II SA/OL 893/22
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę rodzica na decyzję ZUS przyznającą świadczenie wychowawcze w obniżonej wysokości, uznając, że prawomocne orzeczenie sądu o opiece naprzemiennej jest wiążące dla organu.
Skarżący kwestionował decyzję ZUS o przyznaniu świadczenia wychowawczego w wysokości 250 zł na syna, domagając się pełnej kwoty 500 zł, mimo że sąd orzekł opiekę naprzemienną. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku opieki naprzemiennej ustalonej prawomocnym orzeczeniem sądu, świadczenie przysługuje każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty. Sąd wskazał, że porozumienie rodziców o zmianie sposobu sprawowania opieki nie jest wystarczające bez zmiany orzeczenia sądu.
Sprawa dotyczyła skargi T. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego na syna N. K. w kwocie 250 zł miesięcznie. Skarżący domagał się pełnej kwoty 500 zł, argumentując, że rodzice zawarli porozumienie o odstąpieniu od stosowania postanowienia sądu o opiece naprzemiennej i ustalili stałe miejsce zamieszkania dzieci u każdego z rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku opieki naprzemiennej ustalonej prawomocnym orzeczeniem sądu, świadczenie wychowawcze przysługuje każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty. Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo NSA, zgodnie z którym fakt opieki naprzemiennej musi wynikać wprost z orzeczenia sądu i nie może być interpretowany przez strony ani organ. Nawet jeśli rodzice zawarli porozumienie o innym sposobie sprawowania opieki, jest ono niewiążące dla organu przy ustalaniu wysokości świadczenia, dopóki prawomocne orzeczenie sądu nie zostanie zmienione. Sąd wskazał również, że art. 365 § 1 KPC stanowi, iż prawomocne orzeczenie sądu wiąże wszystkie sądy, organy państwowe i administracji publicznej. W związku z tym, że w aktach sprawy znajdowało się prawomocne postanowienie sądu o opiece naprzemiennej, ZUS prawidłowo przyznał świadczenie w obniżonej wysokości.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, porozumienie rodziców nie jest wystarczające. Podstawą do ustalenia wysokości świadczenia wychowawczego w przypadku opieki naprzemiennej jest wyłącznie prawomocne orzeczenie sądu.
Uzasadnienie
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w art. 5 ust. 2a jednoznacznie stanowi, że w przypadku opieki naprzemiennej ustalonej orzeczeniem sądu, świadczenie przysługuje każdemu z rodziców w połowie. Orzeczenie sądu wiąże organy administracji publicznej na mocy art. 365 § 1 KPC, a jego zmiana wymaga prawomocnego orzeczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.p.w.d. art. 5 § ust. 2a
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc.
Pomocnicze
u.p.w.d. art. 4 § ust. 1 i 2 pkt 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Cel świadczenia wychowawczego i zasada przyznawania go matce lub ojcu, z którym dziecko wspólnie zamieszkuje.
u.p.w.d. art. 13a § ust. 1, 2, 4, 6
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Procedura przyznawania świadczenia wychowawczego (informacja zamiast decyzji, wyjątki).
u.p.w.d. art. 28 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Organem wyższego stopnia w stosunku do ZUS jest Prezes ZUS.
u.p.w.d.
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przepisy ustawy mają pierwszeństwo przed K.p.a.
k.p.a. art. 127 § par. 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Odwołanie od decyzji administracyjnej do organu wyższego stopnia.
k.p.a. art. 128
Kodeks postępowania administracyjnego
Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia.
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
Niedopuszczalność odwołania od czynności materialno-technicznej.
k.p.a. art. 145 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawy wzruszenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wiązanie prawomocnym orzeczeniem sądu.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs4 § ust. 2 i 3
Przeprowadzenie rozprawy przy użyciu urządzeń technicznych lub na posiedzeniu niejawnym.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Kontrola sądów administracyjnych nad aktami administracyjnymi.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola zaskarżonego aktu na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocne orzeczenie sądu o opiece naprzemiennej jest wiążące dla organu przy ustalaniu wysokości świadczenia wychowawczego. Porozumienie rodziców o zmianie sposobu sprawowania opieki nie jest wystarczające do zmiany wysokości świadczenia bez zmiany orzeczenia sądu. Informacja ZUS o przyznaniu świadczenia w obniżonej wysokości ma charakter władczego rozstrzygnięcia i odwołanie od niej jest dopuszczalne.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia celu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i porozumienia stron. Zarzut naruszenia przepisów K.p.a. przez niewydanie decyzji, a jedynie informacji, niewezwanie o uzupełnienie braków odwołania i udzielenie błędnych pouczeń.
Godne uwagi sformułowania
w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców [...] kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc. Dopóki zatem prawomocne orzeczenie sądowe nie zostanie wzruszone w przepisanym trybie, to obowiązuje i są nim związane strony, jak i organy administracji publicznej. informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty [...] nie jest tylko czynnością materialno-techniczną, [...] ale ma cechy władczego rozstrzygnięcia, odmawiającego przyznania świadczenia w pełnej wysokości.
Skład orzekający
Bogusław Jażdżyk
sprawozdawca
Marzenna Glabas
przewodniczący
Piotr Chybicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prymatu prawomocnego orzeczenia sądu nad porozumieniem rodziców w kwestii ustalania wysokości świadczenia wychowawczego w przypadku opieki naprzemiennej."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji opieki naprzemiennej ustalonej prawomocnym orzeczeniem sądu i świadczenia wychowawczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia rodzinnego i pokazuje, jak ważne jest formalne uregulowanie opieki nad dziećmi przez sąd, nawet jeśli rodzice żyją w zgodzie. Pokazuje też, jak sądy interpretują przepisy w kontekście faktycznych ustaleń między rodzicami.
“Rodzice ustalili opiekę nad dziećmi po swojemu? ZUS i sąd powiedzą: tylko orzeczenie sądu się liczy!”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Ol 893/22 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2023-02-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/ Marzenna Glabas /przewodniczący/ Piotr Chybicki Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Zabezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 1577 art. 5 ust. 2a, art. 13a ust. 1, 2, 4, 6, art. 28 ust. 1 Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 127 par. 1 i 2, art. 128 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Dnia 16 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2023 roku sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego na N. K. - oddala skargę. Uzasadnienie Wnioskiem z 30 kwietnia 2022 r. T. K. (dalej jako: "skarżący") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w skrócie: "ZUS") o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci: B. K. i N. K.. Wskazał, że jest rozwiedziony. Po wezwaniu skarżącego do wykazania, że jest opiekunem faktycznym dzieci, Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin w ZUS zawiadomiło skarżącego, odrębnymi informacjami z 7 października 2022 r., o rozpatrzeniu wniosku i przyznaniu świadczenia wychowawczego na każde z dzieci w kwocie 250 zł miesięcznie, na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Skarżący odwołał się od powyższych informacji. W toku postępowania odwoławczego podnosił, że informacje nie odpowiadają jego wnioskowi. Oświadczył, że jest zainteresowany otrzymaniem całego świadczenia w kwocie 500 zł na jedno dziecko – B. K.. Zaś matka dzieci – A. C. jest zainteresowana całym świadczeniem na drugie dziecko – N. K.. Podał, że według jego informacji, takiej treści wniosek i informacje matka dzieci złożyła w odwołaniu od decyzji ZUS, którą otrzymała. Stwierdził, że wnioski rodziców są zbieżne, łączne kwoty świadczeń wypłacane dla każdego z rodziców nie ulegną zmianie i odpowiadają stanowi faktycznemu. Zaskarżoną decyzją z 15 listopada 2022 r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy informację o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na syna N. w kwocie 250 zł miesięcznie na wskazany okres. Uzasadnił, że zgodnie z postanowieniem sądu sygn. akt [...] dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. Wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości 250,00 zł, tj. połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Wyjaśniono, że ZUS wydając decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego działa w oparciu o prawomocny wyrok/postanowienie sądu, w którym został określony zakres opieki nad dzieckiem, niezależnie od faktu, czy rodzice stosują się do ustaleń w nim zawartych. Podkreślono, że ewentualna zmiana prawa do świadczenia wychowawczego będzie możliwa jedynie po przedłożeniu orzeczenia sądu zmieniającego sposób realizacji opieki nad dzieckiem przez rodziców. Odrębną decyzją, wydaną tego samego dnia, Prezes ZUS utrzymał w mocy informację o przyznaniu skarżącemu świadczenia wychowawczego na syna B. Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, którą zaskarżył obie decyzje Prezesa ZUS, przyznające mu świadczenie na każdego z synów. Zarzucił, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez naruszenie celu tej ustawy i porozumienia stron. Skarżący przedłożył kserokopię porozumienia zawartego między rodzicami, datowanego 28 lipca 2022 r., o odstąpieniu od stosowania postanowienia Sądu Rejonowego z 21 grudnia 2017 r., sygn. akt [...]. Zgodnie z tym porozumieniem ustalono, że B. K. będzie miał stałe miejsce pobytu i zamieszkania u ojca, a N. K. u matki. Strony porozumienia oświadczyły, że ustalenia te odpowiadają stanowi faktycznemu od czerwca 2022 r. Skarżący stwierdził, że z zawartego porozumienia jasno wynika, że nie ma opieki naprzemiennej. Oświadczył, że postanowienie Sądu Rejonowego ma jedynie znaczenie historyczne, gdyż wydane zostało w odległej przeszłości, obie strony nie były z niego zadowolone i go nie stosowały. Podniósł, że rodzice mogą sami i dobrowolnie ustalić miejsce pobytu dzieci – co czynią - bez potrzeby prowadzenia postępowania sądowego i w oderwaniu od poprzednich orzeczeń sądu (jeżeli takie są). Według skarżącego, rodzice dzieci mogą sami ustalić w jakich granicach każde z nich ma korzystać z 500+ w ramach ich porozumienia. Skarżący zarzucił też naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przez niewydanie w sprawie decyzji, a jedynie informacji, niewezwanie go o uzupełnienie braków odwołania i udzielenie błędnych pouczeń. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał dodatkowo, że w toku postępowania ustalono, że do wniosku o świadczenie wychowawcze za okres 2021/2022 skarżący przedłożył postanowienie sądu z 21 grudnia 2017 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że dzieci przebywają pod opieką ojca i matki naprzemiennie przez 7 dni w tygodniu. Wyjaśniono też, że w dniu 2 lutego 2022 r. z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego na B. i N. wystąpiła ich matka, której przyznano to świadczenie w pełnej wysokości po 500 zł miesięcznie. Jednocześnie decyzjami z 11 października 2022 r. zmieniono wysokość świadczenia przyznanego matce z 500 zł na kwotę po 250 miesięcznie na każde z dzieci, wskazując na opiekę naprzemienną obojga rodziców. Decyzjami z 15 listopada 2022 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy informacje o przyznaniu A. C. świadczenia wychowawczego po 250 zł na każde z dzieci. Odnosząc się do naruszenia przepisów k.p.a., organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie. Procedury postępowania organu określa ww. ustawa, tj. w zakresie wzywania do uzupełnienia braków formalnych (art. 19), formy rozstrzygania wniosku (informacja art. 13a ust. 1), czy też organu właściwego do rozpatrzenia odwołania (art. 28 ust. 1). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja przyznająca skarżącemu świadczenie wychowawcze na syna N. K.. Skarga na decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze na syna N. zarejestrowana została pod sygn. akt II SA/Ol 893/22. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, strony postępowania wezwane zostały do podania czy posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Pouczono strony, że wyrażenie zgody na udział w rozprawie zdalnej wymaga wskazania adresu elektronicznego. Na wezwanie odpowiedział tylko organ. W związku z tym należało uznać, że nie wszystkie strony postępowania mają możliwość uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Dlatego sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Kwestionowana decyzja wydana została zgodnie z przepisami cytowanej ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, z poszanowaniem zasad unormowanych w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej jako: "k.p.a."). Procedurę i przesłanki przyznania prawa do świadczenia wychowawczego określa ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1577, dalej jako : "u.p.w.d."). Zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 i 1491), z zastrzeżeniem ust. 2 (ust. 2 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie) oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten nakazuje w pierwszej kolejności uwzględniać reguły postępowania określone w u.p.w.d. Dopiero, gdy ustawa ta nie normuje pewnych zagadnień procesowych, to należy stosować przepisy k.p.a. i to tylko odpowiednio, aby zachowana została specyfika regulacji szczególnych w odniesieniu do ogólnych zasad postępowania administracyjnego unormowanych w k.p.a. Według ugruntowanych reguł wykładni "odpowiednie" stosowanie przepisów może polegać na zastosowaniu przepisu wprost lub z odpowiednimi modyfikacjami, albo pominięciu zastosowania przepisu, który nie przystaje do warunków, w których ma być zastosowany. Zgodnie z art. 13a ust. 1 u.p.w.d. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2022 r.) przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. Stosownie do art. 13a ust. 2 u.p.w.d. Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego na jej profilu informacyjnym. Informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego lub zawiadomienie o umieszczeniu tej informacji na profilu informacyjnym mogą zostać przesłane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze na wskazany we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego adres poczty elektronicznej lub numer telefonu. Na zasadzie art. 13a ust. 4 u.p.w.d. ZUS wydaje decyzję administracyjną w sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Art. 13a ust. 6 u.p.w.d. stanowi, że decyzje, jak i informacje uznaje się za doręczone: 1) w momencie ich odbioru przez osobę ubiegającą się o świadczenie wychowawcze lub osobę pobierającą świadczenie wychowawcze na profilu informacyjnym; 2) po upływie 14 dni od dnia umieszczenia na profilu informacyjnym - w przypadku ich nieodebrania. Przepisy omawianej u.p.w.d. nie regulują kwestii wnoszenia odwołań od rozstrzygnięć ZUS. Wskazują tylko w art. 28 ust. 1 u.p.w.d., że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym w zakresie wnoszenia odwołań należy posiłkować się przepisami k.p.a. Zgodnie z art. 127 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie od decyzji administracyjnej przysługuje do organu wyższego stopnia . Zgodnie z u.p.w.d. informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego nie jest decyzją administracyjną. W związku z tym stosując wprost przepisy k.p.a., odwołanie od informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego należałoby uznać za niedopuszczalne (art. 134 k.p.a.). Jednak mając na względzie "odpowiednie" stosowanie k.p.a. i zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, w tym określenie przypadku przyznania tego świadczenia w niepełnej wysokości, należy uznać, że informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego nie jest tylko czynnością materialno-techniczną, potwierdzającą jedynie ziszczenie się prawa określonego przepisami, ale ma cechy władczego rozstrzygnięcia, odmawiającego przyznania świadczenia w pełnej wysokości. W tym zakresie odpowiada decyzji administracyjnej określonej w art. 13a ust. 4 u.p.w.d. Tym samym, należało uznać prawo skarżącego do wniesienia odwołania. Umożliwiło to stronie ochronę określonych przepisami praw i zapewniło zachowanie konstytucyjnie chronionej zasady dwuinstancyjności (art. 78 Konstytucji RP), a także prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP). Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 690/22 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). W rozpoznawanej sprawie skarżący wykazał (k. 6-7 akt sądowych), że informację z 7 października 2022 r. o przyznaniu mu świadczenia w kwocie 250 zł na syna B. zakwestionował już 14 października 2022 r. W związku z tym zachował 14 dniowy termin do wniesienia odwołania, które zostało ostatecznie rozpatrzone. Wbrew przekonaniu skarżącego nie uniemożliwiono mu wniesienia odwołania. ZUS cały czas wskazywał, w korespondencji ze skarżącym, że może wnieść odwołanie od wydanej informacji, błędnie jedynie uznał, że skarżący tego nie uczynił już 14 października 2022 r. Nie doszło więc do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Niezrozumiałe jest dlaczego skarżący zarzuca organowi brak formalnego wezwania o uzupełnienie braków odwołania. Nie wiadomo o jakie braki skarżącemu chodzi. Zgodnie z art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania. Jednak przepisy u.p.w.d. nie przewidują żadnych wymogów w tym zakresie. Z uwagi na to, że skarżący nie zgodził się z przyznaniem mu świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci po 250 zł miesięcznie komunikatem z 25 października 2022 r. ZUS poinformował skarżącego, że: "ponieważ wniosek o świadczenie wychowawcze 500+ został złożony przez obojga rodziców, to kwota świadczenia została podzielona po 250 zł dla każdego z rodziców. Jeżeli jest Pan jedynym sprawującym opiekunem proszę o dostarczenie dokumentu potwierdzającego ten fakt". Skarżący nie przedłożył żadnych nowych dokumentów, domagał się tylko w informacji z 1 listopada 2022 r., aby w decyzji uwzględniono treść odwołania matki dzieci i że chce otrzymać całe świadczenie 500+ na syna B. W odpowiedzi z 3 listopada 2022 r. ZUS poinformował skarżącego, że "jeżeli sprawuje Pan faktyczną opiekę nad tylko jednym dzieckiem, należało we wniosku podać dane jednego dziecka...Jeśli nie zgadza się Pan z treścią informacji o przyznanym świadczeniu, proszę złożyć wniosek POG z opisem sytuacji i wyjaśnieniem, że jedno dziecko zamieszkuje z Panem. W takiej sytuacji może zostać zlecone przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania dziecka". Z akt sprawy ani dokumentów załączonych do skargi przez skarżącego nie wynika jednak, aby składał w toku postępowania administracyjnego dodatkowe wyjaśnienia. W związku z tym należało uznać, że jedynymi dokumentami jakimi dysponował ZUS przed przekazaniem skarżącemu w dniu 7 października 2022 r. informacji o przyznaniu świadczenia w kwocie 250 zł na syna B. były wnioski obojga rodziców o przyznanie świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci i orzeczenie sądu powszechnego o opiece naprzemiennej. W takiej sytuacji ZUS nie miał żadnych podstaw, aby kwestionować, że dzieci znajdują się pod opieką naprzemienną. Także w toku postępowania odwoławczego skarżący nie wykazał, aby stan dotyczący ustanowionej prawnie opieki naprzemiennej uległ zmianie. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. W myśl natomiast art. 5 ust. 2a u.p.w.d, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Z powołanych przepisów wynika zatem, że zasadą jest, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce lub ojcu, z którym dziecko wspólnie zamieszkuje. Podział świadczenia wychowawczego jest od niej wyjątkiem, uzależnionym od istnienia orzeczenia sądowego ustanawiającego opiekę naprzemienną. Zauważyć należy, o czym wiadomym jest Sądowi z urzędu, że już w wyroku tutejszego Sądu z 25 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 229/21 (publ. CBOSA), ustalone zostało, że skarżący wraz z matką dzieci sprawują nad swoimi synami opiekę naprzemienną, o której mowa w art. 5 ust. 2a u.p.w.d. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił w tej sprawie, w uzasadnieniu wyroku z 10 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1678/210 (publ. CBOSA), powołując się na treść art. 5 ust. 2a u.p.w.d., że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu prowadzącego dane postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 947/17, z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt I OSK 778/17, z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. I OSK 1046/17, z dnia 11 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1506/17, z dnia 19 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1807/17, z dnia 22 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2302/17, z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2088/17, z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2640/17, z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2997/17, publ. CBOSA)). NSA zaznaczył, że postanowieniem z dnia 21 grudnia 2017 r. Sąd Rejonowy III Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie [...], ustalił miejsce pobytu małoletnich B. K. i N. K. naprzemiennie u matki A. C. i ojca T. K., po siedem dni u każdego z rodziców, a apelacja od ww. orzeczenia została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego VI Wydział Cywilny Rodzinny z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt "[...]. Podkreślono, że w sytuacji, gdy opieka naprzemienna wyraźnie wynikała z powołanego orzeczenia sądowego, organ nie mógł ustalić innego sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej. Bez wyeliminowania z obrotu prawnego wskazanego orzeczenia sądu powszechnego, dzieci skarżącego w świetle prawa wciąż pozostają w reżimie opieki naprzemiennej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że brzmienie powołanego art. 5 ust. 2a u.p.w.d. jest jasne i nie wymaga interpretacji, wobec jednoznacznego stwierdzenia, że wyłącznym wymogiem podzielenia świadczenia wychowawczego na oboje rodziców jest legitymowanie się orzeczeniem sądu cywilnego ustanawiającym opiekę naprzemienną. Przepis ten, w sytuacji gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną, wprowadza obowiązek przyznania każdemu z rodziców świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc, o czym świadczy sformułowanie "ustala się". Powołany przepis jako przepis szczególny musi być wykładany ściśle. Przytoczoną ocenę prawną skład orzekający w pełni podziela, uznając ją za adekwatną do realiów niniejszej sprawy. W sytuacji skarżącego i matki dzieci istotnym wciąż pozostaje, że prawomocnym orzeczeniem sądu ustalona została opieka naprzemienna. Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dopóki zatem prawomocne orzeczenie sądowe nie zostanie wzruszone w przepisanym trybie, to obowiązuje i są nim związane strony, jak i organy administracji publicznej. Brzmienie art. 5 ust. 2a u.p.w.d. uwzględnia tę zasadę. Po pierwsze przepis ten wskazuje, że dla ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, opieka naprzemienna może zostać ustalona tylko na podstawie orzeczenia sądu. Po drugie w przypadku stwierdzenia, że dziecko jest pod opieką naprzemienną na podstawie orzeczenia sądu, to przepis ten wskazuje dokładnie w jakiej wysokości świadczenie wychowawcze przysługuje każdemu z rodziców. Jest to połowa kwoty przysługującej, czyli konkretnie 250 zł. Art. 5 ust. 2a u.p.w.d. ma charakter związany, co wyklucza jakąkolwiek swobodę organów orzekających w ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego w innej wysokości, czy z pominięciem jednego z rodziców, nawet przy zgodnych oświadczeniach rodziców co do zakresu faktycznie sprawowanej opieki przez każdego z nich. W tym stanie rzeczy skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę