II SA/Op 12/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Opolu uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego, uznając, że błędnie odmówiły wznowienia postępowania spółce, która mogła być stroną w sprawie legalności użytkowania piekarni.
Spółka A Sp. z o.o. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie legalności użytkowania piekarni, twierdząc, że emisje z obiektu zagrażają jej nieruchomości. Organy nadzoru budowlanego odmówiły wznowienia, uznając spółkę za niebędącą stroną postępowania. WSA w Opolu uchylił decyzje organów, stwierdzając, że błędnie oceniono kwestię statusu strony i odmówiono merytorycznego zbadania wniosku o wznowienie postępowania.
Sprawa dotyczyła wniosku spółki A Sp. z o.o. o wznowienie postępowania w sprawie legalności użytkowania piekarni, która mogła negatywnie oddziaływać na jej nieruchomość. Organy nadzoru budowlanego obu instancji odmówiły wznowienia, uznając, że spółka nie była stroną pierwotnego postępowania zakończonego decyzją umarzającą postępowanie w sprawie legalności użytkowania obiektu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy błędnie oceniły kwestię statusu strony i odmówiły merytorycznego zbadania wniosku o wznowienie postępowania. Wskazano, że ocena, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła i jakie z tego wynikają skutki, powinna nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, a nie w postępowaniu wstępnym. Sąd podkreślił, że ochrona interesów osób trzecich w przypadku zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego powinna odbywać się na zasadach ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie być ograniczana wyłącznie do inwestora.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może odmówić wznowienia postępowania z powodu uznania wnioskodawcy za niebędącego stroną, jeśli wnioskodawca powołuje się na przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Kwestia statusu strony powinna być badana w postępowaniu merytorycznym po wznowieniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odmowa wznowienia postępowania może nastąpić tylko z przyczyn formalnych, a ocena, czy wnioskodawca był stroną i czy wystąpiły przyczyny wznowienia, powinna być dokonana po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 145 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki wznowienia postępowania.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje pojęcie strony postępowania administracyjnego.
Pr. bud. art. 59 § ust. 7
Prawo budowlane
Dotyczy postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie, wskazując inwestora jako stronę.
Pr. bud. art. 5 § ust. 2
Prawo budowlane
Reguluje obowiązek użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska.
Pomocnicze
k.p.a. art. 149 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Prawo o postępowaniu art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.
Prawo o postępowaniu art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji.
Prawo o postępowaniu art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.
Prawo o postępowaniu art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia w przedmiocie niewykonania decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy błędnie oceniły status strony skarżącej spółki. Odmowa wznowienia postępowania nastąpiła z naruszeniem przepisów proceduralnych. Kwestia interesu prawnego skarżącej powinna być badana w postępowaniu merytorycznym po wznowieniu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów, że art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego wyłącza inne strony niż inwestor w każdej sprawie dotyczącej użytkowania obiektu. Argumentacja organów, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania z powodu nieuznania spółki za stronę.
Godne uwagi sformułowania
sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie będąc przy tym związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje Sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa ochrona tych osób powinna odbywać się na zasadach ogólnych, a więc zgodnie z art. 28 kpa tylko bowiem postępowanie co do przyczyn wznowienia przeprowadzone w ten sposób zapewnia stronie czynny udział w tym postępowaniu
Skład orzekający
Ewa Janowska
przewodniczący
Grażyna Jeżewska
sprawozdawca
Krzysztof Bogusz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że organy administracji nie mogą odmawiać wznowienia postępowania z powodu błędnej oceny statusu strony na etapie formalnym, a także interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących kręgu stron w postępowaniach związanych z użytkowaniem obiektów budowlanych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wznowienie postępowania i interpretacji przepisów k.p.a. oraz Prawa budowlanego w kontekście statusu strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie kręgu stron w postępowaniu administracyjnym i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Sąd administracyjny: Błąd w ustaleniu strony to podstawa do uchylenia decyzji!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Op 12/06 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2006-04-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-01-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Ewa Janowska /przewodniczący/ Grażyna Jeżewska /sprawozdawca/ Krzysztof Bogusz Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Bogusz asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: starszy sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...],nr [...] w przedmiocie legalności użytkowania obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie może być wykonana, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz A Sp. z o. o. w O. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] decyzją z [...], nr [...], działając na podstawie art. 145 § 1 i art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił wznowienia postępowania na wniosek A Sp. z o.o. w O. w sprawie legalności użytkowania piekarni położonej w O. przy ul. [...], stanowiącej własność M. B., zakończonej decyzją ostateczną wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia 30 czerwca 2005 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że nie zaistniały przestanki do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, bowiem wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa następuje tylko na żądanie strony. Pismem zaś z dnia 18 lipca 2005 r. przedstawiono Spółce sposób ustalania kręgu podmiotów będących stroną w postępowaniu dotyczącym użytkowania obiektu budowlanego. Wyjaśniono w nim, powołując się na przepisy obowiązującego powszechnie prawa budowlanego, z jakiego powodu organ nadzoru budowlanego w prowadzonym postępowaniu dotyczącym przedmiotowej sprawy nie uznał Spółki za stronę, stąd żądanie wznowienia postępowania zawarte w ww. wniosku z przyczyn podmiotowych, jest niedopuszczalne. Od tej decyzji odwołanie złożyła A Sp. z o. o. w O. podnosząc, iż organ I instancji w swoim rozstrzygnięciu powołał niewłaściwą podstawę prawną, wskazał na brak logicznego związku pomiędzy podstawą prawną, rozstrzygnięciem i uzasadnieniem decyzji. Ponadto stwierdziła, że w piśmie procesowym z 12 października 2005 r. uzupełniającym odwołanie, opisała szkodliwe oddziaływanie działalności piekarni na jej nieruchomość oraz wskazała, że wedle posiadanych przez nią informacji w latach 1997- 2000 piekarnia nie funkcjonowała. Podniosła także, że doszło do zmiany warunków higieniczno - sanitarnych, zmiany prowadzonej działalności z usługowej na produkcyjną oraz że podjęcie działalności produkcyjnej przez M. B. było niezgodne z ówcześnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego dla gminy [...]. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwaną dalej kpa) w związku z art. 83. ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania Spółki w O. od powyższej decyzji, utrzymał ją w mocy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji uzupełnił braki decyzji I instancji, zgodnie z art. 138 § 3 kpa, przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazując, że organ nadzoru budowlanego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie legalności użytkowania piekarni położonej w O. na działce nr a, należącej do M. B., na skutek prośby o "wydanie informacji o udzieleniu pozwolenia na przebudowę i zmiany sposobu użytkowania, a także pozwolenia na użytkowanie tej piekarni" złożonej przez Spółkę. Podniósł, że organ I instancji przeprowadził w dniu 29 czerwca 2005 r. oględziny wskazanego obiektu i zapoznał się z niezbędną dokumentacją. Na podstawie przedstawionego aktu notarialnego z 2 listopada 1998 r. Rep. [...] stwierdził, że M. B. stał się właścicielem budynku piekarniczo - usługowego i magazynowego oraz użytkownikiem wieczystym gruntów na którym budynek ten jest położony. Właściciel budynku oświadczył do protokołu, że poprzedni właściciel, który nabył budynek od firmy B z B., nie przekazał mu żadnych dokumentów związanych z obiektem, zaś Firma B powadziła w tym obiekcie produkcję pieczywa i ciastek. Ponadto M. B. oświadczył, że w obiekcie były prowadzone jedynie prace konserwacyjne w postaci malowania obiektu i wymiany okładzin ściennych i podłogowych oraz dokonano remontu pieca piekarniczego. W wyniku tych ustaleń organ I instancji, decyzją z 30 czerwca nr [...] umorzył postępowanie w sprawie legalności użytkowania piekarni, bowiem nie stwierdzono zmiany sposobu użytkowania obiektu ani wykonywania robót budowlanych wymagających zgłoszenia lub pozwolenia na budowę. Decyzję tę doręczono jedynie M. B., natomiast Spółkę, która zdaniem organu I instancji, nie była stroną prowadzonego postępowania, poinformowano odrębnym pismem o braku stwierdzenia naruszeń przepisów ustawy Prawo budowlane. W dniu 16 września 2005 r. do organu I instancji wpłynął wniosek A Sp. z o.o. w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją, w którym zarzuciła, że nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją PINB w powiecie [...] z dnia 30 czerwca, nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie legalności użytkowania piekarni pomimo, że postępowanie zostało wszczęte na jej wniosek. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny organ odwoławczy przyjął, że w sprawie ma zastosowanie art. 145 § 1 pkt 4, art. 16 §1 oraz art. 148 § 1 kpa normujący kwestię trybu i terminu wniesienia podania w sprawie wznowienia postępowania. Uznał w oparciu o akta sprawy, iż wniosek Spółki o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie. Jednocześnie stwierdził, że podstawą do wznowienia postępowania wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa jest brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy, przy czym wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie na podstawie wniosku złożonego przez stronę, zatem konieczne było odwołanie się do treści art. 28 kpa, regulującej pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym. Wywiódł, że zgodnie z treścią tego przepisu zasadniczą przesłanką do uznania określonego podmiotu za stronę jest istnienie interesu prawnego lub obowiązku, a treścią tego pojęcia jest przyznanie prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie jednostce konkretnych korzyści, które można realizować w toku postępowania administracyjnego. Wskazał, że interes prawny musi być osobisty, własny i konkretny. Musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę, przeto sam takt bycia właścicielem nieruchomości nie stanowi podstawy do uznania określonego podmiotu za stronę w każdym postępowaniu dotyczącym sąsiedniej nieruchomości, ponieważ interes prawny powinien znajdować oparcie w konkretnych przepisach prawa. Mając na uwadze, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie było prowadzone w sprawie legalności użytkowania piekarni uznał, że uregulowanie zawarte w art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego stanowiące, że stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor wyłącza możliwość uczestniczenia innych stron niż inwestor w postępowaniu administracyjnym dotyczącym legalności pozwolenia na użytkowanie. Natomiast, badając sprawę w zakresie ewentualnej samowolnej zmiany sposobu użytkowania, stwierdził, że odwołujący nie wykazał istnienia interesu prawnego, który uzasadniałby wznowienie postępowania ze względu na niezapewnienie mu uczestnictwa jako strony w prowadzonym postępowaniu zakończonym umorzeniem postępowania w przedmiocie legalności użytkowania obiektu budowlanego. Uznał, że przywołane przez Spółkę okoliczności dotyczące emisji dymu, sadzy etc. nie podlegają kognicji organów nadzoru budowlanego, które badają zgodność obiektu z przepisami Prawa budowlanego i przepisami techniczno - budowlanymi, zaś nadmierna emisja spalin do atmosfery może być przedmiotem postępowania odpowiednich organów w zakresie ochrony środowiska. Natomiast ochrona własności przed szkodliwym oddziaływaniem z sąsiedniej nieruchomości jest materią cywilnoprawną, podlegającą ochronie przed sądem powszechnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, o zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. do doręczenia skarżącemu decyzji nr [...] z dnia 30 czerwca 2005 roku w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności użytkowania piekarni oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła przebieg postępowania administracyjnego. Podniosła, że umorzone postępowanie prowadzone było na wniosek strony skarżącej, która domagała się kontroli prawidłowości i legalności użytkowania budynku i urządzeń piekarni w związku z faktem, iż emisje spalin z komina spornego zakładu produkcyjnego powodują realne zagrożenie dla zdrowia i mienia właścicieli sąsiadujących działek, a także zagrożenie dla środowiska naturalnego. Tymczasem zarówno Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., jak i [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., w uzasadnieniu swoich decyzji powoływali się jedynie na przeszkody formalne, uniemożliwiające udziału jej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Zakwestionowała przyjęte stanowisko obu instancji. W jej ocenie wydana decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa, gdyż doszło do błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego, co miało bezpośredni wpływ na dokonanie nieuprawnionych ocen i rozstrzygnięć dotyczących odmowy nadania jej statusu strony w spornym postępowaniu administracyjnym. Organy błędnie przyjęły, że podstawą materiaInoprawną prowadzonego postępowania kontrolnego powinien być art. 57 i nast. Prawa budowlanego, które przyznają status strony jedynie inwestorowi, albowiem powołane przepisy art. 54 i nast. Prawa budowlanego dotyczą dopuszczenia do użytkowania obiektu budowlanego po zakończeniu budowy, a nie w toku jego dalszej eksploatacji. W ocenie skarżącej właściwymi przepisami prawa materialnego dotyczącymi niniejszego postępowania winny być postanowienia art. 62 ust 1 i ust 3, art. 63, art. 64 ust. 1 oraz art. 66 Prawa budowlanego. Wskazane przepisy, zdaniem skarżącej, nie ograniczają kręgu osób zainteresowanych w sprawie jedynie do inwestora, ale nadają uprawnienia do działania wszystkim osobom, którym - wskutek nieprawidłowego użytkowania obiektu budowlanego - zagraża szkoda na życiu, zdrowiu lub mieniu, a niewątpliwie osobą taką w niniejszym postępowaniu jest Spółka. Ponadto działania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. powinny były skupić się na ocenie dopuszczalności zmiany sposobu użytkowania lokalu (działalność produkcyjna w zakresie wypieku pieczywa) na gruncie warunków określonych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.), a także postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (teren przeznaczony na działalność usługową), a nie na fakcie zgłoszenia obiektu budowlanego przez pierwotnego właściciela (który prowadził w nim odmienną działalność kilkanaście lat temu) do użytkowania. Powołując się na orzecznictwo wskazała, że art. 66 Prawa budowlanego upoważnia organy nadzoru budowlanego, w przypadku spełnienia zawartych w nim przestanek, do interwencji również w stosunku do obiektów, których budowa nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. W oparciu o przedstawioną argumentację prawną skarżąca stwierdziła, że organ administracyjny nie przeprowadził postępowania zgodnie z jej wnioskami, a zatem nie rozpoznał sprawy co do jej istoty, opierając swoje rozstrzygnięcie zarówno na niewłaściwej ocenie stanu faktycznego, jak również na błędnej podstawie prawnej, z naruszeniem art. 6 i 7 kpa. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do podniesionej w skardze argumentacji i przytoczonych na jej poparcie przepisów prawa, stwierdził, że przedmiotem pierwotnego postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...], co do którego było prowadzone postępowanie w trybie art. 145 kpa, było zbadanie legalności użytkowania piekarni położonej w O. przy ul. [...]. Tak sformułowany przedmiot postępowania upoważniał organ do zbadania, czy dany obiekt budowlany jest użytkowany w oparciu o udzielone pozwolenie na użytkowanie oraz czy nie doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania. Na takie określenie przedmiotu postępowania wskazywała treść pisma z 19 maja 2005 r., skarżącej Spółki. Natomiast wskazane przez skarżącą przepisy znajdują się w rozdziale 6 Prawa budowlanego, mającego zastosowanie do utrzymania obiektów budowlanych, które zostały wybudowane i oddane do użytkowania zgodnie z prawem. W związku z tym zastosowanie tych przepisów nie mogło mieć miejsca w toku postępowania w sprawie legalności użytkowania obiektu budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej wywiedziono. Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związane - stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póz. zm.), zwaną dalej Prawo o postępowaniu - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje Sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz objętej rozpoznaniem Sądu, na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu, decyzji organu I instancji wykazała, że podjęto je z naruszeniem prawa. Z zasady legalności, wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania (wyrok NSA z dn. 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 – LEX nr 37180), jeżeli naruszone zostało prawo materialne lub proceduralne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, decyzja podlega uchyleniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego badania zaskarżonej decyzji Sąd zobligowany jest do sprawdzenia, czy w procesie wydania decyzji zostały zachowane reguły postępowania administracyjnego wynikające z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 113, poz. 984 z późn. zm.) - zwaną dalej kpa. Wskazać należy, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli zachodzą przyczyny wymienione wyczerpująco w art. 145 § 1 kpa Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony (art. 147 kpa), zgłoszone w terminie wskazanym w art. 148 kpa z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa następuje tylko na żądanie strony. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Odmowa zaś wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (art. 149 kpa). Podkreślić trzeba, że zgodnie z w/w przepisami postępowania administracyjnego na skutek zgłoszonego przez daną osobę wniosku o wznowienie postępowania można rozstrzygnąć sprawę w drodze decyzji o odmowie wznowienia postępowania, albo wszcząć postępowanie w tym zakresie poprzez wydanie postanowienia o wznowieniu, które rozpoczyna dalsze, merytoryczne już postępowanie. Przepis art. 149 § 3 kpa stanowi, że odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji administracyjnej, nie wymienia jednak przesłanek takiego rozstrzygnięcia, jednak w myśl art. 149 § 2 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, wobec tego przyjąć należy, że odmowa wznowienia może nastąpić tylko i wyłącznie z przyczyn o charakterze formalnym. Niewątpliwie takimi przyczynami formalnymi jest brak ostatecznej decyzji, bowiem tylko postępowanie zakończone taką decyzją można wznowić, niewskazanie jednej z ustawowych przyczyn wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 kpa, oraz uchybienie terminu do złożenia podania o wznowienie. Jak już na wstępie powiedziano, postępowanie z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa może być wznowione tylko na wniosek strony. Stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes. Interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Dla stwierdzenia, czy dana osoba jest stroną postępowania administracyjnego o określonym przedmiocie, konieczne jest wskazanie takich norm prawa materialnego, które kształtując sferę praw (czy też obowiązków) danej osoby, wyznaczają granice dozwolonej ingerencji działań administracji publicznej. Takie ustalenia i oceny, jako prowadzące do rozstrzygnięcia kwestii merytorycznej, bo związanej z prawem materialnym, nie mogą jednak być dokonywane przez organ w postępowaniu mającym jedynie charakter formalny. Wniosek o wznowienie postępowania bezspornie winien pochodzić od strony bez względu na przesłankę wznowienia, na którą ta osoba się powołuje, lecz okoliczność na którą powołuje się organ I instancji, że podmiot składający taki wniosek nie był stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją, nie uzasadnia odmowy wznowienia postępowania. Błędny jest również pogląd, że treść art. 59 ust 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm. – zwaną dalej Prawo budowlane), z mocy prawa, jak to sugeruje organ II instancji, wyłącza możliwość uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego innych stron niż inwestor. Trzeba bowiem zwrócić uwagę na to, że art. 59 ust 7 oraz art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, wprowadzający odrębną regulację proceduralną, dotyczą jedynie postępowania "w sprawie pozwolenia na budowę", nie zaś wszystkich spraw, mogących być przedmiotem postępowania na podstawie ustawy. O użytkowaniu obiektu budowlanego stanowi, na dzień wydania decyzji, art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, według którego "obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7." Przepis ten nie odsyła do pkt 9 ust 1 Prawa budowlanego, w którym jest mowa o ochronie interesów osób trzecich, zatem wyłania się pytanie, czy w trakcie użytkowania obiektu budowlanego należy chronić uzasadnione interesy osób trzecich, zwłaszcza gdy chodzi o kwestię zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (art. 71 Prawa budowlanego), w wyniku której może dojść do zwiększenia uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich. W ocenie Sądu, wobec braku uregulowania tej materii w wyżej powołanym art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, ochrona tych osób powinna odbywać się na zasadach ogólnych, a więc zgodnie z art. 28 kpa. Jeśli zatem osoba domagająca się wznowienia postępowania powołuje się na przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 kpa i przedstawia argumentację wskazującą na jej interes (prawny, faktyczny), to rozstrzygnięcie co do prawidłowości jej stanowiska może nastąpić dopiero na etapie postępowania merytorycznego. Powyższa konstatacja wskazuje, że stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy są wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 kpa i powinny być zawarte w decyzji określonej w art. 151 kpa (por.: wyroki NSA z dnia 21.11.1992 r., V SA 536/92, publ. ONSA Nr 4 z 1993 r., poz. 104, z dnia 16.06.1983 r., SA/Ka 245/83 i inne). Tylko bowiem postępowanie co do przyczyn wznowienia przeprowadzone w ten sposób zapewnia stronie czynny udział w tym postępowaniu i umożliwia dochowanie w tym postępowaniu obowiązków, ciążących na organach z mocy art. 7 i 77 § 1 kpa. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania niedopuszczalna jest ocena przyczyn wznowienia postępowania, a przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa) nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia. W przypadku wskazania przesłanki wznowienia jako okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący żądanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 kpa. Stąd nie jest zgodna z prawem decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, który odmówił wznowienia postępowania na żądanie skarżącej z powodu nie uznania jej za stronę w przedmiotowej sprawie, jeżeli bowiem "organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ l instancji, to - utrzymując w mocy bez zmian naruszającą prawo decyzję tego organu - wydaje decyzję również naruszającą prawo." (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 1986 r., II SA 1829/85). Okoliczność ta winna być dopiero wyjaśniona i oceniona po wznowieniu postępowania, a nie w postępowaniu wstępnie oceniającym żądanie o wznowienie postępowania, które - o czym była mowa uprzednio - winno być ograniczone do oceny w/w przesłanek formalnych. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zaś wynika, że organ wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania na tej podstawie, że nie uznał wskazanych przez stronę okoliczności, stanowiących, jej zdaniem, przyczynę wznowienia postępowania wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa i przyjął, że nie była ona stroną w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Postępowanie takie narusza art. 149 i art. 151 § 1 kpa , a także art. art. 7, 10 § 1, 77 § 1 kpa, a naruszenie to może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przedstawionych wyżej względów należało uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200, a orzeczenie w przedmiocie niewykonania decyzji, przepis art. 152 Prawa o postępowaniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI