II SA/Ol 818/22

II SA/Ol 818/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Alicja Jaszczak-Sikora /przewodniczący/
Ewa Osipuk
Piotr Chybicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 450
art. 140 ust.1 pkt.3a lit.a
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2018 poz 957
art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi S. O. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że decyzją z 25 sierpnia 2022 r. Starosta Powiatu Iławskiego (dalej: organ, organ I instancji) cofnął K. S. (dalej strona, skarżący) uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM/B1/B, które potwierdza dokument prawa jazdy wydany w dniu 25 czerwca 2019 r. przez Starostę Iławskiego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że 18 lipca 2022 r. do organu wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami Skarżącemu, ponieważ w okresie dwóch lat od otrzymania po raz pierwszy prawa jazdy naruszył on zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym. Sąd Rejonowy w Iławie prawomocnym wyrokiem z 26 maja 2021 r. sygn. akt II K 62/21 (wyrok stał się prawomocny z dniem 18 czerwca 2021 r.) stwierdził, że K. S. 4 października 2020 r. na drodze [...] w miejscowości L. gmina I. nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym określone wart. 3. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Od powyższej decyzji odwołanie wywiódł Skarżący.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej SKO, Kolegium) decyzją z [...] r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygniecie organu I instancji.
Kolegium w motywach rozstrzygnięcia wskazało, że w świetle dokonanych przez organ I instancji ustaleń bezsporne jest, że skarżący uzyskał prawo jazdy kategorii AM/B1/B 25 czerwca 2019r., zaś 4 października 2020r., a więc przed upływem 2 lat od wydania mu prawa jazdy, nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Kolegium podkreśliło, że do popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji - co było powodem wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii AM/B1/B - doszło w czasie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z treścią art.140 ust.1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Kolegium podkreśliło, ze przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw w brzmieniu do dnia 17 września 2022r. - do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych wart. 100aa - 100aq ustawy Prawo o ruchu drogowym nie stosuje się m.in. art. 125 pkt 16 ustawy 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, uchylającego przepis art. 140 i art. 140a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Minister Cyfryzacji nie opublikował dotychczas komunikatu określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych wart. 100aa-100aq ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Kolegium podkreśliło równocześnie, że decyzje podejmowane na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie mają charakteru uznaniowego, co oznacza, że organ nie może odstąpić od rozstrzygnięcia nakazanego tym przepisem w razie zaistnienia przewidzianych w nim okoliczności. Cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami osobie, która popełniła przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w tzw. okresie próbnym, skutkuje koniecznością ponownego spełnienia przez nią wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami, a więc sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego.
Skarżący, pismem z 27 października 2022 r. wywiódł skargę na powyższą decyzję Kolegium, zarzucając organowi:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym poprzez cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B, wobec stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie dwóch lat od wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, podczas gdy K. S. nabył uprawnienia do kierowania pojazdami w czerwcu 2019 r., kiedy wyżej wskazany przepis został uchylony, wyrok wydany został wobec niego również po uchyleniu przepisu,
- art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957) poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten wstrzymał stosowanie rozdziału 14 ustawy o kierujących pojazdami, a więc także art. 91, a zatem inaczej mówiąc wobec K. S. nie mają zastosowania ani obostrzenia związane z wprowadzeniem okresu próbnego w art. 91 ustawy o kierujących pojazdami, ani też bardziej restrykcyjne w stosunku do dotychczasowych, zawartych w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, regulacje z art. 103 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, przy czym brak możliwości ich zastosowania nie był związany z datą wejścia w życie tych przepisów i relacją tej daty do uzyskania przez skarżącego prawa jazdy po raz pierwszy, ale ze wstrzymaniem ich stosowania ustawą z dnia 9 maja 2018 r.
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia, dlaczego uprawnienia strony do kierowania pojazdami winny zostać mu cofnięte podczas, gdy podstawa prawna decyzji została uchylona.
W uzasadnieniu swojego stanowiska, skarżący powtórzył co do zasady treść zarzutów. Wskazał ponadto, że w dacie wystąpienia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie do Starosty Powiatowego w Iławie z wnioskiem o cofnięcie przysługujących Skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami, art. 140 ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie mógł mieć zastosowania i nie mógł stanowić podstawy prawnej decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż z dniem 1 października 2018 r. wdrożono rozwiązania, o których mowa wart. 14 ust. 2 ustawy zmieniającej. Skarżący podniósł również, że z uzasadnienia decyzji organów obu instancji w sposób lakoniczny i niepełny wyjaśniają zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny sprawy. Skarżący zwrócił również uwagę na swoją trudną sytuację życiową. Jest ona związana z chorobami na które cierpią dzieci skarżącego i koniecznością zapewnienia im transportu na konsultacje medyczne.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, w skrócie zwanej dalej: "p.p.s.a.") zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, a skarżący wnioskowi nie oponował.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 t.j.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje wyłącznie w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit.b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a.). Natomiast w przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), bądź też jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 25 sierpnia 2022 r. stanowił art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym zgodnie z którym starosta - na wniosek komendanta Policji, wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
W tym miejscu skład orzekający z urzędu stwierdza, że przywołany przepis był przepisem obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Rozstrzygając kwestię intertemporalną, związaną z utratą przez przywołany przepis mocy obowiązującej Sąd miał na uwadze, że został on uchylony na mocy art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 139 pkt 3 tej ustawy uchylenie to nastąpiło ostatecznie z dniem 4 czerwca 2018 r. Równocześnie z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957), którą dokonując zmian w ustawie o kierujących pojazdami oraz Prawo o ruchu drogowym, w art. 14 ust. 1 postanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami) nie stosuje się. W ust. 2 przewidziano, że Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie.
Z przytoczonej powyżej regulacji wynika, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej, nie stosuje się m.in. przepisu art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego art. 140 i art. 140a p.r.d. Komunikat, o którym mowa w powołanym przepisie art. 14 ust. 2 ustawy nowelizującej do chwili obecnej nie został ogłoszony. Wobec powyższego w ocenie sądu uznać należy, że art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami nie znajduje obecnie zastosowania, a co za tym idzie art. 140 ust. 1 p.r.d. w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie był uchylony. Stanowisko takie jest powszechnie wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych por. np.: wyrok WSA w Opolu z 6 czerwca 2019r. w sprawie sygn. akt II SA/Op 164/19 LEX 2688022, wyrok WSA w Krakowie z 12 kwietnia 2019 r. w sprawie sygn. akt III SA/Kr 258/19 LEX 2652926, wyrok WSA w Olsztynie z 26 października 2021 r., w sprawie sygn. akt II SA/Ol 475/21, LEX nr 3264740, wyrok WSA w Łodzi z 23 października 2019 r. w sprawie sygn. akt III SA/Łd 666/19, LEX nr 2737771, Wyrok WSA w Łodzi z 21 września 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 398/22, Wyrok WSA w Gliwicach z 17.11.2022 r., II SA/Gl 1123/22, LEX nr 3440341. Oznacza to, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq p.r.d. art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. mógł mieć zastosowanie i stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
W tym stanie rzeczy, wobec bezspornego ustalenia przez organy, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowy w Iławie z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt II K 62/21 skarżący uznany został za winnego tego, że 4 października 2020 r. popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, oraz że strona uzyskała prawo jazdy po raz pierwszy 25 czerwca 2019 r., decyzję wydaną w oparciu o art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. uznać należy za prawidłową. Z okoliczności faktycznych ustalonych w postępowaniu administracyjnym wynika bezsprzecznie, że skarżący posiadał prawo jazdy od 25 czerwca 2019 r., gdy 4 października 2020 r. popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, określone w art. 177 § 1 k.k. i prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Iławie z 26 maja 2021 r. został uznany za winnego jego popełnienia. Ustalenia w tym zakresie nie budzą wątpliwości Sądu, znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako takie odpowiadają prawu. Nie są też kwestionowane przez skarżącego.
W świetle powyższego za trafne należało uznać stwierdzenie organów, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligatoryjnego cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie wyżej omawianego przepisu. Kontrolowana decyzja ma charakter tzw. związany, co oznacza, że organ ma obowiązek cofnąć uprawnienia do kierowania pojazdami w sytuacji ustalenia okoliczności, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. Treść tego przepisu nie pozostawia bowiem swobody organowi w rozstrzyganiu sprawy. Gdyby organ nie cofnął skarżącemu uprawnień wobec wypełnienia się dyspozycji powyższego przepisu, jego zachowanie byłoby zachowaniem contra legem.
Podkreślić też należy, że ratio legis tego przepisu było takie, aby pozbawiać uprawnień do kierowania pojazdami kierowców, którzy po uzyskaniu prawa jazdy, dopuszczali się brawurowej jazdy, bądź nie respektowali zasad i reguł obowiązujących w ruchu drogowym, powodując w związku z tym wypadki drogowe. Celem obowiązywania tej regulacji jest między innymi prewencja generalna, która ma oddziaływać na osoby, które pierwszy raz uzyskały prawo jazdy, ażeby zachowały one szczególną ostrożność z uwagi na mniejsze doświadczenie niż pozostali uczestnicy ruchu drogowego. Ponadto unormowanie to ma chronić zdrowie i życie uczestników tego ruch (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 marca 2018 r. III SA/Gd 941/17 LEX nr 2459866).
W niniejszej sprawy nie uchybiono również podniesionym w skardze przepisom prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Dokonana w sprawie ocena stanu faktycznego i prawnego znalazła prawidłowy wyraz w uzasadnieniu decyzji, która spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Organy uwzględniły przy tym wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, dopuściły niezbędne do ustalenia występującego w niej stanu faktycznego dowody i dokonały ich prawidłowej oceny prawnej na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d., który co należy jeszcze raz podkreślić, do chwili wydania skarżonej decyzji nie został skutecznie derogowany, a zatem działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa.
Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje okoliczności, dotyczące sytuacji życiowej skarżącego i faktu, ze przed odebraniem uprawnień do kierowania pojazdami zapewniał on dzieciom transport na konsultacje medyczne. Podobnie podnoszony przez skarżącego fakt, że nie dysponuje on środkami finansowymi pozwalającymi na odnowienie uprawnień nie mógł być brany pod uwagę w niniejszej sprawie. Okoliczności te nie stanowiły elementów hipotezy stosowanej w niniejszej sprawie normy prawnej. Z tego też względu nie mogły być badane i brane pod uwagę przez organy, jak również oceniane przez Sąd. Powtórzyć należy, że na gruncie analizowanej sprawy istotne znaczenie ma warunek, iż względem skarżącego zaistniały przesłanki zawarte w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Zdaniem Sądu, przedstawiony powyżej stan faktyczny i prawny rozpatrywanej sprawy wskazuje na to, że organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego oraz zebrały niezbędny materiał dowodowy, jak również prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.
Wobec złożenia przez adwokata-pełnomocnika skarżącego wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, o kosztach tych orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.