II FZ 713/05

II FZ 713/05 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-12-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Edyta Anyżewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Odrzucono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 178, art. 180, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Edyta Anyżewska, , , po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 września 2005 r. sygn. akt I SA/Sz 252/05 w zakresie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. oraz określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące od lipca 2003 r. do grudnia 2003 r. p o s t a n a w i a: odrzucić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 września 2005 r. sygn. akt I SA/Sz 252/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił sprzeciw K. B. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu orzeczenia podano, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2005 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 18 lipca 2005 r. Natomiast w dniu 26 lipca 2005 r. skarżąca złożyła w Sądzie pismo zawierające wniosek o przedłużenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Sąd poinformował skarżącą, iż termin do wniesienia sprzeciwu jest terminem ustawowym, nie istnieje zatem możliwość jego przedłużenia przez Sąd. Jednocześnie wezwano skarżącą do określenia w terminie 7 dni, czy w/w pismo jest sprzeciwem na postanowienie z dnia 11 lipca 2005 r. Pismo Sądu doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 22 sierpnia 2005 r., a 6 września 2005 r. złożono pismo stanowiące sprzeciw na powołane postanowienie wnosząc jednocześnie o uznanie, iż został on złożony w terminie.
Powyższe względy legły u podstaw odrzucenia sprzeciwu na podstawie art. 259 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej u.p.p.s.a., gdyż termin do jego wniesienia upływał w dniu 25 lipca 2005 r.
Rozstrzygnięcie Sądu stało się przedmiotem zażalenia, w którym wskazywano na okoliczności, z powodu których skarżąca nie mogła złożyć sprzeciwu w przewidzianym ustawą terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie należy odrzucić.
W rozpoznawanej sprawie wbrew twierdzeniom skarżącej kluczową sprawą nie jest zgodność zaskarżonego postanowienia z prawem, a formalna dopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie dotyczące odrzucenia sprzeciwu. Sąd Kasacyjny w niniejszym składzie podziela natomiast prezentowany w orzecznictwie pogląd (post. NSA z dnia 27 września 2004 r. sygn. akt FZ 336/04, z dnia 10 października 2005 r. sygn. akt II FZ 606/05, post. WSA we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Wr 1807/04, niepubl.), zgodnie z którym zażalenie na postanowienie dotyczące odrzucenia sprzeciwu nie przysługuje. Wskazany wyżej środek odwoławczy przysługuje bowiem na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia których przedmiot dotyczy spraw taksatywnie wyliczonych w art. 194 u.p.p.s.a. Postanowienie odrzucające sprzeciw od postanowienia czy zarządzenia referendarza wydanego w oparciu o przepisy art. 258 § 2 pkt 1 – 8 nie mieści się w tym katalogu, możliwości jego zaskarżenia nie przewidują bowiem ani art. 194 § 1 ustawy sądowoadministracyjnej, ani przepisy rozdziału 3 dotyczącego prawa pomocy zawartego w Dziale V powołanej ustawy procesowej. Wbrew pojawiającym się tak w orzecznictwie (post. NSA z dnia 21 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 881/04 oraz z dnia 5 października 2004 r. sygn. akt FZ 264/04), jak i doktrynie (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005 r., str. 491) głosom, możliwości zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu sprzeciwu nie można poszukiwać w drodze wykładni systemowej wewnętrznej, poprzez wyprowadzenie tego uprawnienia z art. 227 § 1 u.p.p.s.a. Przepis ten przewiduje możliwość wniesienia zażalenia na zarządzenia przewodniczącego oraz postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, w przypadku, gdy strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Z kolei przez postanowienia i zarządzenia w przedmiocie kosztów sądowych należy rozumieć wszelkie postanowienia orzekające co do kosztów (zarówno pozytywne jaki negatywne), a więc co do ich wysokości, zakresu i zasady ich ponoszenia. Są to postanowienia zawierające merytoryczne rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów i w związku z tym przysługuje od nich środek zaskarżenia, który gwarantuje stronie kontrolę rozstrzygnięcia. Takim postanowieniem jest niewątpliwie postanowienie wydane przez sąd w trybie art. 260 ustawy procesowej. Odmienny charakter ma natomiast orzeczenie o odrzuceniu sprzeciwu. Ustawa sądowoadministracyjna nie określa formy tego orzeczenia, lecz skoro jest ono wydawane przez sąd, należy przyjąć, iż zapada w formie postanowienia. Postanowienie to nie zawiera merytorycznego, rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów, a jedynie jest wynikiem badania przez sąd sprzeciwu pod kątem wymagań formalnych – w tym dochowania ustawowego terminu wniesienia sprzeciwu – czyli badania jego dopuszczalności. Marginalnie podkreślić należy, że niedopuszczalność zażalenia na powyższe postanowienie nie odbiera stronie prawa do weryfikacji rozstrzygnięcia, gdyż w przypadku uchybienia terminowi strona może wnioskować o przywrócenie terminu. Ponadto z konstrukcji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wynika, jakoby przepisy ogólne rozdziału II – Koszty sądowe, jak i również ogólne rozdziału III – Zwolnienie od kosztów sądowych odnosiły się do całego działu V zatytułowanego – Koszty postępowania. Przeciwnie uznać należy, iż dotyczą one wyłącznie rozdziałów, w których są umieszczone, gdyż zarówno rozdział II jak i III wspomnianego działu V są równorzędnymi jednostkami redakcyjnymi aktu prawnego, które nie zostały poprzedzone przepisami ogólnymi odnoszącymi się do całego działu V. Za takim rozumieniem aktu prawnego przemawia również rozbudowanie systemu środków zaskarżenia w postępowaniu o prawo pomocy przez wprowadzenie szczególnej instytucji sprzeciwu, gdzie w dalszej kolejności po przeprowadzeniu spowodowanego wniesionym skutecznie sprzeciwem postępowania przysługuje zainteresowanym podmiotom prawo do wniesienia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 260 w związku z art. 194 § 1 ustawy procesowej. Nie ma również wpływu na dopuszczalność środka zaskarżenia fakt doręczenia postanowienia stronie skarżącej wraz z błędnym pouczeniem o możliwości wniesienia zażalenia. Pouczenie takie bowiem nie może konstytuować prawa do wniesienia środka zaskarżenia wbrew zapisom ustawy procesowej. Zgodnie z art. 260 komentowanej ustawy na postanowienie wydane w wyniku wniesienia sprzeciwu zażalenie przysługuje jedynie w sytuacji, gdy sprzeciw nie został odrzucony. W przedmiotowej sprawie sprzeciw został wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu, co skutkowało jego odrzuceniem, w związku z czym stwierdzić należy, że postanowienie odrzucające sprzeciw na postanowienie referendarza stało się prawomocne od chwili jego podpisania (art. 164 u.p.p.s.a.), gdyż nie przysługuje od niego środek odwoławczy w postaci zażalenia. W ten też sposób należy interpretować art. 259 § 3 u.p.p.s.a., który w przypadku odrzucenia sprzeciwu, postanowieniu referendarza nadaje skutki prawomocnego orzeczenia sądu.
Powyższe względy przesądziły o odrzuceniu zażalenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 180 i 197 § 2 ustawy sądowoadministracyjnej.