II SA/OL 83/25

II SA/Ol 83/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1539
art. 39a ust. 1, art. 92a ust. 2, ust. 4, art. 92c ust. 1 i ust. 1a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 6 ust. 1 pkt 12, art. 13 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant referent Natalia Stemplewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej jako: "Naczelnik UC-S") nałożył na A.K., osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie [...] (dalej jako: "skarżący") kary pieniężne w wysokości: 1.000 zł - określoną w lp. 4.2 załącznika nr 4 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1539, dalej: "u.t.d."), 1.000 zł - określoną w lp. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., 500 zł - określoną w lp. 4.4 załącznika nr 4 do u.t.d. za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał odpowiednio: orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii i wezwał skarżącego do uiszczenia kary w wysokości 2.500 zł.
W uzasadnieniu decyzji Naczelnik UC-S podał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej 30 lipca 2024 r. ustalono, że kierowca kierujący zespołem pojazdów wykonujących krajowy transport drogowy przez ww. przedsiębiorstwo nie posiada wymaganych uprawnień kategorii C+E. Termin ich ważności upłynął 15 maja 2024 r. W toku postępowaniu ustalono ponadto, że kierowca w dniu kontroli nie posiadał również ważnych orzeczeń psychologicznego i lekarskiego, gdyż oba dokumenty były ważne do 15 maja 2024 r.
Naczelnik UC-S zaznaczył, że zgodnie z danymi zawartymi w Krajowym Rejestrze Elektronicznym Podmiotów Transportu Drogowego osobą zarządzającą transportem w ww. przedsiębiorstwie był skarżący, posiadający certyfikat kompetencji zawodowych w krajowym transporcie drogowym rzeczy nr [...]. Stwierdził, że skarżący, jako osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, był odpowiedzialny za niezgodne z prawem zorganizowanie transportu drogowego przy wykorzystaniu kierowcy, który podczas przedmiotowego przewozu nie posiadał aktualnych orzeczeń lekarskich i psychologicznych oraz posługiwał się nieważnymi uprawnieniami do kierowania pojazdami kat. C,E. W tej sytuacji zastosowanie miał art. 92a ust. 2 i ust. 8 u.t.d. Dodał, że skarżący nie wskazał na zaistnienie jakichkolwiek nieoczekiwanych i niedających się przewidzieć zdarzeń, które spowodowały ujawnione naruszenie i zwalniałyby go z odpowiedzialności administracyjnej w myśl art. 92c ust. 1 u.t.d.
W złożonym odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 12 i art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a."), art. 92a ust. 1 u.t.d., art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady ne bis in idem przez nałożenie na jeden podmiot dwóch kar administracyjnych za ten sam stan faktyczny, polegający na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał ważnego prawa jazdy z uwagi na nieodbycie wymaganych badań lekarskich i psychologicznych. Zdaniem skarżącego organ miał prawo do nałożenia sankcji za brak ważności prawa jazdy (Ip. 4.4) lub alternatywnie za brak ważnych badań lekarskich i psychologicznych (Ip. 4.2 i Ip. 4.3), gdyż nieodbycie tych badań skutkowało utratą prawa jazdy w zakresie kategorii C i E.
Decyzją z [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "organ odwoławczy", "DIAS"), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji
w całości.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji szczegółowo opisał stan faktyczny sprawy i podał przepisy prawa mające w niej zastosowanie. Zaznaczył, że skarżący nie zakwestionował stwierdzonych naruszeń przepisów u.t.d. Stwierdził, że w dniu kontroli kierowca prowadził zespół pojazdów, na którego prowadzenie wymagane jest posiadanie ważnego prawa jazdy kategorii C+E. Bezspornie skarżący był osobą zarządzającą transportem w skontrolowanym przedsiębiorstwie, a co za tym idzie, był odpowiedzialny za naruszenia opisane w zał. 4 do u.t.d.
Wyjaśnił ponadto, że wskazane w załączniku nr 4 u.t.d. delikty związane z kwalifikacjami, jakie winien spełniać kierowca wykonujący przewozy drogowe, są od siebie niezależne, gdyż są to różne stany faktyczne i odmienne naruszenia przepisów. Ich kwalifikacji należy dokonać na podstawie przepisów u.t.d. oraz ustawy z dnia 5 stycznia 2001 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1210, z późn. zm.; dalej: "u.k.p."). Podkreślił, że ustawa nie klasyfikuje przyczyn braku posiadania ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii, wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów. Sankcjonowany jest sam brak wymaganej kwalifikacji, podobnie jak brak wymaganych ww. orzeczeń.
DIAS zaznaczył, że skarżący nie wykazał, jakie konkretnie kroki podjął, aby nie dopuścić do powstania naruszeń, w konsekwencji czego nie miał zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Stwierdził też, że w sprawie nie było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 i ust. 1a u.t.d.
W skardze wywiedzionej na ww. decyzję DIAS skarżący zarzucił naruszenie art. 92a ust. 1, art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236 z późn. zm.) w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady ne bis in idem przez nałożenie na jeden podmiot dwóch kar administracyjnych za ten sam stan faktyczny, polegający na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał ważnego prawa jazdy z uwagi na nieodbycie wymaganych badań lekarskich i psychologicznych.
W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie oraz zasądzenie od DIAS na rzecz strony skarżącej zwrotu uiszczonej opłaty sądowej.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
W wyniku takiej kontroli sądowej decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny sprawy nie jest sporny.
Funkcjonariusze NUC-S ustalili, że kierowca, który wykonywał 30 lipca 2024 r. krajowy transport drogowy, kierując zespołem pojazdów, nie posiadał wymaganych uprawnień kat. C+E oraz ważnego badania lekarskiego potwierdzającego jego zdolność do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i ważnego badania psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Termin ważności ww. dokumentów upłynął bowiem 15 maja 2024 r.
Zgodnie z art. 39a ust. 1 u.t.d. przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta m.in.: posiada odpowiednie uprawnienie do kierowania pojazdem samochodowym, określone w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, a w przypadku osób, o których mowa w art. 5c ust. 1 pkt 4 lub w art. 6 ust. 1 pkt 2, posiada odpowiednie uprawnienie do kierowania pojazdem samochodowym stwierdzone w wydanym w kraju prawem jazdy, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (pkt 2); nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (pkt 3) i nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (pkt 4). Kierowca nie posiadał wszystkich ww. dokumentów.
Jak wynika z art. 6 ust. 1 pkt 12 u.k.p. prawo jazdy kategorii B+E, C+E lub D+E stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania – pojazdem określonym odpowiednio w prawie jazdy kategorii B, C lub D, łącznie z przyczepą (przyczepami), przy czym w zakresie kategorii B+E dopuszczalna masa całkowita ciągniętej przyczepy nie może przekraczać 3,5 t. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 8 u.k.p. prawo jazdy kategorii C stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania: pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu (lit. a), zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy lekkiej (lit. b).
Ustawodawca przewidział w art. 13 ust. 1 pkt 2 u.k.p., że prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D lub D+E wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem art. 15.
Stosownie zaś do ust. 3 okres ważności prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E jest przedłużany przez starostę po przedłożeniu:
1) orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem wydanych na podstawie badań, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2 oraz art. 82 ust. 1 pkt 2, albo
2) orzeczenia stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, o których mowa w rozdziale 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Jednocześnie, ustawodawca przewidział w pkt 4 załącznika nr 4 do u.t.d. kary pieniężne za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada stosownego dokumentu. Kary pieniężne za brak orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz za brak orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy wynoszą po 1.000 zł (pkt. 4.2 i 4.3), natomiast brak ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów sankcjonowany jest karą w wysokości 500 zł (pkt 4.4).
Zaznaczyć należy, że na mocy art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Jednocześnie, stosownie do ust. 4, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych.
Definicja osoby zarządzającej transportem została zawarta w art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE. Zgodnie z tym przepisem "zarządzający transportem" oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Nie jest kwestionowane, że osobą zarządzającą transportem był skarżący, który posiada certyfikat kompetencji zawodowych w krajowym transporcie drogowym rzeczy. Skarżący podlegał zatem odpowiedzialności wynikającej z ww. przepisów u.t.d.
Wobec powyższego zasadnie zaskarżoną decyzją na skarżącego nałożono kary pieniężne za wszystkie stwierdzone naruszenia w kwotach przewidzianych w pkt 4.2, 4.3 i 4.4 załącznika nr 4 do u.t.d. Dodać należy, że suma tych kar nie przekracza kwoty określonej w art. 92a ust. 4 u.t.d.
Organy obu instancji prawidłowo uznały, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. Skarżący nie udowodnił bowiem, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę lub że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń bądź okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
Skarżący nie wskazywał na naruszenie ww. przepisu. Podniósł natomiast zarzut naruszenia art. 92a ust. 1 u.t.d., art. 12 ustawy - Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 8 §1 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP i zasady ne bis in idem. Zarzut ten uzasadnił nałożeniem na jeden podmiot dwóch kar administracyjnych za ten sam czyn, polegający na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał ważnego prawa jazdy z uwagi na niewykonanie stosownych badań lekarskich i psychologicznych.
Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. nie mógł zostać naruszony, gdyż nie miał zastosowania w sprawie. Przewiduje on, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że: 1) przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 1 000 000 złotych za każde naruszenie; 2) przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120 000 złotych za każde naruszenie. Zauważyć należy, że przepis ten, podobnie jak cytowany wyżej art. 92a ust. 2, określają wyłącznie górną granice kar pieniężnych i nie przewidują nakazu ukarania wyłącznie za jedno ze stwierdzonych naruszeń przepisów u.t.d.
Nie można też podzielić stanowiska skarżącego, sprowadzającego się do wniosku, że kara za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii konsumuje kary za naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę nieposiadającego właściwych orzeczeń: o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznego. Okoliczność, że posiadanie obu ważnych ww. orzeczeń warunkuje uzyskanie (przedłużenie okresu ważności) prawa jazdy nie wywołuje oczekiwanego przez skarżącego skutku. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości nałożenia tylko jednej kary za delikty administracyjne wymienione w załączniku nr 4 do u.t.d., które są efektem naruszenia innych obowiązków lub warunków przewozu drogowego również wymienionych w tym załączniku. W art. 92a ust. 2 mowa jest o karze pieniężnej "za każde naruszenie" obowiązków lub warunków przewozu drogowego, bez jakichkolwiek wyłączeń. Kwestię zbiegu ukarania na gruncie u.t.d. ustawodawca uregulował natomiast w art. 92a ust. 9 i ust. 10. Zgodnie z ust. 9, jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załącznikach nr 3 i 4 do ustawy, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia albo przestępstwa, w stosunku do podmiotu będącego osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej. W ust. 10 przewidział natomiast, że jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Bez znaczenia prawnego pozostaje więc okoliczność, że nieposiadanie ważnych właściwych orzeczeń: lekarskiego i/lub psychologicznego powoduje, że przewóz drogowy będzie wykonywany przez kierowcę, który nie będzie również posiadał ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów.
Do stwierdzenia naruszenia zasady ne bis in idem niezbędne byłoby natomiast wykazanie przez skarżącego, że dwukrotnie nałożono na niego sankcje za ten sam czyn, który stanowi naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. W stanie faktycznym sprawy miało miejsce nałożenie trzech kar za naruszenie trzech odrębnych obowiązków. Wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy nie są tożsame z wykonywaniem przewozu drogowego przez kierowcę bez ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii.
W tej sytuacji nie można również uznać, że naruszone zostały art. 12 Prawa przedsiębiorców i art. 8 § 1 k.p.a., które statuują zasadę zaufania podmiotów do władzy publicznej i określają obowiązek kierowania się przez organy administracji publicznej zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a także art. 2 Konstytucji RP.
Mając na uwadze wszystkie powyżej określone okoliczności prawne i faktyczne kontrolowanej sprawy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.