II SA/OL 807/24

II SA/Ol 807/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Piotr Chybicki /sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 30 ust. 2 pkt. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2023 poz 1429
art. 63 ust. 6
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania części świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane oraz jego zwrot oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r., Rep. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działającego z upoważnienia Burmistrza P. – (dalej: "organ I instancji"), z dnia [...] r. o uznaniu części świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej pobieranego przez K. P. (dalej: "skarżąca") na córkę R. K. za okres 29 stycznia – 30 czerwca 2024 r. w kwocie 15 229,20 zł za świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązującą skarżącą do jego zwrotu.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że organ I instancji decyzją z dnia 10 października 2022 r. przyznał skarżącej od 1 października 2022 r. na stałe świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką w kwocie 2119,00 zł.
Po złożeniu w dniu 23 lipca 2024 r. przez skarżącą oświadczenia zawierającego prośbę o uchylenie ww. świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2024 r., decyzją z dnia
24 lipca 2024 r. organ I instancji uchylił od dnia 1 lipca 2024 r. realizację decyzji przyznającej przedmiotowe świadczenie. Następnie w dniu 6 sierpnia 2024 r. do organu I instancji wpłynęło pismo ZUS-U z dnia 18 lipca 2024 r. informujące o przyznaniu córce skarżącej świadczenia wspierającego od 29 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2031 r.
W tej sytuacji organ I instancji decyzją z dnia [...]r. orzekł o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego w okresie 29 stycznia – 30 czerwca 2024 r. za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązał skarżącą do jego zwrotu.
Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, wyjaśniło, że w świetle przepisu art. 63 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.) – dalej: "u.ś.w.", nie jest możliwe jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę sprawującą opiekę nad osobą wymagającą opieki oraz świadczenia wspierającego przez osobą wymagającą opieki. Kolegium podniosło, że w niniejszej sprawie córka skarżącej pobierała świadczenie wspierające w okresie 29 stycznia – 30 czerwca 2024 r. i pobiera je nadal, a jednocześnie skarżącej zostało wypłacone świadczenie pielęgnacyjne za ten sam okres. Ponadto Kolegium wskazało, że w piśmie z dnia 4 września 2023 r. organ I instancji w sposób jasny i zrozumiały pouczył skarżącą, iż w sytuacji przyznania osobie wymagającej opieki prawa do świadczenia wspierającego, osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca została również pouczona o konieczności poinformowania organu o złożeniu wniosku do ZUS. W ocenie Kolegium, wypłacone skarżącej świadczenie pielęgnacyjne za okresie 29 stycznia – 30 czerwca 2024 r. prawidłowo zostało uznane za nienależnie pobrane. Skarżąca miała świadomość, że świadczenie pielęgnacyjne jej się nie należy od daty uzyskania przez jej córkę prawa do świadczenia wspierającego.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenia postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 323) – dalej: "u.ś.r.", poprzez uznanie, że skarżąca była świadoma pobierania świadczenia pielęgnacyjnego nienależnie, podczas gdy świadczenie wspierające zostało przyznane córce informacją z ZUS z dnia 18 lipca 2024 r.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że brak jest podstaw do żądania w jej sprawie zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego oraz twierdzenia, iż jest ono nienależne. Zdaniem skarżącej, do czasu przyznania świadczenia wspierającego zasadne było pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego, które było wydawane na bieżące potrzeby. Skarżąca nie mogła zrzec się świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem do lipca 2024 r. nie było wiadomo, czy jej córka otrzyma świadczenie wspierające.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wniósł również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu
(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej p.p.s.a.).
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżąca nie sprzeciwiła się temu wnioskowi w przepisanym terminie.
Sąd rozstrzygając w granicach sprawy nie dopatrzył się takich naruszeń po stronie organów orzekających, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Okoliczności faktyczne związane z utratą przez skarżącą uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego za okres 29 stycznia – 30 czerwca 2024 r. są bezsporne. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne
(w tym świadczenie pielęgnacyjne) uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.
Skarżąca uzyskała od 1 października 2022 r. na stałe prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, na mocy decyzji organu I instancji z dnia 10 października 2022 r., w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Następnie córce skarżącej zostało przyznane świadczenie wspierające od 29 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2031 r. (pismo ZUS z dnia 18 lipca 2024 r.). Po złożeniu w dniu 23 lipca 2024 r. przez skarżącą oświadczenia zawierającego prośbę o uchylenie ww. świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2024 r., decyzją z dnia 24 lipca 2024 r. organ I instancji uchylił od dnia 1 lipca 2024 r. realizację decyzji przyznającej przedmiotowe świadczenie. W dniu 6 sierpnia 2024 r. do organu I instancji wpłynęło pismo ZUS-U z dnia 18 lipca 2024 r. informujące o przyznaniu córce skarżącej świadczenia wspierającego od 29 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2031 r. W tej sytuacji organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjnego w okresie 29 stycznia – 30 czerwca 2024 r. i decyzją z dnia [...] r. orzekł o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego w ww. okresie w kwocie 15 229,20 zł za świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązał skarżącą do jego zwrotu.
Należy jednocześnie wyjaśnić, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Ustawa ta zmieniła zasady przyznawania wsparcia opiekunom osób niepełnosprawnych. Od 1 stycznia 2024 r. dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie mają w założeniu ustawodawcy finansować koszty opieki. Z art. 63 ust. 6 u.ś.w. wynika natomiast, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego, to świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w u.ś.r., nie przysługują.
Ma rację zatem Kolegium w zaskarżonej decyzji, że w związku z przyznaniem córce skarżącej świadczenia wspierającego od 29 stycznia 2024 r., w okresie od
29 stycznia do 30 czerwca 2024 r. były pobierane na córkę jednocześnie dwa świadczenia, tj. świadczenie pielęgnacyjne oraz świadczenie wspierające. Natomiast obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, chociaż jedno z nich przysługuje opiekunowi, a drugie – osobie wymagającej opieki.
Dodatkowo należy zaznaczyć, że Kolegium wykazało w oparciu o akta sprawy, iż skarżąca była należycie pouczona o konieczności poinformowania organu o złożeniu wniosku do ZUS o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego. W piśmie z dnia
4 września 2023 r. (k. 77 akt administracyjnych) organ I instancji w sposób jasny i zrozumiały pouczył skarżącą, że w sytuacji przyznania osobie wymagającej opieki prawa do świadczenia wspierającego, osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd uznał, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji odpowiada przepisom prawa.
W świetle tak ustalonego stanu faktycznego oraz wobec treści art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. i art. 63 ust. 6 u.ś.w., w ocenie tut. Sądu zasadnym w niniejszej sprawie było wydanie decyzji o uznaniu części świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej pobieranego przez skarżącą na córkę za okres 29 stycznia – 30 czerwca 2024 r. za świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązującej skarżącą do jego zwrotu.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.