II SA/Ol 927/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2009-12-03
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamigazociągsłużebność przesyłupostępowanie administracyjneograniczenie korzystania z nieruchomościsąd administracyjnyk.p.a.ustawa o g.n.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody, uznając, że postępowanie administracyjne dotyczące ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie powinno było zostać zawieszone z powodu toczącego się postępowania cywilnego o ustanowienie służebności przesyłu.

Sprawa dotyczyła skargi Spółki Gazownictwa na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty zezwalającą na założenie gazociągu wysokiego ciśnienia na nieruchomościach prywatnych. Wojewoda uznał, że Starosta naruszył art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., nie zawieszając postępowania administracyjnego mimo toczącego się postępowania cywilnego o ustanowienie służebności przesyłu. Sąd administracyjny uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając, że postępowanie cywilne nie stanowiło zagadnienia wstępnego dla postępowania administracyjnego i nie było podstaw do jego zawieszenia.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie dotyczyła skargi Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty zezwalającą na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia gazociągu wysokiego ciśnienia. Starosta wydał decyzję na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po tym jak właściciele nieruchomości, K. i J. L., nie wyrazili zgody na przeprowadzenie inwestycji i nie doszli do porozumienia w sprawie odszkodowania. Właściciele wnieśli odwołanie, zarzucając naruszenie art. 124 ustawy o g.n. oraz przepisów k.p.a., w tym art. 97 § 1 pkt 4, wskazując, że Spółka Gazownictwa równocześnie prowadziła postępowanie cywilne o ustanowienie służebności przesyłu na tych samych nieruchomościach, co czyniło postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym lub wymagało jego zawieszenia. Wojewoda, rozpatrując odwołanie, uchylił decyzję Starosty, uznając, że naruszono art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wniosku o zawieszenie postępowania i brak odniesienia się do toczącej się sprawy cywilnej. Spółka Gazownictwa wniosła skargę do WSA, kwestionując zasadność uchylenia decyzji Starosty i uznania postępowania cywilnego za zagadnienie wstępne. Sąd administracyjny, analizując sprawę, uznał, że Wojewoda błędnie dopatrzył się naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Stwierdził, że postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu nie stanowi zagadnienia wstępnego dla postępowania administracyjnego w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a zatem nie było podstaw do obligatoryjnego zawieszenia postępowania. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, zasądził koszty postępowania i orzekł o jej niewykonalności do czasu uprawomocnienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie administracyjne nie powinno zostać zawieszone, ponieważ postępowanie cywilne o ustanowienie służebności przesyłu nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie cywilne o ustanowienie służebności przesyłu nie jest niezbędne do rozpatrzenia sprawy administracyjnej dotyczącej ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Brak jest bezpośredniego związku przyczynowego między rozstrzygnięciem sprawy cywilnej a możliwością wydania decyzji administracyjnej, co wyklucza obligatoryjne zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.g.n. art. 124 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 97 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 9a

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 128 § 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 129 § 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 101

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 6

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie cywilne o ustanowienie służebności przesyłu nie stanowi zagadnienia wstępnego dla postępowania administracyjnego w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Nie było podstaw do obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Wojewody, że postępowanie administracyjne powinno zostać zawieszone z powodu toczącego się postępowania cywilnego.

Godne uwagi sformułowania

Przez zagadnienie wstępne należy rozumieć zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. Sama decyzja o lokalizacji nie rozstrzyga jednak o ograniczeniu korzystania z nieruchomości. Sprecyzowanie to następuje w decyzji wydawanej w trybie art. 124 ust 1 ustawy o g.n. Wynikające z art. 124 ustawy o g.n. uprawnienie wskazanego organu administracyjnego do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy.

Skład orzekający

Adam Matuszak

sprawozdawca

Alicja Jaszczak-Sikora

członek

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszania postępowań administracyjnych w przypadku równoległych postępowań cywilnych, zwłaszcza w kontekście służebności przesyłu i ograniczenia korzystania z nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie administracyjne i cywilne dotyczą tej samej nieruchomości i celu, ale nie są ze sobą bezpośrednio powiązane jako zagadnienie wstępne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje potencjalny konflikt między postępowaniem administracyjnym a cywilnym oraz prawidłową interpretację przepisów o zawieszaniu postępowań, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy postępowanie administracyjne musi czekać na wyrok sądu cywilnego? WSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 927/09 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2009-12-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2009-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak /sprawozdawca/
Alicja Jaszczak-Sikora
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 387/10 - Wyrok NSA z 2011-03-31
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 97 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 124
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. 3,  art. 152,  art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. Oddziału Zakładu Gazowniczego na decyzję Wojewody z dnia "[...]". Nr "[...]" w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. Oddziału Zakładu Gazowniczego kwotę 440,- zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Uzasadnienie
Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Starosta "[...]", działając na podstawie art. 9a, art. 124, art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej jako: ustawa o g.n.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), zezwolił Spółce A na założenie i przeprowadzenie gazociągu wysokiego ciśnienia relacji "[...]" na nieruchomościach położonych w obrębie "[...]", gm. "[...]", oznaczonych w operacie ewidencji gruntów nr działek "[...]" i "[...]", o pow. "[...]", stanowiących własność K. i J. L. Jednocześnie zobowiązał Spółkę do niezwłocznego przywrócenia nieruchomości, po wykonaniu prac, do stanu poprzedniego, a gdyby było to niemożliwe, do wypłacenia właścicielom odszkodowania za szkody powstałe na skutek wykonania prac. W uzasadnieniu wskazał, że Spółka podjęła rokowania z właścicielami nieruchomości w celu uzyskania zgody na przeprowadzenie inwestycji na należącym do nich gruncie. Właściciele nieruchomości nie wyrazili jednak zgody na jej przeprowadzenie oraz na wypłatę odszkodowania zaproponowanego przez inwestora. W związku z tym, że pertraktacje z właścicielami w sprawie wyrażenia zgody na wejście na ich grunt i wykonanie na nim prac nie przyniosły rezultatów, Spółka wystąpiła o wydanie w trybie art. 124 ustawy o g.n. decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej nr działek "[...]" i "[...]" poprzez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie na niej gazociągu wysokiego ciśnienia. Podniósł, iż w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że działki oznaczone nr "[...]" i "[...]" nie posiadają obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy "[...]" przeznaczone są pod teren spodziewanego występowania złóż kruszywa naturalnego, jednak właściciele nieruchomości nie występowali o opracowanie planu i wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Dodał, że Wójt Gminy "[...]" prawomocną decyzją z dnia "[...]" ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego polegającą na budowie gazociągu relacji "[...]", który będzie prowadzony w odległości 3m wzdłuż istniejącego gazociągu wysokiego ciśnienia, który przechodzi również przez działki nr "[...]" i "[...]", płożone w obrębie "[...]". Dodatkowo wskazał, że w dniu "[...]" w Starostwie Powiatowym w "[...]" obyła się rozprawa administracyjna, w trakcie której K. i J. L. zażądali 1200000 zł za ustanowienie służebności gruntowej, polegającej na lokalizacji nowej nitki gazowej lub zrezygnowanie z przeprowadzenia inwestycji na ich działkach, z kolei Spółka zaproponowała odszkodowanie w kwocie 26100 zł oraz zgodziła się na wypłatę odszkodowania za powstałe w wyniku realizacji inwestycji szkody, jak też pokrycie kosztów ustanowienia służebności. Jednakże strony nie doszły do porozumienia.
W odwołaniu od tej decyzji J. i K. L. wnieśli o umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzji Starosty zarzucili naruszenie prawa materialnego - art. 124 ustawy o g.n. polegające na jego błędnej wykładni i zastosowaniu w sytuacji, gdy toczy się postępowanie cywilne, wszczęte przez inwestora, mające na celu dostęp do nieruchomości w drodze ustanowienia na jego rzecz służebności przesyłu, jak też naruszenie przepisów postępowania – art. 7, 8, 97 § 1 pkt 4 i art. 101 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu istoty sprawy, nierozpoznaniu wniosku o zawieszenie postępowania, błąd w ustaleniach faktycznych. Podnieśli, że Spółka w celu uzyskania dostępu do ich nieruchomości wybrała dwie alternatywne drogi prawne, bowiem pod koniec "[...]" wszczęła i prowadzi przed Sądem Rejonowym postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu na tych działkach gruntu, których dotyczy zaskarżona decyzja, a służebność obejmuje m.in. dostęp na cele budowy nowej nitki gazociągu wysokiego ciśnienia. Natomiast z wnioskiem o wydanie zaskarżonej decyzji Spółka wystąpiła do organu w "[...]", a Starosta o toczącym się postępowaniu sądowym dowiedział się w "[...]". Zatem, co najmniej od "[...]" Starosta był w posiadaniu wiadomości, że Spółka ubiega się o prawo dostępu do nieruchomości na drodze cywilnoprawnej, co czyniło postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym i organ winien je umorzyć w trybie art. 105 § 1 k.p.a. Dodali, że przystępując do toczącego się postępowania administracyjnego złożyli wniosek o jego zawieszenie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a organ pominął wniosek całkowitym milczeniem.
Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", podjętą na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Uzasadniając orzeczenie podniósł, iż analiza akt sprawy wykazała, że zawiadomieniem z dnia "[...]" organ pierwszej instancji, na wniosek Spółki A z dnia "[...]", wszczął postępowanie administracyjne o wydanie decyzji administracyjnej w trybie art. 124 ustawy o g.n. Jednocześnie Spółka nie poinformowała Starosty "[...]" o tym, że na jej wniosek z dnia "[...]" wszczęto także postępowanie sądowe o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach położonych w obrębie "[...]", gm. "[...]", oznaczonych działkami nr "[...]" i nr "[...]", stanowiących własność K. i J. L. Starosta o prowadzonym postępowaniu sądowym, w sądzie rejonowym, został poinformowany przez K. i J. L. po otrzymaniu przez nich zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego. Równocześnie K. i J. L. zwrócili się do Starosty z prośbą (pismo z dnia "[...]") o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie wydania zgody na założenie i przeprowadzenie gazociągu do czasu zakończenia sprawy o ustanowienie służebności przesyłu na ich nieruchomościach. Starosta nie uwzględnił powyższej prośby, a w dniu "[...]" zorganizował rozprawę administracyjną, na której nie poruszono kwestii postępowania sądowego o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach będących równocześnie przedmiotem postępowania administracyjnego, a omówiono wyłącznie wysokość odszkodowania za ustanowienie służebności gruntowej. Podniósł, iż organ pierwszej instancji nie czekając na rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego zakończył postępowanie administracyjne i wydał decyzję, w której nie odniósł się do wniosku K. i J. L. o zawieszenie postępowania administracyjnego i pominął także tematykę postępowania sądowego, którego przedmiotem były te same nieruchomości. Konkludował, iż powyższe ustalenia jednoznacznie wskazują, że w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji naruszono szereg przepisów proceduralnych, a przede wszystkim art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co uzasadnia uchylenie decyzji Starosty "[...]". Dodał, iż nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 124 ustawy o s.g.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Spółka A żądając jej uchylenia w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów procesowych – art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie zaistniała konieczność zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy sprawa sądowa o ustanowienie służebności przesyłu nie stanowi zagadnienia wstępnego; art. 136 k.p.a. poprzez wydanie decyzji kasacyjnej zamiast uzupełnienie dowodów w sprawie w ramach dyspozycji wskazanej w powyższej normie prawnej; art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Argumentując zarzuty skargi wywiodła, że w sprawie nie zaistniały podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. bowiem organ odwoławczy mógł we własnym zakresie rozwiać powstałe w trakcie rozpatrywania sprawy wątpliwości poprzez przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, do czego był zobligowany na podstawie art. 136 k.p.a. Podniosła, iż z decyzji Wojewody można wnioskować, że postępowanie sądowe o ustanowienie służebności przesyłu stanowi zagadnienie wstępne dla postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 124 ustawy o g.n., co jest założeniem błędnym bowiem nie można przyjąć, żeby któreś z tych postępowań warunkowało rozstrzygnięcie drugiego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż głównym powodem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji pierwszoinstancyjnej było nierozpoznanie przez Starostę wniosku K. i J. L. o zawieszenie postępowania administracyjnego z uwagi na równocześnie toczące się postępowanie sądowe dotyczące ich nieruchomości. Dodał, iż Starosta w swoim orzeczeniu nie wyjaśnił, czy postępowanie sądowe dotyczy istniejącego gazociągu, czy także gazociągu planowanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 – 150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
W tak określonym zakresie kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że w niniejszej sprawie Wojewoda naruszył przepisy prawa procesowego, a powyższe naruszenie mogło mieć wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy.
Przedmiotem kontroli organu odwoławczego była decyzja Starosty orzekająca - na wniosek Spółki A - o ograniczeniu korzystania z działek nr "[...]" i "[...]" przez właścicieli tych nieruchomości. Podstawą materialnoprawną tej decyzji był przepis art. 124 ustawy o g.n. Stosownie do treści powyższego przepisu, starosta wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie przewodów i urządzeń, o których mowa w tym przepisie, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Takie ograniczenie może nastąpić jedynie zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości w celu uzyskania zgody na wykonanie prac wymienionych w ust. 1 art. 124 ustawy o g.n.
Wynikające z art. 124 ustawy o g.n. uprawnienie wskazanego organu administracyjnego do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy. Może być realizowane tylko wówczas gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego nieruchomości niezbędnych prac związanych z przeprowadzeniem określonej inwestycji strukturalnej, a negocjacje między inwestorem, a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość. W wydawanej decyzji zakres ograniczenia prawa własności musi być ściśle określony, co oznacza, że musi ona wskazywać jednoznacznie przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji. Ponadto, warunkiem niezbędnym do podjęcia negocjacji w właścicielem nieruchomości celem jej udostępnienia jest funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 ustawy o g.n. (np. budowy i utrzymania urządzeń służących do przesyłania płynów pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń). Sama decyzja o lokalizacji nie rozstrzyga jednak o ograniczeniu korzystania z nieruchomości. Sprecyzowanie to następuje w decyzji wydawanej w trybie art. 124 ust 1 ustawy o g.n. W związku z tym, to w tej decyzji konieczne jest określenie sposobu dokonanych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości. Uzasadniony bowiem interes właściciela nieruchomości wymaga by przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum (vide: wyrok NSA z dnia 7 września 1989r., sygn. akt Sa/Kr 441, publ. ONSA 1989/2/81 i wyrok NSA z 10 listopada 2006r., sygn. akt I OSK 23/06 - niepublik ).
W ocenie Sądu, lektura administracyjnych akt niniejszej sprawy bezspornie wskazuje, iż decyzja Starosty z dnia "[...]" powyżej wskazane wymogi, konieczne do podjęcia decyzji w trybie art. 124 ustawy o g.n., w pełni realizuje. Spółka podjęła i przeprowadziła z właścicielami działek - K. i J. L. rokowania w przedmiocie udzielenia przez nich zgody na wykonanie prac związanych z realizacją na ich gruncie inwestycji infrastrukturalnej, proponując możliwą do uiszczenia przez siebie kwotę za ustanowienie służebności na ich gruncie. Ponadto, tak wytyczyła trasę planowanej nitki gazociągu aby przebiegała równolegle do istniejącego gazociągu wysokiego ciśnienia i nie powodowała wyłączenia kolejnej powierzchni działek spod zabudowy, czy też lokalizacji innych obiektów. Zauważyć również należy, iż K. i J. L. nie kwestionowali decyzji Wójta Gminy "[...]" z dnia "[...]" ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego – gazociągu przechodzącego przez ich działki o nr "[...]" i "[...]". Dodać trzeba, że dopiero w okresie, gdy pomimo prowadzonych rokowań, Spółka nie zdołała uzyskać umownego tytułu do dysponowania działkami nr "[...]" i "[...]" skorzystała z przysługującego jej prawa wystąpienia z wnioskiem regulującym prawny sposób wejścia na cudzą nieruchomość wbrew woli jej właściciela. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, iż Starosta inkryminowaną przez Wojewodę decyzją nie naruszył norm prawa materialnego (nie kwestionował tego również organ odwoławczy) i zasadnie zastosował procedurę określoną przepisem art. 124 ustawy o s.g.
Powodem wydania przez Wojewodę decyzji kasatoryjnej było przyjęcie, iż w trakcie prowadzonego przez Starostę postępowania administracyjnego zaistniała w sprawie przesłanka, która obligowała organ do zawieszenia tegoż postępowania. Organ odwoławczy podniósł, że K. i J. L. zwrócili się do Starosty o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny wniosku Spółki o ustanowienia służebności przesyłu na ich nieruchomości. Z kolei Starosta nie czekając na rozstrzygnięcie w sprawie cywilnej zakończył postępowanie i wydał decyzję z dnia "[...]", czym w ten sposób naruszył art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Powyższy przepis przewiduje obligatoryjne zawieszenie postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez zagadnienie wstępne należy rozumieć zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji (por. W. Dawidowicz: Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 127-128). Mówiąc inaczej, treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia, jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji.
Zawieszenie postępowania na tej podstawie prawnej uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek - postępowanie administracyjne jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a ponadto zagadnienie to nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Wynika z tego, że obok ustalenia, że postępowanie jest w toku, i że zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte, organ jest obowiązany ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. Chodzi tu o bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w sprawie głównej od uprzedniego rozpatrzenia zagadnienia wstępnego. Przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wymaga zależności bezpośredniej, ponieważ przemawia za tym istota instytucji zawieszenia postępowania, która tamuje bieg i wstrzymuje ciągłość postępowania. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wyraźnie podstaw prawnych zależności. Przesądza o niej treść przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej
W przedmiotowej sprawie Wojewoda nieprawidłowo uznał konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd cywilny sprawy o ustanowienie służebności przesyłu. Uprzednie rozstrzygniecie sprawy o ustanowienie służebności nie jest bowiem niezbędne do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w postępowaniu w sprawie ograniczenia korzystania z nieruchomości. Okoliczności zaistniałe w sprawie, jak też prawidłowość ich oceny, nie budziły wątpliwości co do zastosowania określonej normy prawa materialnego, a jednocześnie treść przepisów materialnoprawnych nie budziła rozbieżności interpretacyjnych w stopniu, który uniemożliwiałby podjęcie merytorycznej decyzji przez organ administracji. Dlatego też sam fakt zainicjowania przez Spółkę sporu cywilnego – w istocie rzeczy sprowadzającego się wyłącznie do alternatywnego, niezależnego od postępowania administracyjnego, sposobu pozyskania władztwa (tytułu prawnego) nad rzeczą, nie był zagadnieniem wstępnym uzasadniającym zawieszenie postępowania. Odpadła więc przesłanka zależności miedzy uprzednim rozstrzygnięciem sprawy, a zagadnieniem wstępnym, a Wojewoda nieprawidłowo dopatrzyły się tego związku. Jako słuszny należy uznać podnoszony w trakcie postępowania administracyjnego zarzut, iż Starosta winien rozpoznać wniosek K. i J. L. z dnia "[...]" o zawieszenia postępowania i wydać stosowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Jednakże powyższe naruszenie przepisów procesowych przez organ pierwszej instancji nie miało, w ocenie Sądu, istotnego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Wobec stwierdzenia braku podstaw do zawieszenia postępowania Wojewoda rozpoznając sprawę ponownie wyda, uwzględniając powyższe stanowisko Sądu, rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku - art. 152 p.p.s.a. O wysokości kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
-----------------------
8

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI