II SA/Ol 879/24

II SA/Ol 879/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 3 ust. 1-2, art. 2, art. 4 , art. 104 ust. 4, art. 107 ust 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty wydatków podlegających zwrotowi z tytułu zaległości w opłatach wnoszonych za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 19 czerwca 2024 r., S. N. (dalej jako: "skarżący") – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – zwrócił się do Prezydenta Miasta Elbląga – Dyrektora Elbląskiego Centrum Usług Społecznych (dalej jako: "organ pierwszej instancji", "ECUS") o rozłożenie na raty, na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, należności w łącznej kwocie 41 351,16 zł z tytułu opłat za pobyt w domu pomocy społecznej jego matki E. N. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ww. kwota przekracza jego możliwości w zakresie jej jednorazowego uregulowania. Podniósł, że powołany przepis ustawy o pomocy społecznej umożliwia organowi zastosowanie ulgi w spłacie należności, poprzez rozłożenie jej na raty.
Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z [...] r., organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu rozłożenia na raty wydatków podlegających zwrotowi z tytułu zaległości w opłatach wnoszonych przez skarżącego za pobyt E. N. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. w łącznej kwocie 41 072,25 zł.
W uzasadnieniu decyzji ECUS opisał szczegółowo stan faktyczny sprawy
i podał, że niemożliwe było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a skarżący złożył do akt oświadczenie, z którego wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, która pozostaje na jego utrzymaniu. Nie mają oni problemów zdrowotnych, a skarżący uzyskuje nieregularne dochody w wysokości 5 000 zł – 5 500 zł z podejmowanych prac dorywczych. Comiesięczne wydatki rodziny skarżącego wynoszą 4 976 zł. Organ wskazał, że do oświadczenia nie została dołączona żadna dokumentacja, a informacje zawarte w piśmie są lakoniczne. Powołując treść art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm., dalej jako: "u.p.s.") podkreślił, że decyzja
o rozłożeniu na raty żądanych należności ma charakter uznaniowy, a wobec złożonego oświadczenia oraz braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stwierdzić należy, że sytuacja strony nie może być uznana za przypadek szczególnie uzasadniony.
Od ww. decyzji odwołał się skarżący – zastępowany przez pełnomocnika – zarzucając decyzji ECUS naruszenie:
1. art. 104 ust. 4 u.p.s., poprzez przyjęcie, że w sytuacji odwołującego nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający zastosowanie ulgi
w postaci rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej;
2. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s., zgodnie z którymi organ ds. pomocy społecznej winien umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik skarżącego wskazał, że
z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wie, iż strona nie jest w stanie jednorazowo spłacić zobowiązania, a stanowisko organu jest oderwane od istoty i celu pomocy społecznej, wynikających z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. Skarżący nie kwestionuje swojego zobowiązania i chce je spłacić, ale w ramach obiektywnie posiadanych możliwości finansowych.
Decyzją z [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy w całości.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wystąpienie przesłanki wskazanej w art. 104 ust. 4 u.p.s. jedynie umożliwia organowi odstąpienie od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie. Natomiast w przypadku braku przesłanek do zastosowania ulgi, organ jest zobligowany wydać rozstrzygnięcie negatywne. Dodatkowo pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy odnosić do sytuacji zupełnie wyjątkowych, gdy sytuacja życiowa osoby ponad wszelką wątpliwość pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko ECUS, że skarżący działający przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazał zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", co miało związek ze znikomą aktywnością procesową strony. Wyjaśnił, iż w orzecznictwie podkreśla się, że to przede wszystkim na osobie wnioskującej o ulgę w trybie art. 104 ust. 4 u.p.s. spoczywa ciężar udowodnienia ww. okoliczności. W sprawie nie doszło do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a skarżący złożył jedynie oświadczenie z 18 lipca 2024 r., któremu można przypisać znikomy walor dowodowy, bowiem nie zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej. Brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwił ustalenie rzeczywistej sytuacji życiowej, zdrowotnej
i majątkowej skarżącego i jego żony, która pozostaje na jego utrzymaniu.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że skarżący deklaruje dochód znacznie przewyższający ustawowe kryterium dochodowe, wobec czego trudno uznać, aby był on osobą, wobec której zaistniała konieczność wsparcia organu pomocowego w zakresie zaspokajania niezbędnych potrzeb czy umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, o czym stanowi art. 3 ust. 1 u.p.s. Podkreśliło też, że powołane w odwołaniu przepisy art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. nie stanowią wcale swoistej gwarancji wydawania decyzji korzystnych dla stron, a już w szczególnie w sytuacji, w której wnioskujący o ulgę wykazuje się biernością. Dodało, że pełnomocnik strony wskazał na powyższe ogólne zasady i cele pomocy społecznej, jednakże całkowicie pominął art. 4 u.p.s., stanowiący o obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Ostatecznie podkreśliło, że znaczny ciężar związany z wykonaniem obowiązku nie jest jeszcze równoznaczny ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Olsztynie na decyzję Kolegium, pełnomocnik skarżącego zarzucił jej:
1. naruszenie art. 104 ust. 4 u.p.s. poprzez przyjęcie, że w sytuacji odwołującego nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający zastosowanie ulgi
w postaci rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, a w dalszej konsekwencji:
2. naruszenie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s., zgodnie z którymi organ ds. pomocy społecznej winien umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi w istocie powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu – podobnie jak same zarzuty – powołując orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące celu pomocy społecznej. Podniósł, że oczywistym jest, że skarżący nie jest w stanie zwrócić należności jednorazowo, a jedynie w ratach, a stanowisko organów obydwu instancji stanowi naruszenie nie tylko art. 104 ust. 4 u.p.s., ale
i ogólnych celów ustawy o pomocy społecznej. Dodał, że organy skupiły się na czynności wywiadu środowiskowego, podczas gdy w istocie ustalenia poczynione na tej podstawie nie wniosłyby do sprawy żadnych nowych ustaleń i nie zmieniłyby tego, co oczywiste – obiektywnego braku możliwości zwrotu jednorazowo należnych organowi opłat. Zarzucił też, że orzecznictwo powoływane przez organy odnosi się do najdalej idącej ulgi, podczas gdy skarżący chce jedynie rozłożenia należności na raty.
W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Pismem z 10 grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że w sprawie został przeprowadzony wywiad środowiskowy w dniu 5 października 2024 r. Jest to
o tyle istotna okoliczność, konsekwentnie pomijana przez organy, że zgodnie
z przepisem art. 107 ust. 4 u.p.s. w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadkach osób przebywających
w domu pomocy społecznej – nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Zatem w dacie rozpoznawania aktualnego wniosku skarżącego, organy dysponowały aktualnym wywiadem środowiskowym i przeprowadzenie kolejnego wywiadu było nie tylko zbędne, ale nieuprawnione. Co więcej, skarżący wobec pogorszenia się jego sytuacji w toku postępowania, poinformował o tym organ pismem z 9 sierpnia 2024 r., realizując obowiązek wynikający z przepisu art. 109 u.p.s.
Zarządzeniem z 15 stycznia 2025 r., tutejszy Sąd wezwał organ do przesłania wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącym w dniu 5 października 2024 r., zgodnie z pismem skarżącego z 10 grudnia 2024 r.
W odpowiedzi na ww. wezwanie, ECUS poinformował, że nie posiada rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze stroną 5 października 2024 r., a jedyny wywiad środowiskowy przeprowadzony został ze skarżącym
5 października 2023 r. i znajduje się w aktach sprawy przekazanych do Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).
Nadto wskazania wymaga, że sąd, na podstawie art. 133 § p.p.s.a., orzeka na podstawie akt sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle ww. kryteriów, tutejszy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ
w odpowiedzi na skargę, a przez pełnomocnika skarżącego w piśmie z 10 grudnia 2024 r.
Wskazać również należy, że wyrokami z 26 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 86/24 oraz II SA/Ol 87/24, tutejszy Sąd oddalił skargi S. N. na decyzje organu odwoławczego w przedmiocie odstąpienia od żądania zwrotu opłaty za pobyt matki w DPS i w przedmiocie ustalenia wysokości przedmiotowych wydatków podlegających zwrotowi. Wobec braku istotnej zmiany stanu faktycznego, aktualne pozostają również rozważania dokonane przez Sąd w tamtych sprawach.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji organu pierwszej instancji stanowiły przepisy art. 104 ust. 4 u.p.s.
Zgodnie z treścią przepisu art. 104 ust. 4 u.p.s. w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.
Jak wynika z ww. przepisu decyzja w przedmiocie udzielenia ulgi – w tym rozłożeniu na raty należności – jest decyzją uznaniową. Ustawodawca wyraźnie bowiem wskazał, że organ "może" odstąpić od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Oznacza to, że nawet spełnienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie nie zobowiązuje organu do uwzględnienia wniosku strony. Wystąpienie przesłanki przewidzianej w art. 104 ust. 4 u.p.s. jedynie umożliwia organowi zastosowanie wspomnianej ulgi. Organ administracyjny ma zatem swobodę wyboru kierunku rozstrzygnięcia, lecz jest obowiązany szczegółowo zbadać stan faktyczny sprawy, ocenić zgromadzony materiał dowodowy oraz stanowisko strony, a następnie przedstawić tok rozumowania w uzasadnieniu decyzji. Podkreślić przy tym wymaga, że sądowa kontrola decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do zbadania, czy w toku postępowania organy należycie przeprowadziły postępowanie, a w szczególności, czy podjęły wszelkie czynności niezbędne do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wszelkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności,
a także czy dokonana przez te organy ocena prawna tych ustaleń została wyczerpująco uzasadniona. O ile więc organy przeprowadzą prawidłowo postępowanie wyjaśniające i uargumentują w sposób przekonywujący swoją decyzję wydaną w granicach przysługującego im uznania, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności (zob. wyrok NSA
z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3578/18, LEX nr 2690621).
Uwzględniając więc ograniczony zakres kontroli ponownie należy wyjaśnić skarżącemu, że użyty w przepisie art. 104 ust. 4 u.p.s. zwrot "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" obejmuje całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej
i życiowej wnioskodawcy. Oznacza to, że organy mogą przejść do oceny, czy
w sprawie zachodzą owe szczególnie uzasadnione okoliczności dopiero po wyczerpującym ustaleniu aktualnej sytuacji życiowej (materialnej, dochodowej, zdrowotnej) rodziny wnioskodawcy, co – co do zasady – umożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawie.
Wniosek skarżącego z 19 czerwca 2024 r. zainicjował nowe postępowanie administracyjne w przedmiocie udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty kwoty
41 072,25 zł tytułem zaległości w opłatach wnoszonych przez skarżącego za pobyt jego matki w Domu Pomocy Społecznej. Nieprawidłowo więc pełnomocnik skarżącego interpretuje przepis art. 107 ust 4 u.p.s. dotyczący aktualizacji wywiadu środowiskowego. Stwierdzić bowiem należy, że w tej sprawie administracyjnej nie został przeprowadzony wywiad środowiskowy, wobec czego nie można mówić
w ogóle o jego aktualizacji. W piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie
z którym rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w u.p.s. Rodzinny wywiad środowiskowy składa się na postępowanie wyjaśniające, poprzedzające rozstrzygnięcie każdej sprawy dotyczącej świadczeń – z wyjątkiem przyznania wynagrodzenia opiekunowi oraz odmowy przyznania biletu kredytowanego i udzielenia pomocy cudzoziemcom będącym ofiarami handlu ludźmi. Znaczenie wywiadu środowiskowego w sprawach pomocowych jest niezwykle ważne, ponieważ jest on sposobem zebrania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), a także swoistym trybem postępowania dowodowego (I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, LEX/el.). Tak samo istotne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawach dotyczących udzielenia którejkolwiek z ulgi, przewidzianej w przepisie art. 104 ust. 4 u.p.s.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że organ pierwszej instancji był uprawniony do przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego ze skarżącym. Z akt sprawy wynika, że do przedmiotowej czynności nie doszło z winy strony, która przez swojego profesjonalnego pełnomocnika poinformowała organ o przebywaniu poza granicami kraju. Jednocześnie pełnomocnik nie przedstawił choćby przybliżonego terminu pobytu skarżącego
w miejscu zamieszkania, celem przeprowadzenia wywiadu, pomimo iż skarżący deklaruje wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego z małżonką zamieszkującą w kraju. W ocenie tutejszego Sądu, okoliczność ta łącznie z faktem przesłania lakonicznego oświadczenia z 18 lipca 2024 r., dawała organom administracyjnym podstawę do odmowy rozłożenia na raty przedmiotowych opłat.
Stwierdzić należy, że Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonało analizy sytuacji rodzinnej, dochodowej, materialnej i zdrowotnej rodziny skarżącego, na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach niniejszej sprawy, jak
i wcześniejszych postępowań prowadzonych z udziałem skarżącego. Ustaliło, że zarówno skarżący, jak i jego małżonka są osobami młodymi, nie wychowującymi dzieci i nie sygnalizującymi problemów zdrowotnych. Żona skarżącego pozostaje na jego utrzymaniu. Słusznie więc organy uznały, że w sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający udzielenie ulgi skarżącemu. Tym bardziej, że "ze względu na zasadę z art. 4 u.p.s., w sytuacji ubiegania się
o udzielenie ulgi, zobowiązany do dostarczenia organowi koniecznych danych lub co najmniej do umożliwienia organowi pozyskania tych danych w drodze wywiadu środowiskowego, jest wnioskodawca". Nie mając danych co do aktualnej sytuacji życiowej skarżącego, organy nie miały podstaw do rozważania zastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s., skoro zastosowanie przewidzianej w nim ulg jest zastrzeżone dla przypadków szczególnie uzasadnionych, zaś zasadność ta musi mieć cechę aktualności i odpowiedniej wagi. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, obowiązku współdziałania z art. 4 u.p.s. nie znoszą zasady z art. 3 ust. 1 i 2, art. 2 u.p.s. (zob. wyrok NSA z 10 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 2305/21, LEX
nr 3643627). Przedmiotem kontrolowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny postępowania nie było przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, ale – tak jak
w przedmiotowej sprawie – rozpoznanie przesłanek do ewentualnego zastosowania, pozostawionej do uznanie organu, ulgi. Tutejszy Sąd w całości podziela pogląd przedstawiony w ww. wyroku, że "ulgi organ nie mógł zastosować bez ustalenia, czy zachodzą szczególne okoliczności, w szczególności czy zwrot nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie. W poczynieniu tych ustaleń współdziałanie skarżącego było konieczne".
Przenosząc powyższe na realia kontrolowanego postępowania należy wskazać, że skarżący – zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika na każdym etapie postępowania – nie wykazał woli współdziałania z organami celem ustalenia swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i życiowej, co pozwoliłoby organom ocenić, czy w jego sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. Strona złożyła jedynie oświadczenie, że uzyskuje nieregularne dochody w wysokości 5 000 zł – 5 500 zł miesięcznie, a comiesięczne wydatki jego rodziny oscylują na kwotę ok. 5 000 zł. Twierdzenia te nie zostały jednak poparte żadnymi dokumentami, ani dotyczącymi realnych zarobków skarżącego, ani wskazujących na rzeczywiście ponoszone koszty. Podkreślenia
w sprawie wymaga również, że małżonka skarżącego jest osobą w wieku produktywnym i ma obiektywne możliwości zarobkowania, co również należało uwzględnić w ramach oceny skutków zobowiązania skarżącego, skoro zgodnie z art. 23 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i wspólnego przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Mając zaś na uwadze, że żona skarżącego nie podejmuje zatrudnienia, małżeństwo jest właścicielami mieszkania w nowym budownictwie przy ul. P. w G., na które dostało kredyt, doświadczenie życiowe pozwala domniemywać, że sytuacja finansowa rodziny skarżącego jest lepsza aniżeli wskazał on to w oświadczeniu, a nawet jeśli nie – to jest ona obiektywnie bardzo dobra.
Reasumując, raz jeszcze podkreślić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji charakter uznaniowy. Wobec tego, nawet po ustaleniu, że strona spełnia przesłanki, od zaistnienia których uzależniona jest możliwość zastosowania instytucji rozłożenia na raty z art. 104 ust. 4 u.p.s., organ nie ma obowiązku orzekać zgodnie z wnioskiem strony. Co więcej, nawet trudna sytuacja bytowa osoby zobowiązanej nie zwalnia z obowiązku zwrotu świadczenia, ponieważ znaczny ciężar związany z wykonaniem tego obowiązku nie jest jeszcze równoznaczny ze "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w tym przepisie. O ile więc organy przeprowadzą prawidłowo postępowanie wyjaśniające i uargumentują w sposób przekonywujący swoją decyzję wydaną w granicach przysługującego im uznania, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1544/21, LEX nr 3349002). W kontrolowanej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie nosi cech dowolności, a ocena zebranych materiałów nie została dokonana wbrew zasadom logiki czy doświadczenia życiowego. Organy prawidłowo oceniły stan zdrowotny, rodzinny i finansowy skarżącego dla potrzeb rozważenia rozłożenia na raty należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, a decyzja Kolegium nie przekracza granic uznania administracyjnego. Postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organy właściwie oceniły. Tutejszy Sąd nie doszukał się również naruszenia przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.