na podstawie art. 22 ust 3 ustawy o SENT odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Dlatego przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy uwzględnić, czy strona prowadziła działalność zgodną z prawem i czy w związku ze stwierdzonym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków (uszczuplenia dochodów Skarbu Państwa). Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że nie ma podstaw, aby uznać, że niewłączenie lokalizatora nastąpiło z innej przyczyny, aniżeli z przeoczenia kierowcy. Wszystkie inne zgłoszenia kontrolowanego transport, były dokonane zgodnie z prawem. Uzasadniając wniosek o zawieszenie postępowania, skarżąca podniosła, że wynik niniejszej sprawy może być zależny od wyniku innego toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania. Zgodnie z twierdzeniem zawartym w skardze konstytucyjnej konstrukcja art. 22 ust. 3 ustawy o SENT narusza zasady prawidłowej legislacji poprzez stanowienie przepisów niejasnych i niezapewniających podstawowych gwarancji materialnoprawnych i procesowych wynikających z art. 42 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto, art. 22 ust. 3 ustawy o SENT jest w świetle rozważań Trybunału Konstytucyjnego uznany jest jako niejednoznaczny i niestosowany przez organy (postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 2021 r., Ts 121/20).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 - zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z treści powyższych przepisów wynika zatem, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w okolicznościach faktycznych sprawy zasadnie została nałożona na skarżącą kara pieniężna w wysokości 10.000 zł z uwagi na niewywiązanie się z obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem i czy organy administracji prawidłowo rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Bezspornym jest, że w dniu 27 kwietnia 2021 r. w trakcie realizowania przewozu objętego zgłoszeniem SENT[...] zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego nr rej. [...] został poddany kontroli na parkingu leśnym przy drodze wojewódzkiej nr [...] (DW[...]). Przedmiotem przewozu było 3.000 litrów oleju napędowego [...]. Zgodnie ze zgłoszeniem SENT przewoźnikiem towaru była skarżąca. W wyniku kontroli ujawniono, że urządzenie geolokalizacyjne nie było włączone przez kierowcę przed rozpoczęciem przewozu. Kierowca J. M. oświadczył, że wyjeżdżając z siedziby firmy zapomniał włączyć urządzenie geolokalizacyjne i włączył je dopiero na parkingu leśnym podczas kontroli w miejscu zatrzymania. W dniu kontroli nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO. Poza sporem jest, że przewożony przez skarżącą towar w postaci 3.000 litrów oleju napędowego [...], klasyfikowany do kodu CN 2710 podlegał systemowi monitorowania przewozu i obrotu (art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o SENT). Skarżąca jest przewoźnikiem.
Zgodnie z art. 2 pkt 8 cyt. powyżej ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - zwanej nadal ustawą o SENT, przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów rozumiany - stosownie do art. 2 pkt 9 ustawy o SENT - jako przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku.
Z tego tytułu na skarżącej ciążą obowiązki wynikające z tej ustawy, w tym określony w art. 10a ust. 1 obowiązek zapewnienia w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Obowiązki kierującego środkiem transportu wyposażonym w lokalizator zostały odrębnie uregulowane w ustawie o SENT. Zgodnie z art. 10b ustawy o SENT, w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany: 1) włączyć lokalizator: a) przed rozpoczęciem przewozu towaru - w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a w przypadku kilku miejsc załadunku na terytorium kraju z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru z pierwszego miejsca załadunku na terytorium kraju, b) z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju - w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1; 2) wyłączyć lokalizator nie wcześniej niż z chwilą: a) dostarczenia towaru do miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju, a w przypadku kilku miejsc dostarczenia towaru na terytorium kraju z chwilą dostarczenia towaru do ostatniego miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju, b) zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju.
W myśl art. 10c ust. 1 ustawy o SENT w przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, kierujący, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. a, jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, kierujący środkiem transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, przewożący towary niebezpieczne określone w Umowie europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 769 i 2471) jest obowiązany zatrzymać środek transportu na najbliższym parkingu samochodowym lub w innym miejscu zapewniającym postój, z uwzględnieniem przepisów działu 8.4 i 8.5 tej umowy (art. 10c ust. 2 ustawy o SENT). W myśl art. 10c ust. 3 ustawy o SENT przewóz towaru środkiem transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, może być kontynuowany po: 1) przywróceniu sprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji albo 2) przeładunku towaru na środek transportu wyposażony w sprawny lokalizator albo którego dane geolokalizacyjne są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji, albo 3) wyposażeniu środka transportu w sprawny lokalizator, albo 4) nałożeniu zamknięć urzędowych na środek transportu lub towar albo zarządzeniu konwoju, o którym mowa w art. 67 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 505).
Odrębnie natomiast została uregulowana odpowiedzialność przewoźnika i kierującego środkiem transportu za naruszenie przepisów ustawy o SENT. I tak stosownie do art. 22 ust. 2a ustawy o SENT w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Natomiast zgodnie z art. 32 ust. 1 ww. ustawy w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 10b (pkt 2), niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 10c ust. 1 (pkt 3) - kierujący podlega karze grzywny w wysokości od 5.000 do 7.500 zł.
Sąd stwierdza, że organy prawidłowo uznały, iż skarżąca, jako przewoźnik, podlega karze administracyjnej przewidzianej w art. 22 ust. 2a w związku z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT.
Jak słusznie akcentował organ odwoławczy, przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są bowiem niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Natomiast uregulowana w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT instytucja odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 warunkowana wystąpieniem w danej sprawie "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jest instytucją wyjątkową (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 1039/20 – wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne w CBOSA). Posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 22 ust. 3 ustawy o SENT nieostrymi pojęciami: "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymaga wypełnienia ich treści w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można jednak utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika"", o jakim stanowi art. 67a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/19 i z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 1039/20).
W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła do organu pierwszej instancji o zastosowanie powołanej regulacji art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. Organ pierwszej instancji podjął niezbędne czynności w celu zbadania i oceny, czy istniały w sprawie przesłanki do jej zastosowania. Jednak skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów uzasadniających wystąpienie ważnego interesu przewoźnika i ważnego interesu publicznego. W związku z powyższym organ dokonał z urzędu zebrania i analizy dokumentów obrazujących sytuację materialną skarżącej. W ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił kondycję finansową Spółki. Z analizy deklaracji VAT-7 za okres od stycznia 2019 r. do czerwca 2021 r. wynikało, że średnia miesięczna wartość netto sprzedaży krajowej opodatkowanej stawką 23% wyniosła ponad 3 mln zł miesięcznie, przy czym kwota VAT podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego wykazywana była w średniej wysokości około 23 tys. zł miesięcznie. Ponadto analiza deklaracji PIT-36L składanych przez wspólników Spółki za lata 2019-2020 wykazała, że w 2019 r. wspólnicy wykazali łączny dochód z działalności gospodarczej w wysokości 272.712,22 zł, przy przychodzie w wysokości 42.057.431,26 zł. Natomiast w 2020 r. łączny dochód wspólników z działalności gospodarczej wynosił 712.276,51 zł, przy przychodzie w wysokości 32.268.297,92 zł. Dodatkowo organ ustalił, że Spółka posiada majątek składający się z pięciu nieruchomości oraz dziewiętnastu pojazdów (w tym: osiem samochodów ciężarowych, sześć samochodów osobowych, dwa ciągniki siodłowe oraz dwie naczepy i przyczepy). Nieprzedstawienie zatem dokumentacji dotyczącej kondycji finansowej Spółki B. w zestawieniu z ustaleniami wynikającymi ze składanych deklaracji podatkowych, zdaniem Sądu, uprawniają do twierdzenia o dobrej kondycji finansowej skarżącej.
Podkreślić należy, że niewłączenie przez kierowcę lokalizatora niewątpliwie uniemożliwia przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, za co odpowiedzialność ponosi przewoźnik. Skoro skarżąca od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą, to powinna mieć świadomość, że za pomocą tego systemu ma możliwość sprawdzenia i nadzorowania czy kierowca używa lokalizatora. W sytuacji jednak jak w niniejszej sprawie, tj. gdy geolokalizator nie został uruchomiony przez kierowcę w chwili rozpoczęcia przewozu (został włączony dopiero w związku z zatrzymaniem pojazdu do kontroli), a przewoźnik nie zareagował, to uznać należy, że przewoźnik nie dochował przynajmniej należytej staranności. W takim przypadku nie ma znaczenia czy powyższe naruszenie miało czy też nie miało wpływu na dochody Skarbu Państwa (uszczuplenie podatkowe). Sam fakt wyposażenia pojazdu w geolokalizator, przeszkolenie pracownika jest niewystarczające do uznania, że przedsiębiorca zapewnił prawidłową realizację obowiązków nałożonych ustawą o SENT. Urządzenie musi zostać włączone, trasa rejestrowana a pojazd możliwy do lokalizacji w danej chwili przejazdu. Zadanie przewoźnika nie ogranicza się jedynie do wyposażenia pojazdu w lokalizator, ale również, czy przede wszystkim, do nadzoru nad wykonywanym transportem, w tym, czy wykonujący transport kierowca w sposób właściwy używa lokalizatora. Powinna zatem w taki sposób zorganizować pracę, aby nadzór nad wykonywanym transportem był we właściwy sposób realizowany, a obowiązki wynikające z ustawy o SENT wykonywane. Brak włączenia lokalizatora nie może być uznany za formalne uchybienie ani oczywistą omyłkę (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 22 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 939/20; WSA w Gliwicach z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 34/21). Uwzględnić należy, że kontrolowany przewóz naruszył jasną, prostą regułę, której przestrzeganie warunkuje niedopuszczenie do nielegalnego obrotu towarami wrażliwymi. Stwierdzone zaś naruszenie jest oczywiste i wynikało z zaniedbania, a więc nie może zostać uznane za usprawiedliwione. Ponieważ kara ma cel prewencyjny za odstąpieniem od jej nałożenia nie może przemawiać fakt, że nie doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnych na skutek stwierdzonego naruszenia.
Dodać w tym miejscu należy, iż możliwość nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika w przypadku zaniedbań kierowcy, była już przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych na tle ustawy o transporcie drogowym, w której analogicznie unormowano odrębnie odpowiedzialność przewoźnika i kierowcy. Stanowisko wypracowane na podstawie przepisów tej ustawy zasługuje na uwzględnienie także na kanwie ustawy o SENT z uwagi na podobieństwo regulacji. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, to na przedsiębiorcy realizującym przewóz ciąży obowiązek zorganizowania przewozu i czuwania, aby nie doszło do naruszenia przepisów regulujących dany przewóz. Co do zasady odpowiedzialność przewoźnika jest niezależna od odpowiedzialności kierowcy. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy, w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania lub zaniedbania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, prowadziłoby w istocie do każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze kierowców (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2686/17). Przyjmuje się, że skoro za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z tą osobą (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). W orzecznictwie podkreśla się też, że wpływ przedsiębiorcy na pracę kierowców, którymi się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego nie polega tylko na odbieraniu oświadczeń od kierowców o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry i czuwaniu, aby do naruszeń tych nie dochodziło (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r., II GSK 1251/15).
W związku z powyższym nie powinno budzić wątpliwości, że to skarżąca ponosi odpowiedzialność za nieprzekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu.
Podkreślenia również wymaga, że wysokość kary została ustalona przez ustawodawcę, w związku z tym, wobec braku podstaw do odstąpienia do jej wymierzenia, nie można twierdzić, że jest ona nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wagi naruszenia. Brak nadzoru nad transporterem nie może zostać uznany, jak już wcześniej podniesiono, za oczywistą omyłkę czy formalne uchybienie. Ustawa o SENT przewiduje kary pieniężne w różnej wysokości za poszczególne uchybienia. Ustawa o SENT w art. 22 ust. 1a sankcjonuje niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10 ust. 1a, i dostarczenie zgłoszonego paliwa opałowego do innego miejsca dostarczenia towaru, o ile nie ustalono podmiotu, który nabył lub posiada to paliwo najwyższą karą pieniężną w wysokości 100.000 zł. W wypadku niedokonania zgłoszenia przez przewoźnika, stwierdzenia, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu przez przewoźnika w zgłoszeniu, niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3 na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000 zł (art. 22 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o SENT). Nieuzupełnienie zgłoszenia o konkretne dane sankcjonowane jest karą 10.000 zł (art. 22 ust. 2 ustawy o SENT). Niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem podlega karze 10.000 zł. Nie jest to więc kara najwyższa przewidziana w tej ustawie. Zasada proporcjonalności została przez ustawodawcę zachowana. Dotkliwość określonych w ustawie o SENT kar pieniężnych za naruszenie jej przepisów ma na celu zobligowanie uczestników transportu, o których mowa w ustawie, do rygorystycznego i skrupulatnego przestrzegania zawartych w niej regulacji. W uzasadnieniu projektu tej ustawy podkreślono, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na podmioty, dokonujące przewozu towarów. W ustawie sankcjami w postaci kar pieniężnych zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. Wskazano, że system kar z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. Nakładanie wysokich kar albo grzywien winno mieć działanie odstraszające i prewencyjne. Prawodawca nie przewidział też możliwości miarkowania wysokości nakładanej kary w zależności od okoliczności sprawy. Nie wprowadził też wyraźnych rozwiązań prawnych, które by różnicowały wagę stwierdzonych uchybień i ewentualnych braków popełnionych przez przewoźnika, w zależności od istotności, któregoś z elementów zgłoszenia SENT, które przewoźnik ma obowiązek wskazać przed rozpoczęciem przewozu, czy też w zależności od dotychczasowej działalności.
Dla odstąpienia od wymierzenia kary nie ma zatem znaczenia błąd pracownika podmiotu odpowiedzialnego czy nieznajomość przepisów prawa. Przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Przepisy ustawy zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów a więc są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których mogą się zdarzyć przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki czy działania przyczyn zewnętrznych.
W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji prawidłowo rozważyły i uznały, że brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej. Swoje stanowisko właściwie uzasadniły. Brak jest podstaw do uznania, że nałożenie kary pieniężnej może spowodować utratę płynności finansowej skarżącej. Zgodzić należało się również z organem, że wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej związanej z pandemią COViD-19, nie może być podstawą do odstąpienia od wymierzenia kary, w sytuacji, gdy z analizy kondycji finansowej Spółki wynika, że zapłata przedmiotowej kary pieniężnej leży w jej możliwościach finansowych i nie zagrozi płynności finansowej ani nie spowoduje konieczności ograniczenia działalności czy redukcji zatrudnienia, które to przesłanki wskazywałyby na istnienie interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary. Jak już wyżej wskazano brak uszczuplenia należności publicznoprawnej, dotychczasowy sposób prowadzenia działalności gospodarczej, odpowiednie przeszkolenie kierowcy, nie uzasadnia odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika. Sama dolegliwość kary również nie stanowi takiej okoliczności. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji prawidłowo dokonał analizy interesu publicznego. Rozważania organu w tym zakresie pozwalają stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Należy podkreślić, że wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (por. wyrok TK z 26 marca 2002 r., SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15). Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłoby zatem zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. O naruszeniu tej zasady, nie może stanowić podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez skarżącą. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni.
Reasumując Sąd stwierdza, że orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały właściwej subsumcji przepisów ustawy o SENT. Przekonująco uzasadniły swoje stanowisko co do zasadności nałożenia na skarżącą kary pieniężnej i braku podstaw do odstąpienia od jej nałożenia ze względu na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny wskazany w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. W konsekwencji za niezasadne należy uznać zarzuty sformułowane w skardze.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.