II SA/OL 848/05

II SA/Ol 848/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2006-02-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2005-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Beata Jezielska /sprawozdawca/
Alicja Jaszczak-Sikora /przewodniczący/
Hanna Raszkowska
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Sygn. powiązane
I OSK 724/06 - Wyrok NSA z 2006-12-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Alicja Jaszczak-Sikora Adam Matuszak Beata Jezielska (spr.) Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego L uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 marca 2005r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. odmówił przyznania T. P. zasiłku pieniężnego na założenie centralnego ogrzewania i pokrycie dachu. W uzasadnieniu podano, iż w związku ze złożonymi podaniami między innymi na wykonanie centralnego ogrzewania i naprawy dachu przeprowadzono postępowanie ustalając, iż wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dorosłą córką. Źródłem utrzymania jest pomoc rodziny, która w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku wynosiła 200 zł, co nie przekracza kryterium dochodowego, które dla tej rodziny stanowi kwotę 948 zł. Wskazano, iż rodzina spełnia także przesłanki określone w art. 6 pkt 2-15 prawa o pomocy społecznej, gdyż dwie osoby są zarejestrowane jako bezrobotne bez prawa do zasiłku. Podano także, iż zgodnie z art. 39 ustawy w celu pokrycia kosztów drobnych remontów i napraw może być przyznany zasiłek celowy. Jednakże w toku postępowania ustalono, iż żądanie wnioskodawczyni przekracza kryteria drobnej naprawy, gdyż wykonanie centralnego ogrzewania i naprawy dachu dotyczy kwoty rzędu kilkunastu tysięcy złotych.
Od decyzji tej odwołał się pełnomocnik strony – W. P., zarzucając naruszenie przepisów prawa, w tym wydanie decyzji przez organ podlegający wyłączeniu oraz nieuwzględnienie wskazań zawartych w decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do rozpoznania przez inny organ. Wskazał przy tym, iż Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w D. stał się niezdolny do rozpatrywania jego wniosków w związku z wydaniem fałszywego zaświadczenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. winno przeprowadzić dowód w tym zakresie.
Decyzją z dnia 14 września 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, iż zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Wobec braku ustawowej definicji tego pojęcia zasadność przyznania stronie oczekiwanego świadczenia wymaga oceny na tle okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, z uwzględnieniem art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano, iż sytuacja materialna rodziny jest ciężka. Wyjaśniono jednak, iż organ pomocy przyznał rodzinie świadczenia na zabezpieczenie takich potrzeb jak żywność, energia elektryczna, woda, gaz. Ośrodek pomocy wykazał także, iż nie
l
jest w stanie przyznać pomocy w większym zakresie, gdyż ma ograniczone środki finansowe, które kieruje na zabezpieczenie elementarnych potrzeb rodziny. W ocenie zaś organu odwoławczego przyznanie zasiłku na założenie centralnego ogrzewania i pokrycie dachu wykroczyłoby poza zakres pomocy na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Przyznanie takiej pomocy odbyłoby się z pokrzywdzeniem innych podopiecznych ośrodka pomocy, bowiem średnia wysokość zasiłku przyznawanego przez organ to 164 zł. Organ zaś winien mieć na względzie nie tylko potrzeby i oczekiwania osoby zwracającej się o pomoc, ale także własne możliwości finansowe i ilość osób ubiegających się o świadczenia. Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii wyłączenia organu od orzekania w przedmiotowej sprawie wskazano, iż nie zachodzi żadna z okoliczności o których mowa w art. 24 ust. l Kodeksu postępowania administracyjnego. Podano, iż podawane przez stronę okoliczności, stanowiące w jej ocenie podstawę do wyłączenia, są po części gołosłowne, a po części mają charakter pomówień. Wskazano, iż występowanie pracowników organu w roli świadków w sprawie karnej czy cywilnej nie świadczy o wyczerpaniu przesłanki, o której mowa w art. 24 ust. l pkt 4 Kpa. W odniesieniu zaś do treści art. 24 § 3 Kpa stwierdzono, iż podstawę wyłączenia stanowi uprawdopodobnienie iż istnieją okoliczności mogące wywoływać wątpliwości co do bezstronności pracownika, a o wyłączeniu orzeka bezpośredni przełożony pracownik. Z akt wynika, iż bezpośredni przełożony pracowników GOPS w D. nie uznał za zasadne wyłączenie któregokolwiek pracownika, czemu dał wyraz w postanowieniu z dnia 24 lutego 2005r., a Kolegium nie znalazło podstaw do zakwestionowania tej oceny.
Na tę decyzję skargę wniosła T. P., zarzucając przede wszystkim, iż Kolegium utrzymało w mocy decyzję wydaną przez osoby podlegające wyłączeniu. W obszernym uzasadnieniu skargi podała okoliczności, które w ocenie skarżącej przemawiaj ą za wyłączeniem pracowników GOPS w D. od rozpatrzenia jej sprawy, wskazując iż w tej sprawie toczyły się postępowania karne. Skarżąca podniosła, iż w zakresie jej wniosku o wyłączenie pracowników nieprzeprowadzono postępowania dowodowego. Ponadto zarzuciła błędne ustalenia faktyczne odnośnie dochodu rodziny, podnosząc iż pożyczka nie stanowi dochodu rodziny, gdyż podlega zwrotowi. Zakwestionowała także stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, wskazując iż organ ten nie jest uprawniony do komentowania przytaczanych przez nią faktów dotyczących pracowników organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji.
W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią podnoszoną przez stronę zarówno w skardze, jak i w postępowaniu administracyjnym jest kwestia wyłączenia wskazanych pracowników organu pierwszej instancji od rozpoznania jej wniosku. W ocenie sądu okoliczność ta nie została przez organy należycie wyjaśniona i oceniona w aspekcie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to zaś o tyle istotne, że wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o wyłączeniu pracownika skutkuje wadliwością tych decyzji. Wyłączenie organu i pracownika od udziału w postępowaniu administracyjnym należy bowiem do tych instytucji procesowych, które służą urzeczywistnieniu zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji państwowej (art. 8 k.p.a.). Skoro zatem strona wyraźnie artykułuje brak zaufania do pracowników organu pierwszej instancji, to przy zachowaniu zasad rzetelnej procedury w postępowaniu administracyjnym kwestia ta winna być wnikliwie rozpatrzona i uzasadniona.
W niniejszej sprawie T. P. wniosła o wyłączenie od udziału w sprawie konkretnych, imiennie wymienionych, pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. Zadaniem organu pierwszej instancji było więc przeprowadzenie postępowania incydentalnego, zmierzającego do ustalenia, czy wymienione osoby mogą brać udział w postępowaniu administracyjnym z uwagi na treść art. 24 § l i § 3 k.p.a. Przy czym wyłączenie pracownika lub odmowa jego wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym w określonej sprawie powinno nastąpić w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie (art. 141 § l k.p.a.). stosownie jednak do treści art. 142 k.p.a. strona może takie postanowienie skarżyć w odwołaniu od decyzji. W związku z takim ukształtowaniem .instytucji wyłączenia pracownika organ odwoławczy ma obowiązek odnieść się w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia przede wszystkim do zarzutów odwołania odnoszących się do takiego postanowienia. W niniejszej sprawie Kolegium ograniczyło swoje rozważania jedynie do omówienia braku podstaw do wyłączenia pracowników organu pierwszej instancji w oparciu o art. 24 § l k. p. a. Natomiast nie odniosło się do kwestii ewentualnego wyłączenia na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na
postanowienie Wójta Gminy D. z dnia 24 lutego 2005r. stwierdzając, iż nie znajduje żadnych okoliczności mogących zakwestionować ocenę dokonaną w tym postanowieniu. Jednakże powołane postanowienie Wójta Gminy D. nie zawiera żadnej oceny okoliczności podnoszonych przez stronę. Ponadto nie wiadomo, czy powołane postanowienie rzeczywiście dotyczy wniosków o wyłączenie pracowników składanych w niniejszej sprawie, czy też może innych wniosków składnych w tym samym czasie. Porównanie bowiem dat wniosków skarżącej o przyznanie pomocy, w których zawarte było żądanie wyłączenia pracowników organu, z datami wniosków wskazanym w powołanym postanowieniu nasuwa co tego wątpliwości. Ponadto wskazać należy, iż przedmiotowe postanowienie nie zostało dołączone do akt administracyjnych niniejsze sprawy, lecz znajdowało się w innych aktach przekazanych w tym samym czasie Sądowi. W istocie więc nie wiadomo dlaczego organ uznał, iż w stosunku do pracowników, których wyłączenia domagała się strona, nie zachodzą okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do ich bezstronności. Wprawdzie nie można z góry przesądzać o stronniczości tychże pracowników lub jej braku, ale kwestia ta wymaga szczegółowego wyjaśnienia i uzasadnienia przez organ odwoławczy.
Nadto należy wskazać, iż wątpliwości budzą także inne kwestie. Skarżącej odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia podnosząc, iż domaga się ona sfinansowania inwestycji wnoszącej kilkanaście tysięcy złotych. Jednakże z akt sprawy nie wynika, aby organ prowadził w tym zakresie jakiekolwiek postępowanie i ustalił przynajmniej przybliżone koszty inwestycji, zwłaszcza jeśli chodzi o naprawę dachu. Ponadto wskazać należy, iż organ odwoławczy przyjął, iż dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 200 zł. Jednakże zarówno ze skargi, jak i z zapisów wywiadu środowiskowego wynika, iż rodzina utrzymuje się wyłącznie z pożyczek od rodziny. Zatem takie wsparcie ze strony rodziny skarżącej trudno traktować jako dochód w rozumieniu art. 8 ust.3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U Nr 64, poz.593 ze zm.), skoro podlega zwrotowi. Brak wyjaśnienia wyżej przywołanych okoliczności stanowi istotne uchybienie z uwagi na fakt, iż decyzja w przedmiocie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. W związku z tym rozstrzygnięcie w tym zakresie musi być oparte na wszechstronnym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy.
Wobec powyższego w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi, który stanowi iż w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.