II SA/Ol 877/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Olsztynie oddalił skargę na odmowę umieszczenia na liście mieszkaniowej, uznając, że prawo do zamieszkiwania w lokalu gminnym, nawet jeśli nie jest aktualnie zajmowany, wyklucza możliwość ubiegania się o kolejny lokal socjalny.
Skarżący M. G. złożył skargę na decyzję Burmistrza odmawiającą umieszczenia go na liście osób uprawnionych do najmu lokalu gminnego. Głównym powodem odmowy było posiadanie przez skarżącego uprawnienia do zamieszkiwania w innym lokalu komunalnym, mimo że nie mieszkał tam od lat. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że prawo do zamieszkiwania w lokalu gminnym, nawet teoretyczne, wyklucza potrzebę przyznania kolejnego lokalu socjalnego, zwłaszcza gdy nie spełniono kryterium metrażowego dla obecnego zamieszkania.
Sprawa dotyczyła skargi M. G. na decyzję Burmistrza odmawiającą umieszczenia go na liście osób uprawnionych do najmu lokalu mieszkalnego z zasobów gminy. Komisja Mieszkaniowa zaopiniowała wniosek negatywnie, wskazując, że skarżący jest uprawniony do zamieszkiwania w lokalu gminnym przy ul. [...], który ma 50,10 m2 powierzchni użytkowej i 36,07 m2 mieszkalnej (9,02 m2 na osobę). Skarżący argumentował, że nie mieszka tam od 20 lat i nie posiada tytułu prawnego do samodzielnego mieszkania, a uchwała Rady Miejskiej dotyczy osób pełnoletnich bez takiego tytułu. Burmistrz podtrzymał decyzję, podkreślając, że lokal wciąż stanowi własność gminy i jest zajmowany przez rodzinę skarżącego, a jego potrzeby mieszkaniowe są już zaspokojone przez to uprawnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę. Sąd uznał, że odmowa zakwalifikowania do najmu lokalu jest aktem z zakresu administracji publicznej, dopuszczalnym do kontroli sądu. Podzielił stanowisko organu, że posiadanie uprawnienia do zamieszkiwania w lokalu gminnym, nawet jeśli nie jest aktualnie wykorzystywane, wyklucza możliwość ubiegania się o kolejny lokal socjalny, gdyż pomoc mieszkaniowa gminy jest skierowana do osób najbardziej potrzebujących. Sąd podkreślił, że pomoc ta musi być ograniczona, a przyznawanie lokali osobom, które mogą zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe we własnym zakresie lub poprzez istniejące uprawnienia, ogranicza dostępność dla osób faktycznie potrzebujących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie uprawnienia do zamieszkiwania w lokalu gminnym, nawet jeśli nie jest aktualnie wykorzystywane, wyklucza możliwość ubiegania się o przydział kolejnego lokalu socjalnego, ponieważ pomoc mieszkaniowa gminy jest skierowana do osób najbardziej potrzebujących.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pomoc mieszkaniowa gminy jest subsydiarna i skierowana do osób, które obiektywnie nie mogą zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych na zasadach komercyjnych lub poprzez istniejące uprawnienia. Posiadanie prawa do zamieszkiwania w lokalu gminnym, nawet jeśli nie jest aktualnie realizowane, oznacza, że potrzeby mieszkaniowe skarżącego są obiektywnie zaspokojone przez gminę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.o.p.l. art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Gmina ma obowiązek tworzenia warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej i zapewnia lokale socjalne oraz zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach.
u.o.p.l. art. 21 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Organ gminy jest zobowiązany do uchwalenia aktu prawa miejscowego określającego zasady wynajmowania lokali z zasobu mieszkaniowego gminy.
u.o.p.l. art. 21 § ust. 3 pkt 1, 2, 5
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Zasady wynajmowania lokali powinny określać m.in. kryteria dochodowe, warunki zamieszkiwania kwalifikujące do poprawy oraz tryb rozpatrywania wniosków.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 6
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad aktami organów jednostek samorządu terytorialnego podejmowanymi w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Uchwała Rady Miejskiej nr XXXVIII/560/2017 art. § 4
Lokale gminne wynajmuje się członkom wspólnoty samorządowej, którzy nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych.
Uchwała Rady Miejskiej nr XXXVIII/560/2017 art. § 5 § ust. 3
Przez członków wspólnoty samorządowej nie mających zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych rozumie się osoby pełnoletnie nie posiadające tytułu prawnego do samodzielnego mieszkania, zamieszkujące w lokalach, w których na jedną osobę przypada mniej niż 7m2 powierzchni mieszkalnej.
Uchwała Rady Miejskiej nr XXXVIII/560/2017 art. § 22 § ust. 4 i 5
Wnioski o najem lokalu podlegają wstępnej ocenie przez Urząd Miejski.
Uchwała Rady Miejskiej nr XXXVIII/560/2017 art. § 23 § ust. 3
Komisja Mieszkaniowa opiniuje zweryfikowane wnioski, wskazując osoby, które powinny otrzymać lokal w pierwszej kolejności.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może stwierdzić nieważność aktu lub stwierdzić, że został wydany z naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posiadanie przez skarżącego uprawnienia do zamieszkiwania w lokalu gminnym nr [...] przy ul. [...] stanowi zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych. Pomoc mieszkaniowa gminy jest subsydiarna i skierowana do osób najbardziej potrzebujących. Prawo do zamieszkiwania w lokalu gminnym, nawet nieaktualnie wykorzystywane, wyklucza możliwość ubiegania się o kolejny lokal socjalny. Kryterium metrażowe dla obecnego lokalu nie zostało spełnione, co potwierdza brak zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w sposób adekwatny do standardów. Odmowa zakwalifikowania do najmu lokalu jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym kontroli sądu.
Odrzucone argumenty
Skarżący nie mieszka w lokalu rodzinnym od 20 lat i nie posiada tytułu prawnego do samodzielnego mieszkania. Uchwała Rady Miejskiej dotyczy osób pełnoletnich bez tytułu prawnego do samodzielnego mieszkania. Organ naruszył przepisy uchwały, gdyż kwalifikację wniosku powinna przeprowadzić Komisja Mieszkaniowa, a nie Urząd Miejski. Sytuacja rodzinna i brak kontaktu z rodzicami powinny być uwzględnione przy przyznawaniu lokalu.
Godne uwagi sformułowania
Pomoc mieszkaniowa gminy musi mieć ze swej natury ograniczony zakres, w szczególności względami ekonomicznymi. Stąd limitowana możliwościami pomoc musi być kierowana do osób najbardziej potrzebujących – znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i mieszkających w bardzo złych warunkach, zwłaszcza gdy chodzi o normy powierzchniowe. Obiektywnie skarżący może bowiem podjąć próby zamieszkania w lokalu, do zamieszkiwania którego jest uprawniony. O ile tego nie czyni nie można zatem uznać, że jest pozbawiony możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.
Skład orzekający
Grzegorz Klimek
sprawozdawca
Marzenna Glabas
przewodniczący
Piotr Chybicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasad wynajmowania lokali komunalnych, kryteriów przyznawania pomocy mieszkaniowej przez gminy oraz charakteru prawnego odmowy umieszczenia na liście mieszkaniowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów uchwały Rady Miejskiej danej gminy, jednak ogólne zasady dotyczące subsydiarności pomocy mieszkaniowej i priorytetu dla osób najbardziej potrzebujących mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak prawo do zamieszkiwania w lokalu komunalnym, nawet nieaktualizowane, może wpływać na możliwość uzyskania kolejnego lokalu socjalnego. Jest to istotne dla osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową.
“Czy prawo do zamieszkania w lokalu rodziców odbiera szansę na własne mieszkanie komunalne?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 877/22 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2023-03-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Grzegorz Klimek /sprawozdawca/ Marzenna Glabas /przewodniczący/ Piotr Chybicki Symbol z opisem 6219 Inne o symbolu podstawowym 621 Hasła tematyczne Gospodarka komunalna Sygn. powiązane III OSK 1495/23 - Wyrok NSA z 2025-01-17 Skarżony organ Burmistrz Miasta Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 172 art. 4 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 1, 2, 5 Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j.) Dz.U. 2023 poz 259 art. 3 § 2 pkt 6 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. G. na akt Burmistrza M. z dnia [...] w przedmiocie umieszczenia na liście mieszkaniowej 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego R. B. kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Uzasadnienie W dniu 18 listopada 2021 r. Komisja Mieszkaniowa zaopiniowała negatywnie wniosek M. G. o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu Gminy ze względu na posiadanie przez wnioskodawcę uprawnienia do zamieszkiwania w lokalu gminnym nr [...] przy ul. [...]. W tej sytuacji wnioskodawca nie został w wyniku kwalifikacji Komisji Mieszkaniowej ujęty w projekcie listy osób uprawnionych do najmu lokalu mieszkalnego w 2022 roku. Pismem z dnia 7 grudnia 2021 r. M. G. wniósł odwołanie od opinii Komisji Mieszkaniowej wskazując, że spełnia warunki dochodowe, nie posiada żadnego tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego oraz znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a za przyznaniem lokalu mieszkalnego przemawiają ważne względy społeczne. Odpowiadając na powyższe odwołanie w sprawie nie ujęcia w projekcie listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego na rok 2022, Burmistrz pismem z dnia 22 grudnia 2021 r. poinformował M. G., że sprawa nie mogła zostać pozytywnie załatwiona. Podniósł, że Komisja Mieszkaniowa opiniuje wnioski o najem lokali mieszkalnych zgodnie z postanowieniami uchwały Rady Miejskiej nr XXXVIII/560/2017 z dnia 28 grudnia 2017 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy [...]. (Dz. Urz. Woj. Warm-Maz z [...]). Komisja Mieszkaniowa wskazała, że ze względu, iż M. G. nie podejmuje pracy zarobkowej w Gminie, a źródłem jego utrzymania są świadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, istotnie osiąga on określony w w/w uchwale dochód, jednakże pamiętać należy, że nie stanowi on jedynego kryterium kwalifikacyjnego do listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów gminnych, bowiem zgodnie z § 4 powyższej uchwały: Lokale tworzące mieszkaniowy zasób Gminy wynajmuje się członkom [...] wspólnoty samorządowej, którzy nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i spełniają kryteria dochodowe. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 3 niniejszej uchwały poprzez "członków wspólnoty samorządowej nie mających zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, których warunki zamieszkiwania kwalifikują wnioskodawcę do ich poprawy rozumie się osoby pełnoletnie nie posiadające tytułu prawnego do samodzielnego mieszkania, zamieszkujące w lokalach, w których na jedną osobę uprawnioną przypada mniej niż 7m2 powierzchni mieszkalnej, przy czym warunek ten uważa się za spełniony w przypadku, gdy małżonkowie realizują swoje potrzeby w różnych miejscach zamieszkania a w przypadku wspólnego zamieszkiwania rodziny w jednym lokalu powierzchnia mieszkalna w przeliczeniu na 1 osobę nie przekraczałaby 7m2 powierzchni mieszkalnej". Jak słusznie wskazała Komisja Mieszkaniowa, zgodnie z decyzją GK 8174/8/89 z dnia 16 marca 1989 r. M. G. wraz z rodzicami i bratem uprawniony został do zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul [...], wchodzącego w skład zasobów Gminy. Co istotne przedmiotowy lokal charakteryzuje się powierzchnią użytkową 50,10 m2 oraz powierzchnią mieszkalną 36,07 m2 zatem Komisja Mieszkaniowa nie mogła uznać, ażeby spełnione zostało kryterium powierzchniowe określone w § 5 ust. 3 w/w uchwały, jak również rodzina M. G. nie została pozbawiona mieszkania na skutek zdarzeń losowych, ani nie zamieszkuje w budynku przeznaczonym do rozbiórki. Jednocześnie Komisja Mieszkaniowa wskazała, iż w złożonych przez M. G. dokumentach fakt bycia uprawnionym do zamieszkiwania w lokalu [...] nie został ujawniony. W piśmie z 11 stycznia 2022 r. skierowanym do Burmistrza Miasta, M. G. poinformował, że niezrozumiałym jest powoływanie się przez organ na fakt, że jest uprawniony do zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] bowiem nie mieszka tam od 20 lat, a wymeldował się w 2018 r. W odpowiedzi na powyższe Burmistrz przy piśmie z 18 lutego 2022 r. podniósł, że przedmiotowy lokal przy ul. [...] wciąż istnieje, wciąż stanowi własność Gminy i wciąż zajmowany jest przez rodzinę M. G. M. G. nie został przez Gminę pozbawiony uprawnienia do tegoż lokalu i nie został również pozbawiony mieszkania na skutek zdarzeń losowych, budynek nie został zburzony, ani nie jest przeznaczony do rozbiórki. Dodał, że argumentacja, jakoby za wynajęciem lokalu z zasobów gminnych przemawiały zasady współżycia społecznego jest kompletnie chybiona, albowiem wspólnota samorządowa Gminy zabezpieczyła już potrzeby mieszkaniowe M. G. poprzez lokal nr [...] przy ul. [...]. W dniu 14 listopada 2022 r. reprezentowany przez pełnomocnika M. G. (skarżący) zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie akt Burmistrza z dnia 22 grudnia 2021 r. Zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: § 5 ust. 3, § 6 ust. 5 oraz § 22 ust. 4 i 5 uchwały nr XXXVIII/560/2017 Rady Miejskiej z dnia 28 grudnia 2017 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy. Wniósł o stwierdzenie nieważności aktu Burmistrza z dnia 22 grudnia 2021 r. dotyczącego odmowy umieszczenia skarżącego na liście mieszkaniowej, ewentualnie o stwierdzenie, że ww. akt został wydany z naruszeniem prawa. Podniósł, że skarżącemu odmówiono umieszczenia na liście mieszkaniowej ponieważ, w ocenie Burmistrza, jest on uprawniony do zamieszkiwania w lokalu położonym przy ul. [...]. Lokal ten przyznany został rodzicom skarżącego w marcu 1989 roku. On sam był wówczas nastolatkiem pozostającym pod władzą rodzicielską. Obecnie zaś pozostaje dorosłym mężczyzną oczekującym pomocy w realizacji potrzeb mieszkaniowych. Uchwała Rady Miejskiej mówi wprost o osobach pełnoletnich nie mających tytułu prawnego do samodzielnego mieszkania. Skarżący warunek ten spełnia, trudno bowiem uznać teoretyczną możliwość zamieszkiwania z rodzicami za "tytuł prawny do samodzielnego mieszkania". Burmistrz prezentowaną przez siebie wykładnią ww. uchwały próbuje doprowadzić do sytuacji, w której wielopokoleniowa rodzina może mieć prawo tylko do jednego mieszkania komunalnego o ile spełniony pozostaje warunek metrażu. Pamiętając o subsydiarnej roli samorządu gminnego w kwestiach mieszkaniowych nie sposób uznać przedstawionego wyżej rozumienia przepisu za właściwy. Zadać warto pytanie dlaczego osoby dorosłe nie mogą ubiegać się o mieszkanie komunalne gdy rodzice ich takowe najmują ? Dlaczego sytuacja rodziców wykluczać ma dzieci ? W realiach niniejszej sprawy istotnym pozostaje również fakt, że skarżący lokal zajmowany przez rodziców opuścił już przed wielu laty. Toczyło się nawet postępowanie administracyjne mające na celu wymeldowanie go. Ostatecznie uczynił on to samodzielnie. Dodał, że Burmistrz naruszył jeszcze jeden z przepisów ww. uchwały. Stosownie do postanowień § 22 ust. 4 wstępnej kwalifikacji wniosków dokonuje Urząd Miejski, Komisja Mieszkaniowa zaś li tylko opiniuje wnioski zweryfikowane, wskazując te osoby, które powinny otrzymać lokal w pierwszej kolejności (§ 23 ust. 3 uchwały). Jak wynika z aktu Burmistrza, to właśnie Komisja Mieszkaniowa dokonała kwalifikacji wniosku i podniosła argument o rzekomym zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych skarżącego. Nie uczynił tego podmiot uprawniony na etapie wcześniejszym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po upływie terminu ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 i pkt 6 p.p.s.a., zakres kontroli administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdzenie nieważności uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu zaskarżone w niniejszej sprawie działanie organu administracji, polegające na poinformowaniu skarżącego o negatywnym rozpatrzeniu jego wniosku o przydział lokalu mieszkalnego i skutkujące odmową zakwalifikowania skarżącego do wynajmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, stanowi akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., tj. akt organu jednostki samorządu terytorialnego podejmowany w sprawie z zakresu administracji publicznej. W tym kontekście Sąd pragnie wskazać, że w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 21 lipca 2008 r. (sygn. akt I OPS 4/08), zgodnie z którym odmowa zakwalifikowania określonej osoby do wynajęcia lokalu oraz umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz stanowi rozstrzygnięcie o tym, że ta osoba nie spełnia warunku do ubiegania się o wynajęcie jej lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Ustalanie listy osób zakwalifikowanych nie tworzy stosunku cywilnoprawnego najmu lokalu. Jest natomiast wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy, wyprzedającym podjęcie czynności cywilnoprawnej, tj. zawarcie umowy najmu. Realizując zadania wynikające z art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 172 ze zm., dalej zwana: u.o.p.l.), organ gminy ocenia, czy wnioskodawca - członek wspólnoty samorządowej - może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, a przez to zostać zakwalifikowanym do osób, z którymi może być zawarta umowa najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy. Takie działanie jest załatwieniem sprawy z zakresu administracji publicznej, a wszelkie wątpliwości w tym przedmiocie powstałe w praktyce co do dopuszczalności drogi sądowej należy interpretować na rzecz ochrony praw obywatelskich i prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że z analizy przepisów dotyczących trybu udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę wynika, iż postępowanie w tym zakresie ma dwa etapy. W pierwszym etapie wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega przeanalizowaniu i weryfikacji oraz rozstrzygnięciu w kwestii zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu. W drugim natomiast etapie postępowania, w razie skierowania przez organ do zawarcia umowy, wnioskodawca zawiera umowę najmu z zarządcą budynku. Rozwiązanie przyjęte w ustawie o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, które nakłada na gminy obowiązek określenia trybu rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali oraz sposobu poddania tych spraw kontroli społecznej (art. 21 ust. 3 pkt 5) wyraźnie wskazuje, że rozpatrywanie i załatwianie takich wniosków ustawodawca kwalifikuje jako zadanie, które wykracza poza prawa i obowiązki wynajmującego wynikające z przepisów prawa cywilnego. Realizacja tego zadania polega na dokonaniu oceny, czy określona osoba, będąca członkiem wspólnoty samorządowej, może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych w drodze zakwalifikowania jej do kręgu osób, z którymi może być zawarta umowa najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. To działanie ma wszelkie cechy załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej, zarówno ze względu na przedmiot sprawy, jak i organ powołany do załatwienia takiej sprawy. Nie jest to przy tym sprawa rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa nie daje podstaw do przyjęcia takiej prawnej formy załatwienia sprawy, ani sprawa załatwiana w drodze aktu lub czynności, o których mowa art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z przepisu prawa. Rozstrzygnięcie organu wykonawczego gminy w sprawie zakwalifikowania osoby do zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (por. także wyroki WSA: w Gdańsku z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 534/21; w Warszawie z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3126/21; w Poznaniu z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 890/21, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że brak było w okolicznościach niniejszej sprawy podstaw do uwzględnienia wniosku organu o odrzucenie skargi, jako niedopuszczalnej z powodu wniesienia po upływie terminu do jej wniesienia, skoro zaskarżony akt – jak wyjaśniono powyżej - jest innym, niż prawo miejscowe, aktem z zakresu administracji publicznej, a zatem wniesienie skargi do sądu administracyjnego na taki akt nie jest ograniczone 30-dniowym terminem przewidzianym w art. 53 § 1 i § 2 p.p.s.a., bowiem zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 53 § 2a p.p.s.a., w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Uwarunkowania prawne niniejszej sprawy wyznaczają w pierwszym rzędzie regulacje rangi ustawowej. W art. 4 ust. 1 i 2 u.o.p.l. wskazano: "1. Tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. 2. Gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach." Z kolei, z mocy art. 21 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy zobowiązano organ gminy do uchwalenia aktu prawa miejscowego, określającego m.in. zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego gminy zaś - wedle art. 21 ust. 3 pkt 1 i 2 - zasady te winny określać m.in.: "1) wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub w podnajem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą zastosowanie obniżek czynszu; 2) warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy;". Wskazane regulacje, łącznie z przepisami prawa miejscowego, wyznaczają zakres obowiązków gmin, co do zapewnienia lokali ich mieszkańcom bądź osobom bezdomnym. Brzmienie wskazanych regulacji determinuje wniosek, że uzyskanie lokalu mieszkalnego z zasobów gminy jest formą wsparcia socjalnego na rzecz mieszkańców danego terytorium. Jest ono więc skierowane wyłącznie do osób, które obiektywnie potrzebują stosownej pomocy, wobec m.in. warunków materialnych czy ograniczeń socjalnych. Chodzi więc o pomoc dla osób, które nie mogą zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych na zasadach komercyjnych - z uwzględnieniem reguł rynkowych wynajmu nieruchomości. Oczywistym jest z kolei, że objęcie daną formą wsparcia socjalnego osób, dla których nie jest ona niezbędna, ogranicza możliwości jej uzyskania przez innych, potrzebujących faktycznie pomocy przy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. W tym kontekście należy czytać przepisy uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy, która - w myśl upoważnienia ustawowego - określa sytuacje, gdy konkretna gmina udziela pomocy mieszkaniowej osobom jej potrzebującym. Zgodnie z § 4 rzeczonej uchwały lokale tworzące mieszkaniowy zasób Gminy wynajmuje się członkom [...] wspólnoty samorządowej, którzy nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Zgodnie z § 5 ust. 3 przez członków wspólnoty samorządowej nie mających zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, których warunki zamieszkiwania kwalifikują wnioskodawcę do ich poprawy rozumie się osoby pełnoletnie nie posiadające tytułu prawnego do samodzielnego mieszkania, zamieszkujące w lokalach, w których na jedną osobę uprawnioną przypada mniej niż 7m2 powierzchni mieszkalnej, przy czym warunek ten uważa się za spełniony w przypadku, gdy małżonkowie realizują swoje potrzeby w różnych miejscach zamieszkania a w przypadku wspólnego zamieszkiwania rodziny w jednym lokalu. W sprawie niesporne są istotne okoliczności, stanowiące przesłankę wydania zaskarżonego aktu. Otóż skarżący spełnia kryterium dochodowe i jest mieszkańcem gminy M. W aktach niniejszej sprawy znajduje się natomiast decyzja nr GK 8174/8/89 z dnia 16 marca 1989 r., na podstawie której M. G. wraz z rodzicami i bratem uprawniony został do zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...], wchodzącego w skład zasobów Gminy. Przedmiotowy lokal charakteryzuje się powierzchnią użytkową 50,10 m2 oraz powierzchnią mieszkalną 36,07 m2 (9,02 m2 na osobę) co oznacza, że nie zostało spełnione kryterium powierzchniowe określone w § 5 ust. 3 w/w uchwały. Ponadto, skarżący jak i jego rodzina nie zostali pozbawieni mieszkania na skutek zdarzeń losowych, ani nie zamieszkują w budynku przeznaczonym do rozbiórki. W świetle powyższego nie mogła odnieść skutku argumentacja skargi, że wielopokoleniowa rodzina może mieć prawo tylko do jednego mieszkania komunalnego o ile spełniony pozostaje warunek metrażu. Pamiętać bowiem należy, że w mieszkaniowym zasobie gminy znajduje się ograniczona liczba lokali i tym samym organ powinien przyznawać je osobom najbardziej potrzebującym, które nie mają innych możliwości niż pomoc gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Trzeba mieć przy tym na względzie, że pomoc mieszkaniowa gminy musi mieć ze swej natury ograniczony zakres, w szczególności względami ekonomicznymi (możliwości finansowe gmin zapewnienia zasobów mieszkaniowych w ramach własnych lokali bądź wynajętych na wolnym rynku). Stąd limitowana możliwościami pomoc musi być kierowana do osób najbardziej potrzebujących – znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i mieszkających w bardzo złych warunkach, zwłaszcza gdy chodzi o normy powierzchniowe. Zaspokojenie zatem potrzeb innych osób, w innej trudnej sytuacji, stanowi wyjątek od zasady. Decydującego znaczenia w sprawie nie może mieć również powoływany przez skarżącego fakt braku utrzymywania bliższych kontaktów z rodziną i okoliczność, że skarżący lokal zajmowany przez rodziców opuścił już przed wielu laty. Nie może to jednak uzasadniać korzystania z pomocy socjalnej, w postaci uzyskania lokalu z zasobów gminnych. Obiektywnie skarżący może bowiem podjąć próby zamieszkania w lokalu, do zamieszkania którego jest uprawniony. O ile tego nie czyni nie można zatem uznać, że jest pozbawiony możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Przyjęcie innej argumentacji prowadziłoby bowiem do niczym nieuzasadnionego uprzywilejowania osób mogących zaspokoić potrzeby mieszkaniowe we własnym zakresie, w stosunku do osób rzeczywiście potrzebujących pomocy w uzyskaniu najmu mieszkania. Analogiczne stanowisko w tym zakresie prezentowane było w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 982/19; wyrok WSA w Warszawie z 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1320/18, CBOSA). W sprawie nie doszło ponadto do naruszenia § 22 ust. 4 w zw. z § 23 ust. 3 uchwały. Zgodnie z § 22 ust. 4 i 5 Uchwały wnioski o których mowa w ust. 1 podlegają wstępnej ocenie przez Urząd Miejski w celu ustalenia, czy warunki mieszkaniowe i dochód wnioskodawcy uprawniają go do ubiegania się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu Gminy (ust. 4). Urząd Miejski powiadamia pisemnie wnioskodawcę o wyniku wstępnej weryfikacji wniosku, a w przypadku osób, które przeszły pozytywnie wstępną weryfikację o dalszym trybie rozpatrywania wniosku (ust. 5). Z akt niniejszej sprawy wynika, że pismem z dnia 8 listopada 2021 r. Burmistrz poinformował skarżącego, że w wyniku wstępnej weryfikacji wniosku ustalone zostało, że skarżący spełnia kryteria dochodowe określone w § 12 uchwały. Jednocześnie poinformowano skarżącego o dalszym trybie rozpatrywania wniosku. Zgodnie natomiast z § 23 ust. 1 i 3 chwały: Burmistrz powołuje Komisję Mieszkaniową liczącą od 3 do 5 członków osób, spośród radnych i pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i określa regulamin jej działania. Komisja opiniuje zweryfikowane wstępnie przez Urząd Miejski wnioski, wskazując spośród osób ubiegających się o najem lokali te osoby, które z uwagi na niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe, trudne warunki mieszkaniowe łub inne ważne względy społeczne powinny otrzymać lokal mieszkalny w pierwszej kolejności, dokonując w razie wątpliwości wizji lokalnej u wnioskodawców. W związku z powyższym wniosek skarżącego został przekazany Komisji Mieszkaniowej, która zaopiniowała wniosek negatywnie ze względu na posiadanie przez skarżącego uprawnień do zamieszkiwania w lokalu gminnym nr [...] przy ul. [...]. W tej sytuacji skarżący nie został w wyniku kwalifikacji Komisji Mieszkaniowej ujęty w projekcie listy osób uprawnionych do najmu lokalu mieszkalnego w 2022 roku. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego dla skarżącego z urzędu w ramach prawa pomocy, będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI