II SA/OL 874/22

II SA/Ol 874/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Ewa Osipuk /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OZ 6/24 - Postanowienie NSA z 2024-01-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par.1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art.134 par.1, art.135, art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art.15zzs4 ust.3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art.105 par.1, art.127 par.1, art.138 par.1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1990
art.20 ust.1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1390
par.11-12
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Dz.U. 2021 poz 247
art.74 ust. 1 pkt 6, ust.3a i ust.3b
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Dnia 14 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2023 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko - oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 stycznia 2022 r., Burmistrz Miasta M. (dalej jako: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji"), stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na "Rozbudowie istniejącej przystani wodnej od strony jeziora T., polegającej na dobudowie pływającego pomostu cumowniczego dla 40 jednostek pływających zlokalizowanych na działce jeziora T. (działka nr (...) w obrębie (...)) na wysokości działki nr (...) w obrębie (...), gmina M., pow. M., woj. (...) – biorąc pod uwagę opinie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego i Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni.
Organ stwierdził, że planowane do realizacji przedsięwzięcie jest wymienione w § 3 ust. 1 pkt 65 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839), jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko – przystań śródlądowa dla nie mniej niż 10 statków.
Przeprowadzono proces screeningu i wystąpiono o opinie do właściwych organów co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i ewentualnego zakresu raportu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny i Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie oraz Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdzili, że dla ww. przedsięwzięcia nie ma potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
J. K. (dalej jako: "strona", "skarżący"), poinformował organ, że właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji jest M. K., zaś strona posiada ograniczone prawo rzeczowe – nieodpłatną i dożywotnią służebność osobistą polegającą na prawie korzystania z całego budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości wraz z prawem do korzystania z całej działki. Złożył wnioski dowodowe i poddał w wątpliwość fakt, że inwestycja nie jest realizowana.
Sprzeciw co do inwestycji złożyła B. J., będąca stroną postępowania, wskazując na negatywne skutki przedsięwzięcia dla społeczności lokalnej oraz dla środowisko lokalnego. Poddała w wątpliwość stanowiska organów opiniujących.
Burmistrz wskazał, że część działki nr (...) i część działki nr (...) zabudowane są infrastrukturą istniejącej przystani wodnej należącej do inwestora. Dobudowa pomostu ma służyć istniejącej już przystani. Działka jeziora T. w miejscu planowanej lokalizacji pomostu pozbawiona jest zarówno roślinności zanurzonej, jaki i wynurzonej. Planowana inwestycja nie naruszy przebiegu istniejącej linii brzegowej. Nie ma konieczności zmiany struktury brzegu. Nie ma także konieczności zmiany charakteru funkcjonowania przedmiotowego obszaru oraz budowy ścieżek, czy chodników, ponieważ teren ten jest już zagospodarowany na potrzeby istniejącego hotelu. Nie przewiduje się wycinki drzew
i krzewów, ani też naruszenia ich systemu korzeniowego.
W związku z tym, że całość konstrukcji pomostu będzie przywożona w postaci gotowych elementów, to montaż całego obiektu zajmie jedynie kilka dni. Realizacja inwestycji nie będzie wymagała organizowania dostępu do mediów. Nie będzie konieczności zapewnienia długoterminowego placu budowy. Wszystko zostanie wykonane na działce, do której inwestor posiada tytuł prawny, w budynkach warsztatowych inwestora. Generowane emisje hałasu oraz zanieczyszczenia powietrza w wyniku pracy maszyn będą trwały 1 dzień. Praca sprzętu będzie się odbywała w porze dziennej. Uciążliwości związane z budową zakończą się po jej zakończeniu. Nie przewiduje się generowania nadmiernej ilości odpadów.
Celem budowy nowej części obiektu jest możliwość bezpiecznego wchodzenia na ląd i wodowania obiektów pływających oraz zapewnienia miejsca do wypoczynku.
Przedsięwzięcie zlokalizowane jest na obszarze dorzecza Wisły, dla którego opracowano Plan Gospodarowania Wodami, z którego wynika, że jednolita powierzchnia wód powierzchniowych T. posiada status naturalnej części wód. Jej aktualny stan lub potencjał oceniono jako zły i wskazano, że osiągnięcie celu środowiskowego jest zagrożone. Stan ilościowy i chemiczny zidentyfikowanej jednolitej części wód podziemnych oceniono jako dobry i wskazano, że osiągnięcie celu środowiskowego nie jest zagrożone.
Planowane przedsięwzięcie nie jest zlokalizowane na korytarzu ekologicznym istotnym dla populacji dużych ssaków leśnych i wodno-błotnych w skali krajowej
i kontynentalnej. Jest natomiast zlokalizowane w Obszarze Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, na których obowiązują zapisy uchwały Sejmiku Województw Warmińsko-Mazurskiego z 27 listopada 2912 r. w sprawie wyznaczenia Obszaru Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Zgodnie z § 5 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia – zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko nie dotyczy realizacji przedsięwzięć, dla których regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdził brak koniczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Planowane przedsięwzięcie nie spowoduje również naruszenia innych zakazów. Ze względu na oddalenie przedsięwzięcia od obszaru Natura 2000, nie przewiduje się negatywnego oddziaływania na gatunki i siedliska. Nie przewiduje się możliwości wystąpienia poważnej awarii lub katastrofy budowlanej i naturalnej. Nie będzie negatywnego wpływu na klimat.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że planowane przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Wniosek dowodowy strony o przesłuchanie trzech świadków Burmistrz uznał za zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania. Okoliczność posadowienia pomostu została już bowiem dostatecznie wyjaśniona. Kwestia odprowadzania nieczystości płynnych z jednostek pływających jest okolicznością przyszłą podlegającą subiektywnej ocenie strony. Inwestor wskazał okoliczne punkty odbioru nieczystości znajdujące się na akwenie wodnym.
Mając na uwadze powyższe, kierując się skalą przedsięwzięcia, brakiem powiązań
z innymi przedsięwzięciami mogącymi powodować kumulację oddziaływań, usytuowaniem przedsięwzięcia z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska oraz rodzajem
i skalą oddziaływania, uwzględniając wniosek strony, w oparciu o wskazane przepisy, Burmistrz stwierdził jak w sentencji decyzji.
Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego
(dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") wniósł reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika J. K. Odwołujący się zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735
z późn zm.), dalej jako: "k.p.a.", poprzez podjęcie decyzji merytorycznej bez wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego a w szczególności poprzez pominięcie istotnych okoliczności ujawnionych toku postępowania, a zwłaszcza, że inwestor częściowo zrealizował inwestycję, a karta informacyjna nie odpowiada rzeczywistości, w szczególności co do okoliczności związanych z odbiorem nieczystości płynnych.
Odwołujący się zarzucił także naruszenie art. 71 ust. 2 orz art. 73 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247 z późn. zm.), dalej jako "u.u.i.ś.", poprzez wydanie decyzji dla przedsięwzięcia, które zostało już częściowo zrealizowane jako samowola budowlana.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Burmistrza, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia 21 września 2022 r., Kolegium umorzyło postępowanie odwoławcze.
Organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy u.u.i.ś. Wskazano na art. 59 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.
W myśl art. 63 ust. 1 u.u.i.ś., obowiązek przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając kryteria wskazane
w tym przepisie. Postanowienie, o który mowa w art. 63 ust. 1 wydaje się również, gdy organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Planowane w niniejszej sprawie przedsięwzięcie mieści się w katalogu określonym w § 3 1839) - przystanie śródlądowe dla nie mniej niż 10 statków.
Kolegium odniosło się do wniesionego odwołania i jego dopuszczalności. Wskazało, że skarżący był pierwotnie uznany za stronę jako właściciel dz. ewid. nr (...) i nr (...) we współwłasności z małżonką oraz nr (...) we współwłasności z małżonką i z innymi osobami. Następnie, właścicielką powyższych nieruchomości stała się M. K., zaś skarżącemu przysługuje ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności wpisanej do działu III KW. Z treści ksiąg wieczystych wynika, że skarżącemu przysługuje ograniczone prawo rzeczowe – nieodpłatna i dożywotnia służebność osobista polegająca na prawie korzystania z całego budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości wraz z prawem do korzystania z całej działki.
Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 74 ust. 3a u.u.i.ś., stroną postępowania
w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się
w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. W ocenie Kolegium, prawo rzeczowe, o którym mowa w tym przepisie, to własność i użytkowanie wieczyste.
Uzasadniając takie stanowisko, organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 74 ust. 1 pkt 6 u.u.i.ś. - do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć wypis z rejestru gruntów lub inny dokument, w postaci papierowej lub elektronicznej, wydane przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, pozwalający na ustalenie stron postępowania, zawierający co najmniej numer działki ewidencyjnej oraz, o ile zostały ujawnione: numer jej księgi wieczystej, imię i nazwisko albo nazwę oraz adres podmiotu ewidencyjnego, obejmujący przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmujący obszar, o którym mowa w ust. 3a zdanie drugie, z zastrzeżeniem ust. 1a.
Stosownie zaś do art. 74 ust. 3b - prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się
w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, organ ustala na podstawie dokumentu, o którym mowa w ust. 1 pkt 6, lub innych dokumentów przedłożonych przez wnoszącego podanie, przy czym domniemywa się, że dane zawarte w tych dokumentach są prawdziwe.
Z powyższych przepisów wynika – zdaniem Kolegium – że strony postępowania ustala się na podstawie wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu wydanego przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, zawierającego adres podmiotu, przysługuje prawo rzeczowe na nieruchomości.
Kolegium powołało się też na art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.), zgodnie z którym - ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
W myśl zaś art. 20 ust. 2 tej ustawy - w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:
1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Kolegium odwołało się też do postanowień § § 11 i 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390 z późn. zm.), z których to regulacji wynika, że w ewidencji gruntów i budynków umieszcza się dane dotyczące właścicieli nieruchomości, z wyjątkiem nieruchomości Skarbu Państwa.
Z powyższego zatem wynika, zdaniem Kolegium, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się – w zakresie praw rzeczowych do nieruchomości – dane dotyczące właścicieli i użytkowników wieczystych. Dane dotyczące podmiotów uprawnionych z ograniczonych praw rzeczowych wskazuje się zaś w księgach wieczystych, przy czym brak jest tam informacji o adresie podmiotu uprawnionego.
Organ odwoławczy wskazał też na postanowienia art. 74 ust. 3d u.u.i.ś., który odnosi się wyłącznie do zmian podmiotowych w zakresie prawa własności i użytkowania wieczystego, co dodatkowo przesądza o tym, że stroną postępowania o wydanie decyzji środowiskowej jest, oprócz wnioskodawcy, podmiot, któremu przysługuje prawo własności albo użytkowania wieczystego do nieruchomości, znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.
Zdaniem organu odwoławczego, przyjęcie, że skarżącemu przysługuje prawo strony oznaczałoby, że prawo to przysługuje również użytkownikom, podmiotom, którym przysługuje prawo przesyłu, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz wierzycielowi hipotecznemu i oznaczałoby, że prawidłowe prowadzenie postępowania byłoby niemożliwe lub nadmiernie utrudnione (ze względu na trudności w ustaleniu stron postępowania).
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Kolegium, skarżącemu nie przysługuje status strony w przedmiotowym postępowaniu. Z tego względu, postępowanie odwoławcze należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł J. K.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 74 ust. 3a u.u.i.ś., poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie jest stroną postępowania w przedmiotowym postępowaniu, albowiem przysługuje mu służebność osobista do nieruchomości, a nie prawo własności do tej nieruchomości.
Biorąc powyższe pod uwagę, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
W ocenie skarżącego, stanowisko Kolegium jest błędne. Przepis art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. nie odnosi się bowiem, co do zasady, do wskazania konkretnych praw rzeczowych. Wydaje się skarżącemu oczywiste, że chodzi o cały katalog praw rzeczowych, a nie jedynie poszczególne prawa rzeczowe.
Z systematyki kodeksu cywilnego wynika, że prawa opisane w kolejnych tytułach po "Własności" to właśnie te inne prawa rzeczowe wskazane w tytule księgi drugiej.
W tej sytuacji oczywiste jest, zdaniem skarżącego, że służebność osobista przysługująca stronie to prawo rzeczowe, choć ograniczone, które mieści się w dyspozycji art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. Skarżący posiada zatem przymiot strony, a tym samym, zaskarżona decyzja Kolegium jest oczywiście błędna i jako taka powinna zostać uchylona. Postępowanie, dotyczące przedmiotowej inwestycji może oddziaływać na zakres służebności osobistej. Interes skarżącego ma wymiar nie tylko faktyczny, ale i prawny.
Pismem z dnia 6 marca 2023 r. uczestnik postępowania – R.S., wniósł
o wydanie postanowienia o niedopuszczalności skargi za względu na brak legitymacji procesowej po stronie skarżącego, ewentualnie o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu uczestnik podniósł, że już na etapie postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji niesłusznie uznał skarżącego za stronę postępowania, za którą powinna być uznana M. K. Nie można automatycznie przyjąć, że ze względu na posiadane ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, skarżący ma legitymację do bycia stroną postępowania. Ustawodawca wskazał wprost na prawo rzeczowe, jakimi są własność i użytkowanie wieczyste. Ma to potwierdzenie w art. 74 ust. 3b u.u.i.ś.
Tym samym, skarżący nie miał legitymacji do uczestniczenia w charakterze strony postępowania, a tym samym nie ma on legitymacji procesowej do zaskarżenia decyzji Kolegium.
Postanowieniem z dnia 9 marca 2023 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami
a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracji publicznej.
Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast
art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że ze względu na ogłoszony stan epidemii oraz nowe brzmienie przepisu art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.), w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku oraz uznaniem rozpoznania sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy, przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowi art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się jednak, że podstawę umorzenia postępowania odwoławczego stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a. zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. prawo wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje wyłącznie stronie postępowania. Do obowiązków organu odwoławczego należy więc w pierwszej kolejności zbadanie, czy podmiotowi wnoszącemu odwołanie przysługuje status strony w tym konkretnym postępowaniu. Legitymację strony do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie należy oceniać według przepisów art. 74 ust. 3a i 3b u.u.i.ś.
Zgodnie z art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. - stroną postępowania w sprawie wydania decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę,
z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się:
1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;
2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub
3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
Dostrzec należy, że wprowadzony od 1 stycznia 2018 r., art. 74 ust. 3a ustawy służy zawężeniu poprzez doprecyzowanie definicją legalną kręgu stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w porównaniu wcześniej obowiązującą regulacją ogólną (art. 28 k.p.a.), w myśl której stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Z kolei przepis art. 74 ust. 3b u.u.i.ś. wskazuje, że prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, organ ustala na podstawie dokumentu, o którym mowa w ust. 1 pkt 6 lub innych dokumentów przedłożonych przez wnoszącego podanie, przy czym domniemywa się, że dane zawarte w tych dokumentach są prawdziwe. Doręczenie dokonane na adres ustalony na podstawie dokumentu, o którym mowa w ust. 1 pkt 6, jest skuteczne.
Przepis ust. 3b art. 74 u.u.i.ś. wskazuje sposób ustalania przez organ prowadzący postępowanie faktu przysługiwania danym podmiotom praw rzeczowych do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia.
Podstawowym dokumentem ustalającym tę okoliczność jest treść wypisu z rejestru gruntów.
Zgodnie z art. 74 ust. 1 pkt 6 u.u.i.ś. - do wniosku o wydanie decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć wypis z rejestru gruntów lub inny dokument, w postaci papierowej lub elektronicznej, wydane przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, pozwalający na ustalenie stron postępowania, zawierający co najmniej numer działki ewidencyjnej oraz, o ile zostały ujawnione: numer jej księgi wieczystej, imię i nazwisko albo nazwę oraz adres podmiotu ewidencyjnego, obejmujący przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmujący obszar, o którym mowa w ust. 3a zdanie drugie, z zastrzeżeniem ust. 1a.
Z powyższych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, że strony postępowania ustala się na podstawie wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu wydanego przez organ prowadzący ewidencję gruntów lub budynków, zawierającego adres podmiotu, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości.
Analizując przedmiotową sprawę, nie sposób pominąć też postanowień art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodnie z tym przepisem - ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
2. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:
1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;
2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1.
W tym miejscu wskazać też należy na postanowienia § 11 i 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów
i budynków.
W myśl § 11 - ewidencja obejmuje dane:
1) przedmiotowe dotyczące:
a) działek ewidencyjnych,
b) budynków,
c) lokali;
2) podmiotowe dotyczące:
a) właścicieli oraz przysługujących im wielkości udziałów albo samoistnych posiadaczy,
b) opisu prawa własności lub stanu posiadania osób, o których mowa w lit. a,
c) daty nabycia prawa własności,
d) informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania, o którym mowa w lit. b,
e) adresów zameldowania na pobyt stały albo siedziby podmiotów, o których mowa w lit. a.
Zgodnie zaś z § 12 ww. rozporządzenia - w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 11 pkt 2, wykazuje się także:
1) dane dotyczące:
a) użytkowników wieczystych gruntów,
b) jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd albo trwały zarząd nieruchomościami,
c) państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych,
d) organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości,
e) użytkowników gruntów państwowych i samorządowych;
2) opis prawa podmiotów, o których mowa w pkt 1, do działek ewidencyjnych, budynków i lokali oraz datę uzyskania lub ustanowienia tego prawa;
3) wielkość udziałów podmiotów, o których mowa w pkt 1, w przysługujących im i ujawnianych w ewidencji uprawnieniach do nieruchomości;
4) informacje o dokumentach, które stanowiły podstawę ujawnienia w ewidencji prawa podmiotów, o których mowa w pkt 1, do gruntów, budynków i lokali.
Z powyższych przepisów wynika, że w ewidencji gruntów umieszcza się dane dotyczące właścicieli nieruchomości, użytkowników wieczystych, samoistnych posiadaczy w określonych sytuacjach oraz innych podmiotów w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, w których władaniu znajdują się te nieruchomości.
Należy tu wskazać, że dane dotyczące osób uprawnionych z ograniczonych prawa rzeczowych umieszcza się w księgach wieczystych, ale nie ma tam informacji o adresie podmiotu uprawnionego. Do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy zaś dołączyć wypis z rejestru gruntów lub inny dokument,
w postaci papierowej lub elektronicznej, wydane przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków.
Wyżej powołane przepisy w sposób jednoznaczny wskazują, że stronami postępowania w sprawie o wydanie decyzji środowiskowej są właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie lub też – w określonych warunkach - samoistni posiadacze nieruchomości.
Inne rozumienie postanowień art. 74 ust. 3a nie znajduje uzasadnienia, biorąc pod uwagę treść tego przepisu oraz przepisów powołanych wyżej.
Właścicielką przedmiotowych nieruchomości jest zaś M. K. Skarżącemu przysługuje natomiast ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości - nieodpłatna i dożywotnia służebność osobista polegająca na prawie korzystania z całego budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości wraz z prawem korzystania z całej działki.
Księga druga Kodeksu cywilnego wskazuje na własności i inne prawa rzeczowe,
w tytule III (art. 244 § 1 k.c.) Kodeks cywilny wyszczególnia jako prawa rzeczowe własność
i użytkowanie wieczyste oraz ograniczone prawa rzeczowe: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.
Ustawodawca wprost stwierdził w powyższym przepisie art. 74 ust. 3a, że stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Pojęcie "prawo rzeczowe" i "prawo rzeczowe ograniczone" to pojęcia odrębne, co potwierdza Kodeks cywilny.
Z tych względów, decyzję Kolegium z dnia 21 września 2022 r. należało uznać za zgodną z prawem.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.