II SA/Ol 856/23

II SA/Ol 856/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Marzenna Glabas /sprawozdawca/
Piotr Chybicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 759/24 - Wyrok NSA z 2025-04-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 39 ust. 1 i 2, art. 41
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Dnia 7 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 7 grudnia 2022 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej
, działając z upoważnienia Wójta Gminy (dalej jako: "organ
I instancji"), odmówił przyznania M. K. (dalej jako: "skarżący") pomocy w formie zasiłku celowego na realizację bieżących potrzeb, tj. kontenera lub beczki wody, rury do piecyka, 3 kolanek, rur do kanalizacji, kolanka i trójników do tych rur oraz cementu, w miesiącu grudniu 2022 r.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że skarżący jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe
z konkubiną. Utrzymują się z renty oraz zasiłku pielęgnacyjnego konkubiny w łącznej kwocie 1433,82 zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe, które dla dwuosobowej rodziny wynosi 1200 zł. Organ I instancji wskazał, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego rozpatrywał sprawę w kontekście szczególnego przypadku, zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, jednak uznał, że sytuacja skarżącego nie wypełnia przesłanek z tego przepisu. Ustalił, że skarżący zamieszkuje w budynku gospodarczym, gdzie warunki bytowe są bardzo trudne. Nie ma bieżącej wody, pomieszczenie ogrzewane jest kozą. Organ I instancji stwierdził, że pomimo zrozumienia trudnej sytuacji życiowej, prośba o pomoc nie może zostać uwzględniona. Podniesiono, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ I instancji poinformował skarżącego, że brak wody bieżącej należy zgłosić do Urzędu Gminy. Uznał, że zgłoszone potrzeby nie są bieżącymi, podstawowymi potrzebami przewidzianymi w katalogu potrzeb, które pomoc społeczna winna zaspokoić. Podkreślił, że nie ma możliwości zapewnienia kontenera lub beczki wody. W możliwościach Ośrodka nie mieści się również pomoc na zakup rur do piecyka, kolanek, rur do kanalizacji, trójników do tych rur oraz cementu. Wskazał, że wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy. Oświadczył, że GOPS ponosi znaczne koszty związane z odpłatnością za pobyt mieszkańców gminy
w domach pomocy społecznej na kwotę około 60 tys. zł miesięcznie i osób bezdomnych przebywających w schroniskach na kwotę około 11 tys. zł miesięcznie. W roku bieżącym miały miejsce 3 pożary, w których ucierpiało 9 rodzin, co dodatkowo znacznie osłabiło budżet Ośrodka. Dlatego wniosek nie mógł zostać uwzględniony.
W odwołaniu skarżący wniósł o wnikliwe rozpatrzenie jego sprawy. Wyraził przekonanie, że GOPS go zbywa, dzieli środki publiczne według swego uznania,
a nie według potrzeb. Zarzucił, że wywiady odbywają się w asyście funkcjonariuszy mundurowych. Zaprzeczył, aby kiedykolwiek był agresywny wobec pracownika socjalnego. Podniósł, że pracownicy socjalni nie współpracują z nim, znieważają
i poniżają. Oświadczył, że praktycznie żyje powietrzem, ma 71 % trwałego uszczerbku na zdrowiu i Państwo nie przyznało mu żadnej grupy inwalidzkiej. Podkreślił, że nie ma żadnego dochodu. Zakwestionował zaliczenie do jego dochodu - dochodu konkubiny. Stwierdził, że kryterium dochodowe powinno zostać zwiększone. Wskazał, że w jego sytuacji występuje przypadek losowy. Wyjaśnił, że przed laty zburzono mu dom mieszkalny. Próbuje własnymi siłami zagospodarować pomieszczenie gospodarcze na lokal mieszkalny. Nie ma wody. Korzystał ze studni położonej w odległości 200 m, ale gmina sprzedała działkę i utracił dostęp do studni. Potem korzystał z wody na cmentarzu, ale na zimę woda została zakręcona. Nie ma też szamba. Oświadczył, że gmina zafundowała mu WC, koszt wypożyczenia wynosi ponad 10 tys. zł. WC stoi 3 lata. Zdaniem skarżącego jest to marnotrawstwo, bo za pieniądze z wynajmu można by doprowadzić wodę i odprowadzić ścieki. Podał, że kierownik obiecał mu kiedyś 20 tys. zł na remont budynku gospodarczego, ale się z tego wycofał. Skarżący czuje się oszukany. Zaznaczył, że ciągle otrzymuje decyzje odmowne.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z 12 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w całości. Potwierdziło ustalenia organu I instancji. Wskazało dodatkowo, że zgodnie z wywiadem środowiskowym skarżący od lat korzysta z pomocy społecznej. Jego rodzinny dom został zburzony, bowiem organ nadzoru budowlanego stwierdził, że budynek groził zawaleniem. Taki stan rzeczy wynikał z remontów jakie wykonał skarżący. Wskazano, że decyzją z 7 grudnia 2022 r. skarżącemu przyznano specjalny zasiłek celowy w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 maja 2023 r. na pokrycie kosztów wynajmu przenośnej toalety Toi Toi. Skarżący otrzymał też wsparcie w postaci dodatku węglowego. Podkreślono, że istota formy pomocy, o jakiej mowa w treści art. 41 pkt 1 ustawy sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, iż szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. W tym kontekście Kolegium wskazało, że strona wystąpiła o przyznanie pomocy na zakup kontenera lub beczki na wodę, rur do piecyka, rur do kanalizacji, kolanek i trójników do tych rur oraz cementu, a więc na zaspokojenie potrzeb bytowych, które nie mają charakteru wyjątkowego, a tym samym, niemożliwego do przewidzenia. Nadto rodzina posiada stały dochód w postaci renty socjalnej i dodatku pielęgnacyjnego. Do wniosku skarżący nie załączył żadnych dokumentów potwierdzających, iż wymaga leczenia oraz że ponosi jego koszty. Przy tym, zdaniem Kolegium, za gołosłowne należy uznać twierdzenie zawarte w odwołaniu, że wnioskodawca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z konkubiną, skoro potwierdził ten fakt w wywiadzie
i złożonym do niego oświadczeniu. Nie bez znaczenia jest również w okolicznościach sprawy, że GOPS obciążają duże wydatki na kwoty wymienione w decyzji organu
I instancji. Z powyższych względów Kolegium uznało decyzję organu I instancji za prawidłową.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Olsztynie skarżący podniósł, że decyzja jest dla niego krzywdząca. Wskazał, że Państwo rozwaliło mu zabytkowy dom przedwojenny, który odziedziczył po rodzicach. Państwo rozwaliło mu też rodzinę, zabrano im troje dzieci. Ukradziono stadninę koni. Mieszkają z konkubiną w murowanej szopce, która wymaga kapitalnego remontu. Powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu. Podkreślił, że nie mają wody ani ogrzewania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 5 grudnia 2023 r. skarżący opisał dodatkowo okoliczności zburzenia jego domu 4 lipca 2017 r. Podał, że ekipa, która zburzyła dom, niszcząc całe wyposażenie, zarobiła od Państwa 12 tys. złotych. GOPS zaproponował mu mieszkanie zastępcze w S. Jednak zrezygnował z tej propozycji, bo nie chciał przenieść się z ojcowizny, stałego miejsca zamieszkania pod inny adres. Został i zaczął remontować pomieszczenie gospodarcze. Odmówiono mu wszelkiej pomocy mimo drastycznego przypadku losowego. Stwierdził, że fikcyjnie ożeniono go
z konkubiną, aby jej dochody były jego dochodami. Oświadczył, że nie korzysta
z dochodów konkubiny. Dorywczo dorabia i uzyskany dochód przeznacza na remont pomieszczeń, w których przebywa. Oszacował, że na remont potrzebuje 100 tys. zł.
Na rozprawie skarżący podtrzymał wnioski i argumenty zawarte w skardze. Podniósł dodatkowo, że wszystko zaczęło się w 2015 r., gdy chciał wyremontować zabytkowy dom z pomocą opieki społecznej, gdzie mógłby wynajmować pokoje
w celach zarobkowych, ale opieka społeczna nie wyraziła zgody. Na pytanie Sądu, dlaczego skarżący nie podejmuje żadnej pracy, skarżący wyjaśnił, że Urząd Pracy nic mu nie zaproponował. Obecnie nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, przez swoje zaniedbanie, wcześniej miał stwierdzoną III grupę, orzeczoną na rok czasu. GOPS co prawda proponował skarżącemu mieszkanie komunalne w S., ale małe, na poddaszu i skarżący zrezygnował z proponowanego mieszkania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zasada legalności, wyrażona w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.
- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2022 r. poz. 2492) obliguje sądy administracyjne do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny może wzruszyć zaskarżony akt jedynie wówczas, gdy narusza on przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania
w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.").
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Obowiązujące przepisy, wbrew przekonaniu skarżącego, nie gwarantują mu prawa do zaspakajania ze środków publicznych wszystkich zgłaszanych potrzeb. Przepisy Konstytucji RP określają prawa obywateli do zabezpieczenia społecznego
i ochrony zdrowia. Jednak konkretyzacja zasad, trybu i sposobu przyznawania świadczeń jest określona w ustawach, w tym w ustawie o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483), obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres
i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. W myśl ust. 2, obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Art. 69 Konstytucji stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Stosownie zaś do art. 71 ust. 1 Konstytucji, Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.
Powyższe unormowania wskazują wyraźnie, że to ustawy określają przesłanki
i zasady przyznawania świadczeń ze środków publicznych. Rozdział środków musi uwzględniać priorytety wynikające z przytoczonych przepisów Konstytucji, ale też wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę sprawiedliwości społecznej i wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę, że wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Ustawa o pomocy społecznej waży i uwzględnia wszystkie te wartości. W świetle tej ustawy organ I instancji prawidłowo rozpoznał wniosek skarżącego. Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej jako: "u.p.s."), zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Zgodnie z art. 39 ust. 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek ten ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, która musi być oceniana na tle całokształtu sytuacji wnioskodawcy i innych potrzebujących.
Prawo do zasiłku celowego jest uwarunkowane spełnieniem kryterium dochodowego, o czym stanowi art. 8 ust. 1 pkt 1-3 u.p.s. W dacie orzekania przez organy kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosiło 600 zł (art. 8 pkt 1 pkt 2 u.p.s., zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r.
w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych
z pomocy społecznej - Dz.U. z 2021 r. poz. 1296). Jest to kryterium wciąż obowiązujące. W przypadku skarżącego niekwestionowane jest, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku skarżący nie uzyskał żadnego dochodu, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jednak skarżący pozostaje w faktycznym związku
z M. Z., z którą wspólnie zamieszkuje i gospodaruje. Związek ten odpowiada definicji rodziny, określonej w art. 6 pkt 14 u.p.s. Przepis ten stanowi, że użyte w ustawie określenie "rodzina" oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W przypadku osób w rodzinie ustala się dochód rodziny, czyli sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 4 u.p.s.), którą następnie dzieli się przez ilość osób w rodzinie i tak ustala się dochód na osobę w rodzinie. W związku z tym organy orzekające prawidłowo przyjęły za dochód rodziny rentę socjalną M. Z. i otrzymywany przez nią zasiłek pielęgnacyjny
w łącznej kwocie 1433,82 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub
w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną
o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W ust 4 art. 8 u.p.s. ustawodawca wymienił enumeratywnie jakich świadczeń nie wlicza się do dochodu, nie ma tu mowy o zasiłku pielęgnacyjnym. Dlatego skarżący niezasadnie kwestionował zaliczenie do dochodu tego świadczenia. Organy orzekające prawidłowo stwierdziły zatem przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynoszące 233,82 zł. (116,91 zł na osobę). Nie było więc podstaw do ubiegania się przez skarżącego o zasiłek celowy
z art. 39 ust. 1 u.p.s. W takiej sytuacji organ I instancji prawidłowo rozważył wniosek skarżącego w kontekście art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który nie wymaga spełnienia kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zasiłek ten, tak jak zasiłek celowy przewidziany w art. 39 u.p.s., ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. O tym jednak czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. będą decydowały indywidualne okoliczności każdej sprawy. Dla oceny spełnienia omawianej przesłanki niezbędne jest rozważenie celu, na sfinansowanie którego przeznaczone mają być wnioskowane środki oraz całokształtu sytuacji dochodowej, materialnej, rodzinnej, czy zdrowotnej wnioskodawcy. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być sytuacja osoby lub rodziny, wnioskującej o zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej odpowiadającej celom pomocy społecznej, w której dochód minimalnie przekracza kryterium dochodowe, a brak jest możliwości jakiegokolwiek dochodu z powodu takich okoliczności występujących jednocześnie jak niepełnosprawność, bezrobocie, niezaradność niezawiniona przez stronę, brak wsparcia ze strony środowiska (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 253/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2014r., sygn. akt IV Sa/Gl 47/14, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 386/17, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl. dalej jako: "CBOSA").).
W niniejszej sprawie, mimo że przekroczenie kryterium dochodowego nie jest znaczne, to zgłoszone potrzeby wykraczają poza uprawnienia i możliwości GOPS, co zasadnie starały się wykazać organy orzekające.
Należy mieć szczególnie na uwadze, że z brzmienia art. 41 u.p.s. wynika, że specjalny zasiłek celowy "może" być przyznany. Tym samym przepis ten nie obliguje organu do przyznania tego świadczenia. Oznacza to, że wnioskodawca nie posiada roszczenia o przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Przepis ten zezwala organowi orzekającemu na miarkowanie udzielanej pomocy, a nawet odmowę jej przyznania
z uwagi na obowiązujące zasady przy korzystaniu z pomocy społecznej. Rozpoznając wniosek pomocowy właściwy organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, a korzystających z pomocy społecznej. Organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających
z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się
w możliwościach pomocy społecznej. W art. 2 ust. 1 u.p.s. zawarta została też jedna
z fundamentalnych zasad pomocy społecznej. Jest to zasada pomocniczości (subsydiarności). Zgodnie z tą zasadą państwo nie może ograniczać inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru, ani przejmować za nich odpowiedzialności. W doktrynie wskazuje się, iż zasada subsydiarności wyraża spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień (I. Sierpowska, Komentarz do ustawy dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, Wydawnictwo ABC 2009 r.). Z treścią powyższych przepisów koresponduje art. 7 k.p.a., w świetle którego, organ administracji publicznej, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57, wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414).
W związku z tym organ miał obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale musiał także uwzględnić ilość i rodzaj skierowanych do niego wniosków o udzielenie pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych,
w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby środki wystarczyły na cały rok i z pomocy społecznej mogła skorzystać jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.
Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy, wskazać trzeba, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny z urzędu bierze pod uwagę całokształt danej sprawy, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze -
w granicach sprawy wyznaczonych podaniem skarżącego wszczynającym postępowanie i treścią przepisów mających w sprawie zastosowanie. Rozstrzyganie
"w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 104, wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18, publ. w CBOSA). Na zasadzie tego przepisu Sąd nie może w niniejszym postępowaniu oceniać rozstrzygnięcia organów państwowych podlegających odrębnemu zaskarżeniu. Dlatego w niniejszej sprawie, wbrew podnoszonym w skardze argumentom, Sąd nie może w ogóle stwierdzić, czy zasadnie zburzono skarżącemu dom rodzinny lub odebrano dzieci. Z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący i konkubina zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej i ich dzieci znajdują się w adopcji, a rozbiórka domu nastąpiła na podstawie decyzji organu nadzoru budowlanego. Zatem podstawę tych zdarzeń stanowiły działania organów państwowych, które podlegały odrębnemu zaskarżeniu. W związku z tym na obecnym etapie nie można kwestionować legalności tych działań. Z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika, że zły stan techniczny budynku rodzinnego, zagrażający życiu i zdrowiu mieszkańców był spowodowany m.in. niewłaściwie wykonanymi przez skarżącego robotami budowlanymi. W kontekście tych ustaleń nie można uznać, że sytuacja w jakiej znalazł się skarżący jest zdarzeniem losowym, na który nie miał wpływu.
Nie można zgodzić się też ze skarżącym, że pomoc społeczna nie współpracuje ze skarżącym w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Sam skarżący potwierdza, że zaoferowano mu lokal mieszkalny w S. Skarżący nie przyjął tej formy pomocy, chociaż miałby przez to zapewnione warunki mieszkaniowe. Wolał pozostać na ojcowiźnie i zamieszkać samowolnie w budynku gospodarczym, który w ogóle nie jest przystosowany na cele mieszkaniowe. Naraził przez to siebie i konkubinę na bardzo ciężkie warunki bytowe. Skarżący postępuje wbrew Prawu budowlanemu, który zakazuje samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku. Art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682) określa warunki i procedurę zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Taka zmiana wymaga uprzedniego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, który powinien ocenić możliwość takiej zmiany. W przypadku gdy inwestor zmieni sposób użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia, oceny dopuszczalności zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego dokonuje organ nadzoru budowlanego (art. 71a ustawy Prawo budowlane). Jednym z warunków dopuszczalności zmiany sposobu użytkowania budynku jest spełnienie warunków technicznych do zamierzonego sposobu użytkowania budynku. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz.1225) określają jakie warunki techniczne muszą spełniać pomieszczenia mieszkalne. Reasumując, w realiach niniejszej sprawy, w celu stwierdzenia dopuszczalności zamieszkiwania
w przedmiotowym budynku gospodarczym i zasadności prowadzenia w nim jakichkolwiek robót budowlanych, najpierw właściwy miejscowo organ nadzoru budowlanego powinien się wypowiedzieć, czy jest w ogóle możliwe przystosowanie przedmiotowego budynku gospodarczego na cele mieszkaniowe. W tym kontekście skarżący bezpodstawnie domaga się sfinansowania kontenera lub beczki wody, czy zakupu materiałów budowlanych na wykonanie samowolnych robót budowlanych. Uwzględnienie wniosku skarżącego oznaczałoby akceptację utrzymywania stanu naruszającego prawo, co sprzeciwia się uznaniu, że zgłoszone potrzeby można zakwalifikować jako szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 41 u.p.s.
Nie ma racji skarżący, uważając, że musi pozostać na ojcowiźnie, skoro nie ma obiektywnie warunków do zamieszkiwania na działce. Taka postawa jest nieracjonalna
i nie zasługuje na wsparcie. Skarżący domaga się w zasadzie stworzenia mu warunków do zamieszkiwania na jego działce od podstaw. Takie żądanie wykracza poza uprawnienia i możliwości finansowe organów pomocy społecznej i jest sprzeczne
z zasadami udzielania tej pomocy, omówionymi powyżej. Jak już wyjaśniono, pomoc społeczna ma tylko wspierać, a nie wyręczać obywateli. W myśl art. 39 ust. 1 u.p.s. zasiłek celowy, a tym samym specjalny zasiłek celowy w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego, może być przyznany na pokrycie kosztów drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a nie sfinansowanie kapitalnego remontu, co założył skarżący. Nawet jeżeli przyjąć, że byłoby możliwe dostosowanie budynku gospodarczego do celów mieszkaniowych, to bezpodstawnie skarżący oczekuje, że koszty remontu, które szacuje na 100 tys., pokrywałby stopniowo GOPS. Racjonalnie, adekwatnie do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a także do możliwości gminy zaproponowano skarżącemu zamieszkiwanie w lokalu komunalnym. Odmowa oznacza brak woli współpracy skarżącego w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji bytowej. Z urzędu, ze sprawy o sygn. akt II SA/Ol 798/23, w której skarżący domagał się zasiłku celowego na remont mieszkania w kwocie 100 000 zł, wiadomym jest Sądowi również, że GOPS zaproponował skarżącemu i konkubinie zamieszkanie w schronisku, ale odmówili. Nie jest więc prawdą, że Ośrodek odmawia skarżącemu pomocy. Sytuacja w jakiej znalazł się skarżący jest jego dobrowolnym wyborem, a nie przypadkiem losowym. Bezsporne jest też, że w zbieżnym okresie przyznano skarżącemu zasiłek celowy na sfinansowanie przenośnej toalety, co, jak sam przyznał skarżący, generuje znaczne koszty, które obciążają GOPS. Organ I instancji wprawdzie nie wykazał jak przedstawiała się sytuacja finansowa Ośrodka w zakresie posiadanych środków na zasiłki celowe, ilu beneficjentom udzielono pomocy, jaka była średnia tej pomocy, jednak jak już wyjaśniono zgłoszone potrzeby wykraczają poza cele pomocy społecznej i dlatego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Odnosząc się do kwestii podłączenia nieruchomości skarżącego do wodociągu
i kanalizacji, to prawidłowo wskazano, że nie znajduje się to w gestii organów pomocowych. Skarżący jako właściciel działki musi sam wykazać w tym względzie inicjatywę i wystąpić o warunki techniczne przyłączenia i podpisać stosowne umowy na dostarczenie wody i odprowadzanie ścieków. Stanowią o tym przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2023 r. poz. 537). Dopiero gdy skarżący będzie miał zgodę na przyłączenie i znał koszty z tym związane, może ewentualnie ubiegać się o pomoc finansową GOPS. Wówczas organ pomocy społecznej oceni, czy udzielenie pomocy jest celowe i mieści się w możliwościach Ośrodka.
Z kolei jeśli skarżący twierdzi, że stan jego zdrowia powoduje niepełnosprawność, to powinien podjąć działania w kierunku ustalenia stopnia tej niepełnosprawności.
W realiach niniejszej sprawy zasadnym jest też zauważyć, że zgodnie z art. 119 ust. 1 pkt 3 u.p.s. do zadań pracownika socjalnego należy w szczególności udzielanie informacji, wskazówek, porad i pomocy w zakresie rozwiązywania spraw życiowych osobom, rodzinom, grupom i społecznościom, które dzięki tej pomocy będą zdolne samodzielnie rozwiązywać problemy będące przyczyną ich trudnej sytuacji lub zaspokajać niezbędne potrzeby życiowe. W związku z tym pracownik powinien zmobilizować skarżącego i pomóc mu w złożeniu wymaganych wniosków
o przyłączenie nieruchomości do wody i kanalizacji, czy też wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a, jako niezasadną.