II SA/Ol 947/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2025-05-06
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkalegalizacja obiektuwarunki zabudowyteren chronionyMazurski Park Krajobrazowydecyzja administracyjnapostępowanie sądowe

WSA w Olsztynie oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę wiaty, uznając, że organ był zobowiązany do wydania nakazu z powodu nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych.

Skarżący domagali się uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę wiaty, argumentując m.in. nieprawidłowym ustaleniem jej lokalizacji i charakteru. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie w tej sprawie miało charakter związany i dotyczyło wyłącznie faktu nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie, co obligowało organ do wydania nakazu rozbiórki.

Sprawa dotyczyła skargi K. M. i K. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę drewnianej wiaty wybudowanej bez wymaganego zgłoszenia. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania, w tym niepełne zebranie materiału dowodowego i błędną ocenę, kwestionując m.in. trwałe związanie wiaty z gruntem oraz jej lokalizację w pasie 100 m od jeziora. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, zakończone decyzją o rozbiórce na podstawie art. 49e pkt 3 Prawa budowlanego, ma charakter związany. Kluczową przesłanką do wydania nakazu rozbiórki było nieprzedłożenie przez inwestorów dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie, co nastąpiło w związku z odmową ustalenia warunków zabudowy. Kwestie dotyczące lokalizacji wiaty czy jej charakteru prawnego, podnoszone przez skarżących, powinny były być przedmiotem wcześniejszych postępowań, w tym dotyczących postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, które nie zostało zaskarżone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych, zgodnie z art. 49e pkt 3 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Przepis art. 49e pkt 3 Prawa budowlanego ma charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się przesłanki nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki. Inne okoliczności, takie jak lokalizacja obiektu czy jego charakter, nie są w tym postępowaniu badane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę jako nieuzasadnioną.

P.b. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31.

P.b. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymagania dotyczące pozwolenia na budowę lub zgłoszenia dla wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2.

P.b. art. 48 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wstrzymanie budowy w przypadku obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia.

P.b. art. 48a § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Możliwość złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia o wstrzymaniu budowy.

P.b. art. 49e § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych.

Pomocnicze

P.b. art. 48 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Od postanowienia o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (brak dokumentu geodezyjnego, błędne ustalenie linii brzegowej, błędne uznanie wiaty za trwale związaną z gruntem). Naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, fragmentarycznej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania oceny materiału dowodowego. Błędne uznanie, że wskazana wiata stanowi obiekt wybudowany na terenie działki nr ewid. [x1] i znajduje się w pasie 100 m od jeziora M., gdzie obowiązuje zakaz budowania nowych obiektów budowlanych. Argument, że wiata nie jest trwale związana z gruntem, wobec czego nie powinna być traktowana jak obiekt wymagający legalizacji.

Godne uwagi sformułowania

decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 3 P.b. ma charakter związany ziszczenie się przesłanki nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych obligowało organ do wydania nakazu rozbiórki Przedmiotem niniejszego postępowania było natomiast wyłącznie to, czy skarżący złożył w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego dokumenty legalizacyjne.

Skład orzekający

Marzenna Glabas

przewodniczący

Ewa Osipuk

sędzia

Piotr Chybicki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie związanej natury postępowania w przedmiocie nakazu rozbiórki z powodu braku legalizacji oraz ograniczeń w podnoszeniu argumentów dotyczących legalności budowy na tym etapie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych po odmowie ustalenia warunków zabudowy. Nie rozstrzyga bezpośrednio kwestii kwalifikacji wiaty jako obiektu budowlanego w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje proceduralne aspekty postępowań w przypadku samowoli budowlanej i podkreśla znaczenie terminowego przedkładania dokumentów legalizacyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego.

Brak dokumentów legalizacyjnych to pewna rozbiórka – sąd potwierdza związaną naturę postępowania.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 947/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-05-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Piotr Chybicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 426/25 - Postanowienie NSA z 2025-03-26
I OZ 426/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-16
III SA/Kr 67/24 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2025-02-12
I OZ 427/24 - Postanowienie NSA z 2024-08-06
III SA/Kr 531/23 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2023-04-20
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 418
art. 49e pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. M.i K. M. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozbiórki wiaty oddala skargę.
Uzasadnienie
Z akt sprawy przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Mrągowie 27 października 2022 r. wszczął postępowanie w sprawie wiaty drewnianej, wybudowanej przez K. i K. M. (dalej inwestorzy, skarżący) na dz. nr [x1] obr. L., gm. P. (dalej działka) wybudowanej bez wymaganego zgłoszenia. W toku, postępowania, ustalono, że na działce jest posadowiona m.in. wiata konstrukcji drewnianej, przykryta folią o wymiarach zewnętrznych ok. 5m x 6 m (około 30m2 powierzchni zabudowy). Organ ustalił, że wiata, nie jest konstrukcyjnie powiązana z przyczepą typu holenderka znajdującą się również na w/w działce. Inwestorzy nie zgłosili zamiaru postawienia wiaty właściwemu organowi. Teren, na którym znajduje się w/w obiekt znajduje się w obszarze chronionym, tj. na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego, gdzie obowiązują m.in. zapisy Uchwały Nr XLIV/635/22 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 29 listopada 2022 r. w sprawie Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 7 w/w Uchwały obowiązuje zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych (...) z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej". Organ zaznaczył, że cała działka nr [x1] obr. L., gm. P. znajduje się w pasie 100m od jeziora M.
Organ zaznaczył w dalszej kolejności, że przepisy art. 29-31 Prawa budowlanego stanowią katalog zamknięty wyjątków od generalnej zasady wyrażonej w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Organ podkreślił, że postanowieniem z dnia 27 października 2022 r. wstrzymał roboty budowlane dotyczące przedmiotowej wiaty i pouczył o możliwości złożenia wniosku o legalizację. W dniu 4 grudnia 2022 r. do organu wpłynął wniosek o legalizację w/w obiektu. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2022 organ nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie 90 dni od dnia otrzymania postanowienia (w tym decyzji o warunkach zabudowy). Postanowienie powyższe zostało zmienione w dniu 2 lutego 2023 r. w zakresie terminu i został wyznaczony nowy termin na dostarczenie dokumentów legalizacyjnych, tj. 30 kwietnia 2023 r. Postanowieniem z dnia 18 maja 2023 r. postępowanie zostało zawieszone do czasu wydania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Jednocześnie organ zobowiązał inwestorów do powiadomienia o wydaniu decyzji ostatecznej w tym przedmiocie. W dniu 28 marca 2024 r. organ został poinformowany przez Wójta Gminy P. o decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 4 grudnia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy P. o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na legalizacji wiaty gospodarczej na dz. nr [x1] obr. L., gm. P.. W związku z powyższym, postanowieniem z 12 kwietnia 2024 r. organ podjął zawieszone postępowanie. Z uwagi na fakt nie przedłożenia przez inwestorów dokumentów niezbędnych do legalizacji, PINB decyzją z 10 września 2024 r. nakazał rozbiórkę wiaty konstrukcji drewnianej na dz. nr [x1] obr. L., gm. P., wybudowanej bez wymaganego zgłoszenia.
W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w całości.
W motywach rozstrzygnięcia WINB wskazał, że zgodnie z art. 49e pkt 3 P.b., organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych. Z brzmienia w/w przepisu jasno wynika, że organ jest zobligowany do wydania nakazu rozbiórki m.in. z powodu niezłożenia dokumentów legalizacyjnych. Organ II instancji podkreślił, że niedostarczenie dokumentów legalizacyjnych przez inwestorów spowodowało konieczność wydania decyzji o rozbiórce. To nie było zaś możliwe wobec decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 4 grudnia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy P. o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na legalizacji wiaty gospodarczej na dz. nr [x1] obr. L., gm. P..
WINB wskazał również, że ustalenia organu I instancji dotyczące kwalifikacji obiektu będącego przedmiotem postępowania nie budzą wątpliwości. Obiekt będący przedmiotem postępowania jest wiatą w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego. WINB podkreślił również, że wydanie decyzji ostatecznej w przedmiocie warunków zabudowy było wystarczającym powodem do podjęcia zawieszonego postępowania i organ nadzoru budowlanego na tej podstawie mógł zakończyć merytorycznie prowadzone postępowanie. Organ wskazał przy tym, że rozstrzygniecie Kolegium zostało zaskarżone przez skarżących do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie. Ten postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r (sygn. akt II SA/OI 148/24) odrzucił skargę. Postanowienie to zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2024 r. (sygn. akt II OZ 357/24) zażalenie to zostało oddalone.
WINB podkreślił, że dla zasadności wydania nakazu rozbiórki w ustalonym stanie faktycznym nie ma też znaczenia fakt zabudowy działki [x2] ani odległości działki nr [x1] od brzegu jeziora M.. Fakty te zostały wzięte pod uwagę w postępowaniu w sprawie wydania warunków zabudowy (ustalenie obszaru analizowanego) i wskazane w wydanym rozstrzygnięciu. WINB podkreślił, że w postepowaniu prowadzonym w oparciu o art. 49e pkt 3 P.b., przyczyną wydania nakazu rozbiórki jest niedostarczenie dokumentów niezbędnych do legalizacji przez inwestorów, a nie odległość w/w obiektu od jeziora
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie pismem z 25 listopada 2024r. wywiedli inwestorzy.
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
I. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.,
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w niniejszej sprawie, tj. braku urzędowego dokumentu geodezyjnego określającego umiejscowienie przedmiotowej wiaty konstrukcji drewnianej, która wskazywałaby faktyczną linię brzegową jeziora M. i stwierdzenie że całość działki nr ewid. [x1] obr. L. znajduje się w pasie 100 m od jeziora M.
- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, fragmentarycznej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania oceny materiału dowodowego
- przejawiającej się poprzez błędne uznanie, że przedmiotowa wiata konstrukcji drewnianej na działce nr ewid. [x1] obr. L. gm. P. jest obiektem trwale związanym z gruntem
- przejawiającej się poprzez błędne uznanie, że mapa wydana przez Wójta Gminy P. do celów projektowych wskazuje faktyczną linię brzegową jeziora M.
- poprzez błędne uznanie, że wskazana wiata stanowi obiekt wybudowany na terenie działki nr ewid. [x1] obr. L. i znajduje się w pasie 100 m od jeziora M., gdzie zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 7 w/w Uchwały obowiązuje zakaz budowania nowych obiektów budowanych w pasie 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych (...) z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej. Organ zaznaczył, że cała działka nr [x1] obr. L. gm. P. znajduje się w pasie 100 m od jeziora M..
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie - jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, bo utrzymującej w mocy decyzję PINB obciążoną wadą nieważności - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ewentualnie, o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W motywach skargi skarżący wywiedli, że pojęcie wiaty nie zostało zdefiniowane w ustawie prawo budowlane. Tym niemniej posiada ono ustalone znaczenie w orzecznictwie. Za podstawowe cechy takiej konstrukcji uznaje się przede wszystkim wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. Ponadto przyjmuje się, że wiata powinna posiadać lekką konstrukcję i brak wydzielenia z przestrzeni przy pomocy przegród budowlanych. Częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa. Wiata nie może być obiektem zamkniętym, a więc obudowanym ze wszystkich stron. Zarazem wiata może przylegać do budynku. Kwalifikacja obiektu budowlanego jako wiaty wymaga m.in. uwzględnienia jego funkcji. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c Prawo budowlane nie wymaga pozwolenia na budowę, ale wymaga zgłoszenia inwestycja polegająca na budowie wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Istotne z punktu widzenia wskazanej inwestycji jest ustalenie, czy wiata ma charakter wolnostojący.
Skarżący podkreślili, że zgodnie z przytoczonymi i przyjętymi w orzecznictwie definicjami wiaty w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c Prawo budowlane, budowla ta powinna być związana trwale z gruntem. W kontekście powyższego zaznaczyli, że przedmiotowa wiata konstrukcji drewnianej nie jest obiektem trwale związanym z gruntem. Obiekt nie stoi na fundamencie betonowym, czy na płycie fundamentowej która stanowiłaby trwałe połączenie obiektu z gruntem, co oznacza, że w każdej chwili można ją przenieść w inne miejsce. Z tego względu zdaniem skarżących nie sposób uznać, że wskazana wiata konstrukcji drewnianej jest trwale związana z gruntem, wobec czego nie powinien on być traktowany jak obiekt który wymaga legalizacji w myśl przepisów prawa budowlanego.
Skarżący wskazali również, ze organ odwoławczy błędnie przyjął, że wskazana wiata konstrukcji drewnianej znajduje się w pasie 100 metrów od linii brzegowej jeziora M., bowiem w toku postępowania administracyjnego nie przedłożono dokumentacji geodezyjnej która wskazywałaby, iż rzeczony obiekt faktycznie znajduje się w tej odległości od jeziora M..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ odnosząc się do poniesionych w skardze zarzutów wskazał, że kwestia geodezyjnego wytyczenia usytuowania wiaty w odniesieniu do brzegu jeziora M. nie przesądzała o podjęciu kwestionowanego rozstrzygnięcia. Przyczyną orzeczenia nakazu rozbiórki w/w wiaty było niedostarczenie przez inwestorów dokumentów legalizacyjnych w/w obiektu. Problematyka lokalizacji wiaty w zbliżeniu do brzegu jeziora M. jest w tym postępowaniu kwestią poboczną, co wyraźnie zaznaczono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z mapy systemu Informacji przestrzennego Gminy P. jasno wynika jednak, że odległość wiaty do brzegu jeziora (nawet położnego orientacyjnie, gdyż jest zarośnięty) wynosi około 72 m, a do końca terenu porośniętego szuwarami (w oczywisty sposób znajdującego się już w wodzie), 95 m.
Organ odnosząc się do zarzutu uznania wiaty za obiekt związany trwale z gruntem, wskazał, ze w aktach sprawy nie jest to wskazane. Nie wspomniano o tym fakcie również w kwestionowanej decyzji. Organ podkreślił jednak, ze niewątpliwym jest że wiata musi być w jakiś sposób posadowiona, by oprzeć się niekorzystnym zjawiskom atmosferycznym (wiatr) i nie stwarzać tym samym zagrożenia dla jej użytkowników. W toku postępowania ustalono, że wiata nie jest konstrukcyjnie związana z przyczepą, przy której jest posadowiona, zatem musi być osadzona w taki sposób, aby było możliwe jej bezpieczne użytkowanie, gdyż nie stwierdzono, aby lewitowała. Ze zdjęć znajdujących się w aktach wynika, że słupy prawdopodobnie związane są z tarasem posadowionym na bloczkach, co tworzy razem konstrukcyjną całość pozwalającą na uznanie tego obiektu za wiatę.
Organ wskazał również, że skarżący wskazują, że z racji tego, że wiata nie jest obiektem trwale związanym z gruntem, nie maja wobec niej zastosowania przepisy uchwały zakazujące budowy nowych obiektów budowanych. WINB nie podzielił tego poglądu i wskazał, że zakaz zawarty w Uchwale dotyczy wszystkich obiektów budowanych, zarówno tych trwale związanych z gruntem, jak i tych niezwiązanych trwale z gruntem.
Podczas rozprawy pełnomocnik skarżących wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci dwóch decyzji ws. podatku od nieruchomości (za 2015 i 2016 r) i deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z dnia [...] r. Sąd postanowił o dopuszczeniu ww. dowodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzyganie "w granicach danej sprawy", o którym mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., oznacza, iż sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy sąd jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest kwestionowany konkretny akt lub czynność i stanowiący jego źródło stosunek administracyjnoprawny znajdujący swoje zakotwiczenie w konkretnej normie prawnej która wyznacza granice sprawy administracyjnej. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu. (tak NSA w postanowieniu z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 337/23).
W niniejszej sprawie sądowej kontroli poddana została decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 10 września 2024 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty konstrukcji drewnianej na dz. nr [x1] obr. L., gm. P., wybudowanej bez wymaganego zgłoszenia. Powyższe rozstrzygnięcie zostało podjęte na podstawie art. 49e pkt 3 P.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 P.b.).
W postanowieniu tym organ informuje stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 P.b.). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 P.b.). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2 P.b.). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Regulacja skutków samowoli budowlanej jest konsekwencją obowiązującej w prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 tej ustawy, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31 P.b. Z samowolą budowlaną mamy zatem do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
W przedmiotowej sprawie organ nadzoru budowlanego już w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych z 27 października 2022 r. sygnalizował, że budowa przedmiotowej wiaty została wykonana wbrew dyspozycji zawartej w art. 28 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym "roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji pozwolenia na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31", w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 14 ustawy P.b. zgodnie, z którym nie wymaga decyzji pozwolenia na budowę natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 budowa: wolno stojących
a) parterowych budynków gospodarczych;
b) garaży
c) wiat
- o powierzchni zabudowy do 35m2 przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500m2 powierzchni działki.
PINB wskazał, że w przedmiotowej sprawie
- wiata nie jest konstrukcyjnie powiązana z obiektem tymczasowym - przyczepą typu "holenderka";
- powierzchnia wiaty wynosi 30m2
- działka, na której posadowiona jest wiata ma powierzchnię 1500m2, a na działce ustanowione zostały łącznie 4 obiekty.
Podkreślić należy, że od postanowienia o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie (art. 48 ust. 4 P.b.), a w dalszej kolejności po wyczerpaniu toku instancji skarga do sądu administracyjnego. Strona ma zatem możliwość podważenia tego aktu i ustaleń prawnych oraz faktycznych które legły u podstaw jego wydania. W przedmiotowej sprawie skarżący nie kwestionowali jednak postanowienia PINB o wstrzymaniu robót budowlanych z 27 października 2022 r. Zyskało ono zatem walor aktu ostatecznego i prawomocnego.
Mając powyższe na względzie, podkreślić trzeba, że pełnomocnik skarżących nie uwzględnili faktu, że decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 3 P.b. ma charakter związany. Przepis ten stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych.
Przedmiotem postępowania, zakończonego kwestionowaną przez skarżącego decyzją, nie było ani ustalanie kwestii legalności (a więc konieczności uzyskania pozwolenia na budowę lub stosownego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno budowlanej), ani rozważanie charakteru prawnego obiektu wybudowanego na działce nr [x1] obr. L., gm. P., gdyż takie ustalenia PINB poczynił w postępowaniu, zakończonym postanowieniem 27 października 2022 r. którym wstrzymał prowadzenie robót budowlanych. Postanowienie to, co należy powtórzyć zyskało walor ostatecznego i prawomocnego.
Zgodnie z art. 48 ust. 4 Pr. bud. skarżącemu na ww. postanowienie przysługiwało zażalenie a w postępowaniu wywołanym zażaleniem (i tylko w tym postępowaniu) mógł kwestionować dokonaną przez organ kwalifikację wybudowanego obiektu - a w konsekwencji kwestionować uznanie przez i faktu nielegalnej budowy. W takim też tylko postępowaniu mogłoby dojść potencjalnie do naruszenia przez organ art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez wadliwe zebranie i ocenę materiału dowodowego w zakresie pozwalającym na ustalenie legalności obiektu (lub jej braku), w tym z uwagi na miejsce jego położenia (odległość od brzegów jeziora), a także samego charakteru obiektu budowalnego i ewentualną konieczność dokonania zgłoszenia o którym mowa w art. 30 P.b.
Przedmiotem niniejszego postępowania było natomiast wyłącznie to, czy skarżący złożył w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego dokumenty legalizacyjne.
PINB postanowieniem z 8 grudnia 2022 r. zobowiązał skarżących do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych tj:
- decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej przez Wójta Gminy P.;
-oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b. tj., o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
- projektu zagospodarowania działki lub terenu
Skarżący nie kwestionują, że SKO w Olsztynie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na legalizacji wiaty gospodarczej na dz. nr [x1] obr. L., gm. P.. Powyższe przesądza, że nie mieli oni możliwości przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Decyzja wydawana w oparciu o art. 49e pkt 3 P.b. ma zaś charakter związany. Ziszczenie się przesłanki nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych obligowało organ do wydania nakazu rozbiórki. W tej fazie postępowania inne okoliczności nie były już przez organ badane. Nie miały one charakteru prawnoksztłnego z punktu widzenia warunków stosowania art. 49e pkt 3 P.b.
Wobec powyższego nie zasługują na uwzględnienie zwarte w skardze zarzuty naruszenia art. art. 77 § 1 k.p.a. w kontekście ustalenia umiejscowienie przedmiotowej wiaty, ustalenia dokładnego przebiegu linii brzegowej, jak również oceny czy wiata stanowi obiekt trwale związany z gruntem i czy wymagała w istocie zgłoszenia. Ustalenia dotyczące położenia wiaty i klasyfikacji samego obiektu budowlanego w pierwszej kolejności podlegały ocenia w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Z natury więc rzeczy na obecnym etapie postępowania organ, z przyczyn opisanych powyżej, nie mógł również naruszyć art. 77 k.p.a. w zw. art. 29 ust. 1 pkt 14 ustawy przez nieuznanie, że wiata wybudowana przez skarżących nie wymagała zgłoszenia, ani pozwolenia na budowę. Takiej wykładni - jako istotnej dla treści rozstrzygnięcia w trybie art. 49e pkt 1 Pr. bud. - organ w ogóle nie potrzebował dokonywać w tej sprawie. Kwestie położenia wiaty, przebiegu linii brzegowej, poddawane były również oceniane w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o warunkach zabudowy. Kwestie te nie stanowią natomiast elementów hipotezy normy prawnej opartej o art. 49e pkt 3 P.b. Nie mogły być zatem traktowane przez organ jako przesłanki pozytywne bądź negatywne wydania zaskarżonej decyzji, jak również nie mogą być oceniane przez Sąd, bowiem wykraczają poza granice kontrolowanej sprawy administracyjnej.
Tylko na marginesie wskazać należy przy tym, że sformułowane w skardze zarzuty miały charakter procesowy. Nie korespondowały one zatem ze sformułowanym w skardze żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji. Wady kwalifikowane decyzji administracyjnej określone w art. 156 k.p.a. maja bowiem co do zasady charakter materialnoprawny.
Zaskarżona decyzja została zatem prawidłowo uzasadniona, zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne.
Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI