II SA/Op 119/22

II SA/Op 119/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-05-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Daria Sachanbińska
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33 par. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 699
art. 3 ust. pkt 2, art. 26 ust. 4 i ust. 5, art. 27 ust. 2, art. 45 ust. 1 pkt 2, art. 47 ust. 3, ust. 5, ust. 8 i ust. 9, art. 48, art. 50 ust. 1 pkt 5 lit.a,
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 grudnia 2021 r., nr SKO.40.2759.2021.eg w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w zakresie usunięcia odpadów i skutków prowadzonej działalności oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 grudnia 2021 r., nr SKO.40.2759.2021.eg, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (zwane dalej "organem odwoławczym" bądź "Kolegium"), po rozpatrzeniu zażalenia Syndyka Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w W. - utrzymało w mocy postanowienie Starosty Brzeskiego z dnia 6 września 2021 r., nr ŚR.604.16.2021.AŁS, o oddaleniu zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącego obowiązku usunięcia odpadów i skutków prowadzonej działalności, objętego tytułem wykonawczym z dnia 3 sierpnia 2021 r., nr [...].
W uzasadnieniu Kolegium podało, że w dniu 3 sierpnia 2021 r. Starosta Brzeski wystawił tytuł wykonawczy, nr [...], obejmujący obowiązek niepieniężny Syndyka Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w W. (dalej również jako skarżący), oparty na podstawie art. 47 ust. 5 i 8 ustaw z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm.) oraz decyzji Starosty Brzeskiego z dnia [...], nr [...], o wygaśnięciu decyzji z dnia [...], nr [...] udzielającej M. Sp. z o.o. Sp. k. zezwolenia na zbieranie odpadów w miejscowości S. na wydzielonej części działki nr a. Tytuł wykonawczy został skierowany do Starosty Brzeskiego jako organu egzekucyjnego i doręczony zobowiązanemu w dniu 10 sierpnia 2021 r.
Następnie, pismem z dnia 11 sierpnia 2021 r., Syndyk Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości, reprezentowany przez pełnomocnika, skierował do Starosty Brzeskiego zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, a jako jego podstawę wskazał błąd, co do zobowiązanego - art. 33 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., wynikający z uznania go za zobowiązanego w sytuacji, w której nie jest wytwórcą ani innym posiadaczem odpadów. Motywując swoje stanowisko, podniósł w szczególności, że po ogłoszeniu przez Spółkę upadłości odpady zostały pozostawione przez nią na terenie działki nr a i formalnie stały się składnikiem masy upadłości, lecz w praktyce nigdy nie zostały objęte przez Syndyka w posiadanie, ponieważ A. Z., od którego dzierżawiono tę nieruchomość, od momentu wszczęcia postępowania upadłościowego uniemożliwiał dostęp do nieruchomości. Dalej Syndyk wyjaśnił, że w dniu [...] zawarł porozumienie z A. Z. mające na celu rozstrzygnięcie kwestii związanych z dzierżawą nieruchomości przez Spółkę przed ogłoszeniem upadłości, a także uregulowanie aspektów związanych z ruchomościami pozostawionymi przez Spółkę na terenie nieruchomości, w tym m.in. opadami. Na mocy § 1 ust. 3 tego porozumienia A. Z. przejął wszelkie korzyści i ciężary związane z wywozem odpadów z chwilą ich przejęcia do utylizacji oraz zobowiązał się do powierzenia unieszkodliwienia odpadów podmiotowi posiadającemu odpowiednie zezwolenie w tym zakresie, a w zamian za to otrzymał od Syndyka wynagrodzenie określone w porozumieniu. W porozumieniu Syndyk formalnie przekazał A. Z. posiadanie odpadów znajdujących się na nieruchomości, a porozumienie to sankcjonowało stan prawny utrzymujący się już od wszczęcia postępowania upadłościowego. Syndyk nie był bowiem nigdy w posiadaniu kluczy do nieruchomości, nie miał do niej żadnego dostępu, a wszelkie próby przedostania się na teren nieruchomości i objęcia w posiadanie odpadów zgłaszane były przez A. Z. jako próby naruszania jego władztwa. Z powyższych względów Syndyk stwierdził, że nie można go uznać za posiadacza odpadów, bowiem nie objął odpadów w posiadanie i nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, stąd brak jest podstaw do obciążania go negatywnymi konsekwencjami nie usunięcia tych odpadów przez podmiot trzeci. Syndyk wskazał przy tym na domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, że to władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości, a także, że w okolicznościach sprawy brak jest jakichkolwiek podstaw by domniemanie zostało obalone, a co więcej jego zdaniem stan sprawy potwierdza, że władający nieruchomością jest posiadaczem składowanych na niej odpadów. W ocenie Syndyka, powyższe okoliczności świadczą, że tytuł wykonawczy został wystawiony wobec podmiotu, który nie jest zobowiązany do usunięcia odpadów. W oparciu o powyższe wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych w nim czynności oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości do czasu rozpatrzenia zarzutów.
W dalszych motywach Kolegium podało, że postanowieniem z dnia 6 września 2021 r., nr ŚR.604.16.2021.AŁS, Starosta Brzeski, na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 34 § 2 pkt 1 w związku z art. 18 u.p.e.a., a także art. 123 i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., oddalił zarzut wniesiony przez Syndyka. W uzasadnieniu podał, że posiada informację, iż po zakończeniu działalności Spółki (przejściu w stan upadłości) na terenie prowadzenia działalności (w oparciu o zezwolenie z dnia [...]) pozostało około 300 Mg odpadów w postaci opakowań z papieru, tektury oraz folii. W kontekście zawartego w dniu [...] porozumienia, którego przedmiotem jest m.in. wywóz i utylizacja przez A. Z. pozostawionych odpadów, Starosta zauważył, że A. Z. zgodnie z informacjami zawartymi w rejestrze BDO jest jedynie transportującym odpady i nie posiada żadnych zezwoleń w zakresie gospodarowania odpadami ani żadnych innych uprawnień ujętych w BDO, zaś wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami można zlecić jedynie podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenie w zakresie gospodarki odpadami. Organ odnotował również, że A. Z. nie odbiera korespondencji do niego skierowanej, a z dokonanych w dniu 18 maja 2021 r. oględzin działki nr a (z zewnątrz przez ogrodzenie) wynika, że wzdłuż ogrodzenia i północnej ściany namiotu znajdowały się odpady opakowaniowe tożsame z tymi ze zdjęć przesłanych przez pełnomocnika Syndyka przy piśmie z dnia 19 maja 2021 r. Z uwagi na powyższe, w ocenie Starosty, mimo zaprzestania w grudniu 2017 r. działalności objętej zezwoleniem na zbieranie odpadów posiadacz odpadów nie dopełnił obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu, tj. z art. 47 ust. 5 w związku z ust. 8 ustawy o odpadach. Stąd wystawił w dniu 25 czerwca 2021 r. upomnienie nr [...], którym wezwał Syndyka do niezwłocznego usunięcia na własny koszt odpadów w ilości około 300 Mg, zebranych przez M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w W., zalegających na terenie nieruchomości zlokalizowanej w S. na wydzielonej części działki nr a. Zdaniem Starosty, porozumienie zawarte w dniu [...] przez A. Z. i Syndyka Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w W., obejmujące w szczególności odpady pozostawione przez tę Spółką, jest niezgodne z przepisami ustawy o odpadach, tj. art. 27 ust. 1 i ust. 2 i ust. 4 tej ustawy. Organ podkreślił, że posiadacza odpadów, który przekazał odpady transportującemu odpady, nie zwalnia się z odpowiedzialności za zbieranie lub przetwarzanie odpadów, do czasu przejęcia odpowiedzialności przez następnego posiadacza odpadów, który posiada decyzję wymienioną w ust. 2 pkt 1 lub 2 albo posiada wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a. Ponadto zgodnie z art. 175 ww. ustawy, kto, będąc posiadaczem odpadów zleca, wbrew przepisowi art. 27 ust. 2, gospodarowanie odpadami podmiotom, które nie uzyskały wymaganych decyzji lub wymaganego wpisu do rejestru, podlega karze aresztu albo i grzywny. Ze względu na powyższe - w przekonaniu organu – A. Z. nie był i nie jest podmiotem, któremu można było przekazać odpady i nie stał się posiadaczem odpadów w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach, w związku z czym nie może nimi także gospodarować. Powyższe świadczy o tym, że odpowiedzialność za usunięcie odpadów z przedmiotowego terenu i poddanie ich odzyskowi i utylizacji ciąży na Spółce, a zawarte porozumienie pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami ustawy o odpadach, która wyraźnie wskazuje komu i na jakich zasadach posiadacz odpadów jest zobowiązany je przekazać. Posiadaczem odpadów była Spółka a obecnie Syndyk Masy Upadłości tej Spółki z uwagi na fakt, że Spółka działała w oparciu o zezwolenie z dnia [...], a odpady przez nią pozostawione (około 300 MG odpadów w postaci opakowań z papieru, tektury i folii) są skutkiem działalności objętej tym zezwoleniem. Poza tym przedmiotowe odpady weszły w skład masy upadłości zgodnie z art. 61 i art. 62 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.). Dalej organ podkreślił, że w omawianym przypadku ma zastosowanie art. 47 ust. 8 ustawy o odpadach, który jednoznacznie wskazuje, że obowiązek usunięcia odpadów skutków prowadzonej działalności ciąży na posiadaczu odpadów, również w przypadku wygaśnięcia pozwolenia, a przepis art. 47 ust. 5 tej ustawy stanowi, iż ma zastosowanie art. 26 ust. 4 i 5 cytowanej ustawy mówiący, że jeżeli posiadacz odpadów nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady, władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z tej nieruchomości, a w przypadku wykonania zastępczego decyzji - organowi egzekucyjnemu, zaś władającemu powierzchnią ziemi przysługuje od posiadacza odpadów wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości. Tym samym w ustawie o odpadach są ściśle określone przepisy regulujące postępowanie z odpadami w przypadku zakończonej działalności a prowadzący działalność w zakresie gospodarowania odpadami powinien tych przepisów przestrzegać. Przestrzeganie i stosowanie tych przepisów winno znaleźć odzwierciedlenie w zawieranych umowach czy porozumieniach, tym samym przedmiotowe porozumienie w świetle ustawy odpadach należy uznać za bezskuteczne - jest ważne z punktu widzenia prawa cywilnego, ale nie zdejmuje obowiązków wynikających z ustawy o odpadach. W okolicznościach sprawy - zdaniem organu - nie można stosować ogólnej definicji posiadacza odpadów w części stanowiącej, że jest nim władający powierzchnią ziemi, gdyż regulują to szczegółowe przepisy ustawy o odpadach. Nie ma przy tym znaczenia brak możliwości dostępu do nieruchomości albowiem zgodnie z ustawą o odpadach, władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić za wynagrodzeniem posiadaczowi odpadów usunięcie ich z nieruchomości, zaś w przypadku uniemożliwienia mu tego posiadacz odpadów winien skorzystać odpowiednich instrumentów prawnych. Z przedstawionych powodów, w ocenie Starosty, w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a., w tym w szczególności powołana przez Syndyka podstawa z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. wskazująca na błąd co do zobowiązanego. Z uwagi na powyższe, zdaniem organu, zobowiązanym do wykonania obowiązku zgodnie z tytułem wykonawczym z dnia 3 sierpnia 2021 r. jest Syndyk Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w W., co powoduje, że wniesiony przez Syndyka zarzut jako niezasadny został oddalony.
W zażaleniu z dnia 10 września 2021 r. Syndyk Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w W., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz dokonanych w nim czynności, a nadto o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości do czasu rozpatrzenia zarzutów. Staroście Brzeskiemu zarzucił naruszenie art. 7 i art. 80 K.p.a. poprzez błąd w podejmowaniu ustaleń faktycznych w sprawie, przejawiający się w nieprawidłowym uznaniu, że porozumienie z dnia [...] dotyczyło zlecenia zagospodarowania odpadów, podczas gdy z jego treści, jak również z innych okoliczności sprawy wynika, że dotyczyło ono formalnego przekazania przez Syndyka posiadania tych odpadów A. Z. Skutkiem powyższego, zdaniem Syndyka, doszło do naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 19 w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach poprzez nieprawidłowe uznanie go za zobowiązanego do usunięcia odpadów w sytuacji, w której podmiot ten nie jest ani wytwórcą odpadów, ani też nigdy nie wszedł w ich posiadanie. Podniósł też, że na mocy porozumienia z dnia [...] nie zlecił A. Z. czynności gospodarowania odpadami, o których mowa w art. 27 ust. 2 i 4 ustawy o odpadach, lecz porozumieniem tym strony potwierdziły, że posiadaczem odpadów jest A. Z., który do dnia jego zawarcia był ich faktycznym posiadaczem, lecz nie posiadał do nich tytułu prawnego i jako posiadacz odpadów zobowiązał się do ich usunięcia z terenu nieruchomości, na której były składowane. Zdaniem Syndyka, posiadaczem odpadów jest A. Z., natomiast Starosta nie nadał właściwego znaczenia porozumieniu z dnia [...] i nieprawidłowo uznał, że na jego mocy doszło jedynie do zlecania A. Z. zagospodarowania odpadów w imieniu Syndyka. Tymczasem porozumienie to sankcjonowało istniejący od dłuższego czasu stan faktyczny, w którym A. Z. jest faktycznym posiadaczem odpadów składowanych na nieruchomości będącej w jego władaniu. Ten błąd organu przełożył się na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Przy piśmie z dnia 24 listopada 2021 r. pełnomocnik Syndyka przekazał Kolegium wygenerowaną dla PPHU A. kartę BDO.
W uzasadnieniu prawnym podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 33 ust. 1 u.p.e.a., zobowiązanemu służy prawo wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej opartych o okoliczności wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. W rozpatrywanej sprawie zobowiązany - Syndyk Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w W., skorzystał ze swego uprawnienia i pismem z dnia 11 sierpnia 2021 r., zgłosił zarzut egzekucyjny wskazujący na błąd co do zobowiązanego. Jak wskazał zobowiązany, nie jest wytwórcą ani posiadaczem odpadów, stąd tytuł wykonawczy został wystawiony wobec podmiotu, który nie jest zobowiązany do usunięcia odpadów, zaś posiadaczem odpadów jest A. Z. i tytuł wykonawczy winien być do niego skierowany. W kontekście powyższego Kolegium zauważyło, że decyzją z dnia [...], nr [...] Starosta Brzeski udzielił M. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. zezwolenia na zbieranie odpadów na terenie działki nr a w miejscowości S., a decyzją z dnia [...], nr [...] (doręczoną Syndykowi 26 października 2020 r.) orzekł o wygaśnięciu opisanego wyżej zezwolenia. Zgodnie zaś z art. 47 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779 z późn. zm. - zwanej dalej u.o.o.) posiadacz odpadów, któremu cofnięto zezwolenie, jest obowiązany do usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w ramach prowadzonej działalności objętej tym zezwoleniem, na własny koszt, w terminie wskazanym w decyzji, o której mowa w ust. 2. Przepisy art. 26 ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio, tj. jeżeli posiadacz odpadów nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady, władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z tej nieruchomości, a w przypadku wykonania zastępczego decyzji - organowi egzekucyjnemu (art. 26 ust. 4); władającemu powierzchnią ziemi przysługuje od posiadacza odpadów wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości (art. 26 ust. 5). Wedle art. 47 ust. 8 ww. ustawy w przypadku stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów przepisy ust. 3 i 5 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 47 ust. 3 u.o. cofnięcie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 i 1a (zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów albo zezwolenie na przetwarzanie dla prowadzącego zakład recyklingu statków), powoduje zakończenie działalności objętej tym zezwoleniem. Stosownie do art. 47 ust. 9 ww. ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 8, nie stosuje się przepisów art. 26 ust. 2 i 3 (dotyczących wydania decyzji w przedmiocie nakazania posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania). Zdaniem Kolegium, skoro zezwolenie na zbieranie odpadów zostało wydane na rzecz Spółki, a następnie doszło do wygaśnięcia tego zezwolenia i decyzja w tym zakresie została wydana wobec Syndyka Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w W. (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w W. z [...], sygn. akt [...] - informacja z Krajowego Rejestru Sądowego nr [...]), to - stosownie do art. 47 ust. 5 i 8 ustawy o odpadach, zwanej dalej u.o.o., zobowiązanym do usunięcia odpadów i skutków prowadzonej działalności, objętej zezwoleniem na zbieranie odpadów w miejscowości S. na wydzielonej części działki nr a, jest Syndyk. Innymi słowy, posiadaczem odpadów, wobec którego wygaszono zezwolenie na zbieranie odpadów, jest Syndyk Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w W. i to wobec tego podmiotu - jako zobowiązanego - znajduje zastosowanie norma art. 47 ust. 5 i 8 u.o.o. nakładająca obowiązek usunięcia odpadów i skutków działalności prowadzonej na podstawie zezwolenia na zbieranie odpadów, czyli w zakresie wynikającym z tytułu wykonawczego z dnia 3 sierpnia 2021 r., nr [...]. Tej oceny - w przekonaniu Kolegium - nie zmienia porozumienie zawarte w dniu [...] pomiędzy A. Z. a Syndykiem, albowiem obowiązek usunięcia odpadów został usankcjonowany normą art. 47 ust. 5 i 8 ustawy o odpadach i odnoszony jest do posiadacza odpadów, który dysponował zezwoleniem na zbieranie odpadów. W okolicznościach sprawy nie mają zatem również znaczenia argumenty zobowiązanego dotyczące tego, że nie jest posiadaczem odpadów ani ich wytwórcą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 w związku z art. 27 ust. 1 u.o.o. Kolegium zauważyło też, że wbrew twierdzeniu Syndyka, zgodnie z art. 61 i art. 62 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe odpady wchodzą w skład masy upadłości. W tych okolicznościach Kolegium uznało, że zarzuty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Wszelkie okoliczności istotne w przedmiotowej sprawie zostały ustalone i znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w którym znajdują się w szczególności zezwolenie na zbieranie odpadów z dnia [...] oraz decyzja z dnia [...] stwierdzająca wygaśnięcie tego zezwolenia.
Z tym postanowieniem nie zgodził się Syndyk Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości - reprezentowany przez pełnomocniczkę - radcę prawnego A. D., która pismem datowanym na 14 marca 2022 r. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1) naruszenie art. 7 i 80 K.p.a. poprzez błąd w podejmowaniu ustaleń faktycznych w sprawie, przejawiający się w pominięciu, że porozumienie z dnia [...] dotyczyło formalnego przekazania A. Z. przez Syndyka Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości, posiadania i własności odpadów składowanych na działce nr a z obrębu S. - skutkiem powyższego naruszenia doszło również do naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 19 i art. 27 ust. 1 u.o.o. w związku z art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe uznanie Syndyka za zobowiązanego do usunięcia odpadów w sytuacji, kiedy podmiot ten nie jest ani wytwórcą odpadów, ani też ich posiadaczem;
2) naruszenie art. 7 i 80 K.p.a. poprzez błąd w podejmowaniu ustaleń faktycznych w sprawie, przejawiający się w braku ustalenia, że decyzja Starosty Brzeskiego z dnia [...] stwierdzająca wygaśnięcie zezwolenia na zbieranie odpadów nie zawierała terminu na usunięcie odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku - skutkiem powyższego naruszenia doszło również do naruszenia art. 47 ust. 5 u.o.o. w związku z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że obowiązek usunięcia odpadów wynikający z wydania decyzji z dnia [...] stał się wymagalny i w rezultacie - bezpodstawne wystawienie tytułu wykonawczego na ten obowiązek;
3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez nieprawidłowe utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji pomimo braku ku temu przesłanek.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przyznanie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę pełnomocniczka skarżącego podniosła, że nie kwestionuje faktu udzielenia Spółce zezwolenia na zbieranie odpadów, mocą decyzji Starosty Brzeskiego z dnia [...], nr [...], jak również faktu, że zgodnie z decyzją Starosty Brzeskiego, znak: [...], doszło do wygaśnięcia ww. decyzji. W świetle powyższych dokumentów, jak również wobec brzmienia wskazanych wyżej przepisów, co do zasady obowiązek usunięcia odpadów w istocie winien ciążyć na Syndyku Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości. Jednakże, zdaniem pełnomocnika skarżącego, odpady znajdujące się na działce nr a w dacie wydania decyzji stanowiły własność A. Z. (właściciela nieruchomości) i nigdy nie zostały objęte w posiadanie masy upadłości, albowiem A. Z. nigdy nie dopuścił skarżącego do przejęcia faktycznego ich posiadania. Stan ten utrzymywał się do dnia [...], kiedy w drodze porozumienia Syndyk formalnie przekazał A. Z. posiadanie i własność odpadów, które winne były wejść w skład masy upadłości, zaś A. Z. zobowiązał się do ich usunięcia. Pełnomocnik skarżącego wskazał też, że w dniu 16 listopada 2021 r., Syndyk wystawił kartę przekazania odpadów w systemie BDO, dopełniając tym samym ostatecznie procedur w zakresie przekazania prawnego i faktycznego władztwa nad odpadami na rzecz A. Z. Ponadto w dniu [...] (tj. w dacie wygaśnięcia decyzji o zezwoleniu na zbieranie odpadów) masa upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości nie tylko nie była posiadaczem, ale również i właścicielem przedmiotowych odpadów. W przekonaniu pełnomocnika skarżącego, skoro w dacie wygaśnięcia decyzji o zezwoleniu na zbieranie odpadów Syndyk nie był ani posiadaczem, ani właścicielem odpadów znajdujących się na działce nr a, to wystawiając skarżony tytuł wykonawczy Starosta Brzeski dopuścił się błędu, co do osoby zobowiązanej do usunięcia odpadów. Ponadto organy obu instancji nie dostrzegły, że decyzja z dnia [...] nie określa terminu, w którym winno nastąpić usunięcie odpadów, podczas gdy wymóg taki wynika z art. 47 ust. 5 u.o.o. Stąd, nie sposób uznać obowiązku objętego tytułem wykonawczym za wymagalny.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329. - zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 zp.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 P.p.s.a.
W myśl art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.
Wskazać też trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na takiej właśnie podstawie została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 grudnia 2021 r.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego je postanowienia Starosty Brzeskiego wykazała, że rozstrzygnięcia te nie naruszają przepisów prawa, a zatem brak było podstaw do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 cyt. powyżej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - zwanej nadal u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Stosownie do art. 33 § 2 ww. ustawy, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Uregulowana w art. 33 i nast. u.p.e.a. instytucja zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji ma na celu weryfikację prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także weryfikację samego tytułu wykonawczego (zapisów zawartych w jego treści). Rzeczą organu egzekucyjnego jest w każdym przypadku zweryfikowanie podanych przez zobowiązanego podstaw prawnych zarzutów, tj. przypisanie okoliczności podniesionych przez zobowiązanego do odpowiednich zarzutów enumeratywnie wymienionych w powyższym przepisie. Przy czym, ciężar dowodu spoczywa w tym przypadku na zobowiązanym, nie zaś na wierzycielu, czy organie egzekucyjnym.
W rozpoznawanej sprawie sformułowany przez Syndyka Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości zarzut dotyczył błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Skarżący podnosił, że nie jest wytwórcą ani posiadaczem odpadów, stąd tytuł wykonawczy został wystawiony wobec podmiotu, który nie jest zobowiązany do usunięcia odpadów, zaś posiadaczem odpadów jest A. Z. i tytuł wykonawczy winien być do niego skierowany. Argumentował, że na mocy porozumienia z dnia [...] przekazano odpady znajdujące się na działce nr a A. Z. - właścicielowi nieruchomości, który przejął wszelkie korzyści i ciężary związane z wywozem odpadów oraz zobowiązał się do powierzenia unieszkodliwienia odpadów podmiotowi posiadającemu odpowiednie zezwolenie w tym zakresie. Stąd podmiotem zobowiązanym do usunięcia spornych odpadów jest A. Z. Z kolei organy obu instancji stały na stanowisku, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a., w tym w szczególności powołana przez Syndyka podstawa z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. wskazująca na błąd co do zobowiązanego. Zdaniem organów, porozumienie zawarte pomiędzy A. Z. a Syndykiem Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w W., pozostaje w sprzeczności z art. 27 ust. 1 i ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, zwanej nadal u.o.o.
W związku z tak zarysowanym przedmiotem sporu wyjaśnić należy, że w piśmiennictwie przesłankę dotyczącą błędu co do zobowiązanego łączy się jednolicie z przypadkiem, w którym czynności egzekucyjne kieruje się wobec podmiotu faktycznie niebędącego zobowiązanym w tym postępowaniu (por. T. Jędrzejewski [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2020, komentarz do art. 33, Nb. 11; C. Kulesza [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz, red. D.R. Kijowski, Warszawa 2015, s. 452). Stwierdzenie tej sytuacji może nastąpić przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata aktu administracyjnego stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Akcentuje się, że różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem niedostrzeżenia przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2021, komentarz do art. 33, uwaga 21).
Oceniając zatem prawidłowość postanowienia organu egzekucyjnego i organu odwoławczego pod względem zgodności ich działań z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, zgodzić należało się z organami, że Syndyk Masy upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości jest zobowiązanym do usunięcia spornych odpadów z części ternu działki nr a położnej w miejscowości S. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...], nr [...], Starosta Brzeski udzielił M. Sp. z o.o. Sp. k. zezwolenia na zbieranie odpadów w miejscowości S. na wydzielonej części działki nr a. Następnie, po wydaniu decyzji z dnia [...], nr [...], Starosty Brzeskiego stwierdzającej wygaśnięcie ww. decyzji z dnia [...], skarżący został prawidłowo wezwany upomnieniem z dnia 25 czerwca 2021 r., nr [...], w trybie art. 15 § i § 2 1 u.p.e.a. oraz at. 47 ust. 5 i ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, do niezwłocznego uśnięcia na własny koszt odpadów w postaci opakowań z papieru, tektury i folii (tworzyw sztucznych) w ilości 300 Mg, zebranych przez M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Wobec niewykonania tego obowiązku organ pierwszej instancji również prawidłowo wystawił w dniu 3 sierpnia 2021 r. tytuł wykonawczy Nr [...] i doręczył go skarżącemu.
W kontekście powyższego zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 47 ust. 5 u.o.o. posiadacz odpadów, któremu cofnięto zezwolenie, jest obowiązany do usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w ramach prowadzonej działalności objętej tym zezwoleniem, na własny koszt, w terminie wskazanym w decyzji, o której mowa w ust. 2. Przepisy art. 26 ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio. Stosownie do powyższego przepisu, jeżeli posiadacz odpadów nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady, władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z tej nieruchomości, a w przypadku wykonania zastępczego decyzji - organowi egzekucyjnemu (art. 26 ust. 4); władającemu powierzchnią ziemi przysługuje od posiadacza odpadów wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości (art. 26 ust. 5). W myśl art. 47 ust. 8 ww. ustawy w przypadku stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów przepisy ust. 3 i 5 stosuje się odpowiednio. Zgodnie natomiast z art. 47 ust. 3 u.o.o. cofnięcie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 i 1a (zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów albo zezwolenie na przetwarzanie dla prowadzącego zakład recyklingu statków), powoduje zakończenie działalności objętej tym zezwoleniem. Stosownie do art. 47 ust. 9 ww. ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 8, nie stosuje się przepisów art. 26 ust. 2 i 3 (dotyczących wydania decyzji w przedmiocie nakazania posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania). Dodać również wypada, iż wygaśnięcie zezwolenia na zbieranie odpadów i zezwolenia na przetwarzanie odpadów, na podstawie przesłanek określonych w art. 48 u.o.o., następuje z mocy prawa i w takim przypadku nie jest wydawana w tym przedmiocie żadna decyzja, a więc brak jest terminu, w którym posiadacz odpadów jest zobowiązany wykonać obowiązki, o których stanowi art. 47 ust. 5 u.o.o. i który jest wyznaczany w decyzji o cofnięciu zezwolenia. Stąd też doprowadzenie do wykonania tych obowiązków może nastąpić w drodze egzekucji administracyjnej wszczętej przez właściwy organ. W tych okolicznościach zgodzić należało się z Kolegium, że skoro zezwolenie na zbieranie odpadów zostało wydane na rzecz Spółki, a następnie doszło do wygaśnięcia tego zezwolenia i decyzja w tym zakresie została wydana wobec Syndyka Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w W., to posiadaczem odpadów, wobec którego wygaszono zezwolenie na zbieranie odpadów, jest Syndyk Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w W. i to wobec tego podmiotu - jako zobowiązanego - znajduje zastosowanie norma art. 47 ust. 5 i 8 u.o.o. nakładająca obowiązek usunięcia odpadów i skutków działalności prowadzonej na podstawie zezwolenia na zbieranie odpadów, czyli w zakresie wynikającym z tytułu wykonawczego z dnia 3 sierpnia 2021 r., nr [...].
Analizując z kolei kwestię przeniesienia odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami na podstawie porozumienia zawartego pomiędzy Syndykiem Masy Upadłości M. Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości a A. Z., zauważyć należy, że zasadą ogólną jest, że wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami (art. 27 ust. 1 u.o.o.). Gospodarowanie odpadami zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 u.o.o. obejmuje: zbieranie, transport, przetwarzanie, nadzór nad tymi działaniami, późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania oraz działanie w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie. Od tej zasady ustawodawca dopuszcza wyjątki w postaci zlecenia gospodarowania odpadami innym podmiotom, przy czym zastrzega, że mogą to być wyłącznie podmioty posiadające: 1) zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów, lub 2) koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości - na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 u.o.o., chyba że działalność taka nie wymaga uzyskania decyzji lub wpisu do rejestru. Przejście odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami następuje w momencie przekazania odpadów następnemu posiadaczowi, który posiada: decyzję wymienioną w art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 u.o.o. albo wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.o.o. Przepis art. 27 ust. 3 u.o.o. stanowi bowiem, że jeżeli wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów przekazuje odpady następnemu posiadaczowi odpadów, który posiada decyzję wymienioną w ust. 2 pkt 1 lub 2 albo posiada wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.o.o., odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, z chwilą ich przekazania, przechodzi na tego następnego posiadacza odpadów. Przejście odpowiedzialności dokonuje się również w sytuacji przekazania odpadów osobie fizycznej, która nie ma obowiązku uzyskania decyzji (zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów) np. w okolicznościach objętych hipotezą normy prawnej z art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.o. Przepis ten stanowi, że z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów zwalnia się osobę fizyczną i jednostkę organizacyjną niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8 u.o.o. W przedmiotowej sytuacji żadna z tych okoliczności nie zachodzi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że A. Z. nie posiada zezwolenia na gospodarowanie odpadami, zgodnie z informacjami zawartymi w rejestrze BDO wyżej wymieniony jest jedynie transportującym odpady. Tymczasem wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami, zgodnie z cytowanymi powyżej przepisami, można zlecić jedynie podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenie w zakresie gospodarki odpadami. W tej sytuacji odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, w tym obowiązek ich usunięcia z miejsca nieprzeznczonego do ich składowania lub magazynowania w dalszym ciągu obciąża Syndyka. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność podnoszona przez Syndyka, co do braku odstępu do wskazanej działki. W ocenie Sądu, działania podjęte przez Syndyka, polegające na przeniesieniu odpadów na rzecz A. Z. - właściciela nieruchomości, świadczyć mogą o chęci uwolnienia się od odpowiedzialności za usunięcie odpadów w sposób niezgodny z przepisami ustawy. Takie działania nie mogą zatem podlegać ochronie prawnej.
Reasumując, ponieważ Sąd nie stwierdził ani naruszenia prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W konsekwencji, wobec nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.