II SA/Ol 840/23

II SA/Ol 840/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Tadeusz Lipiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art.1 par.1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art.119 pkt 2, art.134 par. 1, art.135, art.145 par. 1  pkt 1  lit. c, art.200, art.205 par.1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art.7, art.77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2556
art.5, art. 3 pkt 13 i 50
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Dz.U. 2016 poz 71
par.3 ust.1 pkt 53 lit.b
Rozpozradzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
Dz.U. 2017 poz 1405
art.71 ust.1-2, art.84, art.85
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu na rzecz skarżącej W. B. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2017 r., A. O. (dalej jako "inwestorka"), zwróciła się do Wójta Gminy O. (dalej jako "organ pierwszej instancji") o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych na działkach (...),(...) położonych w obrębie M., które zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 53 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząc oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 71) kwalifikuje się jako planowane przedsięwzięcie mogące potencjalnie/zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.
Postanowieniem z dnia 9 listopada 2017 r., Wójt Gminy O. stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych na działkach nr ew. (...) i (...) obręb M., przy ulicach S. i W. w M., gm. O.
Organ pierwszej instancji wskazał, że na wniosek strony zostało wszczęte postępowanie w ww. sprawie. Teren planowanej inwestycji nie jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotowe przedsięwzięcie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu może być wymagane.
Zgodnie z art. 64 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisko, jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2017 r. poz. 1405), dalej jako "u.u.i.o.ś.", postanowienie o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wydaje się po zasięgnięciu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej "RDOŚ") oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej PPIS").
Dnia 9 października 2017 r., PPIS w O. wydał opinię sanitarną, w której stwierdził, że nie ma potrzeby przeprowadzenia oceny przedsięwzięcia na środowisko.
Dnia 17 października 2017 r., RDOŚ wydał opinię, w której stwierdził, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Po przeprowadzeniu analizy wniosku, ww. opinii, karty informacyjnej przedsięwzięcia stwierdzono, że nie ma potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Obszar oddziaływania planowanej zabudowy mieszkaniowej zawiera się w granicach działek, na których inwestycja będzie realizowana.
Dnia 27 listopada 2017 r. do Wójta wpłynęło zażalenie W. B. (dalej jako: "strona", "skarżąca") na postanowienie z dnia 9 listopada 2017 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"). Dnia 4 stycznia 2018 r., Kolegium wydało postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Wójta Gminy O. z dnia 9 listopada 2017 r. dotyczące stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych, na działkach ewidencyjnych nr (...) i (...), w obrębie M., gm. O.
Następnie, decyzją Nr (...) z dnia 26 czerwca 2018 r., o środowiskowych uwarunkowaniach, organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, 84 i 85 u.u.i.o.ś., stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych na działkach nr ew. (...) i (...) obręb M., przy ul. S. i W. w M., gm. O.
Organ jednocześnie wskazał na potrzebę podjęcia wskazanego w decyzji szeregu działań na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia.
Wójt przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazano, że ze względu na zmianę przepisów, wystąpiono o opinię do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wody Polskie. Dnia 15 grudnia 2018 r. uzyskano opinię, w której nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na stan zasobów wodnych i zagrożenia osiągnięcia przez nie celów środowiskowych. Wskazano na konieczność uwzględnienia kilku warunków i wymagań podczas wydawania decyzji środowiskowej.
Wskazano, że poszczególne budynki będą realizowane w różnym czasie przez różnych inwestorów. Realizacja inwestycji nie będzie związana z drastyczną ingerencją w środowisko oraz istotnym zwiększenie uciążliwości. Nie wpłynie negatywnie na powierzchnię ziemi, klimat, krajobraz, a także dobra materialne i interes osób trzecich. Zostaną dotrzymane standardy emisyjne w zakresie ochrony powietrza i hałasu przy zastosowaniu proponowanych rozwiązań zarówno podczas realizacji, jak i eksploatacji przedsięwzięcia.
Inwestycja zlokalizowana jest poza obszarami podlegającymi ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz poza obszarami objętymi ochroną ujęć wodnych, obszarami uzdrowiskowymi, obszarami górskimi i wybrzeży morskich. Nie wiąże się z wykorzystaniem zasobów naturalnych ani z możliwością wystąpienia awarii przemysłowej i bez związku z prowadzeniem gospodarki leśnej.
Analizując wniosek wraz z kartą informacyjną przedsięwzięcia pod kątem uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, zawartych w art. 63 ust. 1 u.u.i.ś., stwierdzono brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i sporządzenia raportu.
Ze względu na rodzaj przedsięwzięcia, oddziaływania będą miały zasięg lokalny i nie spowodują istotnych zmian w środowisku. Nie wystąpi możliwość kumulowania się oddziaływań, a wykorzystanie zasobów naturalnych, czy ryzyko wystąpienia poważnej awarii przemysłowej będzie zerowe.
Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia 26 czerwca 2023 r., Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy u.u.i.ś. Zgodnie z art. 71 ust. 1 i 2 tej ustawy – decyzja określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, a jej uzyskanie jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Powołano się też na postanowienia art. 59 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.u.i.ś., zgodnie z którymi - przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:
1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.
Wskazano, że A. O. zwróciła się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych na działkach ewidencyjnych nr (...) i (...), obręb M., przy ulicach S. i W. w M., gm. O. Inwestorami poszczególnych budynków jednorodzinnych w zespole analizowanej zabudowy będą nabywcy działek budowlanych, wydzielonych z obu działek po podziale geodezyjnym.
Kolegium opisało położenie działek i wynika z niego, że działka nr (...) od strony północnej sąsiaduje z dwiema zabudowanymi działkami nr ew. (...) i (...), na których znajdują się budynki inwentarskie hodowli drobiu. Natomiast działka nr ew. (...) sąsiaduje od strony wschodniej m.in. z zabudowaną działką nr ew. (...), na której znajduje się budynek inwentarski hodowli drobiu. Powierzchnia ewidencyjna działek wynosi łącznie 5,02 ha, obie działki są niezabudowane. Są działkami rolnymi V i VI klasy. Obecnie na działkach tych nie jest realizowana produkcja rolna.
Pobór wody planowany jest z sieci wodociągowej, a pobór energii elektrycznej z systemu energetycznego wsi. Ścieki bytowe odprowadzane mają być do sieci kanalizacyjnej. Przewidywana zabudowa nie generuje hałasu, promieniowania elektromagnetycznego i nie emituje odoru. Inwestycja nie będzie lokowana na obszarze o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne. Nie znajduje się na terenach przyległych do jezior, obszarach uzdrowiskowych, czy obszarach ochrony uzdrowiskowej.
Do opisanego przedsięwzięcia została przeprowadzona pozytywna procedura opiniowania: PPIS, RDOŚ, który określił warunki i wymagania konieczne do uwzględnienia przy realizacji inwestycji oraz Dyrektora Zarządu Zlewni w T. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, które wskazały również na konieczność uwzględnienia w decyzji określonych warunków i wymagań, które zostały uwzględnione.
Organ wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 53 lit. b tiret drugie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się zabudowa mieszkaniowa wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą nieobjęta ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo miejscowego planu odbudowy, o powierzchni zabudowy nie mniejszej niż 2 ha na obszarach innych niż wymienione w tiret pierwsze (poza formami ochrony przyrody).
Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji zgodnie z prawem przyjął, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko), nie wynika wprost z ustawy, lecz aktualizuje go indywidualny akt stosowania prawa, jakim jest postanowienie. Organ pierwszej instancji dopuścił realizację opisanej wyżej inwestycji bez potrzeby przeprowadzania oceny jej oddziaływania na środowisko – postanowienie z dnia 9 listopada 2017 r. Organ jednak w całości uwzględnił stanowisko organów opiniujących w ten sposób, że ustalił warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia.
Parametry charakteryzujące planowane do realizacji przedsięwzięcie są elementem wniosku wszczynającego postępowanie co oznacza, że "stan faktyczny" sprawy w zakresie podstawy faktycznej kwalifikacji przedsięwzięcia stanowią informacje o zamierzonym przedsięwzięciu pochodzące od inwestora.
W świetle art. 74 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.u.i.ś., do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć – w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko – kartę informacyjną przedsięwzięcia. Karta informacyjna stanowi specyficzny dowód. Jest dokumentem prywatnym, ale ze względu na to, że jest sporządzona przez podmiot, który winien dysponować specjalistyczną wiedzą, ma szczególną wartość dowodową, stanowiąc kompleksowe opracowanie dotyczące planowanego zamierzenia i jego skutków dla środowiska.
Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że karta informacyjna przedsięwzięcia dołączona do wniosku inwestora jest kompletna i w sposób szczegółowy charakteryzuje usytuowanie, rodzaj i skalę planowanego przedsięwzięcia na środowisko – zawiera treści, które charakteryzują planowane przedsięwzięcie, zawiera opis emisji i występowania innych uciążliwości.
Argumentacja odwołania pomija, w ocenie Kolegium, że organ pierwszej instancji stwierdził brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko, ale jednocześnie uwzględnił stanowisko tych organów. Kolegium nie ujawniło, aby rozstrzygnięcie o braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko zostało przyjęte bez obiektywnej, wyważonej, opartej na stanie faktycznym oceny karty informacyjnej przedsięwzięcia jako dowodu zasadniczego. Odwołująca się nie uprawdopodobniła aby planowane przedsięwzięcie mogło spowodować takie negatywne przekroczenie standardów jakości środowiska, które uzasadniałoby koniczność nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny jego nań oddziaływania.
Charakterystyka planowanego przedsięwzięcia oraz przeprowadzona na tej podstawie prognoza oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko nie koliduje z prawem zagospodarowania nieruchomości należących do strony. Przesądzającego znaczenia nie mogą mieć zatem obawy dotyczące ewentualnego uniemożliwienia rozbudowy budynków inwentarskich znajdujących się na sąsiadującej z inwestycją działce. To właściciel obiektów produkcji rolniczej ma obowiązek zachowania wymogów jakości środowiska i przeciwdziałania szkodliwym immisjom. Niwelowanie ich negatywnych skutków nie leży w obowiązku właściciela terenów sąsiednich.
W skardze, złożonej do tut. Sądu na decyzję Kolegium z dnia 26 czerwca 2023 r., skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem:
1) art. 21 ust. 1 oraz art. 64, art. 31 ust. 3, art. 5 Konstytucji RP oraz art. 7 i art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez wydanie decyzji uwzględniającej jedynie interes wnioskodawczyni, natomiast ze szkodą dla przyszłych mieszkańców osiedla oraz osób prowadzących w pobliżu fermy drobiu (w tym skarżącej), czym naruszona została zasada uwzględniania słusznego interesu strony oraz interesu społecznego, a także konstytucyjna zasada proporcjonalności obowiązku ochrony prawa własności i innych praw majątkowych oraz zrównoważonego rozwoju,
2) art. 5 i art. 6 ust. 1 i art. 3 pkt 30 i 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2022 r. poz.2556 z późn. zm.), dalej jako "P.o.ś.", polegające na pominięciu w wydanej decyzji warunków zapobiegających negatywnemu oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na fermę drobiu należącą do skarżącej oraz na warunki życia i zdrowia mieszkańców przyszłego osiedla domów jednorodzinnych, czym naruszona została zasada zapobiegania oraz kompleksowości ochrony środowiska oraz zrównoważonego rozwoju,
3) naruszenie art. 84 ust. 1 i 1a w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c i 82 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 86 u.u.i.o.ś., poprzez wydanie decyzji bez należytej oceny zagrożeń dla życia i zdrowia mieszkańców przyszłego osiedla i poprzez odstąpienie od określenia wymagań dotyczących ochrony środowiska koniecznych do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 w szczególności w projekcie zagospodarowania działki lub terenu lub projekcie architektoniczno-budowlanym, bądź określenia obowiązku unikania, zapobiegania, ograniczenia oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, rozumiane jako zdrowie i życie ludzi oraz dobra materialne – ferma drobiu,
4) art. 61 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i d i art. 63 ust. 1 lit. a, d, g u.u.i.ś., poprzez nieuwzględnienie istnienia w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego zamierzenia ferm drobiu i odstąpienie od dokonania oceny, w jaki sposób to sąsiedztwo będzie oddziaływać na zdrowie i życie mieszkańców planowanego osiedla oraz wpływu budowy i funkcjonowania planowanego osiedla budynków jednorodzinnych na warunki hodowli drobiu (w tym upadki ptaków spowodowane stresem wynikającym z hałasu),
5) art. 62a ust. 1 pkt 1-3, 5-7 u.u.i.ś. w zw. z art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.), poprzez bezpodstawne przyjęcie, że karta informacyjna przedsięwzięcia spełnia wszystkie wymagania w sytuacji, gdy nie wynikają z niej w dostatecznym stopniu:
- cechy planowanych budynków,
- powierzchnie planowanych budynków,
- rodzaj technologii, przewidywane ilości wykorzystywanej wody, surowców, materiałów, paliw oraz energii,
- rozwiązania chroniące środowisko, rodzaje i przewidywane ilości wprowadzanych do środowiska substancji lub energii przy zastosowaniu rozwiązań chroniących środowisko,
- przedsięwzięciach realizowanych i zrealizowanych, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz na obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia – w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem,
6) art. 7, 77 § 1 i art. 78 § 1 i 2 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w sytuacji, gdy od czasu podjęcia ustaleń przez organ pierwszej instancji upłynęło 5 lat, czym naruszono zasadę prawdy obiektywnej,
7) art. 107 § 3 i art. 77 § 4 k.p.a., bowiem organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
8) art. 15, art. 11 i art. 8 § 1 k.p.a., bowiem organ odwoławczy nie rozpoznał zarzutów odwołania, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności, nie ustosunkował się do wątpliwości wyrażonych przez stronę w toku postępowania oraz w odwołaniu, czym naruszył zasadę przekonywania oraz zasadę zaufania do organów administracji,
9) art. 142 k.p.a., poprzez nierozpoznanie zażalenia na:
- postanowienie Wójta z dnia 9 listopada 2017 r.,
- opinię PPIS z dnia 9 października 2017 r.,
- opinię RDOŚ z dnia 17 października 2017 r.,
- opinię Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 15 lutego 2018 r.
Skarżąca stwierdziła, że organy obu instancji w całości przerzuciły na skarżącą ciężar i ryzyka związane z przedsięwzięciem planowanym przez inwestorkę. Skoro planuje ona realizację osiedla mieszkaniowego na terenie, na który dochodzą oddziaływania z istniejących ferm, zatem to ona powinna podjąć działania zmierzające do ograniczenia wpływu tych oddziaływań na zdrowie i warunki życia mieszkańców zaplanowanego osiedla. Przyjęcie założenia, jak to uczyniło Kolegium, że to skarżąca ma zachować wymogi jakości środowiska i przeciwdziałać szkodliwym immisjom w sytuacji, gdy w wyniku planowanego zamierzenia na dotychczas rolnym terenie wybudowane zostaną budynki mieszkalne i to bezpośrednio przy granicy prowadzonej fermy, w sposób kardynalny narusza chronione konstytucyjnie prawo własności i innych praw majątkowych, a także konstytucyjną zasadę zrównoważonego rozwoju. Organ odwoławczy nie zastanowił się nawet, czy z uwagi na tak małą odległość od najbliżej planowanych budynków mieszkalnych, skarżąca będzie w stanie zachować poziomy emisyjne.
Niedopuszczalna jest sytuacja, w której zamierzenie inwestorki zostanie w taki sposób zrealizowane, że skarżąca będzie zmuszona do zaprzestania hodowli drobiu. To inwestorka powinna przewidzieć środki zapobiegające wpływowi na środowisko zaplanowanego zamierzenia. W ocenie skarżącej, organy obu instancji powinny określić wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji, wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.u.i.ś., w szczególności w projekcie zagospodarowania działki lub terenu lub projekcie architektoniczno-budowlanym zobowiązujące właścicieli przyszłych budynków mieszkalnych do zastosowania na ich koszt rozwiązań technicznych zapewniających w budynkach właściwe warunki akustyczne oraz właściwą jakość powietrza, z uwagi na niemożność zapewnienia tych parametrów na zewnątrz budynków.
Skarżąca wskazała też, że organy procedowały w sprawie przedsięwzięcia, które nie zostało należycie skonkretyzowane. Przedstawiona karta informacyjna nie spełnia wszystkich wymogów i nie pozwala na prawidłową ocenę bezpośrednich i pośrednich skutków realizacji planowanego zamierzenia na wszystkich etapach istnienia. Brak należytego określenia w zaskarżonej decyzji parametrów i cech przyszłych budynków czyni iluzorycznym postępowanie dotyczące środowiskowych uwarunkowań i w żaden sposób nie gwarantuje, że oddziaływanie przedsięwzięcia będzie takie, jak oceniły organy obu instancji.
Skarżąca podniosła też, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została w 2018 r. Organ odwoławczy, orzekając w 2023 r. oparł się na ustaleniach poczynionych pięć lat temu przez Wójta Gminy O., nie podejmując nawet próby weryfikacji, czy na ocenianym terenie nie doszło do istotnych z punktu widzenia sprawy zmian. Organy niemal pominęły zarzuty i wnioski skarżącej, składane w toku postępowania.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracji publicznej.
Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Musiało to zatem skutkować wyeliminowaniem wadliwych decyzji z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie
art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania
w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę (k.13), a skarżąca nie sprzeciwiła się temu w przepisanym terminie.
Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły m.in. przepisy art. 71 ust. 1 i 2 u.u.i.ś., 84 i 85. Zgodnie z art. 71 - decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia.
2. Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych:
1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
W myśl zaś art. 84 u.u.i.ś. - w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
W przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
W myśl § 3 ust. 1 pkt 53 lit. b tiret drugie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 71) - do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się następujące rodzaje przedsięwzięć: zabudowa mieszkaniowa wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą - 0,5 ha na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, - 2 ha na obszarach innych niż wymienione w tiret pierwsze.
Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie wynika więc wprost z ustawy, ale aktualizuje je postanowienie. W przedmiotowej sprawie postanowienie z dnia 9 listopada 2017 r.
Po rozpatrzeniu wniosku A. O. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych na działkach ew. nr (...) i (...), obręb M., przy ul. S. i W. w M., gm. O., organ pierwszej instancji, decyzją z dnia 26 czerwca 2018 r. o środowiskowych uwarunkowaniach, stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowej inwestycji. Organ pierwszej instancji wskazał jednocześnie na konieczność podjęcia określonych działań na etapie realizacji i eksploatacji inwestycji w zakresie: zorganizowania placów budowy i ich zaplecza zapewniając oszczędne korzystanie z terenu i minimalne przekształcenie jego powierzchni, wytyczenia róg dojazdowych do obsługi placów budowy w oparciu o istniejącą sieć szlaków komunikacyjnych i utrzymywania w stanie ograniczającym pylenie. Wskazano ponadto konieczność podjęcia następujących działań:
- należy ograniczyć emisję pyłu z placu budowy,
- teren budowy uszczelnić,
- plac budowy wyposażyć w sorbenty do zbierania rozlanych substancji ropopochodnych, a wycieki niezwłocznie usunąć,
- maszyny i urządzenia winny znajdować się w dobrym stanie technicznym,
- prace budowlane w sąsiedztwie terenów objętych ochroną przed hałasem należy prowadzić wyłącznie w porze dziennej,
- masy ziemne wykorzystywać w miarę możliwości ponownie dla kształtowania terenu,
- grunt zanieczyszczony przekazywać do unieszkodliwienia,
- wierzchnią warstwę gleby odpowiednio zdeponować i po wykorzystaniu wykorzystać, w miarę możliwości, do rekultywacji terenu, umacniania skarp i urządzania terenów zieleni przydrożnej,
- odkład gruntu lokalizować z dala od cieków i zbiorników wodnych oraz zabudowań mieszkalnych,
- prace niwelacyjne prowadzić w taki sposób, aby uniknąć odwodnienia pobliskich terenów,
- w przypadku natrafienia na urządzenia podziemne telekomunikacyjne, elektryczne, wodociągowe, kanalizacyjne, cieplne nieujęte w dokumentacji, roboty należy przerwać, wykop zabezpieczyć,
- odpady powstające w trakcie budowy wykorzystywać w miejscu ich wytworzenia,
- zaplecze budowy wyposażyć w sanitariaty,
- magazynować odpady niebezpieczne w szczelnych pojemnikach i przekazywać do utylizacji,
- drzewa znajdujące się w obrębie placu budowy nieprzeznaczone do wycinki, zabezpieczyć przed uszkodzeniami mechanicznymi,
- ograniczyć możliwość tworzenia się na terenie budowy zagłębień oraz zastoisk wody,
- zabezpieczyć wloty studzienek przez wpadaniem i uwięzieniem
lub innych drobnych zwierząt,
- straty w zieleni uzupełnić przez wprowadzenie nowych nasadzeń,
- część działki nr (...) oznaczoną symbolem "N" pozostawić niezabudowaną,
- do ogrzewania budynków nie stosować opału węglopochodnego,
- ścieki bytowe odprowadzać do gminnej sieci kanalizacji sanitarnej,
-wody opadowe i roztopowe z utwardzonych nawierzchni działek rozprowadzać powierzchniowo w obrębie posesji,
- prace postojowe środków transportu lokalizować na szczelnej, utwardzonej nawierzchni.
Dyrektor Zarządu Zlewni w T. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wskazał na konieczność uwzględnienia następujących warunków i wymagań:
- odpady składować w miejscach do tego przeznaczonych i w sposób zabezpieczający przedostanie się do gruntu,
- prace postojowe środków transportu lokalizować na szczelnej, utwardzone nawierzchni,
- maszyny i rządzenia winny znajdować się w dobrym stanie technicznym,
- plac budowy należy wyposażyć w sorbent do zbierania rozlanych substancji ropopochodnych,
- zaplecze budowy wyposażyć w sanitariaty z toaletami ze zbiornikami bezodpływowymi, z systematycznie usuwaną zawartością,
- budynki należy przyłączyć do kanalizacji sanitarnej.
Jak wynika z powyższego, wszelkie działania, które mają zostać podjęte na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia dotyczą wyłącznie działek (...) i (...), objętych zabudową budynkami mieszkalnymi. Organy nie wypowiedziały się o wpływie na planowaną inwestycję istniejącej fermy drobiu, stanowiącej własność skarżącej. Organ nie przeprowadził analizy konfliktów społecznych spowodowanych połączeniem tak odmiennych funkcji zagospodarowania terenu jak intensywna produkcja rolnicza i zabudowa mieszkaniowa. Działki nr (...) i (...) przylegają zaś do fermy drobiu.
W ocenie Sądu, działania organów są niepełne. Skarżąca występowała kilkukrotnie z wnioskami dowodowymi, proponowała zawarcie ugody.
Przyjęty stan faktyczny nie odnosi się w ogóle do sąsiadującej fermy drobiu, a może mieć to znaczenie dla oceny potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Słusznie więc skarżąca przywołała przepisy ustawy P.o.ś.
Zgodnie z art. 5 tej ustawy - ochrona jednego lub kilku elementów przyrodniczych powinna być realizowana z uwzględnieniem ochrony pozostałych elementów. W myśl zaś art. 6 ust. 1 - kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu.
Należy też wskazać na art. 3 pkt 13 i pkt 50. Ilekroć w ustawie jest mowa o: ochronie środowiska - rozumie się przez to podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej; ochrona ta polega w szczególności na:
a) racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju,
b) przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom,
c) przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego (pkt 13);
zrównoważonym rozwoju - rozumie się przez to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń (pkt 50).
Elementy wskazane w powyższych przepisach powinny zostać uwzględnione przez organ przy dokonywaniu ustaleń w zakresie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy winny przeanalizować potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko biorąc również pod uwagę istniejącą w sąsiedztwie inwestycję – fermę drobiu, w celu ustalenia, czy nie występuje zagrożenie życia i zdrowia potencjalnych mieszkańców domów jednorodzinnych. Przeprowadzone postępowanie nie odpowiedziało na to pytanie.
Podnieść też należy za skarżącą, że postępowanie w sprawie trwało 5 lat. Decyzja organu pierwszej instancji wydana została w roku 2018 r. a decyzja organu odwoławczego w 2023 r. Brak informacji, aby prowadzone było przez organ odwoławczy postępowanie dowodowe, które potwierdziłoby istniejący w 2018 r. stan faktyczny sprawy. Tak długi okres pomiędzy decyzjami organów obu instancji wymagał postępowania uzupełniającego. Organ nie dysponuje zaś wiarygodnymi dowodami w sprawie, bo upłynęło 5 lat od decyzji organu pierwszej instancji.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że organ nie rozpoznał zażalenia na postanowienie z dnia 9 listopada 2017 r. należy uznać go za niezasadny. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2018 r., Kolegium stwierdziło bowiem niedopuszczalność zażalenia strony na postanowienie Wójta Gminy O. z dnia 9 listopada 2017 r., dotyczące braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych na działkach ewidencyjnych nr (...) i (...) w obrębie M., gm. O.
Natomiast PPIS,RDOŚ i Wody Polskie wydały wyłącznie w sprawie opinie, działając na podstawie art. 64 ust. 1 u.u.i.ś.
Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron organy podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Organy powinny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy – art. 77 k.p.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany jest uwzględnić powyższe wskazania Sądu.
Wobec powyższego, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.
-----------------------
15