II SA/OL 831/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że świadczenie pielęgnacyjne mogło być przyznane dopiero od momentu ustania prawa do zasiłku dla opiekuna, a nie od daty złożenia wniosku.
Skarga dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku (1 marca 2022 r.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało świadczenie od 1 czerwca 2022 r., uznając, że do tego czasu skarżący pobierał zasiłek dla opiekuna, co stanowiło przesłankę negatywną. Sąd administracyjny podzielił stanowisko SKO, podkreślając, że zakaz kumulowania świadczeń wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przed ustaniem prawa do zasiłku dla opiekuna, nawet jeśli skarżący zadeklarował wybór świadczenia korzystniejszego.
Skarżący B.S. domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od 1 marca 2022 r. z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ pierwszej instancji odmówił, wskazując na nieprawidłowy okres powstania niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przyznało świadczenie od 1 czerwca 2022 r., uznając, że do tego dnia skarżący pobierał zasiłek dla opiekuna, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych wykluczało przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący złożył skargę, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących zbiegu uprawnień i możliwości wyboru świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę. Sąd uznał, że choć skarżący miał prawo wyboru świadczenia, to nie mógł pobierać dwóch świadczeń jednocześnie. Decyzja o uchyleniu zasiłku dla opiekuna stała się ostateczna z dniem 1 czerwca 2022 r., co umożliwiło przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od tej daty. Sąd podkreślił, że prawo do świadczenia ustala się od miesiąca złożenia wniosku tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują negatywne, co w tym przypadku nastąpiło dopiero od 1 czerwca 2022 r.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane od daty złożenia wniosku tylko wtedy, gdy w miesiącu złożenia wniosku nie występują przesłanki negatywne uniemożliwiające przyznanie świadczenia. W przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane dopiero od momentu ustania prawa do zasiłku dla opiekuna.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zakaz kumulowania świadczeń wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przed ustaniem prawa do zasiłku dla opiekuna. Decyzja o uchyleniu zasiłku dla opiekuna stała się ostateczna z dniem 1 czerwca 2022 r., co umożliwiło przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od tej daty.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna.
u.ś.r. art. 27 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.
Dz.U. 2022 poz 615 art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przesłanka daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia.
u.ś.r. art. 24 § 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Dz.U. 2022 poz 615 art. 17 § 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2022 poz 615 art. 24 § 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2022 poz 615 art. 24 § 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2022 poz 615 art. 27 § 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dz.U. z 2021 r. poz. 137 art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna. Naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.
Godne uwagi sformułowania
zakaz kumulowania świadczeń prawo wyboru świadczenia ustawa wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia
Skład orzekający
Ewa Osipuk
przewodniczący
Alicja Jaszczak-Sikora
członek
Piotr Chybicki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna oraz momentu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, z uwzględnieniem daty ustania prawa do zasiłku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla opiekunów osób niepełnosprawnych – możliwości pobierania różnych świadczeń i momentu ich przyznania. Jest to istotne dla szerokiego grona odbiorców zainteresowanych prawem socjalnym.
“Czy możesz wybrać świadczenie pielęgnacyjne, jeśli pobierasz zasiłek dla opiekuna? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 831/22 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2022-12-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Alicja Jaszczak-Sikora Ewa Osipuk /przewodniczący/ Piotr Chybicki /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 829/23 - Wyrok NSA z 2024-04-25 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 615 art. 17 ust.1, art. 17 ust.1b, art. 24 ust. 2 i 4, art. 27 ust. 5 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 138 par.1 pkt.2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Dnia 28 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. Uzasadnienie B. S. (dalej skarżący) 1 marca 2022 r. zwrócił się do Burmistrza Miasta Górowo Iławeckie (dalej: organ I instancji) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem – M. S. Po rozpoznaniu wskazanego wyżej wniosku, Burmistrz Miasta Górowo Iławeckie (dalej organ I instancji) decyzją z 31 marca 2022 r. odmówił stronie przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Organ wskazał, że przyczyną odmowy był fakt, że niepełnosprawność ojca wnioskodawcy powstała w okresach innych niż wskazane w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący w odwołaniu od ww. rozstrzygnięcia wywiódł, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.) (dalej u.ś.r.) polegającym na oparciu wydanego rozstrzygnięcia na części tego przepisu, która uznana została przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczną z Konstytucją RP. Samorządowe Kolegium odwoławcze w Olsztynie (Kolegium, organ II instancji) decyzją z [...] r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2022, poz. 2000, tj., dalej k.p.a.) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że przyznało B. S. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem – M. S. od dnia 1 czerwca 2022 r. na stałe. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium zwróciło uwagę, że M. S. (ur. [...] r.) jest wdowcem. Zgodnie z wydanym przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bartoszycach orzeczeniem z dnia 18 lipca 2011 r., został on uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Przy czym z orzeczenia tego wynika, że nie da się ustalić od kiedy występuje u niego niepełnosprawność, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 21 czerwca 2011 r. Co więcej w orzeczeniu wskazano również, że z uwagi na swój stan zdrowia ojciec skarżącego wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z akt sprawy wynika, że M. S. ma problemy z poruszaniem się (przemieszcza się wyłącznie przy użyciu kul i wymaga wówczas asekuracji innej osoby). W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego pracownicy organu pierwszej instancji stwierdzili, że z uwagi na wiek i niepełnosprawność wymaga on wsparcia innych osób. Kolegium zwróciło uwagę, że w aktach sprawy znajduje potwierdzenie fakt, że opiekę nad M. S. sprawuje jego syn – B. S. W ramach sprawowanej opieki skarżący zabezpiecza wszelkie potrzeby bytowe ojca (utrzymuje porządek w mieszkaniu, dba o higienę osobistą ojca, pomaga ojcu przy ubieraniu się, pomaga ojcu przemieszczać się, wychodzi z ojcem na spacery, umawia wizyty lekarskie i asystuje w ich trakcie, realizuje recepty, robi zakupy, przygotowuje opał). Z uwagi na fakt wspólnego zamieszkiwania z ojcem sprawowana nad nim opieka ma charakter stały i całodobowy. W związku ze sprawowaną nad ojcem opieką skarżący posiadał przyznane na mocy wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji z 5 listopada 2018r., prawo do zasiłku dla opiekuna. Jednakże decyzja ta została uchylona z dniem 1 czerwca 2022 r. na mocy wydanej przez organ pierwszej instancji, ostatecznej i prawomocnej decyzji z 2 czerwca 2022 r. Z akt sprawy wynika również, że B. S. od dnia 1 września 2013 r. posiada prawo do policyjnej renty rodzinnej po zmarłym synu. Mając powyższe na uwadze, Kolegium przyjęło, że skarżący jest tzw. inną osobą, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, spokrewnioną w pierwszym stopniu z wymagającą opieki osobą niepełnosprawną. W ocenie Kolegium oczywistym było, że skarżący jako syn, jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad ojcem. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, ze zakres sprawowanej przez skarżącego opieki uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z akt sprawy nie wynikało zaś, aby w chwili orzekania przez Kolegium na gruncie przedmiotowej sprawy wystąpiły jakiekolwiek, określone wart. 17 ust. 5 u.ś.r. przesłanki negatywne uniemożliwiające przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. W szczególności zaś, podstawy odmowy przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia stanowić nie mógł, jako uznany za częściowo sprzeczny z Konstytucją RP, art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium podkreśliło, że przeszkodą w przyznaniu nie mógł być również fakt, że strona pozostaje uprawniona do renty rodzinnej po zmarłym synu. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywną przesłanka uniemożliwiającą przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest posiadanie przez opiekuna osoby niepełnosprawnej ustalonego prawa do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka. Co więcej w chwili orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie uchylona została decyzja organu pierwszej instancji przyznająca stronie prawo do zasiłku dla opiekuna. Mając na uwadze powyższe, kolegium orzekło o przyznaniu B. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym Ojcem. Ustalając okres, na jaki przyznano skarżącemu prawo do wnioskowanego świadczenia Kolegium Odwoławcze oparło się na regulacji zawartej w art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. b) oraz art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r. Jak zaznaczył organ, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strona złożyła 1 marca 2022 r. Kolegium zastrzegło, że brak było podstaw do przyznania stronie, stosownie do art. 24 ust 2 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to jest od dnia 1 marca 2022 r. Strona do dnia 31 maja 2022 r. pozostawała bowiem uprawniona do zasiłku dla opiekuna i świadczenie to pobierała. Co za tym idzie występowała przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie stronie prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy oświadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznać należało stronie od dnia 1 czerwca 2022 r. (od tego dnia nie występują bowiem określone wart. 17 ust. 5 powoływanej ustawy przesłanki negatywne uniemożliwiające przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia) na stałe (bowiem ojciec strony uznany został na stałe za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym). Od powyższej decyzji Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wywiódł B. S. zarzucając organowi: - naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna, - naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. W uzasadnieniu skargi B. S. wywiódł, że nie zgadza się z ustaleniami Kolegium dotyczącymi okresu za jaki przyznano mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak zauważył we wniosku o przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniósł o uchylnie decyzji przyznającej mu prawo do zasiłku dla opiekuna w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżący dokonał wyboru świadczenia, o którym mowa wart. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. Wobec powyższego nie może zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z dyspozycją zawartą w treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Skarżący podkreślił, że nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo iż skarżąca mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego był przez wnioskodawcę wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Użyty w tym przepisie zwrot "w granicach sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, Nr 3, poz. 104, wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zapadłych w sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Okolicznością bezsporną jest to, że ojciec skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a zakres sprawowanej przez skarżącego opieki - również w ocenie organów obu instancji - uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Prawidłowo także Kolegium oceniło, odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), że wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. W rozpoznawanej sprawie istota sporu dotyczyła kwestii przysługiwania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożył wniosek o przyznanie tego świadczenia, tj. od 1 marca 2022 r. Kolegium przyjęło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dopiero od 1 czerwca 2022 r., gdyż od tego momentu skarżący nie pobiera już zasiłku dla opiekuna, zatem ustała jedyna przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów. Dodatkowo zaznaczyć należy, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Sąd w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednak nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją (por. np. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18; wyrok WSA w Szczecinie z 9 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1151/19 czy wyrok WSA w Gdańsku z 26 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 423/19 - wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). Z akt sprawy wynika, że dopiero decyzją z 2 czerwca 2022 r. (k. 59 akt administracyjnych) organ I instancji orzekł (w trybie art. 155 k.p.a.) o zakończeniu realizacji decyzji z 5 listopada 2018 r. przyznającej skarżącemu zasiłek dla opiekuna, ze skutkiem od 1 czerwca 2022r. Skarżący nie odwołał się od tej decyzji (złożył oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania). Wobec powyższego decyzja ta uzyskała przymiot ostateczności i pozostaje w obrocie prawnym, zatem wiąże stronę i organy. Jest ona odrębnym aktem, podlegającym ewentualnemu odrębnemu zaskarżeniu (co nie nastąpiło), więc, jak wskazano wyżej, nie mogła stanowić przedmiotu kontroli sądu w niniejszym postępowaniu. Ponadto skarżący wskazał, we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (k. 18 akt administracyjnych), że wniósł o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia tj. świadczenia pielęgnacyjnego, co oznacza, że dokonał wyboru świadczenia. Wybór ten w intencji skarżącego nastąpić miał z chwilą przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Należy podkreślić, że zakaz kumulowania świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. wyklucza sytuację, w której osobie uprawnionej przysługiwałoby więcej niż jedno (wybrane przez nią) świadczenie. Nie jest zatem możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym zasiłku dla opiekuna. Strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia, przy czym, rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3/19, CBOSA). Prawidłowo więc Kolegium uznało, że dopiero od 1 czerwca 2022 r. nie istniały przesłanki negatywne do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., tj. istnienie decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Odnosząc się natomiast do wykładni art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, należy wyjaśnić, że sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji, gdy w miesiącu złożenia wniosku spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji na przyszłość - jej wyrazem musi być uchylenie lub zmiana wcześniejszej decyzji. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany bowiem wyłącznie datą wpływu wniosku, ale jest też uzależniony od terminu przysługiwania dotychczasowego, zbieżnego uprawnienia (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 995/19, CBOSA oraz wyrok NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 209/21, LEX nr 3194799). Uznać zatem należy, że Kolegium nie naruszyło art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., ponieważ przepis ten wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna. Dopóki zatem w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku dla opiekuna, to w świetle ww. przepisu, nie było możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy nie pominął również art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Niewątpliwie celem powołanych przepisów jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i m.in. zasiłku dla opiekuna, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania, np. świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku spełnienia pozytywnych przesłanek przyznania tego świadczenia i skorzystania przez osobę wnioskującą z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego, z zastrzeżeniem wcześniejszej rezygnacji z dotychczas pobieranego. Tym samym, prawidłowo Kolegium przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na okres od 1 czerwca 2022 r. Dopiero bowiem od tego miesiąca brak było przesłanek negatywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie było natomiast prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od 1 marca 2022 r., gdyż w tym okresie stronie przysługiwało jeszcze konkurencyjne świadczenie, wykluczające możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Ostatecznie podkreślić należy, że skarżący - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - we wniosku złożył oświadczenie o następującej treści: "w przypadku wydania decyzji przyznającej w/w świadczenie pielęgnacyjne z dniem jej wydania wnoszę o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania zasiłku dla opiekuna." (k. 18 akt administracyjnych). Wyrażoną wprost we wniosku z 1 marca 2022 r. intencją skarżącego było uchylenie prawa do zasiłku dla opiekuna od dnia ewentualnego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. na zgodny wniosek skarżącej i organu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI