II SA/OL 857/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2023-02-28
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanestan technicznywłaściciel nieruchomościczęści wspólneodpowiedzialnośćnadzór budowlanydecyzja administracyjnaksięga wieczystagminawspólnota mieszkaniowa

WSA w Olsztynie oddalił skargę Gminy, potwierdzając, że obowiązek usunięcia wad technicznych stropu nad bramą przejazdową spoczywa na właścicielu nieruchomości, którym zgodnie z księgą wieczystą jest Gmina.

Gmina zaskarżyła decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą usunięcie wad technicznych stropu nad bramą przejazdową, twierdząc, że obowiązek ten spoczywa na Wspólnocie Mieszkaniowej jako właścicielce części wspólnych budynku. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że zgodnie z księgą wieczystą właścicielem nieruchomości jest Gmina, a obowiązek utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym spoczywa na właścicielu.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która nakazywała Gminie usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego stropu nad piwnicą w bramie przejazdowej budynku. Gmina kwestionowała swoją odpowiedzialność, wskazując, że wadliwy strop stanowi część wspólną nieruchomości i obowiązek jego naprawy powinien spoczywać na Wspólnocie Mieszkaniowej. WINB utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który nakazał Gminie wykonanie niezbędnych prac naprawczych, zabezpieczenie uszkodzonych elementów, zakazał użytkowania bramy i pomieszczeń piwnicznych do czasu usunięcia nieprawidłowości. Sąd administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Gminy. Sąd uznał, że zgodnie z prawem budowlanym, obowiązek utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym spoczywa na właścicielu lub zarządcy. Opierając się na treści księgi wieczystej, która jednoznacznie wskazywała Gminę jako właściciela nieruchomości, sąd stwierdził, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo skierował decyzję do Gminy. Sąd podkreślił, że organy nadzoru budowlanego nie badają przyczyn powstania wad, a jedynie nakładają obowiązek na właściciela lub zarządcę, który dysponuje nieruchomością na cele budowlane. Wobec braku dowodów na niezgodność wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, sąd uznał Gminę za właściwy adresat decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Odpowiedzialność za usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego spoczywa na właścicielu lub zarządcy nieruchomości, który dysponuje prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co w tym przypadku była Gmina.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na treści księgi wieczystej, która wskazywała Gminę jako właściciela nieruchomości. Podkreślono, że organy nadzoru budowlanego nie badają przyczyn powstania wad, a jedynie nakładają obowiązek na właściciela lub zarządcę, który ma możliwość wejścia na nieruchomość i wykonania prac.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

Pb art. 61 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany do utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, w tym utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej.

Pb art. 66 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja podlega stwierdzeniu nieważności, gdy została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

u.w.l. art. 3 § ust. 2

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali.

u.w.l. art. 17

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

Za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej odpowiada wspólnota mieszkaniowa bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu - w części odpowiadającej jego udziałowi w tej nieruchomości.

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece art. 3

Księgi wieczyste korzystają z domniemania wiarygodności.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Właściciel nieruchomości (Gmina) jest odpowiedzialny za usunięcie wad technicznych obiektu budowlanego. Księga wieczysta jednoznacznie wskazuje Gminę jako właściciela nieruchomości. Organy nadzoru budowlanego nie badają przyczyn wad, a jedynie nakładają obowiązek na właściciela/zarządcę.

Odrzucone argumenty

Obowiązek naprawy stropu spoczywa na Wspólnocie Mieszkaniowej jako właścicielce części wspólnych budynku. Decyzja powinna być skierowana do Wspólnoty Mieszkaniowej, a nie do Gminy. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (skierowanie do osoby niebędącej stroną). Naruszenie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. (niewykonalność decyzji).

Godne uwagi sformułowania

Organy nadzoru budowlanego działając w trybie art. 66 ust. 1 ww. ustawy nie badają przyczyn nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu. Ocena tego, kto ponosi winę na zaistniały nieodpowiedni stan techniczny, tzn. stan wyczerpujący dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 3 Pb nie należy do materii regulowanej przepisami prawa budowlanego i wykracza poza granice właściwości organów administracji. Kryterium wyboru adresata decyzji nakładającej obowiązki z art. 66 ust. 1 Pb powinno być związane z posiadaniem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Skład orzekający

Grzegorz Klimek

sprawozdawca

Marzenna Glabas

członek

Piotr Chybicki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności właściciela nieruchomości za stan techniczny obiektu budowlanego, nawet jeśli część obiektu jest użytkowana przez wspólnotę mieszkaniową. Potwierdzenie znaczenia wpisu w księdze wieczystej dla określenia adresata decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie właściciel gruntu jest inny niż właściciele lokali w budynku posadowionym na tym gruncie, a wadliwy element stanowi część wspólną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odpowiedzialności za stan techniczny budynków wielorodzinnych, zwłaszcza gdy występują rozbieżności między właścicielem gruntu a użytkownikami lokali.

Kto odpowiada za zniszczony strop? Sąd rozstrzyga spór między Gminą a Wspólnotą Mieszkaniową.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 857/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Piotr Chybicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 61 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Gminy w O. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego obiektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 października 2022 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z oraz art. 83 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 1333 ze zm., dalej: Pb) po rozpoznaniu odwołania Gminy od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia 9 sierpnia 2022 r., którą organ I instancji:
nakazał Gminie - właścicielowi działki nr [...] pod częścią budynku wielorodzinnego przy ulicy [...] usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego stropu nad piwnicą zlokalizowanego w bramie przejazdowej od strony ul. [...] przez dokonanie niezbędnych robót polegających na:
odgruzowaniu i oczyszczeniu piwnicy pod strychem w bramie przejazdowej,
wykonaniu niezbędnej wentylacji pomieszczeń piwnicznych zlokalizowanych pod przedmiotowym stropem żelbetowym,
zabezpieczeniu uszkodzonych elementów żelbetowych żeber przez podparcie atestowanymi stemplami stalowymi,
zgodnie z zaleceniami zawartymi w przedłożonym w PINB opracowaniu technicznym pod nazwą: "Opinia stanu technicznego stropu pod bramą przejazdową przy [...]", sporządzonym przez osoby posiadające niezbędne uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno -budowlanej bez ograniczeń w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.;
zakazał użytkowania bramy przejazdowej usytuowanej na działce nr [...];
zakazał użytkowania pomieszczeń piwnicznych pod stropem w bramie przejazdowej;
nakazał zabezpieczyć przed dostępem osób postronnych wyłączone z użytkowania pomieszczenia piwniczne oraz umożliwić do nich dostęp jedynie osobom uprawnionym w celu dokonywania bieżącej kontroli stanu technicznego;
zobowiązał do realizowania robót pod nadzorem osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane;
wskazał, iż przywrócenie do użytkowania bramy przejazdowej oraz pomieszczeń piwnicznych pod nią będzie możliwy po doprowadzeniu stropu nad pomieszczeniami piwnicznymi do stanu należytego
- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:
Decyzją z dnia 28 czerwca 2022 r. WINB stwierdził nieważność decyzji PINB z dnia 20 października 2021 r. (którą organ I instancji nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej ul. [...] usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego stropu nad piwnicą w bramie przejazdowej budynku od strony ul. [...]), z uwagi na przesłanki z art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. Właścicielem nieruchomości nr działce nr [...] jest bowiem Gmina (co wynika zarówno z treści księgi wieczystej nr [...] oraz wyroku Sądu Rejonowego [...]).
W związku z powyższym PINB nałożył decyzją z dnia 9 sierpnia 2022 r. na właściciela nieruchomości określone obowiązki i zakazy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał m.in., że w protokole z kontroli pięcioletniej z 2017 r. jest zapis "podciągi płyty żelbetowej w bramie od strony ul. [...] kwalifikują się do rozbiórki i ponownego wykonania". Natomiast w protokole z kontroli rocznej z 2021 r. wpisano "z uwagi na utratę odporności stropu na przenoszenie obciążeń, korozję zbrojenia, rozwarstwienie i ubytki otuliny betonowej i zagrożenie bezpieczeństwa ludzi - dostęp do pomieszczeń piwnicznych zlokalizowanych pod bramą odpowiednio zabezpieczono. Wejście zamurowano, pozostawiając otwór rewizyjny celem dokonywania obserwacji uszkodzeń. Remont lub wymianę stropu nad piwnicą w obrębie bramy wykonać według opracowanej ekspertyzy technicznej". Wskazał również, iż stosownie do § 204 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, konstrukcja budynku powinna spełniać warunki zapewniające nieprzekroczenie stanów granicznych nośności oraz stanów granicznych przydatności do użytkowania w żadnym z jego elementów i w całej konstrukcji. Oznacza to, że w konstrukcji budynku nie mogą wystąpić lokalne uszkodzenia, w tym również rysy, które mogą ujemnie wpływać na przydatność użytkową, trwałość i wygląd konstrukcji lub jej części. W przedmiotowej sprawie zebrany materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, iż strop nad piwnicą w bramie przejazdowej, z uwagi na stwierdzone uszkodzenia, może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi oraz bezpieczeństwu mienia.
W odwołaniu od powyższej decyzji Gmina zarzuciła organowi I instancji błędne określenie adresata, którym w ocenie Gminy winna być Wspólnota Mieszkaniowa [...], albowiem przedmiot postępowania jest częścią wspólną nieruchomości.
W uzasadnieniu własnej decyzji z 10 października 2022 r. WINB wskazał, że zgodnie z treścią art. 61 Pb właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany do utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 powołanej ustawy, tj. utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Postępowanie prowadzone w trybie art. 66 Pb służy usunięciu nieprawidłowości (np. stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu lub nieodpowiedniego stanu technicznego) powstałych w trakcie użytkowania obiektu, które są z reguły wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego lub zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. Organy nadzoru budowlanego działając w trybie art. 66 ust. 1 ww. ustawy nie badają przyczyn nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu. Ocena tego, kto ponosi winę na zaistniały nieodpowiedni stan techniczny, tzn. stan wyczerpujący dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 3 Pb nie należy do materii regulowanej przepisami prawa budowlanego i wykracza poza granice właściwości organów administracji. Zatem niezależne od przyczyn powstania stanu budynku (lub jego części) niezgodnego z przepisami prawa budowlanego (w tym warunkami technicznymi), na właścicielu/zarządcy budynku spoczywa obowiązek podjęcia odpowiednich i niezwłocznych działań zmierzających do doprowadzenia substancji budynku i zamontowanych w nim urządzeń do stanu zgodnego z przepisami prawa budowlanego. Kryterium wyboru adresata decyzji nakładającej obowiązki z art. 66 ust. 1 Pb powinno być związane z posiadaniem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Tylko podmiot, który posiada określone prawa do wejścia na teren nieruchomości i wykonania określonego obowiązku, może być adresatem takiej decyzji. Podniósł, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż strop w bramie przejazdowej nad pomieszczeniami piwnicznymi na działce nr [...] jest w nieodpowiednim stanie technicznym, który stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia (istnieje realne zagrożenie katastrofy budowlanej). Tym samym konieczne jest wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji w trybie art. 66 ust. 1 Pb, aby w ramach niezbędnych czynności zabezpieczających wyeliminować to zagrożenie. Odnosząc się do treści odwołania wskazał, iż jedynym właścicielem nieruchomości na działce nr [...] jest Gmina [...], co wynika zarówno z treści księgi wieczystej nr [...] oraz wyroku Sądu Rejonowego [...]. Właściwe określenie adresata decyzji, tj. zgodne z art. 61 Pb wiąże się również z koniecznością zapewnienia możliwości skutecznego przeprowadzenia egzekucji decyzji ostatecznej, w trybie przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479). Tytuł wykonawczy na podstawie ww. ustawy można nałożyć na właściciela nieruchomości, posiadającym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, który w sentencji decyzji ostatecznej organu nadzoru budowlanego został zobowiązany do wykonania nakazu. Mając powyższe na względzie WINB decyzją z 28 czerwca 2022 r. stwierdził nieważność decyzji PINB z 20 października 2021 r. (którą organ I instancji nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej ul. [...] usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego stropu nad piwnicą w bramie przejazdowej budynku od strony ul. [...]), z uwagi na przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Gmina pomimo otrzymania ww. decyzji oraz prawidłowego pouczenia, nie złożyła od niej odwołania do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Tym samym kwestionowanie na obecnym etapie sprawy odpowiedzialności Gminy (jedynego właściciela działki nr [...]) wynikającej z art. 61 w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy Pb , jest niezasadne.
W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję WINB pełnomocnik Gminy Zakładu Lokali i Budynków Komunalnych, wnosząc o jej uchylenie jak też uchylenie decyzji PINB, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że stroną postępowania i adresatem decyzji powinna być Wspólnota Mieszkaniowa przy [...] jako właściciel budynku oraz piwnic w tym budynku i stropu ponad przejazdem, zarzucił jej:
naruszenie przepisów art 61 Pb w zw. z art 3 ust.2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali poprzez uznanie Gminy - Zakład Lokali i Budynków Komunalnych za właściciela części budynku położonego w [...] na jego działce i zobowiązanie do wykonania prac naprawczych podczas gdy wymagające remontu elementy budynku (strop budynku, elementy bramy wjazdowej) stanowią jego konstrukcję oraz pozostają częściami wspólnymi nieruchomości, co skutkuje uznaniem Wspólnoty Mieszkaniowej przy [...] za adresata decyzji odpowiadającego za części wspólne nieruchomości
naruszenie art 156 § 1 ust 4 k.p.a. powodującego nieważność decyzji na skutek skierowania jej do osoby niebędącej stroną postępowania, gdyż właścicielem części budynków nie służących wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych pozostaje Wspólnota Mieszkaniowa przy [...]
naruszenie art 156 § 1 ust 5 k.p.a. powodującego nieważność decyzji, która w dniu jej wydania była niewykonalna a jej niewykonalność ma charakter trwały, gdyż nakłada na skarżącego obowiązki naprawy części wspólnych budynku i ingerencję w jego konstrukcję, podczas gdy ich zakres nie leży w gestii jego uprawnień jako posiadacza lokalu w nieruchomości.
W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r., poz. 1048, dalej: u.w.l.) nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Tak jest również w przypadku ściany oddzielającej lokale - to, że w obrębie tych ścian właściciel tego lokalu ma wyłączne prawo własności, nie oznacza, że ścianami tymi również może dowolnie rozporządzać - ściana taka tworzy bowiem sąsiedni lokal i ma wpływ na wykonywanie prawa własności tego lokalu. Zgodnie z art. 17 u.w.l. za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej odpowiada wspólnota mieszkaniowa bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu - w części odpowiadającej jego udziałowi w tej nieruchomości. Stanowisko powyższe potwierdzała swoim działaniem również Wspólnota Mieszkaniowa przy [...] dokonując naprawy oraz ocieplenia elewacji na części budynku położonego na nieruchomości skarżącego. Elementy stropu, jak również pomieszczenia piwniczne umiejscowione w podziemnej kondygnacji budynku bez wątpienia stanowią jego cześć wspólną. Umiejscowienia ich na działce skarżącego nie pozbawiają ich cech konstrukcji budynku. Pomieszczenia zlokalizowana na działce skarżącego nie mają charakteru pozwalającego na ich wydzielenie i wyodrębnienie jako samodzielnego lokalu. Poza oczywistymi cechami związanymi z pełnieniem funkcji elementów konstrukcyjnych budynku (strop, brama przejazdowa, fasada ) służą one wszystkim członkom wspólnoty. Zatem obowiązek naprawy spoczywa na Wspólnocie .
W odpowiedzi na sprzeciw WINB wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.
W myśl art. 61 pkt 1 Pb: "właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2". Z kolei zgodnie z tym ostatnim przepisem: "obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7". W przypadkach wymienionych w ustawie (art. 66 ust. 1 pkt 1 - 4 Pb) właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w obiekcie budowlanym stwierdzonych nieprawidłowości.
Istotą niniejszej sprawy była ocena zarzutu, czy istniały podstawy do uznania, że decyzja wydana w trybie art. 66 Pb winna być skierowana do Wspólnoty Mieszkaniowej przy [...].
Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Nie budzi wątpliwości, że obowiązki wynikające z art. 66 Prawa budowlanego należy, zgodnie z art. 61 tej ustawy, nakładać na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.
Zaznaczyć trzeba, iż przepis stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, tj. art. 66 ustawy Prawo budowlane, umieszczony został w rozdziale 6 tej ustawy dotyczącym utrzymania obiektów budowlanych. Przepis ten nie tworzy dla właściciela obiektu lub jego zarządcy nowych obowiązków tylko precyzuje ustawowe obowiązki i umożliwia egzekwowanie ich wykonalności. Natomiast stosownie do treści ust. 2 tej normy prawa materialnego w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, organ nadzoru budowlanego może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzja o zakazie użytkowania obiektu, jeżeli występują okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie. Dodać należy, że decyzje wydawane na podstawie art. 66 Pb zaliczane są do kategorii tzw. decyzji związanych. Związany charakter decyzji wynika właśnie z tego, że ustalenie przez organ nadzoru budowanego, iż zachodzi któraś z przesłanek wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1–4 Pb, wymusza na nim wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (zob. wyroki NSA: z 20 maja 2011 r., II OSK 916/10; z 14 lutego 2013 r., II OSK 1917/11; z 2 września 2014 r., II OSK 3075/13, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA).
Zaznaczyć również trzeba, że organ nadzoru budowlanego nie bada przyczyn, które doprowadziły do tego, że obiekt znajduje się w stanie zagrażającym życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia, a także nie bada, kto ponosi odpowiedzialność za ten stan. Organ kieruje decyzję zawierającą stosowne nakazy do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego (wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2000 r., IV SA 1393/98, LEX nr 53391). Wobec tego nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego w żadnym wypadku nie jest zależne od przyczyn powodujących powstanie przesłanek do wydania nakazu. W konsekwencji o zastosowaniu nakazu nie decyduje również stopień zawinienia właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego w powstaniu przesłanek obligujących do działania.
Art. 66 Pb nie określa wprost adresata decyzji. Niemniej znajduje się, jak już wskazano, w rozdziale 6 ustawy, zatytułowanym utrzymanie obiektów budowlanych. Wskazany art. 61 pkt 1 Pb stanowi, iż właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: 1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 cyt. ustawy. Tym samym wyłącznie właściciele i zarządcy obiektów budowlanych, jako podmioty jedynie odpowiedzialne za utrzymanie obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym mogą być adresatami decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości dotyczących tego stanu uznanego przez organ jako zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska lub nieodpowiedni pod względem technicznym (por. wyrok NSA z 16 maja 2017 r., II OSK 2340/15; wyrok NSA z 6 lutego 2013 r., II OSK 1852/11, CBOSA). Podobnie przyjmuje się w piśmiennictwie (por. Gliniecki Andrzej Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, Dziwiński Robert, Ziemski Paweł, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. II).
W nowszym orzecznictwie prezentowane jest szersze ujęcie adresata takiej decyzji łączące możliwość kierowania nakazów z dysponowaniem nieruchomością na cele budowlane i możliwością legalnego "wejścia" na nieruchomość w celu usunięcia nieprawidłowości. Kryterium wyboru adresata decyzji nakładającej obowiązki z art. 66 ust. 1 Pb powinno być zatem związane z posiadaniem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Celem regulacji nakładającej określone obowiązki jest doprowadzenie do wykonania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości. Tylko podmiot, który posiada określone prawa do wejścia na teren nieruchomości i wykonania określonego obowiązku, może być adresatem decyzji. (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2019 r. II OSK 1791/17, CBOSA).
W ocenie Sądu, poczynione ustalenia stanu faktycznego, znajdujące oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, uprawniały organy nadzoru budowlanego do stwierdzenia, że strop nad piwnicą zlokalizowaną w bramie przejazdowej od strony ul. [...] znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, a w konsekwencji do wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Pb.
Ustalenia w powyższym zakresie dotyczącym adresata obowiązku, organ budowlany oparł na prawidłowo odczytanej treści Księgi Wieczystej nr [...]. Nie ulega wątpliwości, że z zapisu w Dziale II wynika, że właścicielką nieruchomości miejskiej jest Gmina. Zdaniem Sądu, przedmiotowy wpis korzysta z tzw. domniemania wiarygodności ksiąg wieczystych, która wynika z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2023 r., poz. 146). Księga wieczysta ujawnia stan prawny nieruchomości, dla której jest prowadzona i stan ten jest chroniony domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to działa od dnia dokonania wpisu prawa, a można je obalić wyłącznie udowadniając w osobnym postępowaniu, np. w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, że stan prawny nieruchomości jest inny, niż wynika to z wpisu (por. S. Rudnicki Komentarz do ustawy o księgach wieczystych i hipotece, Lex polonica, teza 3, do art. 3). W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała w sposób wyżej wskazany (orzeczeniem ustalającym niezgodność księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym), że wpisanie jej jako właściciela nieruchomości miejskiej w Dziale II jest niezgodne z prawdą. Brak również informacji o toczącym się lub zakończonym postępowaniu o ustalenie niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Stąd organ administracji nie miał żadnych podstaw, ani tym bardziej uprawnień, aby podważać zapis księgi wieczystej w tym zakresie.
Dalej wskazać należy, że wyrokiem z dnia [...], Sąd Rejonowy Wydział Cywilny oddalił powództwo - jako niezasadne - Gminy przeciwko użytkownikom wieczystym działki nr [...] o pow. 34m2, nr KW [...], w przedmiocie oświadczenia do złożenia oświadczenia woli wskazując, że spór dotyczył m.in. rozstrzygnięcia co do poniesienia kosztów remontu przejścia znajdującego się na działce [...], które znajduje się w złym stanie technicznym.
W świetle powyższych rozważań należało zatem przyjąć, że tylko Gmina dysponowała nieruchomością na cele budowlane. Trudno zatem doszukać się naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy o własności lokali. Nadto, Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, prawidłowo uznał, że organy orzekające w sprawie przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami procedury administracyjnej (przepisami k.p.a.), a w konsekwencji trafnie w tych okolicznościach sprawy uznały zasadność zastosowania podstawy materialnoprawnej art. 66 ust. 1 Pb.
Reasumując stwierdzić należy, że w dacie podejmowania rozstrzygnięć przez organy nadzoru budowlanego, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Pb, właścicielem według księgi wieczystej działki nr [...] pod częścią budynku wielorodzinnego przy ulicy [...] była Gmina, która prawidłowo została zobowiązana do wykonania wymienionych czynności w celu ich doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.
Sąd nie dostrzegł również innych wad, które powodowałby konieczność eliminacji zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI