II SA/Ol 85/25

II SA/Ol 85/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-06-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /przewodniczący/
Grzegorz Klimek
Piotr Chybicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 130a ust. 10h, art.130a ust. 10i
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Sentencja
Dnia 3 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant starszy specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025 roku sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz strony skarżącej K. G. kwotę 4.066 (cztery tysiące sześćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Z akt sprawy przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wynika, że decyzją z 13 marca 2024 r., wydaną z upoważnienia Starosty Olsztyńskiego, Dyrektor Powiatowej Służby Drogowej w Olsztynie nałożył na K.G.(dalej skarżący, strona) obowiązek zapłaty kwoty 15.508 zł brutto tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia z drogi, przechowywania, oszacowania i sprzedaży pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...]. W wyniku rozpatrzenia odwołania strony od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z 28 maja 2024 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją 23 września 2024 r. organ pierwszej instancji nałożył na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty w wysokości 15.508 zł brutto tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia z drogi, przechowywania, oszacowania i sprzedaży pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...].
W następstwie rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji SKO w Olsztynie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 23 września 2024 r.
W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2024 poz. 1251), koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Natomiast przepis art. 130a ust. 10i tej ustawy stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Termin płatności należności ustalonych decyzją, o której mowa w ust. 10h, wynosi 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna.
Kolegium zaznaczyło, że z akt administracyjnych wynika, że w dniu 18 czerwca 2016 r. Komenda Miejska Policji w Olsztynie wydała dyspozycję usunięcia pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...] na podstawie art. 130a ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, po czym pojazd pozostawiono na parkingu strzeżonym. O powyższym fakcie strona została powiadomiona. Z uwagi na to, że pojazd nie został odebrany z parkingu strzeżonego, organ wystąpił do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku tego pojazdu na rzecz Powiatu Olsztyńskiego. Kolegium podkreśliło, że najpierw postanowieniem Sądu Rejonowego w Olsztynie z 31 marca 2017 r. sygn. akt [...] stwierdzono przepadek pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Powiatu Olsztyńskiego, przy czym wskutek wniesienia apelacji postanowienie to uchylone zostało postanowieniem Sądu Okręgowego w Olsztynie IX Wydział Cywilny z 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt [...], a wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu oddalony. Z akt sprawy wynika także, że następnie postanowieniem z 22 stycznia 2020 r. sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w Olsztynie X Wydział Cywilny orzekł o przepadku pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Powiatu Olsztyńskiego. Postanowienie to stało się prawomocne w dniu 26 lutego 2020 r.
Kolegium podkreśliło, że przepisy nakładają na organ administracji publicznej obowiązek wydania decyzji o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. Kolegium przyjęło, że w sprawie zaistniały przesłanki, określone w art. 130 a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym, do obciążenia skarżącego kosztami wynikającymi z usunięcia z drogi, przechowywania oszacowania i sprzedaży pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...], zgodnie z przedstawionym przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu rozpatrywanej decyzji sposobem wyliczenia tych kwot, które nastąpiło zgodnie ze stosownymi uchwałami Rady Powiatu w Olsztynie. W toku czynności wyjaśniających ustalono, że właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu był K.G. Powyższe wynika jednoznacznie z informacji uzyskanej przez organ z Ministerstwa Cyfryzacji - Centralnego Ośrodka Informatyki w zakresie danych zawartych w bazie CEPiK odnośnie pojazdu F. nr rej. [...]. Z informacji Urzędu Miasta B. wynikało zaś, że K.G. nie zawiadamiał tamtejszego organu o zbyciu wskazanego wyżej pojazdu. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji słusznie zauważył, że twierdzenia K.G. o sprzedaży pojazdu nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy. K.G. nie przedstawił organowi żadnej umowy sprzedaży pojazdu, nie wskazał daty sprzedaży oraz danych kupującego. Wskazani przez K.G. świadkowie nie złożyli wyjaśnień w sprawie. Natomiast pismo zakładu ubezpieczeń, że umowa polisy OC na pojazd opłacona przez K.G. wygasła 17 maja 2015r. nie stanowi dowodu że K.G. nie był już właścicielem pojazdu po tym dniu. Powyższe wskazywało jedynie, że właściciel pojazdu nie przedłużył umowy ubezpieczenia komunikacyjnego na ten pojazd w tym zakładzie ubezpieczeń.
Kolegium podkreśliło, że celem regulacji zawartej w art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym jest ochrona dobra o istotnym publicznie znaczeniu - bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz życia i zdrowia jego uczestników. Istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym; jest ono wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem zadanie to jest wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym, oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków. Co do zasady, należne wynagrodzenie i zwrot kosztów obciąża właściciela pojazdu, jednakże w sytuacji, gdy właściciel nie odbierze pojazdu i nie uiści tych należności, nie można pozbawić jednostki wykonującej zlecone jej zadanie publiczne należnego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów.
Od powyższej decyzji pismem z 31 grudnia 2024 r. skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając kolegium:
- naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym poprzez nieobjęcie postępowaniem administracyjnym J.O. i A. Z. i nieuznanie ww. osób za strony postępowania, zaniechanie wszczęcia wobec ww. osób postępowania w zakresie analogicznym do postępowania wszczętego przeciwko K.G., podczas, gdy osoby te powinny odpowiadać solidarnie z właścicielem pojazdu do pokrycia kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h ustawy o ruchu drogowym,
- naruszenie art. 130a ust. 10i ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące niewskazaniem użytkowników pojazdu z dnia wydania dyspozycji jego usunięcia jako zobowiązanych solidarnie ze skarżącym do pokrycia kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h ustawy,
- naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na pominięciu zgłoszonych przez Stronę wniosków dowodowych, niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również wadliwym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz dokonaniu jego dowolnej oceny w szczególności:
- pominięciu wniosków dowodowych zawartych w piśmie K.G. z dnia 17 czerwca 2024 r. oraz w piśmie jego pełnomocnika z dnia 28 sierpnia 2028 r., tj. wniosków o przesłuchanie w charakterze świadków E. G., K. G. oraz W.G. a także wniosku o przesłuchania K.G. w charakterze strony (na okoliczności wskazane w ww. pismach),
- uznanie, że K.G. został wezwany na przesłuchanie celem ustalenia okoliczności zawarcia umowy sprzedaży, podczas, gdy organ nie ponowił wezwania K.G. na przesłuchanie pomimo wniosków w tym zakresie zawartych w piśmie K.G. z dnia 17 czerwca 2024 r. oraz w piśmie jego pełnomocnika z dnia 28 sierpnia 2028 r. (organ uczynił to raz - pismem z 16 października 2023 r. i prośby tej nie ponowił po wydaniu ostatniej decyzji SKO w Olsztynie, tj. decyzji z dnia 28 maja 2024 r.),
- zaniechanie ponownego zwrócenie się do T.S. i A. Z. o złożenie wyjaśnień w sprawie i przyjęcie, że "organ nie ma możliwości przymuszenia świadków i stron do złożenia zeznań lub wyjaśnień", podczas, gdy organ mógł ponowić wezwanie pod rygorem zastosowania grzywny, zgodnie z treścią art. 88 § 1 k.p.a. (organ wystosował pojedyncze pismo z dnia czerwca 2024 r.) a zeznania ww. osób mogły przyczynić się w istotny sposób do wyjaśnienia sprawy,
- pominięcie faktu, że w dniu 18 czerwca 2018 r., gdy Komendant Miejski Policji w Olsztynie wydał dyspozycję usunięcia pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], pojazdem faktycznie dysponowali dwaj - nieznani skarżącemu -mężczyźni A. Z. (kierowca pojazdu) i J.O., przy jednoczesnym zaniechaniu ustalenia kim były ww. osoby, ich przesłuchania lub zażądania od nich wyjaśnień w sprawie, w szczególności w zakresie tego, czy byli właścicielami pojazdu, którym się poruszali (ew. jaki mieli tytuł prawny do poruszania się pojazdem), czy znali K. G.,
- pominięcie faktu, że skarżący nie poszukiwał samochodu, nie zgłosił jego kradzieży, nie opłacał za niego ubezpieczenia i nigdy nie otrzymał kary z Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC, zaś o miejscu w jakim znajduje się pojazd dowiedział się w dniu 3 września 2018 r.(data odbioru powiadomienia o usunięciu pojazdu), co potwierdza wersję skarżącego o zbyciu pojazdu w 2015 r.)
- pominięcie faktu, iż z informacji Komisariatu Policji w Olsztynku z 1 października 2016 r. wynika, że Polisa OC dotycząca przedmiotowego pojazdu została zawarta dnia 15 maja 2015 r. przez P. S.A. na okres od 18 maja 2015 r. do 17 maja 2016 r. z T.S. zamieszkałym w E.,
- pominięcie dokumentów - zaświadczenia o przebiegu ubezpieczenia w ubezpieczeniach komunikacyjnych z dnia 19 marca 2024 r. wystawionego przez P. S.A. oraz wydruku korespondencji z poczty elektronicznej K.G. z P. S.A. potwierdzających datę wygaśnięcia ubezpieczenia samochodu osobowego marki F. objętego przedmiotowym postępowaniem (ubezpieczenie wygasło w dniu 17 maja 2015 r., na ponad rok przed usunięciem pojazdu z drogi, bowiem usunięcie pojazdu z drogi nastąpiło 18 czerwca 2016 r.)
- przyjęcie, że K.G. był właścicielem pojazdu F. o numerze rej. [...] na tej tylko podstawie, że K.G. nie zawiadomił właściwych organów o zbyciu pojazdu,
- naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz respektowanie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
- naruszenie art. 50 § 1 i art. 52 k.p.a., art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wezwanie skarżącego do organu na przesłuchanie w celu złożenia zeznań, podczas, gdy organ winien zwrócić się do właściwego terenowego organu administracji rządowej lub organu samorządu terytorialnego o wezwanie skarżącego na przesłuchanie w miejscu jego zamieszkania, a ostatecznie zaniechanie przesłuchania oskarżonego a tym samym zaniechanie wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy,
- naruszenie art. 130a ust. 10h w związku z art. 130a ust. 10 i 10a ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 35 § 1 i art. 12 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące obciążeniem skarżącego nadmiernymi i nieuzasadnionymi kosztami, wynikającymi z zaniechania dokonania stosownych czynności przez organ administracyjny oraz opieszałości organu w działaniu.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W motywach skargi podkreślono, że Skarżący w przedmiotowej sprawie konsekwentnie twierdzi, że auto zbył w 2015 r. Nielogiczne i sprzeczne z doświadczeniem życiowym jest twierdzenie, że K.G. był właścicielem pojazdu. Gdyby rzeczywiście nim był, to w sytuacji gdy pojazd prowadzony przez obcych dla skarżącego mężczyzn został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu, skarżący poszukiwałby auta, zgłosił jego kradzież. Tymczasem, jak wynika z ustaleń organów pierwszej i drugiej instancji skarżący dowiedział się o usunięciu pojazdu i jego umieszczeniu na parkingu dopiero 3 września 2018 r. - niemal 2 lata po zdarzeniu. Zaznaczono, że skarżący od momentu zbycia pojazdu nie opłacał ubezpieczenia i nigdy nie otrzymał kary z Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC. Powyższe zdaniem skarżącego prowadzi do konkluzji, iż ubezpieczenie pojazdu było opłacane przez nowego właściciela. Co więcej powyższe potwierdza informacja z Komisariatu Policji w Olsztynku z 1 października 2016 r., z której wynika, że polisa OC dotycząca przedmiotowego pojazdu została zawarta dnia 15 maja 2015 r. przez P. S.A. na okres od 18 maja 2015 r. do 17 maja 2016 r. z T.S. zamieszkałym w E. Wobec powyższego należało ustalić, czy T.S. był właścicielem pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...], kiedy i od kogo nabył powyższy pojazd i ewentualnie kiedy oraz komu sprzedał ten pojazd. Powyższy okres Polisy OC zawartej przez T.S. koresponduje z datą z pisma z P. S.A. przedłożonego przez skarżącego, zgodnie, z którym ubezpieczenie zawarte przez skarżącego wygasło dnia 17 maja 2015 r.
Skarżący podkreślił, że organ pierwszej instancji nie ustalił w prawidłowy sposób właściciela przedmiotowego pojazdu w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Organ mimo wezwania, T.S. oraz A. Z. do złożenia wyjaśnień nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W opinii skarżącego, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu pierwszej instancji, iż nie ma on możliwości przymuszania świadków i stron do złożenia zeznań lub wyjaśnień. Organ ma możliwość zastosowania grzywny w trybie art. 88 k.p.a. Wobec wymienionych osób należało wszcząć postępowanie administracyjne, w przypadku natomiast, gdyby T.S. oraz A. Z. nie podejmowali korespondencji a wszczęcie postępowania okazałoby się nieskuteczne to organ pierwszej instancji winien na podstawie art. 34 k.p.a. ustanowić dla nich kuratora.
Skarżący podkreślił, że organ pierwszej instancji pominął jego pisma z 17 czerwca 2024 r. oraz z dnia 28 sierpnia 2024 r. i nie przesłuchał świadków, tj. E. G., K. G. oraz W.G. na okoliczność zbycia przez skarżącego w 2015 r. pojazdu F. o numerze rejestracyjnym [...].
W dalszej części uzasadnienia skarżący wywiódł, że SKO w Olsztynie w żaden sposób nie odniosło się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, a mianowicie naruszenia art. 130a ust. 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów. W przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne wszczęto jedynie wobec skarżącego. Pominięto w postępowaniu faktycznych użytkowników pojazdu (T.S. oraz A. Z.). Skarżący wskazał, że art. 130a ust. 10i ustawy Prawo o ruchu drogowym nakazuje pociągnięcie do współodpowiedzialności za koszty zabezpieczenia i usunięcia pojazdu z drogi tej osoby, w której władaniu faktycznie znajdował się pojazd w momencie gdy wystąpiło zdarzenie, wskutek którego nastąpiło jego usunięcie, a zatem taką osobą jest kierowca pojazdu, ponieważ on faktycznie władał pojazdem, decydując o jego sposobie używania w danym momencie. Art. 130a ust. 10i ustawy, w żaden sposób nie wskazuje, że sposób władania powinien być w jakiś sposób sformalizowany tak, aby odpowiadać jednej z form własności znanej z Kodeksu cywilnego. Chodzi tu o osobę, która kierowała pojazdem nie będąc jego właścicielem. Użytkownikami pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia byli A. Z. i J.O., w związku z powyższym w przypadku zobowiązania K.G. do wniesienia opłaty, powinni oni być zobowiązani solidarnie.
Skarżący wskazał również, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 130a ust. 10h związku z art. 130a ust. 10 i 10a ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 35 § 1 i art. 12 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące obciążeniem skarżącego nieuzasadnionymi kosztami, wynikającymi z zaniechania dokonania stosownych czynności przez organ administracyjny. Prawidłowa interpretacja art. 130a ust. 10h p.r.d. powinna prowadzić do wniosku, że do kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, obciążających właściciela tego pojazdu nie można zaliczyć takich kosztów, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organ administracji. Skarżący wskazał, że nie można przyjąć, że skoro przepisy ustawy nie określają terminu do złożenia przez starostę wniosku do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu, to wniosek ten może być złożony w każdym czasie. Podejście takie prowadziłoby do sytuacji, w której ujemne konsekwencje zaniechań organów będzie ponosił właściciel pojazdu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że wszelkie koszty związane między innymi z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do momentu zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia. Intencją wskazanego przepisu było to, aby wymienione koszty ponosiła osoba, której niewłaściwie i niezgodne z prawem zachowanie, koszty te spowodowało. Nie ulega jednak wątpliwości, że właściciela pojazdu winny obciążać tylko koszty uzasadnione, a więc takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są wynikiem zaniechania czy bezczynności organu administracji. Kwestia ta ma istotne znaczenie w przypadku powstania kosztów przechowywania pojazdu usuniętego z drogi na parking strzeżony. Przepis art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010 r., przewiduje bowiem, ze starosta występuje do sądu cywilnego z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu jeżeli właściciel - prawidłowo powiadomiony - nie odebrał pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia przy czym z wnioskiem takim może wystąpić nie wcześniej niż z upływem 30 dni od dnia powiadomienia. Starosta występuje zatem z wnioskiem do sądu cywilnego, winien z takim wnioskiem wystąpić bez zbędnej zwłoki. Właściciel pojazdu winien ponosić koszty przechowywania, ale tylko uzasadnione, a więc takie, które są normalnym następstwem swojego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są spowodowane zaniechaniem organu. W niniejszej sprawie usunięcie pojazdu miało miejsce 18 czerwca 2016 r. Skarżący obciążony został opłatami od momentu, w którym powiadomiono go o usunięciu pojazdu, tj. od 3 września 2018 r. (opłaty naliczane od 4 września 2018 r.). Orzeczenie o przepadku prawomocne stało się dopiero 26 lutego 2020 r., co oznacza, iż skarżącego obciążono opłatą za przechowywanie pojazdy na parkingu przez okres niemal 1,5 roku (540 dni).
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazało, że motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia zostały w sposób wyczerpujący omówione w uzasadnieniu decyzji i Kolegium w dalszym ciągu podtrzymuje swoje stanowisko w tej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 poz.1267) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2025 poz. 935 dalej jako-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie utrzymująca w mocy decyzję Starosty Olsztyńskiego w sprawie nałożenia obowiązku zapłaty kwoty w wysokości 15.508 zł brutto tytułem obciążenia kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...].
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) (dalej p.r.d.) oraz przepisy prawa miejscowego dotyczące stawek opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich parkowanie, które szczegółowo wskazał i omówił organ I instancji.
Jak stanowi powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
W orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja, wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie (por. wyrok NSA z 25 maja 2017 r., I OSK 2142/15; z 20 kwietnia 2018 r., I OSK 2470/17). Zastrzec należy przy tym, że w myśl art. 130a ust. 10i p.r.d. jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Przepis ten nakazuje pociągnąć do współodpowiedzialności za koszty spowodowane koniecznością usunięcia pojazdu z drogi powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, osobę, w której władaniu znajdował się faktycznie pojazd w czasie wystąpienia zdarzenia uzasadniającego usunięcie pojazdu. Chodzi tu o osobę, która kierowała pojazdem, nie będąc jego właścicielem. Wystarczające jest ustalenie, że osoba ta władała pojazdem i nie jest jego właścicielem.
W orzecznictwie wskazuje się, że solidarna odpowiedzialność osób, w których władaniu pojazd pozostawał w chwili usunięcia na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, ma charakter akcesoryjny i następczy, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec właściciela pojazdu. Oznacza to, że organ nie ma prawa na dowolny wybór podmiotu, w stosunku do którego dochodzić będzie należności z tytułu opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu. To właściciel pojazdu jest tą osobą, na którą został nałożony obowiązek związany z ponoszeniem kosztów w związku z usunięciem pojazdu z drogi, a dopiero w ust. 10i art. 130a p.r.d. pojawia się solidarna odpowiedzialność władającego pojazdem w chwili zatrzymania. Odpowiedzialność ta - z uwagi na to, że ma charakter akcesoryjny i następczy - powoduje, że nie może powstać bez uprzedniego powstania odpowiedzialności właściciela pojazdu. Inaczej rzecz ujmując, osoba władająca pojazdem na podstawie innego tytułu prawnego niż własność może ponosić solidarną odpowiedzialność wraz z właścicielem pojazdu za koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi, natomiast samodzielnie nie ponosi takiej odpowiedzialności. W konsekwencji brak odpowiedzialności właściciela za dany okres skutkowałaby brakiem odpowiedzialności za ten okres również władającego (por. wyroki NSA z 10 lipca 2020 r., I OSK 2672/19; z 16 listopada 2021 r., II GSK 1990/21). W pierwszej kolejności obowiązek finansowania kosztów zabezpieczenia i usunięcia pojazdu spoczywa na jego właścicielu, jednak ustawodawca przewidział w tym zakresie również odpowiedzialność solidarną osoby, we władaniu której pojazd znajdował się w chwili usunięcia. Rozwiązanie takie ma służyć temu, by w sytuacji gdy właściciela nie można ustalić lub nie można było uzyskać od niego środków na pokrycie kosztów zabezpieczenia i usunięcia pojazdu - koszty te pokryła osoba, która faktycznie przyczyniła się do tego, że zaistniała konieczność usunięcia pojazdu, a co za tym idzie wygenerowała koszty z tym związane (por. wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., I OSK 1290/20). Art. 130a ust. 10i p.r.d. w żaden sposób nie wskazuje przy tym, że sposób władania powinien być w jakiś sposób sformalizowany tak, aby odpowiadać jednej z form własności znanej z Kodeksu cywilnego. Chodzi tu o osobę, która kierowała pojazdem, nie będąc jego właścicielem (por. wyrok NSA z 16 listopada 2021 r., II GSK 1990/21; wyrok WSA w Szczecinie z 25 października 2018 r., II SA/Sz 724/18).
Bezspornie z akt sprawy wynika, że pojazd, stanowiący przedmiot postępowania został usunięty z drogi gdyż był kierowany przez osobę znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu oraz nieposiadającą przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu. Bezsporne jest także, że postanowieniem z 22 stycznia 2020 r. sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w Olsztynie X Wydział Cywilny orzekł o przepadku pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Powiatu Olsztyńskiego, a postanowienie to stało się prawomocne w dniu 26 lutego 2020 r. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast w pierwszej kolejności do kwestii ustalenia czy skarżący był w momencie usunięcia pojazdu jego właścicielem, a w dalszej kolejności do oceny czy zaistniały podstawy do zastosowania art. 130a ust. 10i u.p.r. Przepis ten wskazuje, bowiem, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.
Odnosząc się do pierwszej ze spornych okoliczności wskazać należy, że organy w toku postępowania ustaliły, że skarżący był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Mimo przeciwnych twierdzeń skarżącego, organy fakt ten ustaliły w oparciu o dowody z dokumentów urzędowych. Informacje uzyskane z Ministerstwa Cyfryzacji - Centralnego Ośrodka Informatyki, wykazały, że według bazy CEPiK właścicielem pojazdu F. nr rej. [...] dnia 18 czerwca 2016 roku był K.G.. Zgodnie z brzmieniem art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe posiadają wzmocnioną moc dowodową i stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Kolegium słusznie przy tym zwróciło uwagę, że z informacji pozyskanych z Urzędu Miasta B. wynika, że K.G. nie zawiadamiał tamtejszego organu o zbyciu wskazanego pojazdu. Twierdzenia K.G. o sprzedaży pojazdu nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy. Skarżący nie wykazał zaś że zbył pojazd, nie przedstawił żadnej umowy sprzedaży pojazdu, nie wskazał daty sprzedaży oraz danych kupującego. Skarżący wykazał natomiast, że opłacona przez niego umowa na pojazd wygasła dnia 17 maja 2015r. i nie zawarł on nowej umowy ubezpieczenia. To nie stanowi zaś dowodu zbycia pojazdu. Nadto dostrzec wypada, że koszty obciążają właściciela pojazdu, a nie jego ubezpieczającego. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący jest obowiązany do ponoszenia kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d.
Kwestią odrębną jest natomiast ziszczenie się w sprawie przesłanek przewidzianych w art. 130 ust. 10i p.r.d. Z pisma zastępcy Komendanta Komisariatu Policji w Olsztynku z 1 października 2026 r. (k. 8 akt administracyjnych) wynika, że użytkownikami pojazdu byli J.S. i A. Z. W piśmie Dyrektora Powiatowej Służby Drogowej w Olsztynie z 2 października 2018 r. wprost wskazano zaś J.O. jako użytkownika pojazdu w dniu zdarzenia które doprowadziło do zatrzymania pojazdu przez Policję (k. 49 akt administracyjnych). W piśmie z 14 listopada 2028r. Dyrektor Powiatowej służby drogowej wprost wskazał, że "zgodnie z pismem KP Olsztynek z 1 października 2026 r. ustalono, że kierującym ww. pojazdu był Pan J.S., tymczasem jako użytkowników pojazdu wskazano J.S. i A. Z." (k. 56 akt administracyjnych).
W tych okolicznościach sprawy, w ocenie Sądu, organ winien rozważyć zastosowanie w sprawie przepisu art. 130a ust. 10i p.r.d. W przedmiotowej sprawie organy miały wiedzę, opartą o materiał aktowy sprawy, że pojazd w chwili usunięcia znajdował się we władaniu osoby innej niż skarżący (tj. kierowcy pojazdu). Kwestia ta nie została przez organy w sposób należyty wyjaśniona w kontekście zastosowania jasnej dyspozycji normy wynikającej z art. 130a ust. 10i p.r.d. Jak wskazał NSA w wyroku z 16 listopada 2021 r. II GSK 1990/21 przepis art. 130a ust. 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym nakazuje pociągnięcie do współodpowiedzialności za koszty zabezpieczenia i usunięcia pojazdu z drogi tej osoby, w której władaniu faktycznie znajdował się pojazd w momencie, gdy wystąpiło zdarzenie, wskutek którego nastąpiło jego usunięcie, a zatem taka osobą jest kierowca pojazdu, ponieważ on faktycznie władał pojazdem, decydując o jego sposobie używania w danym momencie. Przepis ten w żaden sposób nie wskazuje, że sposób władania powinien być w jakiś sposób sformalizowany tak, aby odpowiadać jednej z form własności znanej z Kodeksu cywilnego. Chodzi tu o osobę, która kierowała pojazdem, nie będąc jego właścicielem. Przepis ten nie nakazuje dochodzić tytułu prawnego, jakim legitymował się kierujący pojazdem, wystarczające jest stwierdzenie, że sprawca władał pojazdem i nie jest jego właścicielem. Zaznaczyć należy również, że choć faktycznie przepis art. 130a ust. 10i ustawy posługuje się pojęciem "we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego", nie oznacza to, że organy muszą w sposób bezwzględny wskazywać, jakim tytułem prawnym legitymuje się osoba, władająca pojazdem w chwili usunięcia go z drogi. Przyjmuje się ponadto, że przedmiotowe koszty zobowiązana jest pokryć także osoba, która kierowała pojazdem bez zezwolenia właściciela, bowiem brak jest racjonalnego uzasadnienia, by obowiązek taki ciążył na osobie, która kierowała pojazdem za zgodą właściciela, a nie obciążał kierowcy, który takiej zgody nie uzyskał. Inna interpretacja wypaczałaby sens wprowadzonych rozwiązań ustawowych, ograniczając efektywność zabezpieczenia finansowego ze strony osób, które doprowadziły do powstania kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem i oszacowaniem (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1166/20, z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1290/20, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 565/18, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 724/18; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Mając na względzie powyższe organy winny ocenić materiał dowodowy sprawy pod kątem stosowania 130a ust. 10i, bowiem, nie ulega wątpliwości że pojazd w chwili usunięcia znajdował się we władaniu innej osoby (kierowcy pojazdu) niż skarżący. Zaistniałe zatem zdarzenia wypisuje się w hipotezę normy wynikającej z art. 130a ust. 10i p.r.d., która winna zostać w sprawie zastosowana.
Skarżący sformułował w skardze również zarzut naruszenie art. 130a ust. 10h związku z art. 130a ust. 10 i 10a ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 35 § 1 i art. 12 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące obciążeniem skarżącego nadmiernymi i nieuzasadnionymi kosztami, wynikającymi z zaniechania dokonania stosownych czynności przez organ administracyjny oraz opieszałości organu w działaniu. Skarżący wskazał, starosta winien wystąpić do sądu cywilnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia przy czym z wnioskiem takim może wystąpić nie wcześniej niż z upływem 30 dni od dnia powiadomienia. Jednocześnie wskazał on starosta winien wystąpić z takim wnioskiem wystąpić bez zbędnej zwłoki. Jak wywiódł skarżący orzeczenie o przepadku prawomocne stało się dopiero 26 lutego 2020 r., co oznacza, iż skarżącego obciążono opłatą za przechowywanie pojazdy na parkingu przez okres niemal 1,5 roku (540 dni).
W kontekście powyższego wskazać należy, ze starosta pierwotny wniosek o przepadek pojazdu sformułował w piśmie z 21 grudnia 2016 r. (k. 19 akt administracyjnych). Nie okazał się on jednak skuteczny. Najpierw postanowieniem Sądu Rejonowego w Olsztynie z 31 marca 2017 r. sygn. akt [...] stwierdzono przepadek pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Powiatu Olsztyńskiego, przy czym wskutek wniesienia apelacji postanowienie to uchylone zostało postanowieniem Sądu Okręgowego w Olsztynie IX Wydział Cywilny z 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt [...], a wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu oddalony. Z akt sprawy wynika także, że następnie postanowieniem z 22 stycznia 2020 r. sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w Olsztynie X Wydział Cywilny orzekł o przepadku pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Powiatu Olsztyńskiego. Postanowienie to stało się prawomocne w dniu 26 lutego 2020 r. Organ podjął zatem działania zmierzające do uzyskania rozstrzygnięcia o przepadku pojazdu bez zbędnej zwłoki. Fakt, że postanowienie sądu o przepadku stało się prawomocne z dniem 26 lutego 2023 r. był konsekwencją, nie zaniechań organu, ale uwarunkowań postepowania przed sądem powszechnym.
Tylko na marginesie dodać należy, że sformułowane w treści skargi wnioski dowodowe w zakresie przesłuchania strony i świadków nie mogły być uwzględnione wobec jasnej treści art. 106 §3 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podobnie nie zaistniały przesłanki przeprowadzenia dowodu polegającego na wystąpieniu do ubezpieczyciela o informację czy skarżący w latach 2015-2016 zawarł polisę OC na pojazd F. o numerze rejestracyjnym [...], czy zawiadomił ubezpieczyciela o zbyciu pojazdu, kto ww. samochód ubezpieczył w latach 2015-2016 oraz przesłanie dokumentów, w oparciu o które dokonywano ubezpieczenia auta.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (punkt pierwszy wyroku).
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i wiążą organy w świetle art. 153 p.p.s.a.
Wobec uwzględnienia skargi w punkcie drugim wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania obejmujących: wpis sądowy od skargi w kwocie 466 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3600 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). Orzeczenie nie obejmuje zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł., bowiem skarżący nie wykazał jej poniesienia.