II SA/Ol 941/24

II SA/Ol 941/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /przewodniczący/
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 54 ust. 1, art. 59 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi T. S. reprezentowanej przez opiekuna prawnego D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z 6 sierpnia 2024 r., Burmistrz Miasta O. (dalej jako "organ pierwszej instancji"), skierował T. S. (dalej jako: "strona", "skarżąca"), do Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku w [...] (dalej jako "DPS").
W uzasadnieniu wskazano, że 1 lipca 2021 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w O. zwrócił się do Sądu Rejonowego w O. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z wnioskiem o umieszczenie strony w domu pomocy społecznej bez jej zgody. W dniu [...] r., Sąd Rejonowy w O. wydał postanowienie – sygn. akt [...] o umieszczeniu skarżącej w domu pomocy społecznej bez jej zgody, za zgodą opiekuna prawnego.
Z uwagi na powyższe orzeczenie Sądu oraz fakt, że strona jest osobą niemogącą samodzielnie funkcjonować i nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, orzeczono jak w sentencji.
Od decyzji tej odwołała się skarżąca, reprezentowana przez opiekuna prawnego, zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) dalej jako "k.p.a." oraz zasady pogłębiania zaufania polegającej na braku wnikliwego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, skutkującego wydaniem zaskarżonej decyzji, pomimo, że strona przebywa w DPS, a tożsame postępowanie toczyło się przed tutejszym urzędem, organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności czy skarżąca posiada tytuł do nieruchomości, ewentualnie do lokalu socjalnego, względnie czy nie powinna być umieszczona w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Wskazano też, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego, nie zbadał okoliczności faktycznych i prawnych, które stanowią podstawę umieszczenia skarżącej w DPS, organ nie ustalił okoliczności, w których doszło do przekazania mieszkania dla wnuka. Odwołująca się zarzuciła też naruszenie art. 10 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zebranych w sprawie.
Mając na uwadze zarzuty odwołania, skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji i umorzenie postępowania w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylenie decyzji w trybie art. 132 k.p.a., ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Decyzją z 14 października 2024 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Kolegium opisało stan faktyczny sprawy i podało przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie.
W ocenie Kolegium, nie ulega wątpliwości, że właściwy w sprawie pomocy społecznej organ pierwszej instancji, uzyskując istotne informacje dotyczące umieszczenia strony, za zgodą opiekuna prawnego, w domu pomocy społecznej bez jej zgody obowiązany był podjąć odpowiednie kroki w celu skierowania jej do Domu Pomocy Społecznej w [...].
Zarówno skierowanie do DPS, jak i umieszczenie w DPS, rozstrzygane są w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Punktem wyjścia do ich wszczęcia jest art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283), dalej jako u.p.s. W sprawie prawomocnie orzekł Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z [...] r. sygn. akt [...], za zgodą opiekuna prawnego. Świadczenie to ma charakter zindywidualizowany, adresowany do konkretnej osoby fizycznej, nie stanowi zaś pomocy świadczonej rodzinie.
Organ odwoławczy wskazał, że opiekun prawny brał udział w postępowaniu na każdym jego etapie. Zarzuty dotyczące spraw majątkowych, umieszczenia w DPS i znęcania się nad stroną nie mogą być przedmiotem rozpatrzenia przed Kolegium, w sprawach tych właściwy jest sąd powszechny.
Skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła skarżąca, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na niezebraniu i nierozważeniu całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym niezbadania aktualnej sytuacji bytowej skarżącej, ustalenia czy jest ona właścicielem nieruchomości w O. przy ul. [...], w której może zamieszkiwać, ustalenie, czy nadal istnieją przesłanki do umieszczenia skarżącej w Domu Pomocy Społecznej w [...];
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 k.p.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie niewszechstronne rozpatrzenie materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności pominięcie, że MOPS w O. wydał przedmiotową decyzję dopiero po dwóch latach od umieszczenia w DPS, a nadto wskazał, że w sprawie została wydana decyzja dotycząca odpłatności za pobyt skarżącej w DPS, podczas gdy według wiedzy opiekuna prawnego postępowanie to nie zostało zakończone, a nadto strona nigdy nie podpisała aktu notarialnego, w którym to miałaby darować dom wnukowi;
3. naruszenie art. 10 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zebranych w sprawie;
4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 k.p.a., przez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy przemawia za koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji;
5. naruszenie prawa materialnego – art. 54 u.p.s., poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżąca jest osobą, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Opiekun prawny osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej brał udział w postępowaniu na każdym jego etapie przed organem pierwszej instancji. Czynność ta została konwalidowana przez Kolegium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.").
W myśl tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez skarżącą w skardze oraz przez Kolegium w odpowiedzi na skargę.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Zgodnie zaś z art. 54 ust. 1 u.p.s. - osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W takim przypadku organ kierujący we własnym zakresie ocenia przesłanki uzasadniające umieszczenie w DPS.
W przedmiotowej sprawie wskazać należy, że pismem z 1 lipca 2021 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w O. wystąpił do Sądu Rejonowego w O. III Wydział Rodzinny i Nieletnich o umieszczenie skarżącej w DPS bez jej zgody oraz udzielenie zabezpieczenia poprzez umieszczenie w DPS na czas trwania postępowania przed sądem w trybie pilnym.
Sąd Rejonowy w O. III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z [...] r. zabezpieczył dobro uczestniczki postępowania – skarżącej – w ten sposób, że na czas trwania postępowania przed sądem orzekł umieszczenie w domu pomocy społecznej bez jej zgody.
Organ pomocy społecznej, decyzją z [...] r., skierował skarżącą do Domu Pomocy Społecznej w [...] na czas trwania postępowania o umieszczenie w domu pomocy społecznej.
Sąd Rejonowy w O. III Wydział Rodzinny i Nieletnich, po rozpoznaniu [...] r. na rozprawie sprawy z urzędu o ustanowienie opieki dla strony, postanowił ustanowić opiekę dla całkowicie ubezwłasnowolnionej i funkcję opiekuna powierzyć D. S.
W dniu [...] r., Sąd Rejonowy w O. III Wydział Rodzinny i Nieletnich wydał postanowienie sygn. akt [...] o umieszczeniu T. S. całkowicie ubezwłasnowolnionej na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w E. z [...]. w sprawie [...] w domu pomocy społecznej bez jej zgody, za zgodą opiekuna prawnego.
W tej sytuacji organ przeprowadził postępowanie i skierował stronę do Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku w [...].
Skierowanie do domu pomocy społecznej oznacza, że podopieczny spełnia przesłanki do korzystania z tej formy pomocy, określone w art. 54 u.p.s.
Należy wyjaśnić, że umieszczenie w domu pomocy społecznej wymaga w pierwszej kolejności zgody osoby mającej być w takim domu umieszczoną lub jej przedstawiciela ustawowego.
Natomiast w sytuacji, gdy konieczność umieszczenia w domu pomocy społecznej wynika ze stanu zdrowia osoby i jej niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, zaś orzeczenie w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej wydał sąd powszechny, orzeczenie sądu rodzinnego ma charakter prejudycjalny (warunkujący) dla postępowania administracyjnego w zakresie wystąpienia przesłanek do umieszczenia w placówce, zaś organ administracyjny ma obowiązek je wykonać poprzez wydanie decyzji o skierowaniu osoby do właściwego domu pomocy społecznej. Orzeczenie sądu zastępuje zgodę zainteresowanej osoby na pobyt w domu pomocy społecznej i ma charakter bezterminowy. Zatem pomiędzy orzeczeniem sądu opiekuńczego a decyzją organu o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej zachodzi związek przyczynowy. Orzeczenie sądu stanowi podstawę do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, że wydano je po dwóch latach od umieszczenia w DPS.
Wykonanie przez organy administracji publicznej postanowienia sądu powszechnego następuje w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych. Pierwsze prowadzone jest przez organ gminy właściwej wedle miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej i kończy się decyzją o "skierowaniu" do domu pomocy społecznej. Drugie toczy się przed organem gminy prowadzącej dany dom pomocy społecznej lub starostą powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej, który to organ rozstrzyga o "umieszczeniu" danej osoby w takiej placówce.
Przy wydawaniu takiej decyzji organy administracji są związane orzeczeniem sądu opiekuńczego i dlatego nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń w tym względzie w celu podważenia prawomocności orzeczenia sądowego. Ani sąd administracyjny, ani organy administracji publicznej nie posiadają uprawnień do dokonywania oceny (kwestionowania) prawidłowości zapadłych w postępowaniu przed sądem cywilnym orzeczeń sądowych.
W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy w O. III Wydział Rodzinny i Nieletnich wydał w dniu [...] r. postanowienie o umieszczeniu w domu pomocy społecznej za zgodą opiekuna prawnego.
Tym samym, skierowanie strony do DPS decyzją z dnia [...] r. było w pełni uzasadnione i zgodne z prawem.
Bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy pozostają kwestie dotyczące własności nieruchomości.
Podsumowując, orzekające w sprawie organy w sposób wnikliwy
i wyczerpujący ustaliły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne i prawidłowo zastosowały przepisy procesowe, co odpowiadało wymogom z art. 7, 77 i 80 k.p.a.
Nie ma też podstaw zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że zarzut ten może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Strona skarżąca w żaden sposób nie wykazała takiej zależności.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.