II SA/Ol 909/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził bezskuteczność wpisu terminu ważności uprawnień kategorii AM, B1 i B w prawie jazdy, uznając, że bezterminowo nabyte uprawnienia nie mogą zostać ograniczone przez nowy dokument.
Skarżący M.W. zaskarżył wpis terminu ważności w swoim prawie jazdy, który wcześniej był bezterminowy. Sąd uznał, że bezterminowo nabyte uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, uzyskane na podstawie decyzji z 1998 r., nie tracą swojego charakteru z powodu wydania nowego dokumentu prawa jazdy, nawet jeśli zawiera on nowe kategorie lub jest wydawany na nowy wzór. Sąd stwierdził bezskuteczność czynności wpisania terminu ważności dla kategorii AM, B1 i B, podkreślając, że przepisy dotyczące terminów ważności nie derogują uprawnień nabytych wcześniej.
Sprawa dotyczyła skargi M.W. na czynność materialno-techniczną Starosty Ełckiego polegającą na wpisaniu terminu ważności uprawnień kategorii B (oraz powiązanych AM i B1) w dokumencie prawa jazdy, które wcześniej były bezterminowe. Skarżący nabył bezterminowe uprawnienia kategorii B decyzją z 1998 r. Po uzyskaniu nowej kategorii A w 2022 r., otrzymał nowe prawo jazdy, w którym wpisano termin ważności dla wszystkich kategorii do 2037 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że decyzja z 1998 r. przyznająca bezterminowe uprawnienia kategorii B jest ostateczna i nie została derogowana przez późniejsze przepisy, w tym ustawę o kierujących pojazdami z 2011 r. ani dyrektywę UE 2006/126/WE. Nawet jeśli nowy dokument prawa jazdy musi być wydany z powodu uzyskania nowych uprawnień, nie może on ograniczać wcześniej nabytych, bezterminowych uprawnień. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA i TK, które potwierdzają, że sam dokument prawa jazdy może tracić bezterminowy charakter, ale nabyte uprawnienia pozostają bezterminowe. Sąd stwierdził bezskuteczność wpisu terminu ważności dla kategorii AM, B1 i B, ponieważ wpisy te są ściśle powiązane z posiadaniem uprawnień kategorii B, które pozostały bezterminowe. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wpisanie terminu ważności do dokumentu prawa jazdy, które wcześniej było bezterminowe, jest niezgodne z prawem i stanowi czynność materialno-techniczną, której skutkiem jest bezskuteczność.
Uzasadnienie
Bezterminowo nabyte uprawnienia do kierowania pojazdami, uzyskane na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, nie tracą swojego charakteru z powodu wydania nowego dokumentu prawa jazdy, nawet jeśli zawiera on nowe kategorie lub jest wydawany na nowy wzór. Przepisy dotyczące terminów ważności nie derogują uprawnień nabytych wcześniej, a wpisanie terminu ważności do dokumentu prawa jazdy, które wcześniej było bezterminowe, jest sprzeczne z prawem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (20)
Główne
u.k.p. art. 18 § ust. 1 i ust. 2 pkt 2
Ustawa o kierujących pojazdami
Pomocnicze
u.k.p. art. 4 § ust. 2
Ustawa o kierujących pojazdami
u.k.p. art. 6 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o kierujących pojazdami
u.k.p. art. 10 § ust. 1
Ustawa o kierujących pojazdami
u.k.p. art. 13 § ust. 1
Ustawa o kierujących pojazdami
u.k.p. art. 75 § ust. 1 pkt 1 i pkt 5
Ustawa o kierujących pojazdami
u.k.p. art. 99 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o kierujących pojazdami
u.k.p. art. 124 § ust. 2 i ust. 7
Ustawa o kierujących pojazdami
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami art. 10 § ust. 3 pkt 10
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami art. 29 § ust. 1 i ust. 3
k.p.a. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bezterminowo nabyte uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, uzyskane na podstawie decyzji z 1998 r., nie tracą swojego charakteru z powodu wydania nowego dokumentu prawa jazdy. Przepisy ustawy o kierujących pojazdami oraz rozporządzenia wykonawczego nie pozwalają na ograniczenie ważności bezterminowo nabytych uprawnień. Wpisanie terminu ważności do dokumentu prawa jazdy, które wcześniej było bezterminowe, jest sprzeczne z prawem i stanowi czynność materialno-techniczną podlegającą zaskarżeniu.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że termin ważności uprawnień został ograniczony do daty wskazanej w orzeczeniu lekarskim zgodnie z art. 79 ust. 3 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami oraz § 10 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa.
Godne uwagi sformułowania
wpisanie terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy stanowi czynność materialno-techniczną Decyzja ta jest ostateczna i zgodnie z art.16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana tej decyzji może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy Nie utracą jednak bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów. wymiana dokumentu prawa jazdy realizowana przez wydanie nowego dokumentu w oparciu o przepisy art. 18 ustawy o kierujących pojazdami stanowi czynność z zakresu administracji publicznej – czynność materialno-techniczną nowy dokument prawa jazdy [...] powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Wpisanie do dokumentu prawa jazdy skarżącego tych dwóch kategorii związane jest zatem ściśle z posiadaniem przez niego prawa jazdy kategorii B.
Skład orzekający
Ewa Osipuk
przewodniczący
Marzenna Glabas
sprawozdawca
Grzegorz Klimek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczanie bezterminowo nabytych uprawnień do kierowania pojazdami przy wydawaniu nowego dokumentu prawa jazdy."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy uprawnienia zostały nabyte bezterminowo na podstawie decyzji administracyjnej przed wejściem w życie nowych przepisów, a nowy dokument jest wydawany z innych przyczyn niż weryfikacja stanu zdrowia w trybie przewidzianym prawem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego dokumentu, jakim jest prawo jazdy, i porusza kwestię ochrony praw nabytych przez obywateli w kontekście zmieniających się przepisów. Jest to temat interesujący dla szerokiego grona odbiorców.
“Twoje prawo jazdy było bezterminowe? Urząd nie może Ci narzucić nowej daty ważności!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 909/22 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2023-04-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Ewa Osipuk /przewodniczący/ Grzegorz Klimek Marzenna Glabas /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami Hasła tematyczne Ruch drogowy Skarżony organ Starosta Treść wyniku Stwierdzono bezskuteczność czynności Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1212 art. 4 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 6, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 18 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 1 i pkt 5 Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Dz.U. 2016 poz 231 § 10 ust. 3 pkt 10, § 29 ust. 1 i ust. 3 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. W. na czynność Starosty E. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień kategorii B w dokumencie prawa jazdy I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności – wpisu terminu ważności uprawnień kategorii: AM, B1 oraz B dokumentu prawa jazdy M. W. nr [...]; II. zasądza od Starosty E. na rzecz skarżącego M. W. kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z 30 czerwca 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w Ełku zarządził wydanie M. W. (dalej jako: "skarżący") prawa jazdy kategorii B, nr [...], ważne bezterminowo. W dniu 20 czerwca 2007 r. skarżący wniósł o wyminę dokumentu prawa jazdy, na podstawie art. 150 ustawy Prawo o ruchu drogowym i Starosta Ełcki wydał mu prawo jazdy według nowego wzoru, nr [...], ważne bezterminowo. W dniu 25 maja 2010 r. Starosta Ełcki wydał na wniosek skarżącego wtórnik dokumentu prawa jazdy w związku ze zmianą adresu. W dniu 6 kwietnia 2022 r. skarżący złożył w Wydziale Komunikacji w Starostwie Powiatowym w Ełku wniosek o wydanie prawa jazdy kategorii A, do którego załączył orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. W orzeczeniu tym wskazany został termin następnego badania – 06.04.2037. W dniu 1 lipca 2022 r. Podinspektor z Wydziału Komunikacji, działając z upoważnienia Starosty Ełckiego, orzekł w drodze decyzji o przyznaniu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami i wydaniu prawa jazdy nr [...] obejmującego kategorie: AM, A1, A2, A, B1, B z terminem ważności dla wszystkich kategorii uprawnień do 6 kwietnia 2037 r. W dniu 11 lipca 2022 r. skarżący potwierdził odbiór nowego dokumentu prawa jazdy nr [...]. W dniu 22 lipca 2022 r. skarżący złożył w Starostwie Powiatowym w Ełku pismo datowane na 20 lipca 2022 r., adresowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie, zatytułowane "Odwołanie", w którym zaskarżył wpis w prawie jazdy ograniczający termin ważności przysługujących mu dotychczas bezterminowo uprawnień kategorii B. Domagał się usunięcia tego wpisu. W dniu 28 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie przekazało tutejszemu Sądowi pismo skarżącego jako skargę na czynność materialno-techniczną w przedmiocie wpisania w dokumencie prawa jazdy daty ważności uprawnień kategorii B. Wyjaśniło, że zwracało się do skarżącego z zapytaniem, czy jego pismo stanowi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na czynność materialno-techniczną w przedmiocie wpisu, czy jest wezwaniem Starosty Ełckiego do usunięcia naruszenia prawa polegającego na wpisie daty ważności uprawnień kategorii B, czy też skargą na decyzję z 1 lipca 2022 w sprawie wydania uprawnienia do kierowania pojazdami. Poinformowano wówczas skarżącego, że w przypadku nieudzielenia odpowiedzi jego pismo potraktowane zostanie jako skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na czynność materialno-techniczną. Pismem z 10 stycznia 2023 r., w wykonaniu wezwania tutejszego Sądu, skarżący oświadczył, że jego pismo z 20 lipca 2022 r. stanowi skargę na czynność Starosty Ełckiego w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień kategorii B w dokumencie prawa jazdy nr [...]. W odpowiedzi na skargę Starosta Ełcki wniósł o jej rozpatrzenie w trybie uproszczonym. Wyjaśnił, że ustalając termin ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A i B miał na uwadze, że stan zdrowia kierowcy nie jest wartością stałą i może ulegać zmianie. Dlatego wziął pod uwagę najnowsze orzeczenie lekarskie z 6 kwietnia 2022 r. ze wskazanym terminem następnego badania na dzień 06.04.2037, w myśl art. 79 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm.), zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 231 ze zm.). Zaznaczono, że termin ważności uprawnień został ograniczony do daty wskazanej w orzeczeniu lekarskim przez lekarza uprawnionego do badań kierowców i określony w dokumencie prawa jazdy zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej: "p.p.s.a.", na wniosek organu, w związku z brakiem żądania przeprowadzenia rozprawy przez skarżącego. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest czynność Starosty Ełckiego w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień kategorii B w dokumencie prawa jazdy nr [...]. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym wpisanie terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy stanowi czynność materialno-techniczną, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 98/22 i powołane w nim orzeczenia, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.) Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a, w przypadku skargi na czynność, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu czynności. Warunek ten w sprawie został spełniony, co nie jest kwestionowane. W związku z tym skarga podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i art. 146, art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu lub czynności, czyli ocenia ich zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty ich podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt lub czynność zostały wydane zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu lub czynności nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej czynności w świetle przytoczonych kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że skarżący nabył bezterminowo uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B na mocy decyzji administracyjnej z 30 czerwca 1998 r., wydanej na podstawie nieobowiązujących już przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Decyzja ta jest ostateczna i zgodnie z art.16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana tej decyzji może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Przepisy cytowanej ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, która weszła w życie 19 stycznia 2013 r. ani przepisy powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. nie derogowały uprawnień nabytych pod rządami uprzedniej ustawy. Decyzja przyznająca skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B - bezterminowo obowiązuje dotychczas w niezmienionym kształcie, a zaskarżona czynność jest z nią oczywiście sprzeczna. W szczególności o zmianie decyzji z 1998 r. nie stanowiła decyzja z 1 lipca 2022 r., załatwiająca wniosek skarżącego z 6 kwietnia 2022 r. o wydanie prawa jazdy kategorii A. W związku z tym zasadnie skarżący domaga się usunięcia wpisu terminu ważności uprawnień nabytych bezterminowo. Prawdą jest, że ustawa o kierujących pojazdami określiła w art. 13 terminy ważności poszczególnych kategorii prawa jazdy. Przepis ten nie ma jednak zastosowania do uprawnień już nabytych bezterminowo. Zauważyć trzeba, że ustawa o kierujących pojazdami wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L z 2006 r. nr 403, poz. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii. Jednak, zgodnie z art. 13 ust. 2 tej dyrektywy, wszelkie uprawnienia do kierowania pojazdami przyznane przed 19 stycznia 2013 r. nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy. Okoliczność, że dotychczas nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii nie mogą zostać ograniczone na skutek nowego brzmienia przepisów potwierdził też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, publ. OTK - A 2013/9/137, wydanym w związku z kontrolą konstytucyjności art. 124 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami. Trybunał Konstytucyjny potwierdził w tym wyroku zasadność żądania wymiany dokumentu prawa jazdy na dokument prawa jazdy według nowego wzoru. Stwierdził, że sam dokument prawa jazdy traci bezterminowy charakter. Nie utracą jednak bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów. Przy ubieganiu się o wydanie nowego prawa jazdy osoby te nie będą bowiem musiały ponownie ubiegać się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, które to uprawnienia nabyły już pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów. Wyjaśnić trzeba, że w opisanym stanie faktycznym zaistniała konieczność wydania przez starostę nowego dokumentu prawa jazdy w związku z ubieganiem się przez skarżącego o nową kategorię uprawnień i ich uzyskaniem. W takiej sytuacji nastąpiła zmiana stanu faktycznego wymagająca zmiany danych zawartych w dotychczas posiadanym przez skarżącego dokumencie prawa jazdy, o czym stanowi art. 18 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Ponieważ zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy co do zasady kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy, skarżący musiał zwrócić dotychczasowy dokument prawa jazdy i otrzymać nowy, w myśl art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Zaznaczyć trzeba, że to przepisy art. 18 omawianej ustawy stanowiły podstawę do wydania skarżącemu nowego, uaktualnionego dokumentu prawa jazdy, a nie art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, powołany w podstawie prawnej decyzji z 1 lipca 2022 r., przyznającej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A. Zgodnie art. 10 ust. 1, prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej. Na zasadzie tego przepisu starosta rozstrzyga ściśle w zakresie wnioskowanych uprawnień do kierowania pojazdami. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter konstytutywny (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 984/14, publ. w CBOSA). Przepis ten nie daje podstaw do ingerowania w posiadane przez kierowcę uprawnienia, ukształtowane już decyzją ostateczną pozostającą w obrocie prawnym. Wydanie decyzji z 1 lipca 2022 r. uzasadniało więc przyjęcie, że skarżący uzyskał nowe uprawnienie kategorii A, co spowodowało zmianę stanu faktycznego wymagającego wydania nowego dokumentu prawa jazdy uwzględniającego tę zmianę. W judykaturze przyjmuje się jednolicie, że wymiana dokumentu prawa jazdy realizowana przez wydanie nowego dokumentu w oparciu o przepisy art. 18 ustawy o kierujących pojazdami stanowi czynność z zakresu administracji publicznej – czynność materialno-techniczną dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1126/21, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 października 2022 r., II SA/Bk 594/22, publ. CBOSA ). Wynika to z charakteru tej czynności podejmowanej z powodu zmiany stanu faktycznego. W obecnym sanie prawnym wydanie nowego dokumentu prawa jazdy z powodu konieczności zmiany zawartych w nim danych nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, który skład orzekający podziela, zgodnie z którym nowy dokument prawa jazdy, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, wydawany z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Podkreśla się, że wymiana dokumentu prawa jazdy w celu dodania nowo uzyskanych uprawnień nie daje podstaw do weryfikacji posiadanych już przez kierowcę uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyroki: NSA z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2030/21 i powołane tam wyroki NSA z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2312/20; z 21 października 2021 r., sygn. akt III GSK 1421/21; WSA w Krakowie z 27 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1165/21; WSA w Warszawie z 10 lutego 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1031/21; WSA w Kielcach z 26 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 193/20; WSA w Poznaniu z 14 października 2022 r., sygn. akt III SA/Po 599/22, publ. w CBOSA). Zauważyć można, że w podstawie prawnej decyzji z 1 lipca 2022 r. wskazany został art. 124 ustawy o kierujących pojazdami, określający zasady wymiany prawa jazdy wydanych do dnia 18 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 124 ust. 2 u.k.p., prawo jazdy zgodne z nowym wzorem wydaje się od dnia 19 stycznia 2013 r. W myśl ust. 7 tego artykułu, dokonując wymiany prawa jazdy, właściwy organ, o którym mowa w art. 10, sprawdza zgodność danych zawartych w dokumencie z danymi znajdującymi się w centralnej ewidencji kierowców. Z treści tego ostatniego przepisu również wynika, że wymiana dokumentu ma się sprowadzać tylko do sprawdzenia zgodności danych. W konsekwencji skutkiem takiej czynności nie może być ograniczenie dotychczasowych uprawnień. Wprowadzenia terminu ważności uprawnień nabytych przez skarżącego bezterminowo nie uzasadniała też treść art. 79 ust. 3 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, na który powołał się organ w odpowiedzi na skargę. Przepis ten stanowi, że orzeczenie lekarskie może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia w zakresie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami. Oczywiste jest też, że, jak zauważył organ, ubiegając się o wydanie prawa jazdy dla kategorii A, skarżący zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami musiał przedłożyć orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Co nie oznacza automatycznie, że przedłożone przez skarżącego orzeczenie lekarskie uzasadniało zmianę terminu ważności dotychczasowych, posiadanych już uprawnień. Treści wskazanych przepisów nie można interpretować w oderwaniu od pozostałych przepisów omawianej ustawy. Organ powołuje się na treść orzeczenia lekarskiego z 6 kwietnia 2022 r., ale pomija wskazaną w nim podstawę prawną jego wydania – art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z tym przepisem badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem. Badanie to zostało zatem przeprowadzone w związku z ubieganiem się przez skarżącego o uprawnienie do kierowania pojazdami. Skoro w zakresie kategorii AM, B1 i B skarżący już takie uprawnienia posiadał, to oczywiste jest, że nie musiał się o nie ubiegać i tego nie czynił. Tym samym, skutki tego zaświadczenia nie mogły objąć posiadanych dotychczas przez skarżącego kategorii prawa jazdy. Zasadnym jest wskazać, że weryfikacja dotychczasowych uprawnień do kierowania pojazdami ze względów zdrowotnych wymaga wdrożenia trybu z art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Na zasadzie tych przepisów badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W takim przypadku wydawana jest z urzędu decyzja administracyjna o skierowaniu na badanie lekarskie. Dopiero orzeczenie lekarskie wydane w tym trybie może uzasadniać dokonywanie zmian w treści nabytych uprzednio przez kierowcę uprawnień. Przedstawiona powyżej wykładnia przytoczonych przepisów ustawy o kierujących pojazdami musi być uwzględniana przy interpretacji przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 231 ze zm.). Jest to akt niższego rzędu i jego stosowanie nie może wywoływać sprzeczności z ustawą. Wskazany przez organ § 10 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia stanowi w lit. a), że w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, В1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Brzmienie tego przepisu, wykładane literalnie w oderwaniu od pozostałych przepisów rozporządzenia, rzeczywiście można byłoby zrozumieć tak jak to przedstawia organ. W orzecznictwie zwraca się jednak uwagę, że przepis ten dotyczy przyznawania uprawnień, co oznacza, że zawiera wskazówki do wpisywania uprawnień nowo nabytych. Natomiast brak jest podstaw do tego, aby przepis ten stosować do uprawnień wcześniej nabytych, w odniesieniu do których wpis do dokumentu prawa jazdy jest jedynie powtórzeniem informacji o dotychczas posiadanych uprawnieniach (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 3 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 772/21, publ w CBOSA). Takie rozumienie tego przepisu potwierdza też treść § 29 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi, że przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Z dniem 7 maja 2022 r. do § 29 dodany został ustęp 3 (nowelą z 15 kwietnia 2022 r.- Dz. U. z 2022 r. poz. 874), zgodnie z którym przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zgonie z tym ostatnim przepisem orzeczenie lekarskie może stanowić podstawę do zmiany ważności uprawnienia, ale w tym celu musi zostać wdrożony właściwy tryb, upoważniający organ wyraźnie do zmiany nabytych uprawnień. Jak już wskazano takie działanie mogą uzasadniać przepisy art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, które jednak nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Z podanych przyczyn, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności – wpisu terminu ważności uprawnień kategorii: AM, B1 oraz B w dokumencie prawa jazdy nr [...]. Skarżący domagał się wprawdzie tylko usunięcia wpisu terminu ważności w odniesieniu do kategorii B. Sąd nie jest jednak, jak już wskazano, związany zakresem skargi i zobowiązany jest z urzędu uwzględnić wszelkie naruszenia w ramach kontrolowanej czynności w celu doprowadzenia jej do stanu zgodnego z prawem. Warunkiem częściowego uchylenia aktu lub czynności jest to, że pozostała ich część charakteryzuje się samodzielnością w obrocie prawnym. W przypadku skarżącego taką samodzielnością nie charakteryzują się wpisy dotyczące uprawnień kategorii AM i B1. Skarżący nie miał przyznanych tych uprawnień na podstawie decyzji, ale uzyskał je z mocy art. 6 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym prawo jazdy kategorii B uprawnia jednocześnie do kierowania pojazdami kategorii AM i B1. Także § 10 ust. 6 lit. e) cytowanego rozporządzenia wskazuje, że w przypadku posiadania prawa jazdy kategorii B – nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 i AM. Wpisanie do dokumentu prawa jazdy skarżącego tych dwóch kategorii związane jest zatem ściśle z posiadaniem przez niego prawa jazdy kategorii B. Jak długo skarżący będzie posiadał to uprawnienie, tak długo będą mu przysługiwały uprawnienia kategorii AM i B1. Dlatego, w celu zachowania spójność zaskarżonej czynności, należało orzec o bezskuteczności wpisu terminu ważność uprawnień w stosunku do kategorii: AM, B1 i B. O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu od skargi, orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI