II SA/Ol 917/06

II SA/Ol 917/06 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2007-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Irena Szczepkowska
Hanna Raszkowska
Marzenna Glabas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Dnia 6 marca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 roku sprawy ze skargi A. i J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" roku nr "[...]" w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia w sprawie rozbiórki obiektu 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, 2/ zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A. i J. P. kwotę 203 zł (dwieście trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3/ orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia "[...]" r. znak "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na A. i J. P. grzywnę w kwocie 5000 zł, w celu przymuszenia ich do wykonania obowiązku, określonego w wystawionej przez ten organ decyzji z dnia "[...]" r., polegającego na rozbiórce części konstrukcji obiektu budowlanego, stanowiącego budowę wiaty konstrukcji stalowej, na terenie działki nr geodezyjny "[...]" we wsi "[...]", gmina "[...]", w zakresie odbiegającym od ustaleń, warunków i uzgodnień określonych w pozwoleniu na budowę i projekcie budowlanym.
W motywach rozstrzygnięcia organ podał, iż zobowiązani, pomimo otrzymania upomnienia do wykonania nałożonego na nich obowiązku, nie wykonali go.
Zażalenie na to postanowienie wnieśli A. i J. P., zarzucając naruszenie art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nałożenie grzywny w celu przymuszenia, w sytuacji, gdy nałożony na nich tytułem wykonawczym z dnia "[...]" r. obowiązek wykonali. Stwierdzili, iż w dniu wydania postanowienia od dawna nie było na terenie działki nr "[...]" w "[...]" konstrukcji stalowej wiaty. Wskazali, że została ona rozebrana w 2002r., zaś sporna część konstrukcji została rozebrana po ustaleniach wizji lokalnej z dnia 27 stycznia 2006r. Podali także, iż w tej sytuacji wystąpili do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o umorzenie nałożonej grzywny.
Postanowieniem z dnia "[...]" r. znak "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy, wskazując, iż z materiału fotograficznego załączonego do protokołu oględzin, przeprowadzonych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w dniu 27 stycznia 2006r, wynika, iż zdjęte zostało pokrycie dachowe
z części wiaty stalowej, ale w dalszym ciągu pozostawiona została konstrukcja wsporcza dachu, częściowo zamocowana o płot.
Wobec tego organ uznał, iż wbrew twierdzeniom odwołujących, obowiązek nie został wykonany. Podkreślił, iż w postępowaniu egzekucyjnym można podnosić skutecznie wyłącznie zarzuty wymienione enumeratywnie w art. 33 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podał, iż z analizy akt wynika, że żadne ze wskazanych tam okoliczności nie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A.
i J. P. wnieśli o uchylenie powyższego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucili naruszenie art. 122 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 77 § 1 kpa. Podnieśli, iż organ odwoławczy swoje postanowienie oparł na oględzinach ze stycznia 2006r., nie upewniwszy się czy obowiązek określony w tytule wykonawczym z dnia "[...]" r. został przez nich wykonany. Ponownie podkreślili, iż sporne elementy konstrukcji wiaty zostały przez nich rozebrane. W związku z czym z mocy art. 125 § 1 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożona a nie uiszczona grzywna
w celu przymuszenia, podlega obligatoryjnemu umorzeniu.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007r. J. P. podtrzymał skargę, podnosząc ponownie, iż na dzień wydania przez organ I instancji postanowienia
o nałożeniu grzywny, tj. "[...]"r., rozbiórka była w całości wykonana. Podał, iż nie powiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wykonaniu obowiązku, a od oględzin w styczniu 2006r. żaden przedstawiciel nadzoru budowlanego nie dokonał ponownych oględzin. Ponadto oświadczył, iż złożył wniosek do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzenie nałożonej grzywny z uwagi na wykonanie obowiązku.
W tej sytuacji Sąd odroczył rozprawę i zwrócił się do powyższego organu
o nadesłanie informacji, czy skarżący w sierpniu 2006r. występował z wnioskiem
o umorzenie grzywny bądź umorzenie postępowania egzekucyjnego, a jeżeli tak, to
o nadesłanie w tej części akt postępowania.
W odpowiedzi pismem z dnia 22 stycznia 2007r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował, iż A. i J. P. w dniu 14 sierpnia 2006r. złożyli wniosek o umorzenie grzywny w łącznej kwocie 5060 zł, nałożonej w celu przymuszenia wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego nr "[...]" z dnia "[...]" r. Organ podał, iż po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy, nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku państwa P., o czym zobowiązani zostali poinformowani pismem z dnia 15 września 2006r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie zasadnym jest wskazać, iż wyrokiem dnia 15 listopada 2006r., sygn. akt "[...]", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. i J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r, którym organ I instancji oddalił zarzuty w/w na tytuł wykonawczy nr "[...]" z dnia "[...]" r. Skarżący podnieśli wówczas, iż nałożony na nich decyzją ostateczną z 2000r. nakaz rozbiórki części wiaty konstrukcji stalowej, został przez nich w pełni wykonany. Istota sporu w tej sprawie sprowadzała się jednak do zakresu nałożonego na państwo P. obowiązku. Skarżący zakwestionowali wówczas zasadność żądania od nich rozbiórki elementów, które w ich ocenie, nigdy nie były elementami konstrukcyjnymi wiaty, a stanowiły część ogrodzenia zakładu, które wykonane zostało w 1989r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, iż zakres obowiązku nałożonego na stronę ostateczną decyzją administracyjną powinien być określony na etapie postępowania administracyjnego. Niedopuszczalne jest natomiast wyjaśnianie tej kwestii na etapie postępowania egzekucyjnego. Doprowadziłoby to bowiem w konsekwencji do sytuacji, iż to organ egzekucyjny określałby treść obowiązku podlegającego wykonaniu, co sprzeczne byłoby z istotą postępowania egzekucyjnego, którego celem jest wyłącznie doprowadzenie do przymusowego wykonania orzeczenia administracyjnego, nie zaś do kształtowania treści obowiązku.
W rozpoznawanej sprawie A. i J. P. ponownie podnieśli zarzut wykonania obowiązku, podkreślając, że przed dniem nałożenia na nich grzywny w celu przymuszenia, zostały rozebrane także te elementy, które w ich ocenie nie należały do konstrukcji wiaty, ale zostały zakwestionowane przez organ nadzoru budowlanego podczas oględzin przeprowadzonych w styczniu 2006r. Organy orzekające zaprzeczyły, że egzekwowany obowiązek został przez skarżących wykonany. Przy czym przekonanie swoje organy oparły jedynie na protokole z 27 stycznia 2006r. W tej sytuacji, zważywszy, iż postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zostało wydane w dniu "[...]" r., tj. prawie pół roku po przeprowadzonych oględzinach oraz wobec podnoszonego przez stronę skarżącą zarzutu wykonania przedmiotowej rozbiórki w całości, brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że skarżący nie wykonali nałożonego na nich obowiązku.
Należy podnieść w tym miejscu, iż w rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego występują w podwójnej roli, jako organ egzekucyjny oraz jako wierzyciel, który na zasadzie art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zmianami), zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia u.p.e.a., jest obowiązany do aktywnego udziału w postępowaniu egzekucyjnym, poprzez kontrolowanie wykonania obowiązku przez zobowiązanych.
Przed zastosowaniem środka egzekucyjnego organy winny mieć na uwadze, art. 7 § 3 u.p.e.a., zgodnie z którym stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. W przepisie tym została sformułowana zasada niezbędności, wyrażająca się w niedopuszczalności stosowania środków egzekucyjnych, gdy obowiązek stał się bezprzedmiotowy lub został już wykonany. Zasada ta stanowi realizację konstytucyjnej zasady praworządności (art. 7 Konstytucji). Zakaz stosowania środka egzekucyjnego
w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany, jest konsekwencją uznania, że celem postępowania egzekucyjnego jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku, a nie wyrządzenia mu dolegliwości w związku
z uchyleniem się przez niego od wykonania obowiązku (por. P. Przybysz Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz, wyd. 3 LexisNexis 2006, str. 59). Powyższe oznacza, że środek egzekucyjny może zostać nałożony na zobowiązanego tylko w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek nie został wykonany.
Organy orzekające powinny były zatem przed nałożeniem środka egzekucyjnego, a w szczególności wobec zgłoszonego zarzutu, ponownie zweryfikować stan faktyczny sprawy poprzez przeprowadzenie dodatkowych oględzin, należącej do A. i J. P. działki nr "[...]" we wsi "[...]", w celu ustalenia czy nałożony na nich obowiązek został rzeczywiście wykonany. Podjęcie postanowień bez poczynienia takich ustaleń, w sytuacji gdy strona od początku kwestionowała zasadność nałożenia grzywny, naruszało art. 7 i 77 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co pozwoli dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie ustalić konsekwencje prawne tych faktów. Przepis ten konstytuuje zasadę prawdy obiektywnej, której istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwość badania stanu faktycznego sprawy i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Konkretyzację powyższej zasady stanowi art. 77 § 1 kpa, zobowiązujący organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania
i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z przepisów tych wynika, iż postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. To organ ma obowiązek wyjaśnienia sprawy. W interesie strony leży oczywiście współdziałanie z organem orzekającym przy przytoczeniu znanych jej faktów czy dowodów. Jednak jest to uprawnienie strony. Na gruncie postępowania egzekucyjnego będzie to miało wyraz w normie art. 45 § 1 u.p.e.a., gdzie skutkiem okazania przez zobowiązanego dowodów wykonania obowiązku jest powstanie obowiązku odstąpienia organu egzekucyjnego lub egzekutora od czynności egzekucyjnych. Jednak nie zwalnia to wierzyciela od zweryfikowania przedstawionych dowodów ze stanem faktycznym sprawy. W każdym przypadku zgłoszenia zarzutu wykonania obowiązku, niezależnie od tego czy strona przedstawiła dowody na poparcie swych twierdzeń, wierzyciel obowiązany jest ustalić czy jest to zgodne z rzeczywistością, bowiem okoliczność ta przesądza
o dopuszczalności prowadzenia w danej sprawie egzekucji administracyjnej.
W rozpoznawanej sprawie nie znajduje uzasadnienia stanowisko wierzyciela, iż skarżący nie wykonali egzekwowanego obowiązku, brak bowiem ku temu stosownych ustaleń, co uniemożliwia ocenę zasadności nałożenia na A.
i J. P. grzywny w celu przymuszenia.
Ponadto na marginesie należy zwrócić uwagę organowi, iż zgodnie z art. 125 § 2 u.p.e.a. rozpoznanie wniosku skarżących o umorzenie przedmiotowej grzywny, winno nastąpić w formie postanowienia, które powinno odpowiadać wymogom określonym w art. 124 § 1 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Niepodjęcie przez organ administracji czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia sprawy w przedstawionym powyżej zakresie, a mającym istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego, co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji
z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt "c" p.p.s.a.
Na podstawie art. 152 tejże ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Oznacza to, iż nie wywołuje ona skutków prawnych od chwili wydania wyroku, mimo iż jest on nieprawomocny.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.