II SA/Ol 914/24

II SA/Ol 914/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 48 ust. 1, 2, art. 49e pkt 1, art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 21, art., 212, art. 214, art. 215, art. 216 ust. 3, 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant referent Natalia Stemplewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K. w O. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozbiórki pomostu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 16 października 2024 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako: "WINB", "organ odwoławczy"),
po rozpoznaniu odwołania Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej jako: "KOWR", "skarżący") i odwołania Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "PGW WP") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Olsztyna (dalej jako: "PINB", "organ I instancji") z dnia 18 września 2024 r., znak: PINB.5140.17.2024, którą organ I instancji nakazał KOWR I PGWWP, tj. wykonawcom prawa własności, rozbiórkę pomostu [...) na jeziorze [...].
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że 8 sierpnia 2024 r. PINB
w ramach czynności kontrolnych ustalił, że na przedmiotowej działce został wybudowany pomost o konstrukcji drewnianej o wymiarach: długość 23,20 m, wysokość 2,40 m. Budowa pomostu została zakończona. Obecny w czasie kontroli przedstawiciel PGW poinformował, że pomost został wykonany bez wymaganego zgłoszenia wodnoprawnego oraz że nie ma wiedzy kto i kiedy wybudował ten pomost ani kto był inwestorem.
Według informacji przekazanej przez Prezydenta Olsztyna pomost został wykonany bez wymaganego zgłoszenia budowy.
Mając powyższe na względzie PINB wszczął z urzędu postępowanie
w przedmiocie budowy pomostu, o czym zawiadomił KOWR i PGWWP. Postanowieniem z 12 sierpnia 2024 r. organ I instancji, w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725; dalej jako: "u.p.b."), wstrzymał budowę pomostu, informując strony o możliwości złożenia wniosku o legalizację. Wobec braku wniosku o legalizację organ I instancji, w trybie art. 49e pkt 1 u.p.b. wydał decyzję z 18 września 2024 r. o nakazie rozbiórki.
W ustawowym terminie odwołania wnieśli KOWR i PGWWP, kwestionując nałożenie na nich obowiązku.
KOWR oświadczył, że nie jest właścicielem pomostu, jak również nie posiada informacji o podmiotach odpowiedzialnych za wykonanie tego obiektu budowlanego. Wskazał, że nie pełni praw właścicielski w stosunku do wód i gruntów wchodzących
w skład ww. działki.
PGWWP przekonywał, że nie ma ekonomicznego i społecznego uzasadnienia kierowania ciężarów administracyjnych, będących następstwem popełnienia deliktu administracyjnego, do podmiotu, który deliktu tego się nie dopuścił.
Organ odwoławczy uznał, że do okoliczności bezspornych należy:
- wykonanie przedmiotowego pomostu w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez wymaganego art. 29 ust. 1 pkt 8 u.p.b. zgłoszenia;
- zasadność prowadzenia procedury legalizacyjnej w trybie art. 48 ust. 1 pkt 2 u.p.b. oraz brak złożenia wniosku o legalizację (pomimo prawidłowego pouczenia);
- wystąpienia skutku prawnego wynikającego z art. 49e pkt 1 u.p.b., jako podstawy nałożenia obowiązku rozbiórki przedmiotowego pomostu;
- brak informacji kto jest inwestorem przedmiotowego pomostu; żadna osoba nie występowała zarówno ze zgłoszeniem do organu administracji architektoniczno- budowlanej (Prezydenta Olsztyna), jak i ze zgłoszeniem wodnoprawnym (nie było też wniosku o legalizację przedmiotowego pomostu) w trybie przepisów ustawy Prawo wodne.
WINB wskazał, że teren działki otulony jest gęstą, wysoką roślinnością linii brzegowej oraz drzewami. W sąsiedztwie działki brak zabudowy, a więc i brak możliwości ustalenia potencjalnych świadków, którzy mogliby mieć wiedzę w zakresie budowy przedmiotowego pomostu. Tym samym organy nadzoru budowlanego nie mają możliwości w ramach czynności dowodowych ustalenia personaliów inwestora pomostu, który mógłby zostać potraktowany jako właściciel tego urządzenia w trybie art. 216 ust. 5 ustawy Prawo wodne (takiej możliwości nie mają również odwołujące się strony, które oświadczyły, że nie posiadają wiedzy co do tego, kto wybudował przedmiotowy pomost). Mając powyższe na uwadze, ze względu na brak możliwości ustalenia kto był inwestorem przedmiotowego pomostu, stosując literalny zapis art. 52 u.p.b., należało obowiązek rozbiórki przedmiotowego pomostu nałożyć na dwa podmioty występujące w imieniu Skarbu Państwa, tj. właściciela działki jeziornej. Organ odwoławczy wskazał, że w księdze wieczystej nr [...], dotyczącej działki jeziornej, jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa reprezentowany przez dwa podmioty:
- Agencję Nieruchomości Rolnych, która wpisana została do księgi wieczystej na podstawie zarządzenia Wojewody Olsztyńskiego z 29 września 1992 r. nr 357
w sprawie likwidacji Państwowego Gospodarstwa Rybackiego w Olsztynie, a następnie zastąpiona z mocy prawa Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa, na podstawie nowelizacji art. 5 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa – brzmieniem art. 8 ustawy nowelizującej, tj. ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 624);
- Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego - sprawującego trwały zarząd
w imieniu Skarbu Państwa. Z mocy prawa, tj. art. 528 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087) Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa m.in. w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa wód, wobec których prawa właścicielskie
w imieniu Skarbu Państwa wykonywał poprzednio marszałek województwa, oraz gruntów pokrytych tymi wodami.
WINB podkreślił, że zgodnie z art. 52 u.p.b. jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Podniósł, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przepis art. 52 u.p.b. należy tak interpretować i stosować, aby doprowadzić do wydania wykonalnego nakazu, tj. aby nakaz doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem został skierowany do takiej osoby, która ma realną możliwość jego wykonania. Dlatego,
w sytuacji gdy inwestor nie posiada uprawnień do dysponowania nieruchomością na cele budowlane albo jeżeli materiał dowodowy nie wskazuje dokładnie na osobę inwestora bądź inwestorów, to właściwe organy powinny obciążyć właściciela nieruchomości obowiązkiem wykonania nakazu rozbiórki.
Z powyższą decyzją nie zgodził się KOWR i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
Podtrzymał stanowisko wyrażone w odwołaniu. Zarzucił, że organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do uzasadnienia odwołania i nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego, w tym nie uwzględnił obowiązujących przepisów prawa w zakresie ustalenia podmiotu sprawującego prawa właścicielskie w imieniu Skarbu Państwa w stosunku do przedmiotowej działki.
Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 22, art. 212 ust. 1 pkt. 1 i ust. 2, art. 213 ust. 1 i 3, art. 216 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne nie pełni praw właścicielskich w stosunku do wód i gruntów wchodzących w skład działki pokrytej między innymi śródlądowymi wodami płynącymi. Prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa, w myśl art. 212 ust. 2 w zw. z art. 240 ust. 3 pkt 9 i 11 wykonują Wody Polskie - Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej.
Zgodnie z art. 574 ustawy Prawo wodne od dnia 1 stycznia 2018 r., tj. dnia wejścia w życie wymienionej ustawy, podmiotem pełniącym prawa właścicielskie w imieniu Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości, na których znajdują się powierzchniowe wody płynące, pełnią Wody Polskie. Skarżący podniósł , że jako podmiot nieposiadający z mocy prawa tytułu prawnego do władania w imieniu Skarbu Państwa nieruchomością, nie jest uprawniony do złożenia wniosku do właściwego wojewody o wykreślenie swojej reprezentacji w stosunku do wskazanej nieruchomości. Wojewoda stwierdza wykonywanie praw właścicielskich w drodze decyzji wyłącznie na wniosek Wód Polskich, w myśl art. 258 ust. 10 ustawy Prawo wodne.
Ponadto w myśl art. 626 § 5 ustawy Kodeks postępowania cywilnego KOWR z mocy prawa nie posiada uprawnień do dokonania wykreślenia swojej reprezentacji w księdze wieczystej. Wniosek o wpis może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej. W sprawach dotyczących obciążeń powstałych z mocy ustawy wniosek może złożyć uprawniony organ - Wody Polskie. W związku z tym skarżący nie może być stroną postępowania ani adresatem decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując
w całości stanowisko i argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności
z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania.
Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa
w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszenia prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Zaskarżona decyzja, nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego pomostu na działce jeziornej, wydana została zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane, z poszanowaniem zasad unormowanych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572). W szczególności organy nadzoru budowlanego wyjaśniły sprawę w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie, a swoje stanowisko uzasadniły w sposób jasny i logiczny, umożliwiający weryfikację zajętego stanowiska.
W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane to, że przedmiotowy pomost został posadowiony w warunkach samowoli budowlanej, bez wymaganego zgłoszenia w trybie art. 29 ust. 1 pkt 8 u.p.b. Przepis ten stanowi, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa pomostów o długości całkowitej do 25 m i wysokości, liczonej od korony pomostu do dna akwenu, do 2,50 m. W związku z tym organ I instancji prawidłowo wszczął i prowadził postępowanie zmierzające do usunięcia samowoli poprzez umożliwienie legalizacji obiektu budowlanego albo nakazanie jego rozbiórki.
Na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 u.p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W postanowieniu tym informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.
Stosownie do art. 49e pkt 1 u.p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Stan sprawy odpowiada dyspozycji tego przepisu.
Zgodnie z art. 52 ust. 1 u.p.b. obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W myśl tego unormowania adresatami postanowień i decyzji rozbiórkowej mogą być: inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Jednak to od okoliczności konkretnej sprawy zależy, na który z tych podmiotów powinien zostać nałożony nakaz rozbiórki (por. wyrok NSA z 26 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 769/22 oraz z 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 905/21, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że nie można ustalić kto i kiedy wybudował przedmiotowy pomost. Nie wiedzą tego również władający nieruchomością. Co istotne, w pobliżu nie ma zabudowań, teren działki otulony jest gęstą, wysoką roślinnością linii brzegowej oraz drzewami. W tej sytuacji zgodzić należy się z organami nadzoru budowlanego, że brak jest możliwości ustalenia potencjalnych świadków, którzy mogliby mieć wiedzę w zakresie budowy przedmiotowego pomostu. Tym samym organy nadzoru budowlanego nie mają możliwości w ramach czynności dowodowych ustalenia kto był inwestorem. W związku z tym, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 52 ust. 1 u.p.b. ( ponieważ nie jest możliwe wyegzekwowanie poniesienia odpowiedzialności od inwestora), obowiązki nakłada się na właściciela lub zarządcę.
Organ I instancji prawidłowo ustalił więc krąg stron postępowania i adresatów -najpierw postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, a następnie decyzji nakazującej rozbiórkę. Wskazane postanowienie o wstrzymaniu robót zostało doręczone wykonawcom prawa własności gruntu: KOWR i PGWWP wraz z pouczeniem o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni i zasadach obliczenia opłaty legalizacyjnej. Na tym etapie wymienieni nie sprzeciwiali się uznaniu ich za adresatów postanowienia, nie kwestionowali posiadania tytułu prawnego do nieruchomości i nie złożyli wniosku o legalizację, co skutkowało wydaniem nakazu rozbiórki.
Wyjaśnić należy, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, że zgodnie z art. 216 ust. 5 ustawy Prawo wodne urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności. W ust. 1 zaś, do którego odsyła ten przepis, jest mowa o gruntach pokrytymi śródlądowymi wodami płynącymi. Czyli zasada superficies solo cedit nie ma zastosowania do wód płynących. Ustawa prawo wodne rozróżnia zaś śródlądowe wody płynące oraz śródlądowe wody stojące (art. 21 tej ustawy). W myśl art. 22 pkt 2 ustawy Prawo wodne jeziora zaliczane są do śródlądowych wód płynących, jeżeli są wodami o ciągłym albo okresowym naturalnym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych. W innym przypadku jeziora są zaliczane do śródlądowych wód stojących (art. 23 ustawy Prawo wodne).
Zgodnie z art. 211 tej ustawy:
1. Wody stanowią własność Skarbu Państwa, innych osób prawnych albo osób fizycznych;
2. Wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne, śródlądowe wody płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa.
3. Wody stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego są wodami publicznymi.
4. Śródlądowe wody płynące będące wodami publicznymi nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie.
Unormowania te wskazują, że Skarb Państwa jest wyłącznym właścicielem śródlądowych wód płynących (ust. 2), ale może być też właścicielem śródlądowych wód stojących (ust. 1). Art. 214 ustawy Prawo wodne stanowi, że śródlądowe wody stojące, znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości.
W myśl art. 216 ust. 3 w zw. z art. 212 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne Wody Polskie wykonują gospodarowanie gruntami w stosunku do śródlądowych wód płynących. Na podstawie zaś art. 216 ust. 4 tej ustawy gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną stanowiącym własność Skarbu Państwa wykonuje starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej lub podmioty, o których mowa w art. 212 ust. 1, lub jednostki, którym to mienie zostało powierzone.
W świetle art. 216 ust. 4 ustawy Prawo wodne wykonywanie praw właścicielskich Skarbu Państwa w stosunku do gruntów pokrytych wodami stojącymi może zostać powierzone różnym podmiotom.
Powyższe rozważania mają na celu wyjaśnienie skarżącemu, że przepisy na które powoływał się w odwołaniu i skardze z ustawy Prawo wodne dotyczą śródlądowych wód płynących. W niniejszej sprawie nie było natomiast przedmiotem ustaleń czy jezioro [...] stanowi śródlądowe wody płynące, czy śródlądowe wody stojące, a także z jakiego tytułu poprzednikowi prawnemu skarżącego przyznano wykonywanie prawa własności do przedmiotowej działki. Organy nie miały obowiązku czynić takich ustaleń, gdyż wykracza to poza granice kontrolowanego postępowania administracyjnego, a tym samym pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Na podstawie art. 52 u.p.b., którego rozumienie nie jest sporne, organy nadzoru budowlanego miały obowiązek ustalić jedynie, jakim podmiotom powierzono wykonywanie prawa własności działki, na której posadowiony został samowolnie przedmiotowy pomost. W tym celu organ I instancji prawidłowo oparł się na ustaleniach księgi wieczystej, której wydruk załączył do akt sprawy. Z treści księgi wieczystej wynika jednoznacznie, że wykonywanie prawa własności przedmiotowej działki powierzono Agencji Nieruchomości Rolnych co do 103/1000 udziału w prawie i Marszałkowi Województwa Warmińsko-Mazurskiego w zakresie 897/1000 udziału w prawie. Prawidłowo też organy orzekające ustaliły następców prawnych, na których z mocy prawa przeszło władanie tymi udziałami.
Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U.
z 2017 r. poz. 624) Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa z dniem 1 września 2017 r.
z mocy prawa wstępuje w ogół praw i obowiązków znoszonej Agencji Nieruchomości Rolnych, w szczególności na Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa przechodzą prawa
i obowiązki wynikające z przepisów prawa, w tym wynikające z art. 5 ustawy zmienianej w art. 8, czyli ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1491 ze zm.). Zgodnie z art. 5 tej ustawy Skarb Państwa powierzył Agencji wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2, tj. mienia Skarbu Państwa stanowiącego nieruchomości rolne, inne nieruchomości pozostałe po likwidacji państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, lasy niewydzielone geodezyjnie z wymienionych nieruchomości. Stosownie do art. 5 ust. 1 tej ustawy Agencja (obecnie KOWR), obejmując we władanie powierzone składniki mienia Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa i obowiązki
z nimi związane w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym imieniu wykonuje związane z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne.
Przytoczone przepisy potwierdzają, że skarżący jest następcą prawnym po Agencji Nieruchomości Rolnych i z mocy prawa wstąpił w prawa i obowiązki tej Agencji, a więc jest wykonawcą prawa własności co do ujawnionego w księdze wieczystej udziału w przedmiotowej działce.
Art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2023 r. poz. 1984 – dalej: "u.k.w.h.") stanowi, że księgi wieczyste prowadzi się
w celu ujawnienia stanu prawnego nieruchomości. Księgi wieczyste są jawne - art. 2 u.k.w.h.
Obok jawności formalnej ksiąg wieczystych wyróżnia się również jawność materialną uregulowaną w art. 3 u.k.w.h. Przepis ten wprowadza dwa domniemania: domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (ust. 1), oraz domniemanie, że prawo wykreślone nie istnieje (ust. 2). Domniemanie obejmuje prawa ujawnione w postaci wpisu w księdze wieczystej, takie jak własność, użytkowanie wieczyste oraz prawa rzeczowe ograniczone
na nieruchomości. Domniemanie, o którym mowa w art. 3, obejmuje zarówno sytuacje, gdy wpis jest deklaratoryjny, jak i te, gdy ma charakter konstytutywny.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym domniemania uregulowane w art. 3 u.k.w.h. to domniemania prawne, które są domniemaniami wzruszalnymi, a zatem mogą być obalone w stosownym trybie
w postępowaniu przed sądem powszechnym. Dopóki jednak domniemanie to nie zostanie obalone, to skuteczny jest stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wpis do księgi wieczystej jest orzeczeniem (art. 6268 § 3 k.p.c.), od którego przysługuje apelacja (art. 62610 § 3 k.p.c.). Prawomocny wpis, jak każde prawomocne orzeczenie, wiąże nie tylko strony
i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej (art. 365 k.p.c.) i nie może być obalony w innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z: 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1980/21; 20 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 769/21, publ. w CBOSA).
Mając powyższe na uwadze, organy nadzoru budowlanego zasadnie nałożyły obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego na obydwa ujawnione w księdze wieczystej podmioty, które wykonują prawo własności Skarbu Państwa. Przyjmuje się, że rozbiórka obiektu budowlanego stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 151/20, publ. w CBOSA) i wymaga zgody współwłaścicieli nieruchomości (np. wyrok NSA z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1075/18, publ. w CBOSA), tutaj odpowiednio współwykonujących prawo własności.
Dlatego też, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.