II SA/Ol 969/11

II SA/Ol 969/11 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2012-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak /sprawozdawca/
S. Beata Jezielska /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Sygn. powiązane
I OZ 406/12 - Postanowienie NSA z 2012-05-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
art. 2 ust. 1
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134,  art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia "[...]" M. K. zwrócił się do Urzędu Miasta w "[...]" o przyznanie dodatku mieszkaniowego na znajdujący się w zasobach SM "[...]" lokal mieszkalny położony w "[...]" przy ul. "[...]". W załączonym do wniosku piśmie wskazał, że posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu poprzez umowę podnajmu zawartą pomiędzy nim, a I. P. (właściciel lokalu) na okres od 1 września 2010 r. do 30 września 2011 r.
Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia "[...]" działający z upoważnienia Prezydenta – Dyrektor Wydziału Spraw Lokalowych, działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 6 ust. 1, 6 i 9, art. 7 ust.1 i 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156 poz. 1817 ze zm.), odmówił przyznania M. K. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu wskazał m.in., iż w toku przeprowadzonego postępowania ustalono bezspornie, że w dniu 30 kwietnia 2010 r. nastąpił zgon I. P. (akt zgonu nr "[...]" z dnia "[...]" sporządzony przez USC). Jednocześnie zwrócono się do administratora budynku o informację, czy w związku ze zgonem dotychczasowego właściciela lokalu prowadzone jest postępowanie spadkowe. Z pisma SM "[...]" z dnia "[...]" wynika, że Spółdzielnia nie uzyskała informacji, czy postępowanie spadkowe, po zmarłej I. P. zostało przeprowadzone i w konsekwencji kto nabył w drodze dziedziczenia spółdzielcze własnościowe prawo do powyższego lokalu. Podał, iż w związku z zaistniałą sytuacją przesłuchano wnioskodawcę na okoliczność posiadania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, gdyż umowa podnajmu utraciła moc prawną. M. K. przesłuchany w charakterze strony oświadczył, że nie jest spadkobiercą I. P., natomiast co do kwestii pokrewieństwa ze zmarłą odmówił złożenia wyjaśnień. Organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 668 § 2 Kodeksu cywilnego "stosunek wynikający z zawartej przez najemcę umowy o bezpłatne używanie lub podnajem rozwiązuje się najpóźniej z chwilą zakończenia stosunku najmu". W świetle powyższego M. K. zamieszkuje w lokalu przy ul. "[...]" bez tytułu prawnego, a umowa podnajmu, na którą powołuje się utraciła moc prawą z dniem 30 kwietnia 2010 r. i nie może być przedmiotem zastosowana przy pozytywnym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego.
W odwołaniu od tej decyzji M. K. zarzucił organowi naruszenie art. 233 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez dowolną ocenę dowodów i błędne ustalenie, iż stosunek podnajmu lokalu został zakończony. Wskazał, iż pomimo śmierci I. P. jej pełnomocnicy nie wypowiedzieli umowy, a nawet pilnują, czy opłaty są regulowane. Opisał swoją trudną sytuację socjalną oraz podał, iż organ robi wszystko aby nie przyznać dodatku mieszkaniowego. Wyjaśnił, iż sprostował błąd pisarski odnośnie do daty obowiązywania umowy, gdyż jako wnioskodawca był do tego uprawniony. Dodał, iż mógł podpisać sprostowanie umowy podnajmu jednoosobowo, gdyż przepisy nie stanowią inaczej, zaś pełnomocnicy I. P. nie stawiali przeszkód w złożeniu sprostowania.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na podstawie art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji. Argumentowało m.in. iż dodatek mieszkaniowy nie przysługuje M. K., gdyż ten nie posiada tytułu prawnego do lokalu. W aktach sprawy znajdują się co prawda dwie umowy podnajmu, lecz obie zostały sporządzone cztery miesiące po śmierci I. P., co jednoznacznie wskazuje, że I. P. nie mogła ich zawrzeć. Ponadto M. K. nie mógł tych umów zmieniać jednostronnie, poprzez stwierdzenie, iż dokonał na podstawie art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, gdyż do umów cywilnoprawnych nie stosuje się przepisów postępowania administracyjnego. Za tytuł prawny do lokalu nie sposób uznać także "oświadczenia" I. P. z dnia "[...]", gdyż dokument ten nie został przez nią podpisany. Konkludując Kolegium wskazało, że skoro M. K. nie posiada tytułu prawnego do lokalu i nie jest na liście osób oczekujących do lokalu socjalnego lub zamiennego, to nie może zostać uznany za osobę uprawnioną do otrzymania dodatku mieszkaniowego na lokal przy ul. "[...]".
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie M. K. żądając jej zmiany poprzez przyznanie dodatku mieszkaniowego ewentualnie o skierowanie sprawy do organu celem ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 233 Kodeksu postępowania cywilnego polegające na swobodnej ocenie materiału dowodowego sprawy poprzez uznanie, że: nie przysługuje mu tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, gdy w rzeczywistości taki tytuł mu przysługuje na podstawie nadal obowiązującej umowy podnajmu; mylnym uznaniu, że oświadczenie I. P. z dnia "[...]" nie posiada jej podpisu, gdy w rzeczywistości powyższe oświadczenie posiada podpis elektroniczny I. P.; błędnym przyjęciu, że umowa, co do której sporządzono sprostowanie, nie obowiązuje. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż do umowy podnajmu lokalu sporządzono oświadczenie, w którym sprostowano błąd pisarski w umowie podnajmu, polegający na wpisaniu złych dat. Oświadczenie to (z dnia "[...]") posiada podpis elektroniczny I. P. Podniósł, iż skoro umowa podnajmu obowiązuje, to przysługuje mu, jako najemcy, prawo do dodatku mieszkaniowego. Opisał ponadto swoją trudną sytuację socjalną-bytową.
W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej oddalenie.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu 17 stycznia 2012 r. M. K. podał, że I. P. była jego matką, uważa, iż nie jest jej spadkobiercą i rezygnuje z ubiegania się o spadek po niej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod kątem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Sąd ocenia kwestionowane rozstrzygnięcie organu pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. W sytuacji, gdy Sąd uzna, że organ wydając decyzję uchybił przepisom prawa w stopniu rażącym, albo mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, eliminuje taką decyzję z obrotu prawnego. Rolą sądu administracyjnego, zgodnie z przypisanymi mu kompetencjami, nie jest natomiast zastępowanie organów administracji i wydawanie merytorycznych rozstrzygnięć w sprawie. Z tego względu sąd nie jest uprawniony do ingerowania w treść zaskarżonej decyzji, m.in. poprzez przyznawanie świadczeń, czy też umarzanie jakichkolwiek należności, przejmując w ten sposób ustawowe obowiązki organów administracji publicznej. Powyższe wyjaśnienie stało się konieczne z uwagi na zawarte w skardze żądanie zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie dodatku mieszkaniowego, które z przedstawionych wyżej powodów nie mogło być uwzględnione.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając w tych granicach legalność zaskarżonego orzeczenia nie sposób dostrzec naruszenia przepisów prawa, nie sposób też było podzielić zarzuty skargi. Wydając zaskarżone orzeczenie organ działał zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. W szczególności wyjaśnił sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Dokonał poprawnych ustaleń stanu faktycznego, poczynił prawidłowe rozważania faktyczne i prawne, a swe stanowisko przekonująco umotywował. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozostawia też wątpliwości co do jego zgodności z powołanymi przepisami prawa.
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych, której przepisy stosowały organy obu instancji, reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwości organów w tych sprawach. Przewidziany w tej ustawie dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem pieniężnym, które ma pomóc najemcy lub właścicielowi mieszkania, gdy nie jest w stanie samodzielnie pokryć wydatków na jego utrzymanie. Nie oznacza to jednak, że o przysługiwaniu tego świadczenia decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawcy. Ustawodawca określił warunki i kryteria jakie muszą być spełnione, aby wniosek mógł być uwzględniony. Do warunków tych należą: tytuł prawny do lokalu rozumiany w sposób określony w art. 2 ustawy; spełnienie kryterium dochodowego, o którym mowa w przepisach art. 3 ustawy; odpowiednia wielkość lokalu określona z uwzględnieniem tzw. normatywnej powierzchni lokalu w art. 5 ustawy. Wszystkie wyżej wskazane warunki i kryteria muszą być spełnione łącznie, aby możliwe było przyznanie dodatku mieszkaniowego w wysokości ustalonej zgodnie z zasadami określonymi w art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Do obowiązków organu administracyjnego rozstrzygającego kwestię uprawnień strony do dodatku mieszkaniowego, w pierwszej kolejności należeć będzie zatem ustalenie, czy strona występująca o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Celem postępowania administracyjnego jest bowiem realizacja normy materialnego prawa administracyjnego wobec określonego podmiotu poprzez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Norma ta może zostać zastosowana jedynie wtedy, gdy obiektywnie zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę upoważniający organ do podjęcia decyzji administracyjnej. W związku z tym jednym z podstawowych warunków prawidłowego zastosowania normy prawnej jest ustalenie przez organ prowadzący postępowanie stanu faktycznego opisanego w tej normie.
W rozpoznawanej sprawie powodem odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego był brak tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, a także okoliczność, że skarżący nie oczekuje na przysługujący mu lokal zamienny albo socjalny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy dodatek ten, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje:
1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych,
2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,
3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,
4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,
5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.
Ustalenia organów administracji dokonywane w kierunku uzyskania odpowiedzi, na pytanie, czy podmiot występujący o dodatek mieszkaniowy posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu nie mogą jednak wykraczać poza ramy postępowania administracyjnego. Rozważania dotyczące zgodności z prawem zawartej umowy najmu, (jej warunków, wysokości ustalonego czynszu, prawidłowej reprezentacji stron umowy najmu, a także legalności dokonanego wypowiedzenia umowy najmu lub jej zmiany) stanowią problematykę cywilną, wykraczającą poza kognicje organów administracji. Organ administracyjny rozpoznając sprawę w zakresie uprawnień strony do dodatku mieszkaniowego jest zatem zobligowany ustalić istnienie tytułu prawnego do lokalu w rozumieniu art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych lub brak tego tytułu. Nie jest natomiast uprawniony do zastępowania strony umowy najmu w zakresie jej uprawnień do kontroli skuteczności zmiany, wygaśnięcia, czy też rozwiązania tej umowy, a postępowanie takie toczyć się powinno na drodze cywilnej. Jedynie strona posiada takie uprawnienia i w przypadku zakwestionowania przez nią słuszności pozbawienia jej tytułu do lokalu mieszkalnego postępowanie w sprawie o dodatek mieszkaniowy mogłoby zostać zawieszone przed organami administracji, do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż materiału dowodowego wynika, że skarżący zawarł z I. P. dwie umowy podnajmu lokalu mieszkalnego – pierwszą w dniu 30 sierpnia 2010 r., drugą w dniu 1 września 2010 r. Tymczasem w aktach administracyjnych sprawy znajduje się odpis skrócony aktu zgonu I. P. (k. 19) potwierdzający, że zmarła ona w dniu 30 kwietnia 2010 r. Powyższa okoliczność wskazuje, że nie mogła ona być stroną umowy podnajmu lokalu mieszkalnego. Skarżący twierdzi jednak, że w umowie z dnia 30 sierpnia 2010 r. (v: protokół przesłuchania strony z dnia "[...]" – k. 21) wystąpił błąd pisarski polegający na mylnym wpisaniu miesiąca zawarcia tej umowy, zamiast sierpień winno być marzec, ale błąd ten został sprostowany przez skarżącego pismem z dnia "[...]". Wyjaśnić zatem należy, iż zawieranie umów najmu i zmiana ich treści, jak wyżej wskazano, następuje wyłącznie na drodze cywilnoprawnej. W niniejszej sprawie oznacza to, że treść umowy podnajmu lokalu mogła być zmieniona, ale wyłącznie po dokonaniu uzgodnień między zainteresowanym stronami (wynajmującym i najemcą), a nie jednostronnie przez skarżącego. Zauważyć również trzeba, iż słusznie wskazało Kolegium, że skarżący nie mógł umowy zmienić jednostronnie, poprzez stwierdzenie, iż dokonał tego na podstawie art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego (sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej), gdyż do umów cywilnoprawnych nie stosuje się przepisów postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do kwestii oświadczenia I. P. z dnia "[...]", z treści którego skarżący wywodzi swój tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, zgodzić należy się z Kolegium, iż jako dokument oświadczenie nie wywołuje skutków prawnych, bowiem nie zostało przez I. P. podpisany. Nie ma racji skarżący twierdząc, że powyższe oświadczenie posiada podpis elektroniczny, gdyż zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2001 r. Nr 130, poz. 1450 ze zm.) podpis elektroniczny stanowią dane w postaci elektronicznej wraz z innymi danymi, do których zostały dołączone lub z którymi są logicznie powiązane i służą do identyfikacji osoby składającej podpis elektroniczny. Zatem już z treści powyższego przepisu wynika, że dokument w postaci wydrukowanej kartki papieru - wypełnionej określonym tekstem i nie podpisany – nie zawiera danych w postaci elektronicznej.
Dodatkowo należy zauważyć, iż nie doszło w sprawie do naruszenia art. 233 Kodeksu postępowania cywilnego, gdyż w postępowaniu administracyjnym organy administracji nie stosują przepisów tej ustawy.
Powyżej wskazane okoliczności prowadzą do wniosku, iż na dzień wydawania zaskarżonej decyzji organ administracji uprawniony był do stwierdzenia braku tytułu prawnego po stronie skarżącej do zajmowania przez nią lokalu mieszkalnego. W konsekwencji tego ustalenia zasadną była odmowa przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego.
Sąd pragnie zwrócić uwagę, że przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane bez możliwości odstępstw i to bez względu na szczególnie trudną, indywidualną sytuację osób starających się o dodatek. Ustawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, w szczególności zaś, by to od decyzji tego organu zależało w sposób bezpośredni przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz jego rozmiar, względnie by organ miał możliwość "w szczególnie uzasadnionych wypadkach" odstąpienia od zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych i przyznania go mimo niespełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.