II SA/OP 115/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego, uznając, że Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska nie jest wojewódzką jednostką organizacyjną w rozumieniu ustawy.
Sprawa dotyczyła skargi Województwa Opolskiego na zarządzenie zastępcze Wojewody, które stwierdzało wygaśnięcie mandatu radnego Z. F. z powodu pełnienia funkcji prezesa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wojewoda argumentował, że fundusz jest wojewódzką jednostką organizacyjną, a jego prezes nie może być jednocześnie radnym. Sąd uchylił zarządzenie, stwierdzając, że fundusz celowy nie jest wojewódzką jednostką organizacyjną w rozumieniu ustawy o samorządzie województwa, a wykładnia funkcjonalna przepisu jest niedopuszczalna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał skargę Województwa Opolskiego na zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego z dnia 1 grudnia 2003 r., które stwierdzało wygaśnięcie mandatu radnego Z. F. Powodem było pełnienie przez radnego funkcji prezesa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, co według Wojewody naruszało art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa, zakazujący radnym pełnienia funkcji kierowniczych w wojewódzkich jednostkach organizacyjnych. Wojewoda powoływał się na osobowość prawną funduszu, jego samodzielność finansową i powiązania z zarządem województwa, uznając go za wojewódzką jednostkę organizacyjną. Województwo Opolskie wniosło skargę, argumentując, że Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska nie jest wojewódzką jednostką organizacyjną w rozumieniu ustawy, a jego status jako funduszu celowego z osobowością prawną odróżnia go od jednostek samorządowych. Sąd, analizując przepisy ustawy o samorządzie województwa i ustawy Prawo ochrony środowiska, uznał, że wykładnia gramatyczna pojęcia 'wojewódzka jednostka organizacyjna' nie obejmuje wojewódzkich funduszy celowych. Stwierdził, że fundusze te, mimo pewnych powiązań z samorządem, stanowią odrębny twór organizacyjny, niebędący jednostką samorządową. Sąd podkreślił, że zakazy dotyczące łączenia funkcji powinny być interpretowane ściśle, a wykładnia funkcjonalna w tym zakresie jest niedopuszczalna. Dodatkowo, sąd wskazał na naruszenie trybu postępowania przez Wojewodę, który nie wykazał zawiadomienia ministra właściwego do spraw administracji publicznej przed wydaniem zarządzenia zastępczego. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone zarządzenie zastępcze.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie jest wojewódzką jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa.
Uzasadnienie
Sąd dokonał wykładni gramatycznej pojęcia 'wojewódzka jednostka organizacyjna', wskazując, że ustawa o samorządzie województwa odnosi się do jednostek tworzonych przez województwo lub na jego rzecz. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska, jako fundusz celowy z osobowością prawną, utworzony na mocy odrębnej ustawy (Prawo ochrony środowiska), stanowi odrębny podmiot prawny i nie mieści się w definicji wojewódzkiej jednostki organizacyjnej w rozumieniu ustawy o samorządzie województwa. Wykładnia funkcjonalna przepisu jest w tym zakresie niedopuszczalna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
u.s.w. art. 25 § ust. 2
Ustawa o samorządzie województwa
Zakaz pełnienia funkcji kierownika wojewódzkiej jednostki organizacyjnej przez radnego. Sąd uznał, że Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska nie jest taką jednostką.
u.s.w. art. 86a § ust. 1 i 2
Ustawa o samorządzie województwa
Procedura wydawania zarządzenia zastępczego przez wojewodę w przypadku bezczynności organu samorządu.
u.p.o.ś. art. 400 § ust. 2 i 3
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej mają osobowość prawną i są funduszami celowymi.
u.o.w. art. 190 § ust. 1 pkt 2a
Ustawa Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw
Przyczyna wygaśnięcia mandatu radnego.
Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1590 art. 25 § ust. 2
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2001 r.
Zakaz pełnienia funkcji kierownika wojewódzkiej jednostki organizacyjnej przez radnego.
Dz.U. 2003 nr 159 poz. 1547 art. 190 § ust. 1 pkt 2a
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2003 r.
Przyczyna wygaśnięcia mandatu radnego.
Pomocnicze
u.s.w. art. 86
Ustawa o samorządzie województwa
Odesłanie do zasad zaskarżania rozstrzygnięć organów nadzorczych.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 7
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego podlegają kognicji sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 148
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na akt nadzoru uchyla ten akt.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o wykonalności zaskarżonego aktu.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
u.f.p.
Ustawa o finansach publicznych
Definicja funduszu celowego.
u.s.w. art. 26 § ust. 1
Ustawa o samorządzie województwa
Obowiązek złożenia wniosku o urlop bezpłatny przez radnego.
u.s.w. art. 8 § ust. 1
Ustawa o samorządzie województwa
Tworzenie wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych.
u.s.w. art. 18 § pkt 19 f
Ustawa o samorządzie województwa
Kompetencje sejmiku województwa w zakresie tworzenia jednostek organizacyjnych.
u.s.w. art. 41 § ust. 2 pkt 6
Ustawa o samorządzie województwa
Kompetencje zarządu województwa w zakresie kierowania jednostkami organizacyjnymi.
u.s.w. art. 43 § ust. 3
Ustawa o samorządzie województwa
Marszałek jako zwierzchnik kierowników wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych.
u.s.w. art. 45 § ust. 1
Ustawa o samorządzie województwa
Wykorzystanie przez zarząd województwa wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych lub osób prawnych.
u.s.w. art. 47 § ust. 2
Ustawa o samorządzie województwa
Definicja wojewódzkich osób prawnych.
u.s.w. art. 23 § ust. 4
Ustawa o samorządzie województwa
Zakaz łączenia mandatu radnego z innymi funkcjami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie jest wojewódzką jednostką organizacyjną w rozumieniu ustawy o samorządzie województwa. Zakazy dotyczące łączenia funkcji radnego z innymi stanowiskami powinny być interpretowane ściśle (wykładnia gramatyczna), a wykładnia funkcjonalna jest niedopuszczalna. Organ nadzoru (Wojewoda) naruszył procedurę wydania zarządzenia zastępczego, nie wykazując zawiadomienia ministra właściwego do spraw administracji publicznej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Wojewody oparta na funkcjonalnej wykładni przepisów, uznająca fundusz za wojewódzką jednostkę organizacyjną ze względu na powiązania z zarządem województwa i realizację zadań publicznych.
Godne uwagi sformułowania
Wykładnia funkcjonalna przepisu art. 25 ust. 2 ustawy na gruncie przyjętych rozwiązań konstytucyjnych, dotyczących wolności pracy (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP) i wynikającego z nich ładu prawnego, jest niedopuszczalna. Pojęcie wojewódzkiej jednostki organizacyjnej należy wiązać ze strukturami organizacyjnymi powołanymi do realizacji zadań województwa, a nie z obszarem, na którym dana jednostka organizacyjna działa. Wojewódzki fundusz celowy jest co do charakteru prawnego tylko i wyłącznie funduszem, a nie obejmowaną przepisami ustawy wojewódzką jednostką organizacyjną.
Skład orzekający
Roman Ciąglewicz
przewodniczący
Jerzy Krupiński
sprawozdawca
Grażyna Jeżewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'wojewódzka jednostka organizacyjna' w kontekście zakazów łączenia funkcji radnych z innymi stanowiskami, a także zasady wykładni przepisów prawa administracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej w kontekście ustawy o samorządzie województwa z 1998 r. i może wymagać analizy w świetle późniejszych zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konfliktu interesów i zakazów łączenia funkcji publicznych, a także precyzyjnej wykładni przepisów prawa administracyjnego. Pokazuje, jak kluczowa jest ścisła interpretacja przepisów, zwłaszcza gdy dotyczą ograniczeń praw obywatelskich.
“Czy prezes funduszu może być radnym? Sąd rozstrzyga spór o definicję 'wojewódzkiej jednostki organizacyjnej'.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Op 115/04 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2004-07-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-04-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Grażyna Jeżewska Jerzy Krupiński /sprawozdawca/ Roman Ciąglewicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6262 Radni 642 Skargi na akty prawa miejscowego wojewodów i organów administracji niezespolonej oraz na niewykonywanie przez nich czynn Hasła tematyczne Samorząd terytorialny Sygn. powiązane OSK 1581/04 - Wyrok NSA z 2005-01-13 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony akt Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1590 art. 25 ust. 2 Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządzie województwa. Dz.U. 2003 nr 159 poz. 1547 art. 190 ust. 1 pkt 2a Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw Tezy Wojewódzki fundusz celowy nie jest wojewódzką jednostką organizacyjną w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa /t.j. Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1590 ze zm./. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Województwa Opolskiego na zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego z dnia 1 grudnia 2003 r. nr PN.III.MK-0911-14-1/2003 w przedmiocie radnego 1) uchyla zaskarżone zarządzenie zastępcze 2) orzeka, że zaskarżone zarządzenie zastępcze nie może być wykonane w całości 3) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącego Województwa Opolskiego kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści), tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Uzasadnienie Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Województwo Opolskie jest podjęte na podstawie art. 86 a ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1590 ze zm.), zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego z dnia 1 grudnia 2003 r., nr PN.III.MK-0911-14-1/2003, wydane w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego Z. F. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa radny nie może pełnić funkcji kierownika wojewódzkiej jednostki organizacyjnej oraz jego zastępcy. Stosownie do treści art. 400 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62 poz. 627 ze zm.) wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej mają osobowość prawną i w rozumieniu ustawy o finansach publicznych są wojewódzkimi funduszami celowymi. Środki funduszy w całości przeznaczane są na finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej, w celu realizacji zasady zrównoważonego rozwoju. Fundusze prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając z posiadanych środków i uzyskiwanych wpływów wydatki na finansowanie zadań określonych w ustawie oraz kosztów działalności. Organ przywołał ponadto treść art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15 poz. 148), przyjmując iż fundusz celowy jest wyodrębnionym z budżetu zadaniem publicznym, finansowanym na podstawie rocznego planu, ze wskazanych na ten cel środków. Fundusz stanowi alternatywną w stosunku do budżetu metodę gromadzenia i wydatkowania środków publicznych na cele, które pozostają w zakresie przedmiotowym działania organów władzy publicznej. Plan przychodów i wydatków wojewódzkiego funduszu określa uchwała budżetowa samorządu województwa, a ustawa o ochronie środowiska zastrzega szereg uprawnień dla zarządu województwa dotyczących wojewódzkiego funduszu, a w szczególności prawo nadania statutu określającego szczegółowe zasady, organizację i tryb działania wojewódzkiego funduszu, powoływanie i odwoływanie członków rady nadzorczej, powoływanie i odwoływanie na wniosek rady nadzorczej wojewódzkiego funduszu zarządu funduszu, który stanowią prezes i jego zastępcy, obowiązek składania sejmikowi województwa informacji o działalności wojewódzkich funduszy za ubiegły rok, przyjmowanie sprawozdań z działalności funduszy, składanych przez rady nadzorcze wojewódzkich funduszy i ustalanie wynagrodzenia członków rad nadzorczych wojewódzkich funduszy. Te okoliczności, a w szczególności stosunki prawne występujące między wojewódzkim funduszem a organami samorządu województwa wskazują, iż wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej zaliczyć należy do wojewódzkich jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa. Ponadto organ wskazał, że mimo braku definicji pojęcia wojewódzkiej jednostki organizacyjnej, to skoro ustawodawca powołał do życia określone jednostki organizacyjne - wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, przyznał im określone źródła finansowania, kompetencje oraz unormował inne zależności prawne w relacjach z organami województwa to podmiot taki stanowi wojewódzką jednostkę organizacyjną. Powołano się także na pismo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lutego 2003 r., a także na opinię prawną Biura Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu z dnia 29 września 2003 r. Zgodnie z art. 26 ust.1 ustawy radny, który przed uzyskaniem mandatu był zatrudniony na stanowisku kierownika wojewódzkiej samorządowej jednostki organizacyjnej w tym województwie, w którym uzyskał mandat, jest obowiązany złożyć wniosek o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyników wyborów przez właściwy organ wyborczy, przed złożeniem ślubowania, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ustawy. Nie złożenie przez radnego wniosku, o którym mowa w ust. l, jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu. Stosownie do treści art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. nr 95 poz. 602 ze zm.) wygaśnięcie mandatu radnego stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w trzy miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu (art. 190 ust. 2 cyt. ustawy). W przedmiotowej sprawie radny Z. F. w dacie ogłoszenia wyników wyborów do Sejmiku Województwa Opolskiego zatrudniony był na stanowisku prezesa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Opolu, nie złożył wniosku o urlop bezpłatny w oparciu o art. 26 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa, a Sejmik Województwa nie podjął uchwały w ustawowo zakreślonym terminie w zakresie dotyczącym wygaśnięcia mandatu radnego. Wojewoda Opolski pismem z dnia 20 października 2003 r. wezwał Sejmik Województwa Opolskiego do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu tego radnego. Wobec bezskutecznego upływu 30 dniowego terminu na podjęcie uchwały wydano zarządzenie zastępcze. W skardze domagano się uchylenia zarządzenia zastępczego jako wydanego z naruszeniem prawa. Skarżący postawił zarzut, że zaskarżone Zarządzenie Wojewody Opolskiego rażąco narusza art. 25 ust. 2, art. 86 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa i art. 190 ust. 2 a ustawy z dnia 16 lipca1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmiku województwa (Dz. U. nr 95, poz.602 ze zm.). Jego zdaniem Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie jest wojewódzką jednostką organizacyjna w pojęciu art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa w związku z czym brak jest podstawy prawnej do przyjęcia zakazu łączenia mandatu radnego sejmiku z funkcji członka zarządu funduszu. Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej z woli ustawodawcy powołano jako odrębny podmiot wyposażony w osobowość prawną, i będący w rozumieniu ustawy o finansach publicznych - wojewódzkim funduszem celowym realizującym zadania ustawowo wyodrębnione z budżetu województwa ( fundusz pozabudżetowy). Status prawny i organizacyjny funduszy ochrony środowiska, pojmowanych w świetle art. 386 pkt. 3 ustawy o ochronie środowiska jako instytucje ochrony środowiska, został w sposób wyczerpujący określony w ustawie, która w przepisie art. 415 ust. 2 jednoznacznie ustanowiła zakaz zatrudnień i funkcji odnoszącym się do członka Zarządu. Zakazuje ona łączenia funkcji członka zarządu wojewódzkich funduszy z zatrudnieniem w administracji rządowej lub samorządowej, a także z członkostwem w radach nadzorczych spółek z udziałem skarbu Państwa. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, iż ustawodawca traktuje fundusze jako jednostkę odrębną od administracji rządowej i samorządowej. Gdyby przyjąć odmienną interpretację przepis ten, byłby sprzeczny w swojej treści i nielogiczny. Ma on charakter szczególny, który z tej racji ma pierwszeństwo przed innymi regulacjami prawnymi o charakterze ogólnym takim np. jak ustawa o samorządzie województwa. Fakt, iż ustawa o ochronie środowiska określa szereg uprawnień dla zarządu województwa w zakresie np. nadania statutu, powoływania i odwoływania członków rady nadzorczej itp., w niczym nie zmienia ustalonego przepisami ustawy o ochronie środowiska charakteru prawnego funduszy i nie czyni go wojewódzką jednostką organizacyjną w pojęciu art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa. A contrario członek zarządu może pełnić inne funkcje niewymienione w tym przepisie, a więc może być radnym. Z kolei ustawa o samorządzie województwa, która legła u podstaw wydania zarządzenia zastępczego określa wojewódzką samorządową jednostkę organizacyjną, wojewódzką jednostkę organizacyjną i wojewódzką osobę prawną jako samorządowe jednostki organizacyjne tworzone przez województwo dla wykonania jego zadań lub tworzone na podstawie odrębnych ustaw wyłącznie przez województwo. Fundusz nie jest żadną z tych jednostek, gdyż utworzenie Funduszu nie należy do kompetencji województwa, lecz do ustawodawcy, a ponadto Fundusz nie realizuje ustawowych zadań województwa, lecz zadania przepisane mu w ustawie o ochronie środowiska. Statut województwa jako akt prawa miejscowego określający ustrój województwa w § 88 zawiera postanowienie o wykazie wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych powołanych do realizacji zadań województwa, w którym to wykazie fundusz nie jest wymieniony jako wojewódzka jednostka organizacyjna realizująca zadania województwa. Pojęcie wojewódzkiej jednostki organizacyjnej należy wiązać ze strukturami organizacyjnymi powołanymi do realizacji zadań województwa, a nie z obszarem, na którym dana jednostka organizacyjna działa. Fakt, iż Zarządowi Województwa na mocy ustawy o ochronie środowiska przypisano kompetencje do powołania - na wniosek Rady Nadzorczej - członków wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska nie oznacza, iż Marszałek Województwa jest zwierzchnikiem służbowym osób przez niego powołanych. Ustawa o samorządzie województwa nie przewiduje zakazu łączenia mandatu radnego z pracą w organach wojewódzkiego funduszu celowego lub samorządowej osoby prawnej, zaś z przepisu art. 23 ust. 4 ustawy wynika, iż mandatu radnego województwa nie można łączyć z mandatem posła lub senatora, wykonywaniem funkcji wojewody lub wicewojewody oraz z członkostwem w organie innej jednostki samorządu terytorialnego. Skarżący powołał się w tej mierze na opinię Biuro Studiów i Ekspertyz Sejmu z dnia 4 września 2003r. Organ wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację i podkreślając, że nieumieszczenie Funduszu w wykazie wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych nie ma znaczenia prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 86 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r., nr 152, poz. 1590 ze zm.), zwanej dalej ustawą, stanowi, że "jeżeli właściwy organ województwa, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 190 ust. 2 i 6 i art. 194 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 33 ust. 7, oraz art. 5 ust. 2, 3 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z członkiem zarządu województwa, skarbnikiem województwa, kierownikiem wojewódzkiej samorządowej jednostki organizacyjnej i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego wojewódzką osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska albo nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ województwa do podjęcia uchwały w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze." Z kolei ust. 3 tego przepisu, nakazuje odpowiednie stosowanie przepisu art. 86 ustawy, co oznacza odesłanie - w zakresie możliwości zaskarżenia zarządzenia zastępczego do sądu administracyjnego - do zasad obowiązujących przy zaskarżaniu rozstrzygnięć organów nadzorczych dotyczących województwa. Takie usytuowanie prawne zarządzenia zastępczego powoduje, iż w ramach postępowania sądowo – administracyjnego traktowane być ono musi jako jeden z rodzajów aktu nadzoru. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego podlegają kognicji sądu administracyjnego, a zgodnie z art. 148 tejże ustawy sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt. W ramach sądowo-administracyjnej kontroli zgodności z prawem aktu nadzoru, badaniu w pierwszy rzędzie podlega dopuszczalność skargi. Skarżący wykazał w tej mierze, iż przed wniesieniem skargi, w dniu 22 grudnia 2003 r., podjęto uchwałę nr XV/138/2003 w sprawie złożenia skargi na przedmiotowe zarządzenie zastępcze, co czyni zadość wymogowi wynikającemu z art. 86 ust. 2 ustawy, a ponadto nie budzi wątpliwości dotrzymanie terminu wystąpienia ze skargą. Z kolei oceniając legalność aktu nadzoru, badaniu w pierwszej kolejności podlega zachowanie przez organ nadzoru wymaganego prawem trybu postępowania. Z nadesłanych do akt dokumentów, będących w istocie aktami sprawy (adnotacja na str. 4 odpowiedzi na skargę) wynika, że Wojewoda Opolski przed wydaniem zarządzenia zastępczego wezwał pismem z dnia 20 października 2003 r. Sejmik Województwa Opolskiego do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego Z. F., co było jedną z przesłanek do jego wydania po bezskutecznym upływie trzydziestu dni (art. 86 a ust. 1 ustawy). Drugim obowiązkiem organu nadzoru było uprzednie zawiadomienie ministra właściwego do spraw administracji publicznej (art. 86 ust. 2 ustawy). Na spełnienie tego obowiązku nie wskazują ani przedłożone do akt dokumenty ani treść wywodów uzasadnienia przedmiotowego zarządzenia zastępczego, relacjonującego w sposób szczegółowy przebieg postępowania poprzedzającego jego wydanie. Naruszenie wymaganego trybu postępowania stanowi naruszenie przepisów, które sąd bierze pod uwagę z urzędu, a które powoduje, że postępowanie dotknięte jest tego rodzaju wadą, jaka skutkuje konieczność uchylenia podjętego w nim aktu bez względu na to, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od powyższego zaskarżone rozstrzygnięcie podlegało uchyleniu z przyczyn merytorycznych. Wywód uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia zastępczego wskazuje na jego oparcie o funkcjonalną wykładnię przepisu art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1590) w związku z art. 190 ust. 1 pkt 2 a ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. – ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. nr 95, poz. 602 ze zm.). Przepisy powyższe wyłączają możliwość pełnienia przez radnego województwa funkcji kierownika wojewódzkiej jednostki organizacyjnej oraz jego zastępcy ze skutkiem w postaci wygaśnięcia mandatu radnego. W ocenie organu nadzoru terytorialna oraz funkcjonalna zależność osoby sprawującej funkcję kierownika (prezesa) Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Opolu w stosunku do zadań o charakterze nadzorczo – kontrolnym wykonywanych przez Zarząd Województwa powoduje, iż niezależnie od wątpliwości interpretacyjnych zwrotu "wojewódzka jednostka organizacyjna" użytego w art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa, przepisy dotyczące zakazu jednoczesnego pełnienia funkcji kierownika takiej jednostki oraz wykonywania mandatu radnego województwa mają w sprawie zastosowanie. Taka interpretacja nie jest jednak na gruncie niniejszej sprawy dopuszczalna, czy nawet możliwa. W doktrynie wyraża się słuszny pogląd, iż wprowadzanie wszelakich zakazów zajmowania określonych stanowisk w związku z wyborem do organów stanowiących samorządu terytorialnego stanowi wyjątek od zasady ogólnej wolności pracy. Zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendenae wszelkie wykraczanie poza literalną treść zapisów ustawowych musi budzić wątpliwości (zob. K. Bandarzewski i inni "Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym", wyd. W. P. Lexis – Nexis, Warszawa 2004, str. 182-183). Oznacza to m. in., że wykładnia funkcjonalna (celowościowa) przepisu art. 25 ust. 2 ustawy na gruncie przyjętych rozwiązań konstytucyjnych, dotyczących wolności pracy (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP) i wynikającego z nich ładu prawnego, jest niedopuszczalna. Przyjmując zatem takie stanowisko należało dokonać gramatycznej wykładni pojęcia "wojewódzka jednostka organizacyjna", ograniczając się do ścisłego jego znaczenia. Ustawa nie definiuje tego pojęcia, ale w jej treści doszukać się można szeregu sformułowań dotyczących wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych. I tak art. 8 ust. 1 ustawy wskazuje, że w celu wykonywania zadań województwo tworzy wojewódzkie samorządowe jednostki organizacyjne, art. 18 pkt 19 f przyznaje sejmikowi województwa prawo tworzenia, przekształcania i likwidacji wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek, art. 41 ust. 2 pkt 6 przyznaje zarządowi województwa prawo kierowania, koordynowania i kontrolowania działalności wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych, w tym powoływanie i odwoływanie ich kierowników, art. 43 ust. 3 stanowi, że marszałek województwa jest zwierzchnikiem służbowym kierowników wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych. Z kolei art. 45 ust. 1 ustawy przewiduje, że zarząd województwa wykonuje zadania województwa m. in. przy pomocy wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych lub wojewódzkich osób prawnych, przy czym wojewódzkimi osobami prawnymi, poza województwem, są samorządowe jednostki organizacyjne, którym ustawy przyznają wprost taki status oraz te osoby prawne, które mogą być tworzone na postawie odrębnych ustaw wyłącznie przez województwo (art. 47 ust. 2 ustawy). Tego rodzaju unormowania oznaczają, że regulacje ustawy nie wykraczają poza zakres jednostek organizacyjnych o charakterze samorządowym lub osób prawnych tworzonych wyłącznie przez województwo. Nie obejmują natomiast osób prawnych tworzonych w innym trybie, np. tak jak w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Pojęcie wojewódzkiej jednostki organizacyjnej jest niewątpliwie pojęciem szerszym od każdej z wymienionych z osobna powyższych kategorii, obejmując zarówno wojewódzkie samorządowe jednostki organizacyjne jak i wojewódzkie osoby prawne oraz inne podmioty tworzone na podstawie przepisów ustawy przez województwo, ale nie może ono wykraczać poza materię objętą regulacją ustawy, a w szczególności rozciągać się na jednostki działające wprawdzie na obszarze województwa, w stosunku do których województwo ma określone uprawnienia kontrolno – organizacyjne, nie będące jednak samorządowymi jednostkami organizacyjnymi. Do żadnej z tak określonych wojewódzkich jednostek organizacyjnych nie sposób zaliczyć jednak wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Fundusz ten działa na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62, poz. 627 ze zm.). Zgodnie z art. 400 ust. 2 i 3 ustawy ma on osobowość prawną i w rozumieniu ustawy o finansach publicznych jest wojewódzkim funduszem celowym, prowadzącym samodzielną gospodarkę finansową, pokrywającym z posiadanych środków i uzyskanych wpływów wydatki na finansowanie zadań określonych w ustawie i koszty działalności. Powiązanie działalności funduszy z ustawą o finansach publicznych powoduje, że funkcjonują one jako jednostki sektora finansów publicznych, których celem jest wykonanie zadań wyodrębnionych z budżetu, a wynikających wprost z ustawy, stanowiącej podstawę ich powołania. Nie są to zatem ani wojewódzkie samorządowe jednostki organizacyjne ani wojewódzkie samorządowe osoby prawne, stanowiąc osobny twór organizacyjny (fundusz), wyposażony wprawdzie w osobowość prawną, ale funkcjonujący obok wspomnianych jednostek, do których wprost odnoszą się przepisy ustawy. Tego rodzaju usytuowanie powoduje brak czynnika łączącego, który wprost – tak jak nakazywałaby to wykładnia gramatyczna – wskazywałby na możliwość zaliczenia funduszy celowych działających na terenie województwa, do wojewódzkich jednostek organizacyjnych w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 2 ustawy. Inaczej mówiąc wojewódzki fundusz celowy jest co do charakteru prawnego tylko i wyłącznie funduszem, a nie obejmowaną przepisami ustawy wojewódzką jednostką organizacyjną. Dodatkowo, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, powyższą argumentacje utwierdzają zapisy statutu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Opolu, nadanego uchwałą Zarządu Województwa Opolskiego z dnia 6 lutego 2003 r., nr 150/2003, które wprost wskazują, iż fundusz jest wojewódzkim funduszem celowym w rozumieniu ustawy o finansach publicznych (§ 3), wykonującym, w zakresie przewidzianym przepisami prawa, prawo własności oraz inne prawa majątkowe i samodzielnie gospodarującym wydzielonym majątkiem (§ 5) oraz prowadzącym samodzielną gospodarkę finansową, której zasady określa ustawa o finansach publicznych (§ 25). Również z załączonego do akt (k. 7) Biuletynu Informacji Publicznej Samorządu Województwa Opolskiego z dnia 11 września 2003 r. wynika, że przedmiotowy Fundusz nie został umieszczony w wykazie wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych i wojewódzkich osób prawnych, co pośrednio potwierdza, iż funkcjonalnie i organizacyjnie wyodrębniony, nie został zaliczony do żadnej z tych kategorii. Uwzględniając powyższe, należy uznać, że zaskarżone zarządzenie zastępcze nie odpowiada prawu, wobec czego na podstawie art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), należało orzec jak na wstępie. Orzeczenia o wykonalności zaskarżonego aktu oraz o kosztach uzasadniają przepisy art. 152 i art. 200 przywołanych wyżej przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI