II SA/Ol 840/24

II SA/Ol 840/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/
Ewa Osipuk
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 736
art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant specjalista Marta Przewłucka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi H. T. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) zasądza od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na rzecz H. T. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 14 czerwca 2024 r. Burmistrz [...] (dalej: "burmistrz", "organ pierwszej instancji") wymeldował H.T. (dalej: "skarżący") z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego pod adresem [...].
Organ pierwszej instancji ustalił, że właścicielami przedmiotowego lokalu są D. i R.B. (dalej także: "właściciele"), a skarżącemu przysługuje w tej nieruchomości służebność mieszkania. W przedmiotowej nieruchomości skarżący mieszkał z żoną H.T., prowadząc gospodarstwo rolne. Skarżący "przepisał" ten dom i gospodarstwo rolne córce D.B. (dalej także: "córka D.", "właścicielka"). Z uwagi na chorobę żony skarżącego, skarżący i jego żona mieszkali przez ok. 3-4 lata w [...]u córki K.M. (dalej: "córka K."). W tym okresie często jeździli do [...], gdzie mieszkali w przedmiotowej nieruchomości. Skarżący wówczas kosił zboże i pomagał sąsiadom przy żniwach. Po zlicytowaniu mieszkania córki K. w 2016 r., skarżący z żoną ponownie zamieszkali, przez ok. 10 miesięcy, w [...]. Z uwagi na częste kłótnie córki D,. z rodzicami, córka K. wynajęła i opłacała rodzicom mieszkanie w [...] przy ul. [...]. Skarżący oświadczył, że posiada tam większość swoich rzeczy osobistych, tj.: ubrania, obuwie, dokumenty, a w [...]pozostawił dwukółkę, krajzegę i przedmioty należące do gospodarstwa (m.in.: klucze, piłę motorową) oraz meble i część dokumentów. Córka skarżącego M.B. (dalej: "córka M.") oświadczyła, że opuszczając mieszkanie w [...], rodzice zostawili tam meble i część ubrań, zaś właściciele podali, że skarżący zabrał wszystkie rzeczy osobiste, a pozostawił wyłącznie przyczepkę samochodową. Po przeprowadzce do [...], skarżący odwiedzał przedmiotowy lokal. Ze względów finansowych w sierpniu 2023 r. córka K. przestała opłacać koszty najmu mieszkania, w którym mieszkał skarżący. Skarżący podał, że po śmierci żony chciał wrócić do lokalu w [...], lecz nie został do niego wpuszczony z uwagi na konflikt z córką D. i jej mężem.
Burmistrz ustalił też, że Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z 25 października 2023 r. sygn. I C 419/23, wydanym w sprawie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń, udzielił skarżącemu zabezpieczenia roszczenia przez nakazanie wydania kluczy do drzwi wejściowych do budynku mieszkalnego w [...], celem umożliwienia wykonywania służebności osobistej mieszkania, ustanowionej na podstawie darowizny z 11 kwietnia 1996 r., a Sąd Okręgowy w Olsztynie postanowieniem z 16 stycznia 2024 r. IX Cz 414/23, zmienił to postanowienie i oddalił wniosek o zabezpieczenie. Nadto, przed Sądem Rejonowym [...]toczy się postępowanie o sygn. I C 373/23 z powództwa właścicieli przeciwko skarżącemu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Burmistrz ocenił, że nie budzi wątpliwości, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego, pod którym był zameldowany i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Od dłuższego czasu nie przebywa w tym lokalu. Sporną nieruchomość opuścił w 2017 r. i przeprowadził się do mieszkania w [...]. Skarżący zabrał swoje rzeczy osobiste, a pozostawił tylko przedmioty należące do gospodarstwa rolnego, których nie można uznać za przedmioty codziennego użytku, których pozostawienie świadczyłoby o koncentracji w tym miejscu interesów życiowych osoby. Stwierdził, że brak jest podstaw, aby twierdzić, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne ani trwałe. Skarżący zamieszkał w [...] w 2017 r., tam skoncentrował swoje sprawy życiowe (nocuje, spożywa posiłki, odbiera korespondencję, przechowuje przedmioty osobiste, rozmawia z sąsiadami) i taki stan trwa nieprzerwanie. Do sierpnia 2023 r. nie podejmował żadnych prób wejścia do spornego lokalu, nie zgłaszał interwencji Policji. Zaznaczył że wprawdzie do czasu powstania konfliktu rodzinnego skarżący odwiedzał przedmiotowy lokal, lecz wizyty te miały charakter okazjonalny. W tej sytuacji organ pierwszej instancji uznał, że zaistniały podstawy do wymeldowania skarżącego.
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżący stwierdził, że wykazał, że musiał wyprowadzić się z ww. lokalu z uwagi na konflikt z córką, której darował tę nieruchomość. Zaznaczył, że nigdy nie utracił woli korzystania ze służebności, co znajduje potwierdzenie w dochodzeniu i obronie jego praw w postępowaniach przed sądami powszechnymi. Przebywanie skarżącego poza lokalem, z którego został wymeldowany, nie ma również charakteru trwałego, gdyż nigdy nie wyzbył się przekonania, że ma prawo i chce tam zamieszkiwać. Zarzucił, że burmistrz uwzględnił wyłącznie zeznania świadków, które odpowiadały treści decyzji o wymeldowaniu i pominął zeznania wskazujące na brak dobrowolności wyprowadzki. Stwierdził, że organ nie może wymagać, aby opuszczając wbrew swej woli mieszkanie, skarżący przewidywał, że córka zażąda wymeldowania go z lokalu mieszkalnego, a zatem winien "na wszelki wypadek" pozostawić tam bliżej nieokreślone własne rzeczy osobiste, zwłaszcza dokumenty.
Skarżący zarzucił też, że burmistrz zaniechał ustalenia treści rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniach sądowych. Podał, że Sąd Rejonowy [...]wyrokiem z 27 lutego 2024 r. sygn. I C 373/23 oddalił powództwo właścicieli, czym uznał, że ustanowiona na ich nieruchomości służebność osobista mieszkania nie wygasła, a także o postępowaniu przed Sądem Rejonowym sygn. I C 419/23 o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń (postępowanie w toku).
Podniósł ponadto, że przesłuchując charakterze świadków pracowników Poczty Polskiej na okoliczności objęte tajemnicą pocztową, organ pierwszej instancji naruszył art. 75 i art. 82 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 41 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe i tajemnicę korespondencji skarżącego.
Do odwołania dołączył m.in. kopię wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z 27 czerwca 2024 r. sygn. IX Ca 466/24, którym m.in. oddalono apelację właścicieli od wyroku Sądu Rejonowego [...] z 27 lutego 2024 r. sygn. I C 373/23.
W piśmie zatytułowanym "odpowiedź na odwołanie" właściciele wnieśli m.in. o oddalenie wniosków dowodowych z dokumentów, jako nieistotnych w sprawie. Wywiedli, że skarżący opuścił lokal dobrowolnie i w sposób trwały.
Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej: "wojewoda") decyzją z 6 września 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2024 r. poz. 736) obliguje właściwy organ do wydania decyzji o wymeldowaniu w przypadku stwierdzenia opuszczenia miejsca pobytu stałego i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu może zaistnieć w przypadku, gdy dana osoba nie mieszka w lokalu, a opuszczenie przez tę osobę tego lokalu (miejsca pobytu stałego) miało charakter dobrowolny i trwały. Zaznaczył, że dla oceny, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, wystarczające jest, jeżeli okres nieobecności jest dostatecznie długi, gdyż w przeciwnym razie nie byłoby możliwe wymeldowanie osoby, która w lokalu od lat nie przebywa albo przyjeżdża do niego jedynie okazjonalnie.
Wojewoda stwierdził, że ustalenia organu pierwszej instancji jednoznacznie wskazują, że skarżący od wielu lat nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego. Miejsce pobytu stałego z żoną opuścił w 2000 r., a do 2017 r. korzystał ze służebności tego lokalu. Ostatnio skarżący mieszkał stale w spornej nieruchomości od sierpnia 2016 r. do maja 2017 r., kiedy to ponownie wyprowadził się do wynajmowanego lokalu w [...]. Zaznaczył, że ww. okoliczności potwierdzają wyjaśnienia stron i świadków złożone w postępowaniu sądowym o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dodał, że obecnie skarżący nie mieszka w miejscu pobytu stałego. Zaznaczył jednocześnie, że służebność osobista polegająca na prawie zamieszkiwania i korzystania przez skarżącego z części budynku położonego w [...] nie wygasła, gdyż okres niekorzystania ze służebności został przerwany zamieszkiwaniem w lokalu w 2017 r.
Wojewoda stwierdził, że postępowanie sądowe dotyczące przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń zakończyło się na korzyść właścicieli orzeczeniem Sądu Okręgowego w Olsztynie z 16 stycznia 2024 r. (sygn. IX Cz 414/23), który zmienił postanowienie Sądu Rejonowego [...]z 25 października 2023 r. i oddalił wniosek skarżący o zabezpieczenie roszczeń. Wojewoda stwierdził, że nie toczy się już przed sądem żadna sprawa, która mogłaby rzutować na wynik niniejszego postępowania.
Wojewoda wywiódł ponadto, że skarżący bezspornie posiada prawo do mieszkania w ww. budynku, ale z prawa służebności nie korzysta od 2017 r. i nie podjął działań, które skutkowałyby jego powrotem do lokalu w celu ponownego ześrodkowania w nim swoich interesów życiowych. Dodał, że toczące się przed sądami powszechnymi sprawy nie skutkowały powrotem skarżącego do nieruchomości. Skarżący, mając faktyczny zamiar powrotu do miejsca pobytu stałego, powinien dążyć do wyegzekwowania tego prawa np. przy udziale komornika. W ocenie wojewody, działania skarżącego podejmowane w tym celu były niedostateczne, zatem zamiar powrotu nie jest realny. Zaznaczył, że z żadnych wyjaśnień skarżącego nie wynika, kiedy i w jaki sposób powróci on do miejsca pobytu stałego. Od opuszczenia lokalu w 2017 r. nie uczynił bowiem nic, aby do lokalu wrócić w celu stałego przebywania. Ponadto, opuszczając lokal, zabrał z niego wszystkie swoje rzeczy osobiste i skoncentrował swoje sprawy życiowe w innym miejscu. Wojewoda stwierdził, że nie ma żadnych dowodów potwierdzających, że skarżący ponownie zamieszka w miejscu pobytu stałego.
Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal dobrowolnie w 2017 r., gdyż za dowody przymusu można by uznać np. prawomocne orzeczenia sądów w zakresie znęcania się. W sprawie takie okoliczności nie występują, a konflikt z córką nie jest podstawą do przyjęcia, że opuszczenie lokalu nie spełnia cech dobrowolności. Zauważył, że nawet gdyby ta okoliczność miała wpływ na decyzję o opuszczeniu lokalu, to nie jest to środek przymusu.
Dodał, przesłuchani w sprawie pracownicy poczty nie wnieśli do sprawy istotnych informacji i nie udostępnili żadnych danych osobom trzecim.
W złożonej skardze skarżący podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczące bezpodstawnego ustalenia, że dobrowolnie i trwale opuścił lokal w ww. budynku, podczas gdy opuścił go wbrew swej woli z powodu konfliktu z właścicielami, którzy uniemożliwiają mu wykonywanie służebności osobistej mieszkania.
Zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i jego dowolną ocenę, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił miejsce zamieszkania w [...], a w konsekwencji naruszenie także art. 35 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności przez wymeldowanie go z pobytu stałego.
Podniósł, że wojewoda błędnie uznał, że postępowanie sądowe dotyczące przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń zakończyło się na korzyść właścicieli orzeczeniem z 16 stycznia 2024 r. sygn. IX Cz 414/23, gdyż dotyczyło ono zabezpieczenia roszczenia, a postępowanie o sygn. I C 419/23 w dalszym ciągu toczy się przed sądem rejonowym. Nie zgodził się z oceną, że sprawy zawisłe przed sądami powszechnymi, dotyczące uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń, nie są związane ze sprawą o wymeldowanie, skoro ich przedmiot ma bezpośredni związek z przebywaniem skarżącego w lokalu i z ustaleniem miejsca jego zameldowania.
Ocenił też jako błędne stanowisko wojewody, że niedostatecznie działa w celu powrotu do lokalu, podczas gdy zainicjował postępowanie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń przed Sądem Rejonowym [...] (sygn. I C 419/23) i podjął nieudaną próbę zamieszkania w lokalu. Dodał, że właściciele zainicjowali przed sądem rejonowym kolejne postępowanie dotyczące tytułu prawnego skarżącego do zajmowania przedmiotowego lokalu, domagając się stwierdzenia nieistnienia przysługującej skarżącemu służebności osobistej mieszkania.
Podał, że po uprawomocnieniu się wyroku sądu rejonowego z 27 lutego 2024 r. sygn. I C 373/23, zwrócił się do właścicieli o nieczynienie mu przeszkód we wprowadzeniu się do przysługującego mu lokalu, lecz spotkało się to z ich stanowczą odmową. Dodał, że 5 września 2024 r. doszło do interwencji Policji na skutek zawiadomienia skarżącego w sprawie niedopuszczenia go do wykonywania służebności osobistej mieszkania.
Skarżący stwierdził, że nie wyprowadził się z domu bez przymusu, gdyż inaczej nie wszczynałby przed sądem cywilnym postępowania o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń oraz nie podejmowałby próby wprowadzenia się do lokalu. Nie powraca do przysługującego mu lokalu, gdyż uniemożliwiają mu to właściciele, a nie dlatego, że porzucił zamiar zamieszkiwania w nim.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, stwierdzenie, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie na rzecz jego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Wniósł ponadto o zwrócenie się do Komisariatu Policji [...] o nadesłanie notatki służbowej i innych dokumentów z interwencji 5 września 2024 r. w domu uczestników, na okoliczność niedopuszczenia skarżącego przez właścicieli do wykonywania przysługującej jemu służebności osobistej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną.
W piśmie procesowym z 20 stycznia 2025 r. właściciel przedmiotowej nieruchomości wniósł o oddalenie skargi i wniosku dowodowego, jako niezasadnych. Stwierdził, że skarżący od 1996 r. nie chciał i nadal nie chce mieszkać w przedmiotowym domu, a przyczyną podnoszenia roszczeń jest zaprzestanie w sierpniu 2023 r. płacenia za wynajem lokalu w [...]przez córkę K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2024 r. poz. 736, dalej: "ustawa"), zgodne z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Z cytowanego przepisu wynika, że zasadniczą przesłanką wymeldowania jest opuszczenie miejsca stałego pobytu, rozumianego zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy jako zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
W konsekwencji opuszczenie miejsca stałego pobytu w sposób, który mógłby uzasadniać wymeldowanie, musi charakteryzować się trwałością i dobrowolnością. Musi zatem wystąpić stan, w którym będzie można stwierdzić, że osoba zameldowana w mieszkaniu na pobyt stały nie przebywa w nim, a brak tego pobytu nie jest przejściowy, lecz trwały, potwierdzony określonymi okolicznościami faktycznymi.
Z kolei za dobrowolne można uznać opuszczenie lokalu wówczas, gdy wynikało z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, której towarzyszy zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkaniem. O dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem. Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować również te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do rodziny). Obejmuje to sytuacje, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej.
Podkreślić jednak należy, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Tym samym na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona do opuszczenia lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie są prawnie skuteczne (zob. wyrok NSA 22 stycznia 2025 r. II OSK 1130/22 – dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Istotę rozpoznawanej sprawy stanowiło więc rozstrzygnięcie, czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego z dotychczasowego adresu zameldowania.
Z akt administracyjnych wynika, że skarżący był właścicielem przedmiotowego lokalu mieszkalnego i od 1945 r. i tam mieszkał. W dniu 11 kwietnia 1996 r. darował m.in. tę nieruchomość córce D. Jednocześnie w umowie darowizny ustanowiono na rzecz skarżącego i jego żony służebność osobistą mieszkania w przedmiotowym lokalu, polegającą na prawie korzystania z dwóch pokoi na parterze budynku oraz z kuchni i łazienki do wspólnego korzystania. Skarżący z żoną mieszkał w budynku fermy drobiu (w pomieszczeniach socjalnych) przez czas "rzutu" kurcząt – ok. 6 tygodni, gdyż niezbędne była stała obsługa drobiu, a następnie – w przedmiotowym budynku przez ok. miesiąc.
Po likwidacji fermy drobiu (około 2000 r. – 2006 r., z zeznań stron i świadków nie wynika jednoznaczna data) skarżący z żoną przeprowadzili się do [...] do mieszkania przy ul. [...], będącego własnością córki K. Jak wyjaśnił skarżący (zob. protokół przesłuchania strony z 5 lutego 2024 r.) spowodowane to było chorobą jego żony, gdyż w nowym miejscu zamieszkania było bliżej do lekarzy. W tym mieszkaniu mieszkali kilka lat, jednocześnie przyjeżdżając do [...] w celu opieki nad matką skarżącego, w odwiedziny do właścicieli czy też na czas pomocy w pracach polowych.
Po zlicytowaniu mieszkania przy ul. [...]w sierpniu 2016 r., małżonkowie wrócili do [...], gdzie mieszkali ok. 10 miesięcy, do maja 2017 r. Wyprowadzili się z uwagi na konflikty z córką D. i zamieszkali w mieszkaniu w [...], wynajętym przez córkę K., która ponosiła koszty wynajmu tego lokalu. Córka ta przesłała płacić za wynajmowane mieszkanie w sierpniu 2023 r. i wówczas skarżący chciał wrócić do miejsca zamieszkania stałego. Właściciele uniemożliwili mu realizację tego zamiaru (nie został wpuszczony do domu). Skarżący przechowuje swoje rzeczy osobiste w aktualnie zajmowanym mieszkaniu w [...].
O ile można zgodzić się z wnioskiem, że w przedstawionym stanie sprawy skarżący wprowadził się z lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały, to nie można podzielić stanowiska, że nie czynił on realnych starań, aby do tego lokalu powrócić. W sprawie istotne jest bowiem, że skarżący podjął działania prawne w celu powrotu do lokalu, do którego przysługuje mu służebność mieszkania. Jak wynika ze zgromadzonych w aktach administracyjnych dowodów, z jego powództwa nadal (to jest na dzień wniesienia skargi) przed Sądem Rejonowym [...] toczy się postępowanie o sygn. akt I C 419/23 o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaprzestanie naruszeń.
Wojewoda błędne ocenił, że postępowanie to zostało zakończone wydaniem przez Sąd Okręgowy w Olsztynie postanowienia z 16 stycznia 2024 r. IX Cz 414/23, którym zmieniono postanowienie Sądu Rejonowego [...] z 25 października 2023 r. sygn. I C 419/23 (którym udzielono skarżącemu zabezpieczenia roszczenia przez nakazanie wydania kluczy do drzwi wejściowych do budynku mieszkalnego w [...], celem umożliwienia wykonywania służebności osobistej mieszkania) i oddalono wniosek o zabezpieczenie. Orzeczenia te nie dotyczyły więc istoty sprawy. Wyjaśnić należy, że celem postępowania zabezpieczającego jest wyłącznie zapewnienie uprawnionemu tymczasowej ochrony prawnej niezwłocznie, bez konieczności oczekiwania na prawomocne zakończenie postępowania co do istoty sprawy. Wbrew stanowisku wojewody, nadal więc toczy się postępowanie (o naruszenie posiadania i zaprzestanie naruszeń), którego wynik ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie.
Natomiast zakończyło się postępowanie w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, gdyż wyrokiem z 27 czerwca 2024 r. IX Ca 466/24 Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił apelację właścicieli od wyroku Sądu Rejonowego [...] z 27 lutego 2024 r. I C 373/23, którym oddalono powództwo właścicieli nieruchomości. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Rejonowy stwierdził cyt., że: "z całokształtu materiału dowodowego, w oparciu o który ustalono powyższy stan faktyczny, nie można było wyprowadzić wniosku, że pozwany zrezygnował całkowicie z wykonywania służebności". Z uwagi na to sąd przyjął, że treść księgi wieczystej w zakresie uprawnienia przysługującego skarżącemu odpowiada stanowi prawnemu.
Zaznaczyć należy, że stosownie do art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Zgodnie z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej: "k.p.a.") ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Istotną przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody łącznie. Takiej oceny nie dokonały organy obu instancji. Dodać należy, że organ odwoławczy ma obowiązek merytorycznej oceny sprawy (art. 15 k.p.a.), a więc powinien był poddać ocenie dowody powstałe po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji.
Podzielić należy zarzut, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i jego dowolną ocenę.
W dacie orzekania przez organ odwoławczy niewątpliwie skarżący legitymował się tytułem prawnym do lokalu, w którym jest zameldowany na stałe – służebnością osobistą mieszkania, a także wykazał, że we właściwym czasie podjął działania prawne w celu wyegzekwowania możliwości ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu (toczące się na dzień wydania zaskarżonej decyzji postępowanie sygn. I C 419/23).
Zaznaczyć należy, że wniosek właścicieli o wymeldowanie skarżącego został złożony 30 stycznia 2024 r., to jest już po wszczęciu postępowania sądowego o przywrócenie stanu zgodnego z prawem. W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym nie można zatem podzielić stanowiska, że zaistniały przesłanki do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego. Obecni właściciele nieruchomości nie podejmowali żadnych czynności mających na celu wymeldowanie skarżącego, dopóki nie podjął on kroków prawnych, które pozwoliłyby jemu na zamieszkanie w [...], tym samym zasadny jest zarzut naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
Sąd zaznacza, że ocena ta może ulec zmianie, w przypadku gdy sprawa o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaprzestanie naruszeń zakończy się prawomocnym orzeczeniem oddalającym powództwo skarżącego.
Sąd nie przeprowadził wnioskowanego przez skarżącego dowodu, gdyż nie stwierdził w sprawie istotnych wątpliwości, do wyjaśnienia których byłoby niezbędne przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu. Kwestię postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym reguluje art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny może wprawdzie przeprowadzić dowody uzupełniające, ale jedynie w postaci dokumentów i to o tyle, o ile jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przewidzianą w art. 106 § 3 p.p.s.a. możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu należy rozumieć jako odnoszącą się do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, a nie do sytuacji wystąpienia wątpliwości związanych z ustaleniami zaistniałego w sprawie stanu faktycznego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ mając na względzie art. 153 p.p.s.a., winien wziąć pod uwagę wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania w sprawie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).