II SA/OL 792/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2021-12-07
NSAAdministracyjneWysokawsa
pracownicy samorządowinabórkonkurstransparentnośćuzasadnienie wyboruurządadministracja publicznaprawo pracy

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezskuteczność czynności naboru na stanowisko Kierownika Zespołu Pieczy Zastępczej z powodu braku transparentności i uzasadnienia wyboru kandydata.

Skarżąca E. G. wniosła skargę na czynność Dyrektora PCPR dotyczącą rozstrzygnięcia naboru na stanowisko Kierownika Zespołu Pieczy Zastępczej, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o pracownikach samorządowych dotyczących konkurencyjności, otwartości naboru oraz braku uzasadnienia wyboru. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezskuteczność zaskarżonej czynności z powodu istotnego naruszenia przepisów, w szczególności braku transparentnego uzasadnienia wyboru kandydata, co uniemożliwiło weryfikację procedury.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę E. G. na czynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie dotyczącą rozstrzygnięcia naboru na wolne stanowisko urzędnicze Kierownika Zespołu Pieczy Zastępczej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o pracownikach samorządowych, w tym brak konkurencyjności i transparentności naboru, a także brak uzasadnienia dokonanego wyboru. Sąd, analizując sprawę, stwierdził, że choć sama procedura naboru i ogłoszenia były zgodne z prawem, to kluczowym naruszeniem był brak transparentnego i wystarczającego uzasadnienia wyboru najlepszego kandydata. Sąd podkreślił, że zasady otwartości i konkurencyjności naboru wymagają jasnych reguł i możliwości weryfikacji procesu. W tym przypadku uzasadnienie wyboru było zbyt ogólnikowe i nie pozwalało na ocenę, dlaczego wybrana kandydatka uzyskała lepsze wyniki. W związku z tym, Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i zasądził koszty postępowania od organu na rzecz skarżącej.

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak wystarczającego uzasadnienia wyboru kandydata stanowi istotne naruszenie przepisów ustawy o pracownikach samorządowych, w szczególności art. 11 ust. 1, art. 14 ust. 2 pkt 4 i art. 15 ust. 2 pkt 4, co uzasadnia stwierdzenie bezskuteczności czynności naboru.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ogólnikowe uzasadnienie wyboru kandydata, niepozwalające na weryfikację przyznanych punktów i kryteriów oceny, uniemożliwia ocenę merytoryczną motywów organu i narusza zasady konkurencyjności, obiektywizmu i transparentności procedury naboru.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (10)

Główne

u.p.s. art. 11 § 1

Ustawa o pracownikach samorządowych

Nabór kandydatów na wolne stanowiska urzędnicze jest otwarty i konkurencyjny.

u.p.s. art. 14 § 2

Ustawa o pracownikach samorządowych

Protokół z przeprowadzonego naboru powinien zawierać informacje o zastosowanych metodach i technikach naboru oraz uzasadnienie dokonanego wyboru.

u.p.s. art. 15 § 2

Ustawa o pracownikach samorządowych

Protokół z przeprowadzonego naboru powinien zawierać uzasadnienie dokonanego wyboru.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości lub części, albo stwierdza ich niezgodność z prawem, jeżeli przepis szczególny tak stanowi.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej obowiązane są do pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak transparentnego i wystarczającego uzasadnienia wyboru kandydata, co uniemożliwia weryfikację procedury naboru. Naruszenie zasad otwartości i konkurencyjności naboru.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Niewłaściwe określenie kryteriów naboru. Niewłaściwe ogłoszenie o naborze i jego wyniku. Brak dowodów na uniemożliwienie przystąpienia do konkursu lub zapoznania się z jego wynikami.

Godne uwagi sformułowania

brak uzasadnienia przyznanych punktów i dokonanego wyboru stanowi istotne naruszenie prawa postępowanie rekrutacyjne powinno charakteryzować się przejrzystością nie sposób stwierdzić jakich odpowiedzi udzielali kandydaci, za co otrzymali konkretne punkty, co zdecydowało o ich przyznaniu i jakie okoliczności przeważyły wynik konkursu

Skład orzekający

Beata Jezielska

przewodniczący

Marzenna Glabas

sprawozdawca

Adam Matuszak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyboru kandydata w procedurach naboru na stanowiska urzędnicze musi być transparentne i pozwalać na weryfikację kryteriów oceny."

Ograniczenia: Dotyczy naborów na stanowiska urzędnicze w samorządzie terytorialnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu rekrutacji w administracji publicznej – transparentności i uczciwości procesu naboru, co jest istotne zarówno dla kandydatów, jak i dla obywateli oczekujących profesjonalizmu od urzędników.

Czy brak uzasadnienia wyboru kandydata może unieważnić cały nabór? Sąd administracyjny odpowiada.

Lexedit Research — analiza prawna z AI

Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.

Analiza orzecznictwa

Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA

Aktualne przepisy

Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP

Komentarze doktrynalne

Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Ol 792/21 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2021-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak
Marzenna Glabas /sprawozdawca/
S. Beata Jezielska /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Pracownicy urzędów państwowych
Sygn. powiązane
I OSK 1240/22 - Wyrok NSA z 2023-03-08
Skarżony organ
Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrow
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1282
art. 11 ust. 1, art. 14 ust. 2 pkt 3 i 4, art. 15 ust. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi E. G. na czynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia "[...]" r. w przedmiocie rozstrzygnięcia naboru na wolne stanowisko urzędnicze Kierownika Zespołu Pieczy Zastępczej I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od organu na rzecz skarżącej kwotę 697zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 20 sierpnia 2021 r. E. G. (dalej jako: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, za pośrednictwem organu, skargę na czynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (dalej też jako: "organ") z dnia "[...]" r. w przedmiocie rozstrzygnięcia naboru na wolne stanowisko urzędnicze Kierownika Zespołu Pieczy Zastępczej.
Zaskarżonej czynności zarzuciła naruszenie:
- art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych
(t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1282, dalej jako: "u.p.s."), poprzez niezachowanie konkurencyjności naboru w wyniku niejasnych kryteriów oceniania, barku transparentności oceniania, a także nieobiektywnej oraz nierzetelnej zasady punktacji, przejawiającej się chociażby w podpisaniu przez członka komisji karty oceny skarżącej w dniu 23 lipca
2021 r., tj. jeden dzień po ogłoszeniu wyników naboru, a także poprzez obrazę zasady otwartości naboru poprzez zaniechanie zawieszenia ogłoszenia o naborze na tablicy informacyjnej PCPR w S.;
- art. 13 ust. 1 u.p.s. poprzez zaniechanie zawieszenia ogłoszenia o naborze na tablicy informacyjnej w PCPR w S.;
- art. 14 ust. 2 pkt 3 i 4 u.p.s. poprzez brak uzasadnienia dokonanego wyboru a także brak informacji o zastosowanych metodach i technikach naboru, tj. sporządzeniu uzasadnienia informacji o zakończonym naborze i jego wynikach w taki sposób, że nie wskazuje ono, aby zweryfikowano cele rozmowy kwalifikacyjnej oraz zagadnienia, jakie komisja rekrutacyjna winna zbadać w toku takiej rozmowy;
- art. 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 u.p.s. poprzez zaniechanie upowszechnienia informacji
o wynikach naboru poprzez jej zawieszenie na tablicy informacyjnej w PCPR w S. oraz sporządzenie uzasadnienia informacji o zakończonym naborze i jego wynikach w taki sposób, że nie wskazuje ono, aby zweryfikowano cele rozmowy kwalifikacyjnej oraz zagadnienia, jakie komisja rekrutacyjna winna zbadać w toku takiej rozmowy;
- naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik naboru, tj. art. 6 i art. 8 k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania o nabór na stanowisko urzędnicze
z naruszeniem zasady praworządności i pogłębiania zaufania do władzy publicznej
z przyczyn wskazanych wyżej.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności przeprowadzonego naboru i zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie
wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie
z przyczyn merytorycznych, gdyż nabór został przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi
w tym względzie przepisami prawa, jak i aktami wewnętrznymi. W ocenie organu, procedura naboru na stanowisko Kierownika Zespołu Pieczy Zastępczej została przeprowadzona z zachowaniem zasady otwartości naboru, poszanowaniem zasady konkurencyjności, a dokonany wybór pozostaje jawny zarówno co do wyników, zastosowanej metody selekcji, jak i argumentów, które wpłynęły na podjęcie ostatecznej decyzji. Wyjaśniono, że zarówno ogłoszenie o naborze jak i informacja o jego wynikach została udostępniona nie tylko w Biuletynie Informacji Publicznej PCPR w S., ale także została umieszczona na tablicy informacyjnej jednostki. W aktach sprawy znajduje się notatka -"Informacja" z dnia 5 lipca 2021 r. potwierdzająca umieszczenie ogłoszenia
o naborze na tablicy informacyjnej oraz "Informacja" z dnia 22 lipca 2021 r. potwierdzająca umieszczenie ogłoszenia o wynikach naboru na ww. tablicy. W tym czasie nie odnotowano, aby przedmiotowe ogłoszenia zostały usunięte z tablicy. Twierdzenie skarżącej co do braku spełniania ww. wymogu jako nieudowodnione nie znajduje odzwierciedlenia w okolicznościach sprawy. Dyrektor wywiódł, że ustawodawca nie precyzuje sposobu realizowania zasady konkurencyjności naboru na wolne stanowiska urzędnicze, pozostawiając te kwestie do rozstrzygnięcia kierownikom urzędów, w których przeprowadzany jest nabór. Kierownicy urzędów powinni wprowadzić taką procedurę przeprowadzenia naboru, która zapewni wyłonienie spośród kandydatów spełniających wymagania podane w ogłoszeniu najbardziej odpowiedniej osoby na dane stanowisko. Zauważono, że ustawodawca nie zdefiniował też, co rozumie przez "metody i techniki naboru", o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 3 u.p.s. Jak wskazuje się w doktrynie "wydaje się, że chodzi tu o wskazanie środków służących wyłanianiu najlepszych kandydatów (zapoznanie się z dokumentami, rozmowy kwalifikacyjne itd.), jak również zastosowanej metodologii, a więc sposobu ustalenia listy wyłonionych kandydatów (np. w przypadku zastosowania metody punktowej - określenie, jak przydzielano punkty, w jaki sposób głosowano itd.) (tak J. Stelina [w:] A. Rycak, M. Rycak, J. Stępień, J. Stelina, Ustawa
o pracownikach samorządowych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2016, art. 14 ). Co więcej "ustawodawca ani nie precyzuje, ani nie sugeruje, jakie metody i techniki naboru należy in concreto zastosować. (...) Niewątpliwie de lege lata jednostka organizująca
i przeprowadzająca nabór ma swobodę w zakresie metod i technik jego przeprowadzenia, co również, obok zarzutu zbytniej dowolności, może mieć wymiar pozytywny, ponieważ jednostka organizująca nabór nie jest skrępowana "sugestiami" ustawodawcy, które mogłyby mieć chociażby implikacje finansowe. Spośród możliwego wachlarza metod
i technik najczęściej wymienia się konkurs ofert, rozmowę kwalifikacyjną czy też konkurs sensu stricto." (tak B. M. Ćwiertniak, D. Książek [w:] Komentarz do ustawy o pracownikach samorządowych [w:] Prawo urzędnicze. Komentarz, red. K. W. Baran, Warszawa 2014, art. 14). Organ wskazał, że zgodnie z regulaminem naboru na wolne stanowiska urzędnicze, wprowadzonym zarządzeniem nr "[...]" Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia "[...]" r. przyjęto, że na selekcję końcową składa się rozmowa kwalifikacyjna. Stosownie do § 9 ust. 3 regulaminu, w wyniku przeprowadzonej rozmowy kwalifikacyjnej kandydaci otrzymali punkty w skali od 0 do 5 za spełnienie poszczególnych kryteriów oceny wskazanych szczegółowo w "karcie oceny spełnienia wymagań". Suma uzyskanych punktów uzyskanych od każdego z członków Komisji decydowała o wyniku rozmowy kwalifikacyjnej, a w konsekwencji o wyborze najlepszego kandydata. Podkreślono przy tym, że poszczególne kryteria oceny wskazane w karcie zostały opisane bardzo precyzyjnie, pozwalając w sposób jednoznaczny ustalić (zweryfikować) przesłanki, którymi kierowała się Komisja dokonując wyboru kandydata.
Organ podniósł, że najgorzej (najsłabiej) ocenionym kryterium w przypadku skarżącej jest pkt 4 karty, tj. dotyczący działań podejmowanych w procesie usamodzielniania wychowanka pieczy zastępczej. W tym punkcie skarżąca otrzymała:
4 x 4 pkt oraz 1 x 3 pkt tj. razem 19/25 pkt podczas gdy kandydatka, która zajęła pierwsze miejsce w przedmiotowym naborze uzyskała 4 x 5 pkt oraz 1 x 4 pkt, tj. razem 21/25. Kolejnym kryterium wskazującym na znaczną różnicą punktów między kandydatkami jest pkt 2 karty, tj. dotyczący m.in. znajomości aktów prawnych dotyczących pieczy zastępczej, wiedzy na temat Powiatowego Programu Rozwoju Pieczy Zastępczej na lata 2021 - 2023, realizowanego w powiecie. W tym punkcie skarżąca otrzymała: 3 x 4 pkt oraz 2 x 5 pkt, tj. razem 22/25 podczas gdy kandydatka, która zajęła pierwsze miejsce
w przedmiotowym naborze uzyskała 5x5 pkt, tj. razem 25/25. Organ oświadczył, że pytania stawiane skarżącej, jeżeli nie powtarzały dokładnie treści pytań zawartych w karcie, zawsze dotyczyły/związane były z danym kryterium wskazanym w karcie.
Organ przyznał, że jedna z kart ocen została faktycznie omyłkowo datowana na dzień 23 lipca 2021 r. Powyższe stanowi jedynie oczywistą omyłkę pisarską. Opatrując dokument datą, zasugerowano się ilością punktów (23) stąd też omyłkowo zamiast prawdziwej daty podpisania karty, tj. 22 lipca wskazano - 23 lipca.
Zdaniem organu nie można się zgodzić ze skarżącą jakoby wskazane w protokole uzasadnienie wyboru kandydata było niezgodne z art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.s. Należy mieć na względzie, iż przepisy prawa nie obligują organu do wyczerpującego i bardzo skrupulatnego uzasadnienia dokonanego wyboru. Protokół, w tym zawarte w punkcie 6 uzasadnienie wyboru, spełnia wszystkie wymagania prawne, stwarzając jednocześnie możliwość zweryfikowania czynności Komisji pod kątem zachowania zasad konkurencyjności, jej obiektywizmu i transparentności procedury naboru.
Organ nie zgodził się też ze skarżącą, że wymagania związane ze stanowiskiem, którego dotyczył nabór zostały zaniżone (dostosowane) do konkretnej, preferowanej przez organ osoby. Wyjaśnił, że w 2021 r. jako wymaganie niezbędne wskazano - staż pracy: ogółem pięć lat, w tym co najmniej 3-letnie doświadczenie zawodowe w pracy z rodzinami zastępczymi w instytucjach pomocy społecznej lub jednostkach organizujących pracę
z rodziną w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Natomiast w przypadku naboru z 2017 r., do którego nawiązuje skarżąca, jako wymagania niezbędne podano - staż pracy: ogółem pięć lat, w tym trzy lata pracy w pomocy społecznej. Natomiast, przy wymaganiach dodatkowych wskazano - doświadczenie
w pracy z dzieckiem i rodziną - 2 lata. Organ uznał, że nabór przeprowadzony
w 2021 r. w istocie stawiał większe wymagania wobec kandydatów niż nabór, który miał miejsce w 2017. Obecnie przyjęto bowiem, że doświadczenie w pracy z rodzinami to kryterium niezbędne, a dodatkowo oczekiwano większego, bo 3 letniego doświadczenia. Powyższa zmiana uzasadniona była okolicznościami faktycznymi i nabytym przez okres ostatnich lat doświadczeniem. Nabór prowadzony w 2017 r. był pierwszym w tym zakresie. Instytucja pieczy zastępczej nie funkcjonowała wówczas na tyle długo, aby organ miał świadomość konkretnych oczekiwań. Organizując nabór w 2021 r. uwzględniono dotychczasowe doświadczenia i potrzeby w tym zakresie.
Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę
i argumenty w niej zawarte. Podniósł, że brak jest uzasadnienia oceny, na podstawie której uczestniczki uzyskiwały daną ilość punktów. Informacyjnie podał, że poza przedmiotową skargą skarżąca wniosła skargę do Rady Powiatu, która uchwałą z "[...]" r. nr "[...]" uznała za zasadne w części zarzuty skarżącej.
Pełnomocnik organu podtrzymał argumenty i wnioski zawarte w odpowiedzi na skargę.
Uczestnik postępowania J. M. wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz.137) i art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu bądź czynności, czyli ocenia ich zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego
i faktycznego sprawy z daty ich podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie wyłącznie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie
z którym rozstrzygnięcie naboru na wolne stanowisko urzędnicze stanowi czynność podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r.
o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W wyroku z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1457/19 (publ.
w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA") Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że o akcie lub czynności
w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4, na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Akty mają charakter sformalizowany i przyjmują zwykle postać pisma lub zaświadczenia.
Z kolei czynności przyjmują postać działań faktycznych, które w wyniku ich realizacji wywołują względem określonych podmiotów następstwa w zakresie nabycia uprawnienia, odmowy ich przyznania, czy nałożenia obowiązku. NSA przypomniał również, wskazując na uchwały wydane w składzie siedmiu sędziów (OPK 1/97 i I OPS 3/07), że uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. W takich przypadkach do konkretyzacji prawnego stosunku administracyjnego dochodzi w drodze aktu lub czynności podejmowanej przez organy administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo uznanie (odmowa uznania) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikających z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa.
W wyroku z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1705/19 (publ. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że czynność w postaci wyniku naboru na wolne stanowisko urzędnicze dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, wyczerpuje pojęcie czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
i kandydat na wolne stanowisko urzędnicze, który brał udział w konkursie jest uczestnikiem postępowania sądowego na prawach strony.
Powyższe oznacza, że skarga jako dopuszczalna podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu.
Rozważając zasadność zarzutów skargi, sąd stwierdził, że nie wszystkie zasługiwały na uwzględnienie.
Przede wszystkim skarżąca niezasadnie zarzuca naruszenie w sprawie przepisów k.p.a. Treść art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. potwierdza, że obejmuje on akty lub czynności, do których nie mają zastosowania przepisy k.p.a. Tym samym w sprawie nie mogło dojść do naruszenia przepisów k.p.a. Zgodnie z art. 1 pkt 1 k.p.a. kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej
w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych
w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco. Zaskarżona czynność jest wynikiem realizacji procedury wynikającej z przepisów odrębnych, tj. rozdziału 2 ustawy
o pracownikach samorządowych, dotyczącego nawiązywania z pracownikiem samorządowym zatrudnianym na podstawie umowy o pracę stosunku pracy i zmiany tego stosunku pracy. W związku z tym podjęcie zaskarżonej czynności oraz jej kontrola następuje według przepisów ustrojowych i przepisów regulujących daną dziedzinę. Na uwadze należy mieć tutaj szczególnie wynikającą z art. 7 Konstytucji RP zasadę legalizmu nakazującą organom władzy publicznej działanie na podstawie i w granicach prawa.
W myśl tej zasadzie, w państwie praworządnym wszelka działalność władcza wymaga podstaw prawnych, tzn. legitymacji w prawnie nadanym upoważnieniu do działania. Tym samym, sposób wykorzystywania kompetencji przez organy państwowe nie jest wyrazem arbitralności ich działania, lecz wynikiem realizacji przekazanych im uprawnień. Działania wykraczające poza ramy tych uprawnień pozbawione są zaś legitymacji. Oznacza to, że organ administracji publicznej nie ma prawa do samoistnego, czyli nieznajdującego podstawy w normie ustawowej, kształtowania i stosowania prawa. Każda norma kompetencyjna musi być interpretowana i realizowana tak, aby nie naruszała innych przepisów aktów prawnych powszechnie obowiązujących, szczególnie wyższego rzędu. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalany przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), działania w granicach i na podstawie prawa
(art. 7 Konstytucji RP), z uwzględnieniem przepisów regulujących daną dziedzinę.
Analizując prawidłowość kwestionowanej procedury, Sąd nie stwierdził nieprawidłowości co do określenia kryteriów naboru, ogłoszenia o naborze oraz udokumentowanego protokołem przebiegu naboru. W szczególności Sąd dał wiarę wyjaśnieniom organu, że opatrzenie jeden z kart ocen datą 23 lipca 2021 r. wynikało
z oczywistej omyłki i nie miało wpływu na sumę przyznanych skarżącej punktów. Podane
w ogłoszeniu o naborze wymagania zostały sprecyzowane adekwatnie do stanowiska objętego naborem i miały zastosowanie na równi w odniesieniu do wszystkich kandydatów. Ogłoszenie o naborze i jego wyniku prawidłowo ukazało się na stronie BIP oraz tablicy informacyjnej jednostki, w której był prowadzony nabór. Potwierdzają to notatki urzędowe znajdujące się w aktach sprawy. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby były one niezgodne z prawdą. Poza tym skarżąca dowiedziała się o naborze, jego warunkach i do niego przystąpiła, uzyskała też informacje o wyniku naboru. W związku z tym brak jest danych, które pozwalałyby uznać, że komukolwiek uniemożliwiono przystąpienie do konkursu i zapoznanie się z jego wynikami. Dlatego nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 15 ust. 1 u.p.s.
Sąd nie podziela również zarzutu naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 3 u.p.s. Przepis ten wymaga, aby protokół z przeprowadzonego naboru zawierał informacje o zastosowanych metodach i technikach naboru. Takie informacje zostały ujęte w pkt 5 protokołu. Wskazano w nim, że kandydaci byli weryfikowani wstępnie poprzez analizę dokumentów i spełnienie wymogów formalnych określonych w ogłoszeniu. Następnie z kandydatami przeprowadzona była rozmowa kwalifikacyjna. Działanie takie należy uznać za wystarczające do wyłonienia najlepszego kandydata. Zgodzić należy się z organem, że ustawodawca nie precyzuje, jakie muszą być metody i technik naboru. Tym samym, ich dobór pozostawiono uznaniu właściwego organu. Istotnym jest jedynie, aby przyjęte metody i techniki pozwalały na zachowanie przejrzystości (transparentności)
i obiektywizmu przy wyborze kandydata.
Art. 11 ust. 1 u.p.s. stanowi, że nabór kandydatów na wolne stanowiska urzędnicze, w tym na kierownicze stanowiska urzędnicze, jest otwarty i konkurencyjny. Zasada otwartości oznacza, że nabór jest jawny i do konkursu mogą przystąpić wszyscy zainteresowani. Zasada konkurencyjności ma zaś na celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego i bezstronnego wykonywania zadań publicznych przez organy samorządowe, do czego winien się przyczynić dobór kadr urzędniczych według kryteriów merytorycznych. W orzecznictwie zasadnie wskazuje się, że postępowanie rekrutacyjne powinno charakteryzować się przejrzystością, co oznacza, że postępowanie powinno być prowadzone według jasnych reguł pozwalających ocenić, na ile proces rekrutacji zapewnił zatrudnienie najlepszego kandydata (tak NSA w wyroku z 13 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4945/21, publ. w CBOSA). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie wymóg ten nie został zachowany. Nie budzi zastrzeżeń Sądu możliwość przeprowadzenia selekcji na podstawie rozmowy kwalifikacyjnej i przyznanych na jej podstawie punktów.
W niniejszej sprawie każdy kandydat był oceniany w rozmowie w pięciu wyszczególnionych obszarach. Przy czym cztery z wymienionych w karcie oceny zagadnień miały charakter otwarty. Sam organ w odpowiedzi na skargę przyznał też, że nie zawsze zadawane kandydatom pytania powtarzały dokładnie treści pytań zawartych
w karcie, ale związane były z danym kryterium wskazanym w karcie. W związku z tym, na podstawie sformułowanych pytań i przyznanych za nie punktów nie sposób stwierdzić jakich odpowiedzi udzielali kandydaci, za co otrzymali konkretne punkty, co zdecydowało o ich przyznaniu i jakie okoliczności przeważyły wynik konkursu. Powinno to wynikać
z uzasadnienia dokonanego wyboru, którego sporządzenie jest obligatoryjne na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 4 i art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.s. Brak uzasadnienia przyznanych punktów
i dokonanego wyboru stanowi istotne naruszenie prawa, gdyż uniemożliwia weryfikację czynności Komisji pod kątem zachowania zasad konkurencyjności, przejrzystości
i obiektywizmu (por wyroi NSA z 16 lutego 2021 r., sygn. akt III OSK 3686/21 i z 13 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4945/21, publ w CBOSA). W ostatnim z podanych wyroków NSA wyjaśnił, że przyjęcie, że wystarczyłoby zawarcie jakiegokolwiek uzasadnienia, w szczególności niepozwalającego na weryfikację przyjętych kryteriów, niweczyłoby wymienione zasady. Podobnie akceptacja uznania, że przepis art. 15 ust. 2 pkt 4 ustawy nie precyzuje elementów tego uzasadnienia, gdyż dawałoby to organowi niejako pełną swobodę w jego kształtowaniu, bez uwzględnienia powyższych zasad postępowania rekrutacyjnego. Dlatego też ograniczenie protokołu jedynie do wskazania uzyskanej łącznej liczby punktów oraz zastosowanej metody i technik naboru, bez jakiegokolwiek powiązania ich z osobami kandydatów i przedstawianych przez nich umiejętności słusznie zostało zakwestionowane jako naruszające zasady konkurencyjności, obiektywności i transparentności procedury naboru. Ten sposób działania organu w istocie uniemożliwił poznanie powodów, dla których na stanowisko urzędnicze został wybrany konkretny kandydat.
W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie ogranicza się do stwierdzenia: "Pani J. M. spełnia wymagania formalne oraz oczekiwania pracodawcy podczas reprezentowania swojej kandydatury w rozmowie kwalifikacyjnej. Kandydatka posiada wiedzę, odpowiednie doświadczenie zawodowe, kwalifikacje zawodowe oraz umiejętności gwarantujące prawidłowe wykonanie powierzonych obowiązków". Są to ogólnikowe stwierdzenia, które w ogóle nie tłumaczą czym wskazana uczestniczka wyróżniła się na tle pozostałych kandydatów. Treść uzasadnienia uniemożliwia sądowi ocenę merytoryczną motywów jakie legły u podstaw zaskarżonej czynności.
W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym działania organów administracji publicznej oparte na uznaniu wymagają starannego i wyczerpującego uzasadnienia stanowiska zajętego przez organ, w szczególności, gdy podlegają kontroli sądów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem. Sąd administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do oceny zgodności z prawem procesu wykładni i stosowania przepisów prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 maja 2001 r., sygn. akt III RN 197/00 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 622/08, publ. Lex nr 526575 i z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1935/12, publ. Lex 1234203). Skoro sądy administracyjne mają prawo badać powody, które legły
u podstaw każdego zaskarżonego rozstrzygnięcia, to oznacza, że organ podejmujący to rozstrzygnięcie ma prawny obowiązek sporządzić uzasadnienie (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2003 r., II SA/Kr 251/03, LEX nr 453765; wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 stycznia 2005 r., II SA/Wa 716/04, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 837/10, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Go 694/16, publ. w CBOSA). Uzasadnienie, co podkreślić należy, pełni funkcję informacyjną oraz kontrolną. Jest konieczne do ustalenia jakie były podstawy faktyczne i prawne rozumowania, które doprowadziło organ do podjęcia w sprawie określonego rozstrzygnięcie i aby możliwe było dokonanie kontroli tego rozumowania.
Podjęta przez organ w odpowiedzi na skargę próba wyjaśnienia różnicy przyznanych punktów pomiędzy skarżącą a wyłonionym kandydatem była spóźniona i nie tłumaczy dlaczego skarżącej nie przyznano punktów w maksymalnej wysokości.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że objęta skargą czynność została podjęta
z istotnym naruszeniem obowiązujących przepisów, w szczególności art. 11 ust. 1, art. 14 ust. 2 pkt 4 i art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.s., co uzasadniało stwierdzenie jej bezskuteczności, na mocy art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przy ponownym rozstrzygnięciu naboru na wolne stanowisko urzędnicze kończącym zapoczątkowaną procedurę naboru, organ uwzględni przedstawioną ocenę prawną, stosownie do art. 153 p.p.s.a.
Dodatkowo i jedynie informacyjnie wskazać należy, że w przywołanej podczas rozprawy przez pełnomocnika skarżącej uchwale Rada Powiatu uznała skargę za zasadną w części dotyczącej zarzutu braku weryfikacji przez Komisję Rekrutacyjną doświadczenia w pracy z zespołem, kierowania ludźmi i rozwiązywania konfliktów
O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącej kosztów uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł, kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz kosztów udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2018r. poz. 265).