II SA/Ol 815/06

II SA/Ol 815/06 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2006-12-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Irena Szczepkowska
A.Bogusław Jażdżyk
Marzenna Glabas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie wygaśnięcia użytkowania do nieruchomości zabudowanej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A sp. z o.o. kwotę 200 zł. (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", Wójt Gminy "[...]" orzekł z urzędu o wygaśnięciu użytkowania do nieruchomości niezabudowanej położonej w "[...]"., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Nr "[...]", ustanowionego decyzją Naczelnika Gminy "[...]" z dnia "[...]" r., nr "[...]" na rzecz Sekcji Wędkarskiej przy Spółdzielni Pracy B w "[...]", celem zlokalizowania bazy wędkarskiej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. 1969 r. Nr 1, poz. 1 ze zm.), przekazanie nieruchomości w użytkowanie mogło dotyczyć jednostek gospodarki uspołecznionej, którą nigdy nie była Sekcja Wędkarska przy Spółdzielni Pracy B w "[...]". Stwierdził, że podmiot ten nigdy nie miał nawet prawnego statusu organizacji społecznej, nie był zarejestrowany jako stowarzyszenie, nie przynależy do Polskiego Związku Wędkarskiego, był i jest nieformalnym "związkiem" pracowników - wędkarzy Spółdzielni, obecnie A Spółka z o.o.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A Spółka z o.o. – następca prawny Spółdzielni Pracy B w "[...]" wskazując, że przedmiotowa nieruchomość została oddana w trwałe użytkowanie Spółdzielni Pracy B w "[...]" decyzją Naczelnika Gminy "[...]" z dnia "[...]" r. Powołanie w tej decyzji Sekcji Wędkarskiej przy Spółdzielni Pracy B w "[...]" należy uznać za oczywistą omyłkę w oznaczeniu adresata, nie mającą znaczenia dla skutków prawnych rozstrzygnięcia. Wskazanie Sekcji Wędkarskiej, w ocenie odwołującej się Spółki, miało podkreślić cel, na jaki zostało ustanowione użytkowanie działki Nr "[...]". Sekcja Wędkarska nie jest i nigdy nie była samodzielną jednostką organizacyjną, która mogłaby nabyć prawo użytkowania gruntu. Jednostką taką była natomiast Spółdzielnia Pracy B w "[...]", która również w rozumieniu ówczesnych przepisów była jednostką gospodarki uspołecznionej. Wskutek zmian organizacyjnych w dotychczasowe prawa i obowiązki Spółdzielni wstąpiła B w "[...]" Sp. z.o.o, obecnie A Spółka z.o.o. Od dnia ustanowienia użytkowania do chwili obecnej przedmiotowa nieruchomość znajduje się w nieprzerwanym posiadaniu strony odwołującej i jest wykorzystywana na cele określone w decyzji o ustanowieniu tego prawa. Spółka podkreśliła, że ciężary związane z tą nieruchomością ponosiła Spółdzielnia, a następnie odwołująca się Spółka, a nie Sekcja Wędkarska. Również wszelka korespondencja i umowy były podpisywane przez osoby uprawnione do reprezentacji Spółki (Spółdzielni), a organy Gminy "[...]" nigdy nie kwestionowały podmiotowości prawnej strony. Strona nie podzieliła ponadto stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie zastosowania w sprawie regulacji art. 49 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i stwierdziła, że zastosowanie znajduje art. 49 ust. 2 tej ustawy, gdyż istnieje następca prawny podmiotu, na rzecz którego zostało ustanowione użytkowanie.
Decyzją z dnia "[...]"r., Rep. "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ wskazał, że adresatem decyzji organu pierwszej instancji była Sekcja Wędkarska przy Spółdzielni Pracy B w "[...]". Tym samym A Spółka z.o.o nie jest stroną postępowania w tej sprawie. Podniesiono przy tym, że żadne ze znajdujących się w aktach sprawy upoważnień, udzielonych przez Sekcję Wędkarską, nie dotyczy kwestii zarządu czy użytkowania przedmiotowej nieruchomości. W sprawie brak jest ponadto aktu prawnego umożliwiającego przekazanie nieruchomości w trwały zarząd osobie prawnej, gdyż w art. 43 ust. 1 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca wskazał, że trwały zarząd jest formą władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną oraz że nieruchomości stanowiące przedmiot własności lub przedmiot użytkowania wieczystego Skarbu Państwa oddaje się w trwały zarząd państwowej jednostce organizacyjnej, a nieruchomości stanowiące przedmiot własności lub przedmiot użytkowania wieczystego jednostki samorządu terytorialnego - samorządowej jednostce organizacyjnej.
Po rozpatrzeniu skargi A Spółka z o.o., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie - wyrokiem z dnia 20 września 2005r., Sygn. akt "[...]" - uchylił powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wskazując na konieczność rozważenia przez organ odwoławczy, czy członkowie zarządu skarżącej Spółki nie działali w niniejszej sprawie co najmniej jako pełnomocnicy osób tworzących Sekcję Wędkarską.
Celem uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, do akt administracyjnych załączono m.in. oświadczenia oraz protokoły z przesłuchania osób, które sygnowały dokumenty dotyczące zakresu reprezentacji Sekcji Wędkarskiej przy Spółdzielni Pracy B w "[...]" w związku z użytkowaniem przez tę jednostkę działki Nr "[...]", położonej w miejscowości "[...]". Złożone wyjaśnienia wskazują, że zawieranie wszelkich porozumień pomiędzy Sekcją Wędkarską a B oraz udzielanie upoważnień było wynikiem oczywistej omyłki w oznaczeniu adresata decyzji z dnia "[...]"r. w sprawie ustanowienia użytkowania niezabudowanej nieruchomości położonej w "[...]". Członkowie Sekcji byli i są pracownikami tworzącymi strukturę wewnętrzną w ramach zakładu pracy, stąd nigdy nie było wątpliwości, że wszelkie prawa do wskazanej nieruchomości przysługują Spółdzielni Pracy B w "[...]", a nie omyłkowo wpisanej w decyzji Sekcji Wędkarskiej. Podniesiono przy tym, że wszystkie obiekty były wznoszone i utrzymywane przez Spółdzielnię, a następnie Spółkę, w celach zapewnienia rekreacji pracownikom. Udzielenie upoważnień było zaś kwestią incydentalną związaną z koniecznością doprowadzenia mediów do powstałych obiektów i wątpliwościami interpretacyjnym powstałymi na tle oznaczenia strony powołanej decyzji.
Decyzją z dnia "[...]" r., Rep. "[...]" , Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie umorzyło postępowanie odwoławcze wskazując, że A Spółka z.o.o nie jest stroną postępowania w niniejszej sprawie, jak również brak jest podstaw do uznania, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, że Spółka jest upoważniona do zarządu, czy użytkowania nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania. W ocenie organu, fakt ponoszenia przez Spółkę nakładów na działkę nie przesądza w sensie prawnym o sprawowaniu zarządu lub użytkowaniu wskazanej nieruchomości, gdyż wydatkowane środki mogą być uznane za darowiznę na rzecz Sekcji Wędkarskiej. Organ odwoławczy, po raz kolejny podniósł także, że w przedmiotowej sprawie brak jest (aktualnie) aktu prawnego umożliwiającego przekazanie nieruchomości w trwały zarząd osobie prawnej.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, A Spółka z.o.o zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:
1) art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że Spółka nie jest stroną postępowania;
2) art. 210 i art. 49 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej, poprzez przyjęcie, że stronie skarżącej nie przysługuje prawo użytkowania;
3) art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niedoręczenie zaskarżonej decyzji ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi.
Mając powyższe na uwadze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi, strona ponownie powołała argumenty - wskazane uprzednio w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji - przemawiające za uznaniem A Spółka z.o.o za stronę postępowania w sprawie wygaśnięcia użytkowania nieruchomości. Podniesiono przy tym wewnętrzną sprzeczność w rozważaniach Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, polegającą, z jednej strony na odmowie przyznania statusu strony Spółce, z drugiej zaś uznaniu za stronę nieistniejącej, w sensie wyodrębnionej podmiotowości prawnej, Sekcji Wędkarskiej. Strona skarżąca wskazała ponadto, że aktem prawnym umożliwiającym oddanie osobie prawnej w użytkowanie, a nie trwały zarząd nieruchomości jest art. 210 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, którego analiza prowadzi do wniosku, że źródłem powstania użytkowania może być zarówno decyzja administracyjna, jak i faktyczne użytkowanie nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990r. Stąd też, w ocenie Spółki, nawet jeśli uznać, że Spółdzielnia Pracy B w "[...]" nie uzyskała prawa użytkowania na podstawie decyzji Naczelnika Gminy "[...]" z dnia "[...]" r., to nabyła to prawo z mocy ustawy na podstawie art. 210 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i tym samym ma interes prawny w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niedoręczenia zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi strony, organ przyznał się do uchybienia procesowego, które jednak niezwłocznie po wniesieniu skargi zostało uzupełnione, poprzez doręczenia decyzji także pełnomocnikowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie wszystkie jej zarzuty mogą być brane pod uwagę na tym etapie postępowania w sprawie.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie, podstawową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy A Spółka z.o.o jest stroną postępowania w sprawie wygaśnięcia użytkowania do nieruchomości położonej w "[...]", oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Nr "[...]", ustanowionego decyzją Naczelnika Gminy z dnia "[...]" r., Nr "[...]" na rzecz Sekcji Wędkarskiej przy Spółdzielni Pracy B w "[...]".
Stosownie do art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako kpa), stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie zaś z art. 29 kpa, stronami w postępowaniu administracyjnym mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Podstawą uzyskania przez wskazane podmioty legitymacji procesowej strony jest posiadanie interesu prawnego lub obowiązku, którego konkretyzacja nastąpi w ogólnym postępowaniu administracyjnym.
Legitymowanie się interesem prawnym lub obowiązkiem w postępowaniu administracyjnym oznacza zatem, że istnieje norma materialnego prawa administracyjnego, która przewiduje załatwienie sprawy w formie decyzji merytorycznej, skierowanej do osoby, będącej stroną tego postępowania.
Interes taki musi być również konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie winno zawierać potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Treścią jego może być więc jedynie publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie jednostce przez przepisy prawa konkretnych korzyści, które może ona realizować w postępowaniu administracyjnym lub obowiązku, czyli nakazu lub zakazu ustawowego pewnych typów czy rodzajów zachowań.
Stosownie do art. 30 § 4 kpa, w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych, w razie zbycia prawa lub śmierci strony, będą mogli wystąpić następcy prawni strony postępowania głównego. Następstwo procesowe obejmuje bowiem sytuacje, w których na miejsce strony postępowania wchodzi inna strona, a pierwotna strona występuje z postępowania (zob. J. Jodłowski, (w:) J. Jodłowski, Z. Resich, J. Lapierre, T. Misiuk – Jodłowska, Postępowanie cywilne, Warszawa 2000, s. 214).
W niniejszej sprawie, A Spółka z.o.o jest następcą prawnym Spółdzielni Pracy B w "[...]", przy której działa Sekcja Wędkarska. Stąd też ocena legitymacji procesowej strony skarżącej w niniejszej sprawie winna być dokonana z uwzględnieniem sytuacji prawnej Spółdzielni Pracy B. w "[...]" w postępowaniu, zakończonym decyzją Naczelnika Gminy z dnia "[...]" r., Nr "[...]", w przedmiocie nieodpłatnego przekazania na rzecz Sekcji Wędkarskiej przy Spółdzielni Pracy B w "[...]" w trwałe użytkowanie nieruchomości niezabudowanej, położonej w "[...]", oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Nr "[...]".
W tym kontekście podnieść przede wszystkim należy, że uzyskanie legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym, zarówno w dacie wydania decyzji Naczelnika Gminy z dnia "[...]" r., jak i zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia "[...]" r., uzależnione jest nie tylko od posiadania przez podmiot interesu prawnego lub obowiązku, ale także podmiotowości prawnej, określonej w art. 29 kpa.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że Sekcja Wędkarska nie jest i nigdy nie była wyodrębnionym podmiotem prawnym, ale wewnętrzną strukturą organizacyjną, działającą najpierw w ramach Spółdzielni Pracy B w "[...]", obecnie A Spółka z.o.o. Tym samym, wszelkie uprawnienia, jak i obowiązki związane z działalnością Sekcji Wędkarskiej stanowią przysporzenie lub obciążenie Spółki. Sekcja Wędkarska nie mogła zatem być stroną postępowania w sprawie nieodpłatnego przekazania w trwałe użytkowanie nieruchomości niezabudowanej, położonej w "[...]".
Brak podmiotowości prawnej Sekcji Wędkarskiej wyłącza możliwość uznania tej struktury za jednostkę gospodarki uspołecznionej, na rzecz której - w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. 1969, Nr 1, poz. 1 ze zm.) – mogło nastąpić przekazanie nieruchomości w użytkowanie. W tych okolicznościach przyjąć należy, że mimo nieprecyzyjnego oznaczenia adresata decyzji Naczelnika Gminy z dnia "[...]" r., nr "[...]", stroną postępowania w sprawie przekazania nieruchomości w użytkowanie była Spółdzielnia Pracy B w "[...]". W związku zaś z następstwem prawnym w prawa i obowiązku wskazanego podmiotu wstąpiła najpierw B w "[...]" Sp. z.o.o, obecnie A Spółka z.o.o.
Jak wynika z akt sprawy nieruchomość, będąca przedmiotem niniejszego postępowania, od przekazania jej w użytkowanie do chwili obecnej - z uwzględnieniem następstwa prawnego - znajduje się w nieprzerwanym posiadaniu strony skarżącej. W tej sytuacji przyjąć należy, że podstawę uzyskania legitymacji procesowej strony postępowania przez A Sp. z.o.o, zarówno w sprawie ustanowienia użytkowania nieruchomości, jak i stwierdzenia jego wygaśnięcia stanowi obok art. 30 § 4 kpa, także art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. 2004, Nr 261, poz. 2603 ze zm.), w świetle którego grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek.
Uwzględniając powyższe argumenty przychylić należało się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 28 kpa i art. 210 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej. Zasadny jest także zarzut strony dotyczący pominięcia przy doręczeniu decyzji ustanowionego w sprawie pełnomocnika, co stanowi naruszenie przez organ odwoławczy art. 40 § 2 kpa. Wskazane uchybienie procesowe zostało jednak naprawione przez organ po złożeniu skargi poprzez doręczenie decyzji także pełnomocnikowi Spółki i nie ma wpływu na poprawność wydanej w sprawie decyzji. Na tym etapie postępowania nie może być jednak skutecznie podniesiony zarzut naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 49 ustawy o gospodarce nieruchomości. Ocena podstaw wygaśnięcia decyzji dotyczącej użytkowania nieruchomości będzie przedmiotem ponownego rozpatrzenia sprawy, przy którym organ odwoławczy winien uwzględnić interes prawny A Sp. z.o.o i zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, w związku ze skutecznym wniesieniem przez ten podmiot odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia "[...]" r., nr "[...]", ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę.
Na marginesie wskazać należy organowi odwoławczemu na konieczność wyjaśnienia i poprawnego oznaczenia numeru nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania. Z decyzji Naczelnika Gminy z dnia "[...]" r., nr "[...]" , wynika, że użytkowanie dotyczy nieruchomości niezabudowanej położonej w "[...]", oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Nr "[...]". W późniejszych rozstrzygnięciach organów administracji publicznej pojawia się natomiast oznaczenie wskazanej działki jako Nr "[...]".
Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 200 wskazanej ustawy.