II SA/OL 851/24

II SA/Ol 851/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Marzenna Glabas /sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Siły zbrojne
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 270, art. 273 § 2, art. 282 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 128 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi T. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 września 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 508/24 w przedmiocie zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej I. wznawia postępowanie w sprawie; II. oddala skargę o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
T. W. (dalej jako: "skarżący") w dniu 8 listopada 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 5 września 2024 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 508/24, którym to wyrokiem oddalona została skarga skarżącego na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 28 maja 2024 r. nr 90/2024/Pers w przedmiocie zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Jako podstawę wznowienia skarżący wskazał pojawienie się nowych bardzo istotnych dowodów rzutujących na powyższą sprawę, nowych okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania, które nie były znane na dzień wydania orzeczenia kończącego postępowanie.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 14 sierpnia 2024 r. uznano go za zdrowego i orzeczono, że nie jest niezdolny do pracy. Jest to nowa bardzo istotna okoliczność rzutująca na postępowanie, gdyż nie ma żadnego stopnia niepełnosprawności u skarżącego, a na tej podstawie doszło do zwolnienia go z zasadniczej służby wojskowej. Orzeczenie to skarżący zaskarżył sprzeciwem. Komisja Lekarska ZUS Oddział w Gdańsku orzeczeniem z 12 września 2024 r. stwierdziła, że skarżący nie jest długotrwale niezdolny do pracy w związku ze służba wojskową. Ponadto decyzją 30 września 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu prawa do renty inwalidy wojskowego z uwagi na orzeczenie przez komisję lekarską, że skarżący nie jest długotrwale niezdolny do pracy w związku ze służbą wojskową. W ocenie skarżącego przedstawione okoliczności rzutują na dotychczasowe postępowanie sądowe. Dodatkowo skarżący podkreślił, że przy wyrokowaniu w sprawie sygn. akt II SA/Ol 508/24 Sąd nie odniósł się do dokumentów dostarczonych przez stronę jako dowody, a także wskazał, że istnieje duże prawdopodobieństwo, że akta sprawy przy wyrokowaniu były niekompletne.
W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dowódca Jednostki Wojskowej (dalej jako: "organ") wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przytoczył przebieg postępowania zakończonego decyzją o zwolnieniu skarżącego ze służby, a także wskazał, że w ocenie organu przywołana w skardze o wznowienie postępowania dokumentacja, z której wynika, że skarżący nie jest niezdolny do pracy, jak i że nie zachodzą wobec niego przesłanki do przyznania renty inwalidy wojskowego, nie stanowią okoliczności istotnej z punktu widzenia zwolnienia skarżącego z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Podkreślił, że żołnierz dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej nie jest pracownikiem w rozumieniu kodeksu pracy, w związku tym nie maja do niego zastosowania przepisy regulujące kwestie zdolności do pracy. Ustawa o obronie Ojczyzny w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że organami właściwymi do orzekania o zdolności do pełnienia służby wojskowej są wojskowe komisje lekarskie, a nie komisje orzecznicze ZUS. Z dołączonej do skargi dokumentacji wynika, że skarżący jest zdolny do pracy, co nie jest równoznaczne ze zdolnością do pełnienia służby wojskowej. Dla organu kluczowe w sprawie zwolnienia ze służby wojskowej jest to, czy w sprawie z zakresu zdolności do służby wojskowej orzekła wojskowa komisja lekarska. W sprawie skarżącego Rejonowa Wojskowa Komisja Morsko-Lekarska w Gdańsku orzekła, że skarżący jest trwale i całkowicie niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju i w czasie wojny – Kategoria E, zaś Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie utrzymała w mocy to orzeczenie. Orzeczenia te stanowią decyzje administracyjne w części dotyczącej określenia zdolności do służby wojskowej oraz zaliczenia skarżącego do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej. Dokumentacja dołączona do skargi nie eliminuje z obrotu prawnego orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, zatem organ nadal jest związany ich treścią. W związku z tym organ stwierdził, że w sprawie prawidłowo doszło do zwolnienia skarżącego z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, zaś przedłożone przez niego dowody nie rzutują na kwestię poprawności tego zwolnienia.
Skarżący do pisma z 25 listopada 2024 r. dodatkowo dołączył orzeczenie psychologiczne z dnia 12 listopada 2024 r., wydane na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, co w jego ocenie podważa podstawy zwolnienia ze służby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.")., można żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, w przypadkach przewidzianych w dziale VII p.p.s.a. Przesłanki wznowienia wyliczone zostały w art. 271-273 p.p.s.a. i stanowią katalog zamknięty.
Żądanie wznowienia można oprzeć na zarzucie nieważności postępowania (art. 271 p.p.s.a.), zarzucie niekonstytucyjności aktu normatywnego stanowiącego podstawę orzeczenia lub w przypadku wydania orzeczenia przez TSUE, lub rozstrzygnięcia przez organ międzynarodowy działający na podstawie umowy ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 p.p.s.a.). Można także domagać się wznowienia postępowania w oparciu o tzw. przesłanki restytucyjne wymienione w art. 273 p.p.s.a., tj. zarzucając, że: orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym art. (273 § 1 pkt 1); orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt. 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2). Można też żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (art. 273 § 3).
Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
Natomiast w myśl art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie, obok innych elementów, powinna zawierać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie.
Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że z akt sprawy o sygn. II SA/Ol 508/24 wynika, że wyrok z dnia 5 września 2024 r. jest prawomocny od dnia 8 listopada 2024 r. Skarga o wznowienie postępowania nadana został w placówce pocztowej dnia 8 listopada 2024., czyli w pierwszym dniu prawomocności wyroku, zatem została wniesiona od prawomocnego orzeczenia.
Jako podstawę wznowienia skarżący wskazał przesłankę restytucyjną, a mianowicie okoliczność swojej zdolności do pracy wynikającą z kolejnych rozstrzygnięć wydawanych w toku postępowań toczących się przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, co w jego ocenie świadczy zarówno o wadliwości decyzji odnoszących się do jego zdolności do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, jak i o wadliwości wyroku zaskarżonego skargą o wznowienie.
Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącego postępowania przed organem emerytalno-rentowym toczyły się jeszcze przed wydaniem przez Sąd wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 508/ 24, jednak nie były one prawomocnie zakończone, choć nieprawomocne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 14 sierpnia 2024 r. stwierdzające zdolność skarżącego do pracy było już w obrocie prawnym. Orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z 12 września 2024 r. stwierdzające, że skarżący nie jest długotrwale niezdolny do pracy w związku ze służbą wojskową i decyzja ZUS z 30 września 2024 r. odmawiająca przyznania skarżącemu prawa do renty inwalidy wojennego wydane zostały po wyroku Sądu, ale postępowania w tych sprawach toczyły się już wcześniej (wniosek o rentę złożony został w czerwcu 2024 r.).
Ponieważ skarga o wznowienie postępowania wniesiona została w dniu 8 listopada 2024 r., czyli już po zakończeniu części postępowań przed organem rentowym, w wyniku których ustalono zdolność skarżącego do pracy, przyjąć należy że w niniejszej sprawie dochowany został 3-miesieczny termin wskazany w art. 277 p.p.s.a. W skardze przywołano także wskazaną w art. 273 § 2 p.p.s.a. przesłankę wznowienia. Okoliczność w postaci zdolności do pracy skarżącego istniała już w trakcie postępowania objętego skargą o wznowienie, jednakże wiedzę o tym - na podstawie ostatecznych decyzji ZUS - skarżący uzyskał już po zakończeniu postępowania sądowego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym wymienione w art. 273 § 2 p.p.s.a. przesłanki należy rozumieć w ten sposób, że dowody, na które powołuje się strona, istniały przez zakończeniem sprawy, której dotyczy wniosek. Po drugie zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania. Po trzecie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one znane stronie (por. przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3269/21, z 24 maja 2024 r., sygn. akt I FSK 1336/23, (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").
Oznacza to, że samo powołanie w skardze o wznowienie postępowania przesłanki ustawowej z art. 273 § 2 p.p.s.a. nie przesądza o zasadności tej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2596/18 (publ. CBOSA) wyjaśnił, że "z konstrukcji powyższej normy prawnej wynika, iż chodzi o takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które nie zostały ujawnione w zakończonym postępowaniu sądowoadministracyjnym, tj. nieznanych w jego trakcie stronom i z których strona nie mogła skorzystać. Dodatkowo okoliczności te lub środki dowodowe muszą pozostawać w związku z prawomocnym orzeczeniem, które jest przedmiotem postępowania wznowieniowego, tzn. muszą być tego rodzaju, że mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w poprzednim postępowaniu. Innymi słowy, chodzi więc o sytuację, w której przy wiedzy sądu o tych faktach czy dowodach w momencie orzekania zapadłoby rozstrzygnięcie innej treści. Jak wskazuje się w doktrynie, logiczna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że chodzi w nim o takie okoliczności faktyczne lub dowody, które dotyczą podstawy, a w szczególności podstawy faktycznej skontrolowanej przez sąd decyzji administracyjnej."
W rozpoznawanej sprawie skarżący jako okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie II SA/Ol 508/24 wskazywał ustalenia poczynione w toku postępowań toczących się przed organami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, których efektem jest uznanie go za osobę zdolną do pracy oraz odmowa przyznania renty inwalidy wojskowego z uwagi na brak długotrwałej niezdolności do pracy w związku ze służbą wojskową.
Wbrew przekonaniu skarżącego powyższe okoliczności nie mogłyby mieć znaczenia przy wydawaniu wyroku w sprawie II SA/Ol 508/24, ponieważ nie mają żadnego wpływu na ocenę legalności decyzji z przedmiocie zwolnienia skarżącego z dobrowolnej służby wojskowej. Jak słusznie wskazał Sąd w uzasadnieniu tego wyroku "zgodnie z art. 128 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierza pełniącego służbę wojskową (...) zwalnia się ze służby wojskowej w przypadku ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej. Zatem ustalenie przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej stanowi podstawę do obligatoryjnego zwolnienia ze służby wojskowej, co wynika m.in. z użytego w tym przepisie zwrotu "zwalnia się", który stanowi dla organu nakaz powinnego zachowania. Jest to odrębna i samodzielna (w tym znaczeniu, że jej wykazanie stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej) przesłanka do zwolnienia ze służby wojskowej i niezależna od pozostałych przesłanek wymienionych w ust. 1 art. 128 u.o.O. (...)zaistnienie powyższej przesłanki pociąga za sobą obowiązek zwolnienia żołnierza z czynnej służby wojskowej, nie pozostawiając właściwemu organowi wojskowemu swobody w podjęciu decyzji w zakresie zwolnienia żołnierza."
Sąd przywołał również treść § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, zgodnie z którym, dowódca jednostki wojskowej zwalnia żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej z dniem uprawomocnienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej określającego niezdolność do pełnienia czynnej służby wojskowej lub z dniem, w którym decyzja stanowiąca podstawę zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę zwolnienia, określając dzień zwolnienia z tej służby i uznał, że także ten przepis wskazuje, że zwolnienie z dobrowolnej zasadniczej służby następuje w razie uprawomocnienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej określającego niezdolność do pełnienia czynnej służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby.
W stosunku do skarżącego Rejonowa Wojskowa Komisja Morsko-Lekarska w Gdańsku orzekła, że jest on trwale i całkowicie niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny - Kategoria E, a Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie orzeczeniem z dnia 26 lutego 2024 r. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Orzeczenia te pozostają w obrocie prawnym i wiązały organy orzekające w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby.
Wskazać zatem należy, że skoro organami wyłącznie właściwymi do oceny zdolności do służby wojskowej są wojskowe komisje lekarskie, to orzeczenia jednostek orzeczniczych organów emerytalno-rentowych orzekających o zdolności lub niezdolności do pracy nie mają żadnego prawnego znaczenia dla oceny zdolności do służby wojskowej, a co za tym idzie, dla oceny zasadności decyzji o zwolnieniu z tej służby. Słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania, że żołnierz dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej nie jest pracownikiem w rozumieniu kodeksu pracy, w związku tym nie maja do niego zastosowania przepisy regulujące kwestie zdolności do pracy. Podkreślić należy, że zdolność do pracy nie jest tożsama ze zdolnością do pełnienia służby wojskowej. Rzeczą powszechnie wiadomą jest fakt, że w społeczeństwie funkcjonuje wiele osób, które z różnych przyczyn są niezdolne do pełnienia służby wojskowej, a pozostają w stosunku pracy i lekarskie badania pracownicze potwierdzają ich pełną zdolność do świadczenia pracy.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że przedstawiona przez skarżącego dokumentacja z postępowań toczących się przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności decyzji o zwolnieniu skarżącego z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Tym bardziej żadnego skutku we wznowionym postępowaniu nie mogło odnieść orzeczenie psychologiczne o braku przeciwskazań do pracy na stanowisku kierowcy, wydane dla innych celów i uzyskane już po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania.
Reasumując, skoro skarga o wznowienie została wniesiona w terminie i wskazywała ustawową przesłankę wznowienia, Sąd wznowił postępowanie w sprawie zakończonej wyrokiem z 5 września 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 508/24, o czym rozstrzygnięto w pkt I wyroku. Ponieważ jednak skarga o wznowienie postępowania, rozpoznana w granicach, jakie zakreślała wskazana podstawa wznowienia (zgodnie z art.282 § 1 p.p.s.a.), okazała się niezasadna, Sąd z mocy art. 282 § 2 ją oddalił, o czym rozstrzygnięto w pkt II wyroku.