II SA/Bk 727/21
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właściciela na decyzję ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości na cele budowy infrastruktury energetycznej, uznając, że rokowania z inwestorem zostały przeprowadzone prawidłowo, mimo rozbieżności w oczekiwaniach finansowych.
Skarga dotyczyła decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na rzecz inwestora energetycznego. Właściciel zarzucał organom administracji, że przeprowadzone rokowania były pozorne, a zaproponowana kwota odszkodowania nieadekwatna. Sąd uznał, że rokowania zostały przeprowadzone zgodnie z prawem, nawet jeśli strony nie doszły do porozumienia, a rozbieżność stanowisk finansowych nie dyskwalifikuje ich charakteru. Sąd podkreślił, że ocena rynkowości propozycji inwestora oraz metodologia wyceny wykraczają poza zakres kontroli sądu administracyjnego w tym postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę D. C. na decyzję Wojewody P., która utrzymała w mocy decyzję Starosty W. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego na rzecz P. S.A. w L. Celem ograniczenia było umożliwienie budowy linii kablowych i stacji transformatorowych. Głównym zarzutem skarżącego było to, że przeprowadzone rokowania z inwestorem były pozorne, a zaproponowana przez inwestora kwota 535 zł za ustanowienie służebności przesyłu była rażąco niska i niepoparta operatem szacunkowym. Sąd, powołując się na utrwalone orzecznictwo, stwierdził, że przepis art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie nakłada szczególnych wymogów co do formy i trybu rokowań, a istotne jest jedynie ich faktyczne przeprowadzenie i negatywny wynik. Sąd podkreślił, że organ administracji bada jedynie fakt istnienia rokowań i brak zgody właściciela, a nie przyczyny braku porozumienia czy rynkowość propozycji inwestora. W ocenie sądu, wymiana stanowisk finansowych między stronami, mimo rozbieżności, świadczy o przeprowadzeniu rokowań. Sąd zaznaczył, że właścicielowi przysługuje prawo do dochodzenia odszkodowania w odrębnym postępowaniu. Sąd rozważył również, że rokowania dotyczyły ustanowienia służebności przesyłu, co jest zgodne z celem art. 124 ust. 1 u.g.n. Oddalono skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie przewiduje szczególnych wymagań co do trybu i formy rokowań poza wymogiem, aby się faktycznie odbyły. Istotne jest, aby obowiązek zainicjowania rokowań został dochowany, a mogą się one zakończyć w dowolnym czasie, gdy jedna ze stron uzna, że nie ma szans na wypracowanie porozumienia.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym organ bada jedynie fakt istnienia rokowań i ich negatywny wynik, a nie przyczyny braku zgody stron czy rynkowość propozycji. Rozbieżność stanowisk finansowych i brak zgody właściciela na propozycję inwestora nie dyskwalifikują rokowań jako pozornych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.g.n. art. 124 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 124 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.g.n. art. 124 § 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 124 § 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 128 § 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 6 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeprowadzone rokowania z inwestorem, mimo rozbieżności finansowych, spełniają wymogi art. 124 ust. 3 u.g.n. Ocena rynkowości propozycji inwestora oraz metodologia wyceny wykraczają poza zakres kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Propozycja ustanowienia służebności przesyłu w ramach rokowań jest zgodna z celem art. 124 ust. 3 u.g.n. Brak operatu szacunkowego nie dyskwalifikuje rokowań. Niewielkie uchybienia formalne w decyzji organu pierwszej instancji nie miały wpływu na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Rokowania z inwestorem były pozorne z uwagi na nieadekwatną propozycję finansową i brak operatu szacunkowego. Organy administracji naruszyły zasady postępowania dowodowego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Naruszenie zasady równości stron i zabezpieczenie jedynie interesów inwestora.
Godne uwagi sformułowania
Istotne jest, aby obowiązek zainicjowania rokowań został dochowany, natomiast mogą się one zakończyć w dowolnym czasie, tzn. w tym w momencie, gdy jedna ze stron uzna, że nie ma szans na wypracowanie porozumienia. Organ - a za nim i sąd - ustala jedynie fakt istnienia rokowań, nie bada zaś przyczyn braku zgody stron. Metodologia prowadzenia wyceny nie jest elementem koniecznym dokumentacji prowadzonych rokowań, zatem jej nieprzedstawienie właścicielowi nieruchomości [...] nie stanowi okoliczności uniemożliwiającej wszczęcie trybu administracyjnego zajęcia nieruchomości. Celem rokowań z art. 124 ust. 3 u.g.n. jest uzyskanie przez inwestora trwałego tytułu prawnego do nieruchomości, a taki tytuł stanowi służebność przesyłu.
Skład orzekający
Elżbieta Lemańska
sprawozdawca
Elżbieta Trykoszko
przewodniczący
Grażyna Gryglaszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że rokowania w trybie art. 124 ust. 3 u.g.n. nie wymagają szczególnej formy ani treści, a sąd administracyjny nie bada rynkowości propozycji inwestora ani przyczyn braku porozumienia. Potwierdzenie, że propozycja ustanowienia służebności przesyłu jest wystarczająca dla spełnienia wymogu rokowań."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego kontekstu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na cele inwestycji celu publicznego, w szczególności infrastruktury energetycznej. Interpretacja rokowań może być odmienna w innych kontekstach prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w zakresie budowy infrastruktury, co jest częstym problemem. Interpretacja przepisów dotyczących rokowań jest kluczowa dla praktyki prawniczej.
“Czy rokowania o niczym to wciąż rokowania? Sąd wyjaśnia, kiedy można ograniczyć prawo własności.”
Sektor
energetyka
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Bk 727/21 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2021-11-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Elżbieta Lemańska /sprawozdawca/ Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/ Grażyna Gryglaszewska Symbol z opisem 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę Hasła tematyczne Gospodarka gruntami Sygn. powiązane I OSK 540/22 - Wyrok NSA z 2025-03-19 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1990 art. 124 ust. 1 i 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Protokolant specjalista Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2021 r. znak [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Starosty W. z [...] maja 2021 r. znak [...], którą ograniczono D. C. (dalej: skarżący, właściciel) sposób korzystania z nieruchomości na rzecz P. S.A. w L. Rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z [...] stycznia 2021 r. Burmistrz S. ustalił P. S.A. w L. (dalej: inwestor, Spółka) lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie linii kablowych nN, budowie linii kablowych SN oraz budowie kontenerowych stacji transformatorowych SN/nn na działkach szczegółowo wymienionych w decyzji, w tym na należącej do D. C. działce nr [...] położonej w obrębie J., gmina S. Decyzją z [...] lutego 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało powyższe rozstrzygnięcie Burmistrza w mocy. Wnioskiem z [...] marca 2021 r. Spółka P. zwróciła się do Starosty W. o wydanie – na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) - decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], przez zobowiązanie właściciela do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z budową inwestycji opisanej w decyzji lokalizacyjnej. Do wniosku załączyła mapy oraz prowadzoną z właścicielem działki korespondencję dotyczącą uzyskania jego zgody na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Decyzją z [...] maja 2021 r. Starosta W. ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości, tj. działki nr [...] o powierzchni 3,8134 ha przez udzielenie Spółce zezwolenia na przeprowadzenie inwestycji celu publicznego polegającej na budowie linii kablowej średniego napięcia SN 15 kV o długości 32 m, budowie linii kablowej niskiego napięcia nN 0,4 kV o łącznej długości 53 m, budowie stacji kontenerowej transformatorowej SN/nN o wymiarach 4,2 m x 2,5 m oraz wymianie dwóch istniejących słupów nN, czyli urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. W rozstrzygnięciu wskazał, że łączna długość budowy wszystkich linii kablowych SN i nN na działce wyniesie 85 m, powierzchnia zajęcia działki przez urządzenia energetyczne wyniesie 85 m2, a powierzchnia niezbędna podczas realizacji wszystkich prac związanych z planowaną inwestycją dla działki nr [...] wyniesie 275 m2. W punkcie 2 decyzji Starosta zawarł sformułowanie: "Inwestycja została zobrazowana na załączniku do decyzji, stanowiącym jej integralną część", a w punkcie 3 decyzji: "Ostateczna decyzja o ograniczeniu w sposobie korzystania z nieruchomości stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej". Uzasadniając rozstrzygnięcie Starosta wskazał na zgodność zamiaru inwestora z treścią decyzji lokalizacyjnej oraz bezskuteczność rokowań przeprowadzonych między Spółką a właścicielem nieruchomości. W terminie na wniesienie odwołania do Starosty W. wpłynęły dwa pisma: - sporządzone osobiście przez D. C. (pismo z [...] czerwca 2021 r.), w którym wyraził wobec Starosty prośbę o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, wskazał na zamiar natychmiastowego osobistego spotkania z inwestorem, sformułował oczekiwanie odpowiedniego i równego traktowania jego osoby; - sporządzone przez pełnomocnika D. C. (pismo z [...] czerwca 2021 r. zatytułowane "Odwołanie"), w którym zarzucono nieprzeprowadzenie negocjacji. Pełnomocnik wskazał, że warunkiem wszczęcia postępowania na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest brak zgody właściciela na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Ustawodawca przyznał pierwszeństwo umownemu rozstrzygnięciu o zadysponowaniu nieruchomością przez inwestora przesyłowego, przed rozstrzygnięciem o tym decyzją administracyjną. Dlatego, w jego ocenie, w każdym przypadku powinny być przeprowadzone rzeczywiste negocjacje, tzn. takie, które nie sprowadzają się wyłącznie do jednostronnej propozycji inwestora, ale które polegają na wypracowaniu przez strony wspólnego stanowiska. Organ tymczasem nie zadał sobie trudu sprawdzenia, czy takie negocjacje rzeczywiście miały miejsce, w szczególności czy propozycja inwestora była rzetelna. Zaskarżoną decyzją Wojewoda P. utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy, bowiem identycznie jak Starosta W. ustalił spełnienie przesłanek zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n. Podkreślił wyjątkowy charakter uprawnienia wynikającego z tej regulacji, warunkowany brakiem zgody właściciela nieruchomości na ograniczenie sposobu korzystania z niej, jeśli brak zgody jest wyrażony po przeprowadzeniu negocjacji z inwestorem. Zdaniem Wojewody, w przedmiotowej sprawie inwestycja Spółki stanowi cel publiczny, a strony prowadziły rokowania celem dojścia do porozumienia. W pismach z [...] lutego 2021 r. oraz z [...] lutego 2021 r. inwestor przesłał właścicielowi nieruchomości propozycję ustanowienia służebności przesyłu. W odpowiedzi, pełnomocnik właściciela w piśmie z [...] lutego 2021 r. wskazał, że jest skłonny do zawarcia umowy, jednak za kwotę nie niższą niż 10 000 złotych, a następnie w mailu kierowanym do P. zaproponował ugodowe załatwienie sprawy i przyznanie wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu w kwocie 15 000 złotych. Organ wywiódł z powyższego, że w sprawie odbyły się rokowania, a strony nie doszły do porozumienia. Wojewoda przyznał, że ustawodawca przyznaje pierwszeństwo umownemu, a nie decyzyjnemu, trybowi udostępnienia nieruchomości inwestorowi przesyłowemu, jednak – jak podkreślił - negocjacje dotyczące zawarcia porozumienia nie mogą toczyć się w nieskończoność. W przedmiotowej sprawie strony określiły wysokość ewentualnego wynagrodzenia w kwotach zasadniczo odbiegających od siebie, co nie rokowało uzgodnienia stanowisk. Rolą organu orzekającego na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest natomiast sprawdzenie, czy zaistniał fakt rokowań oraz czy zakończyły się one negatywnie (brakiem zgody właściciela nieruchomości). Taka sytuacja, zdaniem Wojewody, wystąpiła w przedmiotowej sprawie, dlatego należało ustalić spełnienie przesłanek warunkujących wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości zgodnie z wnioskiem inwestora. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył do sądu administracyjnego D. C. Zarzucił naruszenie: 1) art. 124 ust. 1 u.g.n. przez przyjęcie spełnienia warunku przeprowadzenia rokowań z art. 124 ust. 3 u.g.n. i istnienia podstaw do wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości; 2) art. 124 ust. 3 u.g.n. przez uznanie, że przeprowadzone negocjacje miały walor rokowań, pomimo że były one pozorne, a zaoferowana przez inwestora kwota nie miała odzwierciedlenia w rzetelnie przygotowanym operacie szacunkowym; 3) art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. przez: a) nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, wybiórczą analizę sprawy polegającą na niezweryfikowaniu prawidłowości prowadzonych negocjacji; b) naruszenie zasady równości stron i zabezpieczenie jedynie interesów inwestora, przez uznanie, że sam fakt zaoferowania przez inwestora kwoty nieznajdującej odzwierciedlenia w cenach rynkowych oraz w operacie szacunkowym jest wystarczający do przyjęcia, że rokowania w sprawie się odbyły; c) brak realnych, rzetelnych i sprawiedliwych propozycji rozwiązań, które zminimalizowałyby straty po stronie skarżącego. Uzasadniając zarzuty skarżący wskazał, że negocjacje z inwestorem miały pozorny charakter, gdyż zaproponowana kwota 535 zł za ustanowienie służebności przesyłu była nieadekwatna do przedmiotu sprawy. Istotą rokowań jest dostosowanie się do oczekiwań drugiej strony na zasadzie wzajemności a nie zaproponowanie stawki i tak z góry skazanej na niezaakceptowanie. Nadto inwestor nie legitymował się operatem szacunkowym dowodzącym sposobu ustalenia zaoferowanej kwoty, co świadczy o jej dowolności. Zdaniem skarżącego, organ pierwszej instancji zaniechał analizy prawnej czy walor rokowań może być przypisany rozmowom, w których strona silniejsza oferuje stawkę nieprzystającą do warunków rynkowych. Zwrócił uwagę, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowi daleko posuniętą ingerencję w prawo własności, skutkującą pozbawieniem właściciela możliwości korzystania z uprawień w stosunku do nieruchomości, w tym wyłączenia gruntu z produkcji rolnej czy przekształcenia gruntu na cele budowlane i sprzedania. Wskazał, że konieczne będzie nadto ogrodzenie stacji transformatorowej oraz ponoszenie przez skarżącego ciężarów podatkowych z tej części gruntu, z której nie będzie mógł korzystać. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Przedmiot sporu w sprawie niniejszej dotyczy prawidłowości zastosowania art. 124 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.), dalej: u.g.n., który stanowi podstawę prawną decyzji organów obydwu instancji. Zarzuty skargi koncentrowały się głównie na naruszeniu ust. 3 tej regulacji, bowiem skarżący konsekwentnie kwestionuje ustalenia organów o przeprowadzeniu rokowań. W myśl art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stosownie do treści art. 124 ust. 3 u.g.n., udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Zdaniem sądu, bezskuteczne pozostają zarzuty naruszenia art. 124 ust. 3 u.g.n. przez ustalenie przeprowadzenia rokowań, podczas gdy – zdaniem skarżącego - czynność ta miała charakter pozorny. Utrwalone jest w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym w przepisie art. 124 ust. 3 u.g.n. nie przewidziano żadnych szczególnych wymagań co do trybu i formy rokowań poza wymaganiem, aby się faktycznie odbyły. W istocie więc o formie i charakterze rokowań decyduje sam inwestor. Istotne jest, aby obowiązek zainicjowania rokowań został dochowany, natomiast mogą się one zakończyć w dowolnym czasie, tzn. w tym w momencie, gdy jedna ze stron uzna, że nie ma szans na wypracowanie porozumienia. W konsekwencji przyjmuje się, że jeżeli strony poinformują się o wzajemnych stanowiskach i uznają propozycję drugiej strony za "nie do przyjęcia", istnieje możliwość zakończenia rokowań. Inaczej rzecz ujmując w sytuacji, gdy druga strona (właściciel) stanowczo sprzeciwia się zaproponowanym warunkom wskazując, że są one nie do przyjęcia i przedstawia własne, ostateczne i jednoznaczne oczekiwania finansowe, które z kolei nie satysfakcjonują inwestora, te ostatni ma prawo uznać, że dalsze rokowania nie doprowadzą do uzyskania konsensusu. Proces rokowań nie może bowiem przebiegać w nieskończoność, tj. dopóki jedna ze stron nie zmieni swojego stanowiska i nie przyjmie proponowanych warunków. W przeciwnym wypadku nigdy nie można byłoby wszcząć procedury co do wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. (vide np. wyroki w sprawach I OSK 970/17, I OSK 534/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne jest również i to wypracowane w orzecznictwie stanowisko, podzielane przez sąd rozpoznający sprawę niniejszą, zgodnie z którym organ - a za nim i sąd - ustala jedynie fakt istnienia rokowań, nie bada zaś przyczyn braku zgody stron. Okoliczność więc, iż w rokowaniach nie została zaproponowana konkretna suma pieniężna, bądź inwestor zaproponował właścicielowi warunki, które są dla niego niekorzystne, czy takie, które są dla niego nie do przyjęcia, nie podlega weryfikacji w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Po wszczęciu tego postępowania, organ nie ma żadnych podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie przyczyn braku zgody stron prowadzących rokowania. Postępowanie dowodowe prowadzone przez organ w omawianym wyżej zakresie powinno sprowadzać się wyłącznie do ustalenia faktu istnienia rokowań (na podstawie przedłożonych przez inwestora dokumentów – vide art. 124 ust. 3 zdanie ostatnie u.g.n.) oraz ich negatywnego wyniku, tj. braku zgody ze strony właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości. Nie podlega więc kontroli sam tryb prowadzenia rokowań, a także powody, dla których nie dochodzi do zawarcia porozumienia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I OSK 358/21, podobnie kwestie takie jak: dobra albo zła wiara inwestora czy też ekwiwalentność zaproponowanego świadczenia, pozostają poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, zarzut skargi o pozorności rokowań nie mógł odnieść zamierzonego skutku. O pozorności rokowań świadczyć może całokształt okoliczności sprawy. Nie ulega tymczasem wątpliwości, a wynika to z akt administracyjnych sprawy, że strony przedstawiły sobie wzajemne stanowiska co najmniej dwukrotnie, w formie pisemnej, jednak żadna z nich nie była usatysfakcjonowana udzieloną odpowiedzią strony przeciwnej. Nie mniej jednak podjęły próbę dojścia do porozumienia oraz zaprezentowały swój punkt widzenia co do możliwości i oczekiwań finansowych związanych z realizacją spornej inwestycji. Jeszcze inaczej rzecz ujmując, strony znały wzajemne żądania, wymieniły korespondencję, miały możliwość ustosunkować się do propozycji strony przeciwnej. Taki stan faktyczny wyraźnie pozorności rokowań zaprzecza. Istotnie, przedstawione propozycje były daleko rozbieżne. Istotnie, propozycja inwestora nie została poparta operatem szacunkowym. Nie sposób jednak przyjąć, że rokowania się nie odbyły. Jeśli zaś chodzi o wysokość zaproponowanej przez inwestora kwoty oraz brak jej poparcia operatem szacunkowym, to należy wskazać, że poza kontrolą sądu pozostaje metodologia przyjętych przez inwestora wyliczeń skutkujących treścią wysuniętej propozycji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I OSK 4192/18, metodologia prowadzenia wyceny nie jest elementem koniecznym dokumentacji prowadzonych rokowań, zatem jej nieprzedstawienie właścicielowi nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja, i niedołączenie jej do wniosku o zezwolenie na zajęcie nieruchomości - nie stanowi okoliczności uniemożliwiającej wszczęcie trybu administracyjnego zajęcia nieruchomości. Skoro nie podlega kontroli metodologia ustalenia treści propozycji inwestora przesyłowego, to nie można automatycznie przyjąć, że każda propozycja nieodpowiadająca wymaganiom inwestora bądź też znacznie odbiegająca od jego wymagań jest propozycją nieodpowiadającą warunkom rynkowym. Sąd zauważa, że w sprawie niniejszej inwestor zaproponował skarżącemu kwoty kilkuset złotowe a więc mające pewną realną wartość nabywczą. Nie wystąpiła zatem sytuacja zaproponowania kwoty pozornej (np. kilkuzłotowej). Podobnie okoliczność, iż w wyniku rokowań strony nie doszły do porozumienia w kwestii warunków realizacji inwestycji nie oznacza, iż rokowania były pozorne i nie zmierzały do ugodowego zakończenia sprawy. Prowadzone przez strony negocjacje nie tylko nie muszą zakończyć się porozumieniem, ale niepowodzenie rokowań stanowi w zasadzie argument za koniecznością wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Wypada przy tym zauważyć, że negatywny wynik rokowań, bądź też ich zakończenie przed osiągnięciem porozumienia, nie pozbawia właścicieli nieruchomości domagania się odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z tej nieruchomości, czy wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności (por. wyroki NSA w sprawach I OSK 534/20 czy I OSK 1375/17). Ta okoliczność ubezskutecznia zarzut skarżącego o utracie wartości nieruchomości, konieczności znoszenia urządzeń, braku możliwości przekształcenia i innych związanych z siecią przesyłową ograniczeniach. Należy wskazać, że zgodnie z art. 124 ust. 4 u.g.n., inwestor ma obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, zgodnie z art. 124 ust. 5 u.g.n. – istnieje możliwość odkupienia nieruchomości przez Skarb Państwa, jeśli istnienie urządzeń uniemożliwia dalsze prawidłowe z niej korzystanie, wreszcie zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. – właścicielowi należy się odszkodowanie odpowiadające wartości poniesionych szkód, a jeśli doszło do obniżenia wartości nieruchomości – odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Podsumowując, ocena czy spełniona została przesłanka określona w art. 124 ust. 3 u.g.n., została przez organy przeprowadzona w sposób prawidłowy, w tym negatywny wynik prowadzonych negocjacji ustalono w sposób niewątpliwy. W sprawie nie ma sporu co do tego, że inwestor podejmował próby negocjacji ze skarżącym oraz przedstawił skarżącemu propozycję ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem, natomiast skarżący na nią nie przystał, lecz wystąpił z własną propozycją co do odpłatności. Zasadnie zauważył przy tym organ w zaskarżonej decyzji, że strony określiły wysokość ewentualnego wynagrodzenia w kwotach zasadniczo odbiegających od siebie, co nie rokowało zawarcia porozumienia, a co świadczy o negatywnym wyniku rokowań. Choć nie było to przedmiotem zarzutów skargi, jednak mając na uwadze wynikającą z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., zasadę rozstrzygania w granicach danej sprawy – sąd poddał rozważaniom kwestię przedmiotu rokowań. W stanie faktycznym sprawy rokowania pomiędzy inwestorem a właścicielem dotyczyły bowiem stricte ustanowienia służebności przesyłu (taką propozycję sformułował inwestor) a nie expressis verbis ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przez założenie i przeprowadzenie prac. W ocenie sądu, zaproponowanie w ramach rokowań z art. 124 ust. 3 u.g.n. ustanowienia służebności przesyłu spełnia przesłankę przeprowadzenia rokowań wymaganych tą regulacją. Podkreślić trzeba, że celem rokowań z art. 124 ust. 3 u.g.n. jest uzyskanie przez inwestora trwałego tytułu prawnego do nieruchomości, a taki tytuł stanowi służebność przesyłu. Sąd podziela te poglądy formułowane w orzeczeniach sądów administracyjnych, zgodnie z którymi nie spełniałaby warunku przeprowadzenia rokowań wymiana stanowisk między inwestorem przesyłowym a właścicielem nieruchomości dotycząca wyrażenia zgody właściciela na jedynie czasowe ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości, nieobejmujące tolerowania trwałego istnienia urządzeń przesyłowych w przyszłości (vide np. wyrok NSA w sprawie I OSK 2409/19). Istotne znaczenie w sprawie niniejszej ma więc to, że rokowania prowadzono w tożsamym celu jaki realizuje wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., a zatem w celu uzyskania tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości o trwałym charakterze. Nie ma wątpliwości, że zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości i służebność przesyłu są instytucjami prawa różnymi pod wieloma względami. Istotne jest jednak to, że osiągnięcie celu rokowań w postaci ustanowienia służebności przesyłu sprawia, iż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. staje się zbyteczne (vide NSA w sprawie I OSK 1062/20). W ocenie sądu, spełnione zostały także pozostałe przesłanki zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n. Przedsięwzięcie Spółki stanowi inwestycję celu publicznego określoną w art. 6 pkt 2 u.g.n., gdyż dotyczy budowy linii kablowych nN, linii kablowych SN oraz budowy kontenerowych stacji transformatorowych SN/nn, a zatem określonej we wspomnianym przepisie budowy przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej. Wynika to również z wydanej 14 stycznia 2021 r. decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego obejmującej część działki należącej do skarżącego. Kwestionowana decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości skarżącego odpowiada w swej treści wymaganiom art. 124 ust. 1 u.g.n. W szczególności zakres ograniczenia wskazany w pkt 2 decyzji organu pierwszej instancji, utrzymanej w mocy przez Wojewodę, mieści się w obszarze wskazanym w decyzji lokalizacyjnej tak co do przebiegu, pasa zajętości na urządzenia, jak i pasa zajętości na okres prowadzenia robót (vide załączniki graficzne do wniosku inwestora). Sąd zwrócił uwagę, że decyzja Starosty zawiera pewne nieprawidłowości, jednak nie miały one wpływu na wynik sprawy. Przede wszystkim chodzi o wskazanie w punkcie 2 decyzji na załącznik graficzny mający obrazować orzeczone ograniczenie, który to załącznik faktycznie nie został sporządzony (vide wypowiedź pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 9 listopada 2021 r.). Zwraca jednak uwagę szczegółowość opisu zakresu ograniczenia, co nie pozostawia wątpliwości odnośnie treści orzeczenia i możliwości jej odzwierciedlenia w terenie. Skarżący również tej kwestii jako spornej i wątpliwej nie podnosił ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu sądowym. Istotne jest również, że art. 124 ust. 1 u.g.n. nie przewiduje prawnego wymogu załączenia zobrazowania inwestycji w formie graficznej (por. wyrok WSA w Lublinie w sprawie II SA/Lu 774/19). Ewentualny załącznik może służyć jako doprecyzowanie określonego w decyzji zakresu ograniczenia, nie jest jednak niezbędny, jeśli zakres ten został opisany w decyzji w sposób szczegółowy. Brak załącznika graficznego mógłby stanowić uchybienie mające wpływ na wynik sprawy, gdyby w samej decyzji zakres ograniczenia określono w sposób nieprecyzyjny i ogólny, co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Odnośnie drugiego ze stwierdzonych z urzędu uchybień wskazać trzeba, że w punkcie 3 sentencji decyzji Starosty wskazano, iż ostateczna decyzja o ograniczeniu w sposobie korzystania z nieruchomości stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej. Zdaniem sądu, tego rodzaju wskazanie jest zbyteczne, gdyż wyżej wymieniony skutek decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika wprost z brzmienia ust. 7 tego przepisu, niezależnie od treści decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Kwestia ta nie powinna być więc przedmiotem rozstrzygnięcia organu. Jednak z uwagi na fakt, że organ wydający decyzję na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie ma wpływu na to następstwo, a jego wskazanie jest zgodne z ust. 7 tego przepisu, omawiane uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Z urzędu należy również wskazać, że określenie terminu udzielenia zezwolenia na zajęcie nieruchomości nie tylko nie jest konieczne, lecz byłoby działaniem bez podstawy prawnej, gdyż art. 124 u.g.n. nie przewiduje obowiązku rozstrzygnięcia w tym zakresie. Nałożenie na stronę w drodze decyzji administracyjnej dodatkowego obowiązku w postaci warunku, terminu lub zlecenia, jest dopuszczalne tylko w takim przypadku, gdy przepis prawny będący podstawą decyzji wyraźnie na to zezwala (por. wyrok NSA w sprawie I OSK 1656/19). W związku z powyższym brak określenia terminu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie stanowił uchybienia. Reasumując, zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Zakres wymaganych od organu wyjaśnień odnośnie wystąpienia przesłanki z art. 124 ust. 3 u.g.n., ograniczony do zbadania faktu przeprowadzenia rokowań oraz ich negatywnego wyniku, na podstawie przedłożonych przez inwestora dokumentów, czyni bezskutecznym zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o postępowaniu wyjaśniającym. Nie sposób również zarzucić organom naruszenia zasad sporządzania uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.), bowiem te są wyczerpujące i odnoszą się rzeczowo do okoliczności istotnych w sprawie. Fakt przeprowadzenia negocjacji oraz przedstawienia sobie nawzajem przez strony propozycji wzajemnych świadczeń, każdego o pewnej wartości rynkowej choć nieposiadającego - zdaniem stron - cechy ekwiwalentności, ubezskutecznia zarzut pozorności rokowań, a także zarzut naruszenia zasady równości stron w odniesieniu do skarżącego. Wynik sprawy nie odbiera bowiem skarżącemu prawa do dochodzenia odszkodowania, tyle że w innym, odrębnym postępowaniu. Dostrzeżone zaś przez sąd z urzędu uchybienia w decyzji organu pierwszej instancji nie miały wpływu na wynik sprawy. Utrzymanie w mocy decyzji Starosty przez organ odwoławczy nie narusza więc prawa. W tym stanie rzeczy sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę