II SA/Ol 849/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Olsztynie uchylił decyzję SKO w części dotyczącej daty końcowej świadczenia pielęgnacyjnego dla obywatelki Ukrainy, przyznając je do 29 lutego 2024 r. zamiast do 24 sierpnia 2023 r.
Sprawa dotyczyła świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego obywatelce Ukrainy na opiekę nad niepełnosprawną córką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało świadczenie do 24 sierpnia 2023 r., powołując się na pierwotny okres legalnego pobytu w Polsce. Sąd uchylił tę część decyzji, wskazując na zmianę przepisów przedłużającą legalny pobyt do 4 marca 2024 r. oraz okres niepełnosprawności córki do 29 lutego 2024 r., co skutkowało przyznaniem świadczenia do tej daty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę L. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie, która przyznała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką D. K. na okres od 27 lutego 2023 r. do 24 sierpnia 2023 r. Skarżąca domagała się przyznania świadczenia do 29 lutego 2024 r., powołując się na przedłużenie legalnego pobytu w Polsce oraz ważność orzeczenia o niepełnosprawności córki. Sąd stwierdził, że Kolegium błędnie zastosowało przepisy dotyczące legalnego pobytu obywateli Ukrainy. Pierwotnie okres legalnego pobytu wynosił 18 miesięcy od 24 lutego 2022 r. (do 24 sierpnia 2023 r.), jednak ustawa została zmieniona w kwietniu 2023 r., przedłużając ten okres do 4 marca 2024 r. Ponadto, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności córki było ważne do 29 lutego 2024 r. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty końcowej świadczenia, przyznając je do 29 lutego 2024 r. Sąd podkreślił również, że organ I instancji nie był uprawniony do zmiany decyzji Kolegium na podstawie art. 155 KPA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane do dnia ważności orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeśli legalny pobyt skarżącej został przedłużony na mocy znowelizowanego przepisu.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że Kolegium błędnie zastosowało pierwotny 18-miesięczny okres legalnego pobytu obywatela Ukrainy, nie uwzględniając nowelizacji ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r., która przedłużyła ten okres do 4 marca 2024 r. W połączeniu z ważnością orzeczenia o niepełnosprawności córki do 29 lutego 2024 r., świadczenie powinno być przyznane do tej daty.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1 pkt 1 i ust. 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Warunkiem przyznania świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki do 25 roku życia. Trybunał Konstytucyjny orzekł niezgodność tego przepisu z Konstytucją w zakresie różnicowania prawa do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności po 25. roku życia.
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Legalny pobyt obywatela Ukrainy na terytorium RP, który przybył legalnie od 24.02.2022 r. i deklaruje zamiar pozostania, jest uznawany do dnia 4 marca 2024 r. (po nowelizacji z 14.04.2023 r.). Wcześniej obowiązywał okres 18 miesięcy od 24.02.2022 r. (do 24.08.2023 r.).
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu, rodzinie zastępczej lub osobie zobowiązanej alimentacyjnie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub o niepełnosprawności ze wskazaniami wymagającymi stałej lub długotrwałej opieki.
Pomocnicze
K.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona przez organ, który ją wydał, za zgodą strony i gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub stwierdza jej nieważność w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na wniosek strony, jeśli pozostałe strony nie zażądają rozprawy.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza zwrot kosztów postępowania od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza zwrot kosztów postępowania w wysokości określonej w przepisach o opłatach za czynności adwokackie.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c)
Określa wysokość wynagrodzenia adwokata w zależności od rodzaju sprawy i wartości przedmiotu sporu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie przez organ odwoławczy przepisów dotyczących przedłużenia legalnego pobytu obywateli Ukrainy w Polsce po nowelizacji ustawy. Niewłaściwe ustalenie daty końcowej świadczenia pielęgnacyjnego, która powinna być zbieżna z datą ważności orzeczenia o niepełnosprawności córki.
Godne uwagi sformułowania
Okres 18 miesięcy upływa w dniu 24 sierpnia 2023 r. Jeżeli ten termin zostanie wydłużony, uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego na kolejny okres będzie wymagało złożenia przez stronę wniosku o przyznanie świadczenia. Umknęło jednak uwadze Kolegium, że art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy został zmieniony przez art. 12 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. (...) W dacie wydania przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji z dnia 12 lipca 2023 r. obowiązywał zatem przepis art. 2 ust. 1 przedmiotowej ustawy, zgodnie z którym (...) jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 4 marca 2024 r.
Skład orzekający
Katarzyna Matczak
przewodniczący sprawozdawca
Tadeusz Lipiński
sędzia
Grzegorz Klimek
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych dla obywateli Ukrainy w kontekście przedłużenia legalnego pobytu i ważności orzeczeń o niepełnosprawności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obywatela Ukrainy i jego dziecka, z uwzględnieniem daty powstania niepełnosprawności oraz daty nowelizacji przepisów o legalnym pobycie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla obywateli Ukrainy w Polsce – prawa do świadczeń rodzinnych w kontekście zmieniających się przepisów dotyczących legalnego pobytu. Pokazuje, jak istotne jest śledzenie nowelizacji prawa.
“Świadczenie pielęgnacyjne dla obywatelki Ukrainy: Sąd koryguje datę przyznania świadczenia po zmianie przepisów o legalnym pobycie.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 849/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Grzegorz Klimek
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 103
art. 2 ust. 1, art. 26 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty końcowej przyznanego skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, tj. "do 24 sierpnia 2023 r."; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz L. T. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z 17 kwietnia 2023 r., wydaną z upoważnienia Prezydenta [...] przez zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej jako: "organ I instancji"), na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 1b, art. 32 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych odmówiono przyznania L. T. (dalej jako: "strona" lub "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad córką D. K. Organ I instancji wyjaśnił, że nie zostało spełnione kryterium, o którym mowa w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż niepełnosprawność w stopniu znacznym D. K. nie powstała w wieku wskazanym w tym przepisie. Strona spełnia natomiast przesłanki, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła zainteresowana strona. Zarzuciła organowi naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy oświadczeniach rodzinnych, poprzez brak uwzględnienia skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wniosła o uwzględnienie odwołania i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie ("Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 12 lipca 2023 r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło co do istoty w ten sposób, że przyznało stronie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką D. K. na okres od 27 lutego 2023 r. do 24 sierpnia 2023 r.
W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki umożliwiające przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia.
Podniesiono, że z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej lub długotrwałej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Tym samym związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że taki związek w przypadku L. T. zaistniał. Opieka nad córką uniemożliwia bowiem stronie podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Wskazano, że stosownie do art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.), dalej jako: "ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy" - obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Świadczeniem rodzinnym, o którym mowa w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych to m.in. świadczenie pielęgnacyjne.
Wskazano również, że zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy - jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1. przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny w okresie 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. Okres 18 miesięcy upływa w dniu 24 sierpnia 2023 r. Jeżeli ten termin zostanie wydłużony, uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego na kolejny okres będzie wymagało złożenia przez stronę wniosku o przyznanie świadczenia.
Odnosząc się do zasadności przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego od 27 lutego 2023 r. do 24 sierpnia 2023 r. wyjaśniono również, że D. K. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 20 lutego 2023 r. na okres do 29 lutego 2024 r. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony 15 marca 2023 r. Z zamieszczonych w aktach sprawy: umowy zlecenia, zaświadczeniu o okresie pracy i wniosku o rozwiązanie umowy zlecenia wynika, że L. T. pracowała w Fundacji [...] na podstawie umowy zlecenia w okresie od 14 listopada 2022 r. do 26 lutego 2023 r.
W tym stanie rzeczy, wobec spełnienia przez skarżącą pozytywnych przesłanek warunkujących przyznanie przedmiotowego świadczenia oraz braku wystąpienia przesłanek negatywnych, potwierdzonych poprzez złożenie oświadczenia na piśmie wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia, Kolegium rozstrzygnęło o przyznaniu stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką D. K. na okres od 27 lutego 2023 r. do 24 sierpnia 2023 r.
Pismem z 28 lipca 2023 r. skargę na decyzję Kolegium wywiodła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie w zakresie określenia daty końcowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 29 lutego 2024 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprzyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia ważności orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, pomimo, że legalny pobyt skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej został przedłużony z mocy prawa do dnia 4 marca 2024 r. na mocy znowelizowanego art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Zawnioskowano o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Zawnioskowano o skierowanie sprawy do rozpoznanie w trybie uproszczonym. Dodatkowo wskazano, że organ I instancji decyzją z 10 sierpnia 2023 r., powołując się na art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowił min. zmienić decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego znak: [...] z 12 lipca 2023 r. w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego w ten sposób, że przyznać:
- świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na D. K. w kwocie 2 458,00 zł miesięcznie na okres od 2023-02-27 do 2023-12-31;
- świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na D. K. od 2024-01-01 do 2024-02-29 w miesięcznej kwocie ustalonej na 2024 rok w drodze obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji
w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r., poz. 1634 - zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako: "p.p.s.a.") uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy
(art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł
do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie wyjaśnić pozostaje, że skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna
z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Organ w odpowiedzi na skargę zawnioskował o rozpoznanie wniesionej skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zaś skarżąca także we wniesionej skardze zawnioskowała o taki tryb rozpoznania jej sprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 12 lipca 2023 r., którym to rozstrzygnięciem uchylono decyzję organu I instancji i orzeczono o przyznaniu stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką D. K. na okres od 27 lutego 2023 r. do 24 sierpnia 2023 r.
Wyjaśnić pozostaje, że jak wynika z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390; dalej jako: "u.ś.r."), warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443; OTK-A 2014/9/104) orzekł jednak, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Przypomnieć należy zatem, że w związku z tym ugruntowane pozostaje stanowisko, że wystąpienie niepełnosprawności po 25 roku życia nie może być przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera natomiast definicji sprawowania opieki. Jednak z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu, musi ona być stała i długoterminowa (por. wyrok WSA w Olsztynie z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 211/20, dostępny w CBOSA).
W ocenie Sądu konieczność sprawowania stałej i długoterminowej opieki przez skarżącą nad jej córką oraz z tego powodu brak możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, nie budzą żadnych wątpliwości. Ustalenia Kolegium w tym zakresie są jak najbardziej prawidłowe.
Dalej podnieść należy, że zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy - obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Świadczeniem rodzinnym, o którym mowa w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jest m.in. świadczenie pielęgnacyjne.
W uzasadnieniu kwestionowanej decyzji Kolegium podniosło, że zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1 przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny w okresie 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. Okres 18 miesięcy upływa w dniu 24 sierpnia 2023 r. Jeżeli ten termin zostanie wydłużony, uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego na kolejny okres będzie wymagało złożenia przez stronę wniosku o przyznanie świadczenia.
Kolegium zaznaczyło, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony 15 marca 2023 r. Ze zgromadzonych zaś w sprawie dokumentów, tj. umowy zlecenia, zaświadczenia o okresie pracy i wniosku o rozwiązanie umowy zlecenia wynika, że skarżąca (obywatelka Ukrainy) pracowała w Fundacji [...] na podstawie umowy zlecenia w okresie od 14 listopada 2022 r. do 26 lutego 2023 r. Wnioskowane świadczenie jest zatem w ocenie Kolegium należne od 27 lutego 2023 r. Natomiast przyznano je do 24 sierpnia 2023 r., ponieważ okres 18 miesięcy wskazany w przepisie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy upłynął właśnie 24 sierpnia 2023 r.
Umknęło jednak uwadze Kolegium, że art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy został zmieniony przez art. 12 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. (Dz. U. 2023. Poz. 1088) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 27 czerwca 2023 r. W dacie wydania przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji z dnia 12 lipca 2023 r. obowiązywał zatem przepis art. 2 ust. 1 przedmiotowej ustawy, zgodnie z którym jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 4 marca 2024 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki.
Orzeczeniem zaś Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 20 lutego 2023 r. (akta adm., k. – 21) podopieczna i córka skarżącej D. K. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do 29 lutego 2024 r. Tym samym, biorąc pod uwagę to orzeczenie oraz aktualny przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, sporne świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane skarżącej z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad córką D. K. do 29 lutego 2024 r.
Na marginesie pozostaje jedynie wyjaśnić, że organ I instancji nie był uprawniony zmienić na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzji Kolegium z 12 lipca 2023 r., ponieważ zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Zaskarżoną decyzję w trybie art. 155 k.p.a. mógłby więc zmienić tylko organ, który wydał decyzję, a jak wynika z kontrolowanej przez Sąd decyzji decyzję te wydało Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organ I instancji nie był zatem uprawniony do zmiany decyzji Kolegium z dnia 12 lipca 2023 r. na podstawie art. 155 k.p.a.
Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty końcowej przyznanego skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, tj. "do 24 sierpnia 2023 r." O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI