II SA/Ol 790/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2006-03-28
NSAinneWysokawsa
płatności rolneONWsankcjerozporządzenia UEARiMRdzierżawaposiadanieprawo administracyjnepostępowanie sądowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o odmowie przyznania płatności rolniczych z powodu błędnego zastosowania sankcji unijnych, wskazując na konieczność uwzględnienia winy rolnika i możliwości wycofania wniosku.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) z powodu zawyżenia deklarowanej powierzchni gruntów. Rolniczka K. J. złożyła wniosek, który zawierał działki rolne pokrywające się z wnioskiem innego producenta. Po kontroli nałożono sankcje finansowe. Rolniczka odwoływała się, argumentując, że różnica wynikała z błędnego przekonania o ważności umów dzierżawy i utraty posiadania w wyniku sporu z poprzednim dzierżawcą. Sąd uznał, że organy błędnie zastosowały sankcje, nie uwzględniając art. 44 rozporządzenia WE nr 2419/2001, który wyłącza sankcje, gdy rolnik nie ponosi winy lub poinformuje o nieprawidłowościach. Sąd uchylił decyzje, wskazując na naruszenie prawa materialnego i procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę K. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu płatności ONW w wysokości 0 zł. Powodem odmowy były sankcje powierzchniowe nałożone z powodu nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych, polegające na zawyżeniu powierzchni o 61,96% w stosunku do ustalonej w kontroli administracyjnej. Skarżąca argumentowała, że różnica wynikała z błędnych umów dzierżawy i utraty posiadania gruntów w wyniku sporu z poprzednim dzierżawcą. Podkreślała, że nie mogła wycofać wniosku w terminie wskazanym przez organ, ponieważ wyrok sądu dotyczący posiadania nie był jeszcze prawomocny. Sąd administracyjny uznał, że organy błędnie zastosowały sankcje. Kluczowe było naruszenie art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, który stanowi, że obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania, gdy rolnik może wykazać, że jest niewinny lub gdy poinformuje o nieprawidłowościach we wniosku przed powiadomieniem o kontroli. Sąd stwierdził, że skarżąca działała w błędzie co do statusu prawnego dzierżawionych gruntów, a utrata posiadania nastąpiła w wyniku sporu, za który nie ponosiła wyłącznej winy. Ponadto, organ pierwszej instancji nie wysłał wezwania do wyjaśnień do skarżącej, lecz do innej osoby, co stanowiło naruszenie procedury. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, a także orzekł, że decyzje nie mogą być wykonane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie jest zobowiązany do automatycznego nakładania sankcji. Należy uwzględnić wyjątki przewidziane w art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, które wyłączają stosowanie obniżek i wykluczeń, gdy rolnik może wykazać, że jest niewinny lub gdy poinformował o nieprawidłowościach przed powiadomieniem o kontroli.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy błędnie zignorowały art. 44 ust. 1 rozporządzenia nr 2419/2001, który pozwala na niestosowanie sankcji, gdy rolnik nie ponosi winy za nieprawidłowości lub gdy zgłosił je przed kontrolą. W tej sprawie rolniczka działała w błędzie co do tytułu prawnego do gruntów, a utrata posiadania nastąpiła w wyniku sporu, za który nie ponosiła wyłącznej winy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.w.r.o.w. art. 5 § ust. 1a

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

r.R.M. art. 6 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętych planem rozwoju obszarów wiejskich

rozp. KE 817/2004 art. 70

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR)

rozp. KE 817/2004 art. 71

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR)

rozp. KE 2419/2001 art. 32 § ust. 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92

rozp. KE 2419/2001 art. 44 § ust. 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92

Przepis ten przewiduje wyjątki od stosowania sankcji, gdy rolnik nie ponosi winy lub gdy poinformuje o nieprawidłowościach.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

rozp. KE 796/2004 art. 80 § ust. 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003

k.p.c. art. 478

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.a. art. 50 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie zastosowały sankcje unijne, ignorując wyjątki przewidziane w art. 44 ust. 1 rozporządzenia nr 2419/2001. Rolniczka nie ponosi wyłącznej winy za zawyżenie powierzchni, gdyż działała w błędzie co do tytułu prawnego do gruntów i utraciła posiadanie w wyniku sporu. Wyrok nakazujący wydanie gruntów nie był prawomocny w terminie, w którym skarżąca mogłaby wycofać wniosek bez sankcji. Organ pierwszej instancji nie doręczył prawidłowo wezwania do wyjaśnień, co naruszyło prawa procesowe skarżącej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów oparta na automatycznym stosowaniu sankcji za zawyżenie powierzchni bez analizy winy i okoliczności faktycznych. Twierdzenie organu, że skarżąca powinna była wycofać wniosek do dnia 6 lipca 2004 r., mimo braku prawomocności wyroku i nieprawidłowego powiadomienia o nieprawidłowościach.

Godne uwagi sformułowania

Błędne jest jednak stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę, że w każdym przypadku ustalenia zawyżenia deklarowanej powierzchni działek rolnych organ zobowiązany jest zastosować sankcje przewidziane w prawie wspólnotowym. Obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik może wykazać, że jest niewinny. Sąd podał, że K. J. 'w momencie zawierania umowy dzierżawy z K. L. w dniu 9 kwietnia 2004r. działała w błędzie, pozostając w przeświadczeniu, że poprzednia umowa dzierżawy dotycząca tej samej nieruchomości rolnej została skutecznie rozwiązana'. Organy powinny czuwać również nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu są zobligowane udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Skład orzekający

Katarzyna Matczak

sprawozdawca

Hanna Raszkowska

członek

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów UE dotyczących płatności rolnych, stosowanie sankcji, zasady postępowania administracyjnego w kontekście rolnictwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów UE z okresu orzekania, ale zasady dotyczące winy i prawidłowego informowania stron pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak złożone przepisy unijne mogą prowadzić do błędów administracyjnych i jak ważne jest indywidualne podejście do sytuacji rolnika, uwzględniające jego winę i możliwość obrony. Pokazuje też znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego.

Rolnik stracił płatności przez błąd urzędników? Sąd wyjaśnia, kiedy sankcje UE są niezasadne.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 790/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2006-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Katarzyna Matczak /sprawozdawca/
Hanna Raszkowska
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2006 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]"czerwca 2005 roku; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Uzasadnienie
Decyzją Nr "[...]" z "[...]" o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (DZ.U. Nr 229, póz. 2273m ze zm.), § 6 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657, ze zm.) przyznał K. J. płatność ONW w łącznej wysokości 0 zł.
W uzasadnieniu podano, że płatność ONW na rok 2004 obliczono po nałożeniu sankcji powierzchniowych, ze względu na nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych na podstawie art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawcie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), w wysokości 5350,31 zł.
W odwołaniu K. J. wniosła o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i zniesienia sankcji do gruntów rolnych o pow. 56,15 ha dzierżawionych od ANR w S. Zarzuciła, iż z uzasadnienia decyzji wynika, że różnica między wielkością zadeklarowanych działek a ustaloną ich powierzchnią przez organ wynika ze swobodnego działania producenta rolnego. Nie uwzględniono okoliczności, iż różnica wynika z podpisania z K. L. umów dzierżawy w dniu 9 kwietnia 2004r. i umowy kupna-sprzedaży na te grunty, jak również z dokonanych na tych gruntach upraw rolnych. Dopiero w wyniku sporu pomiędzy byłym dzierżawcą oraz ich właścicielem i na skutek licznych spraw sądowych powzięła przekonanie, iż jej umowy zawarte z K. L. są nieważne, o czym powiadomiła niezwłocznie organ w dniu 21 kwietnia 2005r. zrzekając się dopłat od tych dzierżawionych gruntów.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdził, że producent rolny składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów o niekorzystnych warunkach gospodarowania w dniu 15 czerwca 2004r. zadeklarował powierzchnię 78,13 ha. W wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że działki ewidencyjne o nr "[...]" w obrębie geod. S., gm. R. zadeklarowane we wniosku pokrywają się z działkami zgłoszonymi przez innego producenta rolnego w odrębnym wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW. Strona wezwana do złożenia wyjaśnień oświadczyła, że w dniu 9 kwietnia 2004r. zawarła z K. L. umowę dzierżawy wskazanych działek oraz przedwstępną umowe ich kupna - sprzedaży. Przedłożyła także dokumenty dotyczące wypowiedzenia umowy dzierżawy poprzedniemu dzierżawcy, pismo Starostwa Powiatowego w G. z dnia 19 kwietnia 2004r. odmawiające ujawnienia w ewidencji gruntów umowy dzierżawy z dnia 9 kwietnia 2004r. oraz pisemne oświadczenia A. S. i Z. S. o pomocy świadczonej w pracach polowych na gruntach rolnych będących własnością K. L. Organ orzekający w sprawie ustalił, że wskazane wyżej grunty były pierwotnie dzierżawione przez K. B., któremu w dniu 1 kwietnia 2004r. właściciel wypowiedział w trybie natychmiastowym umowę dzierżawy. Mimo wypowiedzenia umowy dzierżawca ten złożył w dniu 25 maja 2005r. (powinno być 2004r.) wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 oraz wystąpił do Sądu o ochronę naruszonego posiadania. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2004r. sygn. akt "[...]" Sąd w trybie ochrony posesoryjnej nakazał K. i M. J. wydanie działek o nr geod. "[...]" o pow. 33,66 ha.
Organ odwoławczy ustalił, iż odwołująca się po zawarciu umowy dzierżawy niezwłocznie przystąpiła do ich uprawy lecz spotkała się ze sprzeciwem ze strony dotychczasowego dzierżawcy, przy czym jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego z dnia 5 kwietnia 2005r. sygn. akt "[...]" działała ona w błędzie pozostając w przeświadczeniu, że poprzednia umowa dzierżawy dotycząca tej samej nieruchomości rolnej została skutecznie rozwiązana.
Potwierdzono, iż wprawdzie odwołująca się była w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności w ich posiadaniu lecz w wyniku działań podjętych przez poprzedniego dzierżawcę utraciła ich posiadanie (wyrok Sądu Rejonowego z dnia 21 czerwca 2004r.). Mimo utraty legitymacji do otrzymania płatności na sporne działki strona nie wycofała ich z wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW do dnia 6 lipca 2004r. tj. do dnia otrzymania wezwania z organu I instancji informującego o wykrytych nieprawidłowościach.
Organ odwoławczy powołał się na art. 44 ust. l i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dziennik Urzędowy Nr 327 z 12/12/2001, str. 11-32) dotyczący wyjątków od stosowania zmniejszeń i wykluczeń, jednakże wykryte w sprawie niezgodności pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych a stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej stanowiły podstawę decyzji odmownej.
Podano, iż powierzchnia zgłoszonych działek - 78,13 ha została zawyżona w porównaniu do powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli administracyjnej - 48,24 ha o 61,96 %, co obligowało do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 5350,31 zł. Zacytowano treść art. 70 i 71 rozporządzenia Komisji (We) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dziennik Urzędowy Nr 153 z 30/04/2004, str. 30-83).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie K. J. wniosła o przyznanie płatności za gospodarowanie na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za grunty o powierzchni 56,15 ha oraz zniesienie sankcji. Po raz kolejny przytoczyła zarzuty podniesione w odwołaniu stwierdzając, iż została przez organy orzekające w tej sprawie potraktowana jak przestępca, który zawyżył posiadane grunty rolne w celu osiągnięcia korzyści finansowej. Zarzuciła, iż w wydanych decyzjach wskazuje się rozporządzenia unijne, tylko zapomina, iż o ich treści urzędnicy zapomnieli poinformować wnioskodawcy. Podkreśliła, iż nie jest zasadne twierdzenie organu, iż w dniu 21 czerwca 2004r. mogła poinformować o utracie posiadania wskazanych we wniosku gruntów, gdyż wyrok Sądu ogłoszony tego dnia nie był prawomocny, zaś przymiot prawomocności uzyskał w dniu 2 listopada 2004r. Jak zatem we wskazanym terminie do 15 lipca 2004r. miała przed wezwaniem organu poinformować o zmianach zwłaszcza, że winę za naruszone posiadanie ponosiła nie strona skarżąca lecz właściciel tych gruntów Pan L., który nie wydał gruntów poprzedniemu dzierżawcy. Wskazała na niekonsekwencję organu odwoławczego, który w swojej pierwszej decyzji uchylił decyzję organu I instancji nakazując uwzględnienie zarzutów podniesionych przez skarżącą, po czym po wydaniu identycznej w swej treści decyzji polegającej jedynie na zmianie dat uznał już, że argumenty przez nią podniesione nie zasługują na uwzględnienie. Wskazała na orzeczenie Prokuratury w G., która prowadząc postępowanie z wniosku Pana B. przeciwko niej o próbę wyłudzenia na szkodę Skarbu Państwa stwierdziła, że brak jest dowodów wskazujących na popełnienie takiego czynu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu skargi organ powtórzył argumentację zawarty w zaskarżonej decyzji. Wskazał dodatkowo na liczne spory prowadzone przez skarżącą oraz poprzedniego dzierżawcę, jak również postępowania przed organami ścigania, które w ocenie organu jednoznacznie świadczą, że uprawnionym do przyznania płatności był poprzedni dzierżawca, którego wniosek o dopłaty był zasadny i on uzyskał status beneficjenta. Podniesiono, iż w ocenie organu z uwagi na stosunki sąsiedzkie i istniejący spór z poprzednim dzierżawcą skarżąca musiała wiedzieć o konkurencyjnym wniosku, przy czym mimo, iż miała jeszcze czas do 6 lipca 2004r. na wycofanie wniosku co do spornych działek nie uczyniła tego. Agencja przeprowadziła wyczerpujące postępowanie wyjaśniające w ramach kontroli administracyjnej wniosku i zastosowała sankcje wynikające z art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r., art. 32 i 44 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. oraz art. 70 i 71 rozporządzenia Nr 1257/1999. Organ podkreślił, że przepisy te są skonstruowane w sposób rygorystyczny i dyscyplinujący strony do zachowania szczególnej ostrożności przy formułowaniu wniosków o dopłaty. Skarżącej i innym producentom rolnym ten rygoryzm był znany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja taka zgodna jest z prawem Jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l powołanej ustawy.
W niniejszej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia takiego naruszenia prawa. Warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania określonych przepisami Unii Europejskiej reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, póz. 2273, ze zm.). Przewiduje ona w art. l ust. l pkt 2 i art. 5 ust. la, że producentowi rolnemu przysługują środki dotyczące wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania określonych przepisami Unii Europejskiej po złożeniu przez niego wniosku, przy czym zgodnie z § 2 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawach szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, póz. 657, ze zm.) płatność ONW udzielana jest producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Wysokość płatności uzależniona jest zatem m.in. od zadeklarowanej powierzchni gruntów rolnych.
Stosownie do treści art. 70 tiret l rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) art. 30, 31 oraz art. 32 ust. l rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 stosuje się do płatności obszarowych, zaś z art. 71 ust. l tego rozporządzenia wynika że art. 44 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 stosuje się do wsparcia udzielonego w ramach wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich.
Oznacza powyższe co do zasady, iż zawyżenie zgłoszonej powierzchni gruntów zagrożone jest sankcjami przewidzianymi w prawie wspólnotowym wynikającymi z art. 32 ust. l rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE L Nr 327, s. 11). Przywołany przepis rozporządzenia przewiduje bowiem zmniejszenie kwoty ustalonych dopłat lub wręcz zakaz przyznania pomocy w przypadku ustalenia w wyniku kontroli różnicy między zadeklarowanym obszarem działek rolnych a obszarem ustalonym.
Błędne jest jednak stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę, że w każdym przypadku ustalenia zawyżenia deklarowanej powierzchni działek rolnych organ zobowiązany jest zastosować sankcje przewidziane w prawie wspólnotowym.
W rozpatrywanej sprawie organy pominęły, że w sprawie powyższej płatności zastosowanie ma art. 44 ust. l rozporządzenia nr 2419/2001. Powołany wyżej art. 44 ust. l przewiduje, że obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny.
Mimo że przepisy tego rozporządzenia zostały uchylone, to zgodnie z art. 80 ust. l rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L Nr 141, s. 18) mają zastosowanie do wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych rozpoczynających się przed l stycznia 2005 r. (przepis ten odpowiada w swojej treści art. 68 ust. l rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004).
Art. 32 rozporządzenia Nr 2419/2001, przewiduje obniżki i wyłączenia w przypadku zawyżonych zgłoszeń. Z ust. l akapitu l tego przepisu wynika, że następuje zmniejszenie pomocy, gdy różnica pomiędzy zadeklarowanym obszarem danej grupy upraw a obszarem ustalonym zgodnie z art. 31 ust. 2, jest większa niż 3 % lub dwa hektary, lecz nie większa niż 20 % ustalonego obszaru, natomiast w akapicie 2 tego przepisu przewiduje się, że pomoc nie jest przyznawana, jeśli różnica jest większa niż 20 % ustalonego obszaru. Niezbędne jest zatem w określonym stanie prawnym, umożliwienie producentowi rolnemu - wnioskodawcy wypowiedzenia się w tej podstawowej dla przyznania płatności z tytułu ONW kwestii.
W niniejszej sprawie skarżąca złożyła w dniu 15 czerwca 2004r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności z tytułu działalności rolniczej na gruntach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w którym kilka zadeklarowanych działek rolnych (o nr ewidencyjnym "[...]" w obrębie geod. S., gm. R.) pokrywało się z działkami rolnymi zgłoszonymi przez innego producenta rolnego w odrębnym wniosku o przyznanie płatności z tego tytułu.
W tym miejscu wyjaśnić należy organom orzekającym, że błędna jest ich ocena, iż przeprowadzone postępowanie potwierdziło okoliczność, iż w dniu złożenia wniosku K. J. posiadała tytuł prawny do zgłoszonych wyżej działek rolnych oraz była ich posiadaczem, jednakże już w dniu 21 czerwca 2004r. utraciła ich posiadanie, gdyż w tym dniu zapadł wyrok Sądu Rejonowego Wydział Cywilny sygn. "[...]", nakazujący K. J. i M. J. wydanie W. B. niezabudowanej nieruchomości rolnej składającej się z wymienionych wyżej działek oraz zaniechanie dalszych naruszeń posiadania poprzez zakaz wykonywania na wskazanych gruntach prac rolnych. W związku z powyższym winna niezwłocznie powiadomić organ o tym fakcie i wycofać zgłoszone działki z wniosku o przyznanie dopłat z tytułu gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, co uchroniłoby ją - producenta rolnego od ponoszenia sankcji z tytułu zawyżenia powierzchni gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku.
Przede wszystkich wyjaśnienia wymaga okoliczność, iż wyrok na który powołał się organ odwoławczy wydany został na podstawie art. 478 Kodeksu postępowania cywilnego i dotyczył ochrony naruszonego posiadania, w którym to postępowaniu Sąd nie bada samego prawa do nieruchomości, a jedynie bada ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia. Umknęło organowi orzekającemu w sprawie, iż orzeczenie powyższe, jak słusznie zarzuciła skarżąca .na skutek wniesionej apelacji uprawomocniło się dopiero w dniu 2 listopada 2004r., a zatem po upływie terminu wskazanego przez organ odwoławczy jako terminu uprawniającego stronę skarżącą do wycofania wniosku w części dotyczącej zakwestionowanych działek bez konieczności ponoszenia sankcji z tytułu zawyżenia zadeklarowanej ich powierzchni. Na uwagę zasługuje także okoliczność, iż dopiero wyrokiem Sądu Rejonowego "[...]" z dnia 5 kwietnia 2005r. sygn. "[...]" ostatecznie rozstrzygnięta została sprawa dotycząca ustalenia prawowitego dzierżawcy zakwestionowanych działek rolnych o nr ewidencyjnych "[...]" w obrębie geod. S., gm. R. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd podał, że K. J. "w momencie zawierania umowy dzierżawy z K. L. w dniu 9 kwietnia 2004r. działała w błędzie, pozostając w przeświadczeniu, że poprzednia umowa dzierżawy dotycząca tej samej nieruchomości rolnej została skutecznie rozwiązana".
Bezpodstawne jest twierdzenie organu, iż pomimo utraty legitymacji do otrzymania płatności za sporne działki rolne skarżąca nie wycofała skutecznie ze złożonego w dniu 15 czerwca 2004r. wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW tych działek. Z przekazanych akt administracyjnych wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że takiego wycofania strona skarżąca dokonała w dniu 21 kwietnia 2005r. przedkładając wraz z pismem w tej sprawie odpis wyroku SR z dnia 5 kwietnia 2005r., a zatem niezwłocznie po podjęciu wiadomości, że nie jest dzierżawcą spornych działek rolnych.
Nie znajduje uzasadnienia w materiale przekazanych akt administracyjnych sprawy również pogląd organu odwoławczego, iż skutecznego wycofania spornych działek K. J. mogła dokonać jedynie do dnia 6 lipca 2004r. (data ta potwierdzona została na rozprawie przez pełnomocnika organu), bowiem tego dnia skarżąca otrzymała wezwanie organu z l lipca 2004r. informujące o stwierdzonych nieprawidłowościach w złożonym wniosku i wzywające w trybie art. 50 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, do złożenia wyjaśnień w zakresie nieścisłości wykrytych we wniosku, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. W piśmie tym organ pouczył o konsekwencjach nieudzielenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie, polegających na pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w całości lub w części, w której nie udzielono by wyjaśnień. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżąca nie otrzymała takiego wezwania Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż wezwanie o wskazanej treści zostało wysłane do M. J.. Pełnomocnik organu na rozprawie nie był w stanie wyjaśnić w jakim charakterze osoba ta występowała w postępowaniu, jak również wyjaśnić z jakiego powodu zarówno wezwanie organu I instancji, jak i decyzja organu I instancji zostały doręczone tej osobie.
Wobec powyższego niezasadne jest stanowisko organów orzekających w sprawie, iż o stwierdzonych nieprawidłowościach we wniosku o dopłaty z tytułu ONW K. J. została powiadomiona w dniu 6 lipca 2004r. Brak jest jakiegokolwiek dowodu w sprawie, iż o takich nieprawidłowościach strona skarżąca została powiadomiona przez organ w okresie do złożenia przez nią w dniu 21 kwietnia 2005r. pisma zawierającego żądanie wycofania ze złożonego wniosku o dopłaty bezpośrednie działek rolnych dzierżawionych od K. L.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w celu skutecznej ochrony interesów finansowych Wspólnoty Europejskiej, powinny być podejmowane odpowiednie środki zwalczające nieprawidłowości i nadużycia finansowe. Jednak Komisja Europejska wprowadzając wyżej cytowane rozporządzenia, w których przewidziane zostały "sankcje" za nieprawidłowości, wskazała również na konieczność uwzględnienia wyjątkowych i zwykłych okoliczności w odniesieniu do wyłączeń i obniżek. Jednocześnie wskazała, że co do zasady obniżek i wyłączeń nie powinno się stosować w przypadku, gdy rolnik może wykazać, iż nie ponosi winy w przedstawieniu nieprawidłowych informacji.
Wobec wyżej stwierdzonych okoliczności zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 32 ust. l rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 w związku z brzmieniem art. 44 ust. l rozporządzenia nr 2419/2001. Wprawdzie organ odwoławczy zacytował art. 44 lit. a i b tego rozporządzenia, zgodnie z którym obniżki i wyłączenia, przewidziane w niniejszym tytule - dotyczy tytułu IV obejmującego również art. 32 rozporządzenia - nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny oraz obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku o pomoc, odnośnie których rolnik poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o pomoc jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku, lecz bezzasadnie odmówił jego zastosowania w okolicznościach tej sprawy.
Mając na uwadze wyżej przedstawiony stan prawny tej sprawy Sąd uznał, że odmowa udzielenia dopłat z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w oparciu o art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 w zw. z art. 70 i 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 może nastąpić tylko w sytuacji, gdy producent rolny ponosi winę w przedstawieniu nieprawidłowych informacji, przy czym należy rozróżnić sytuację gdy wnioskodawca świadomie podaje zawyżone dane od przypadku, gdy niezgodność jest następstwem posiadania błędnych informacji lub innych niezawinionych okoliczności.
Wobec powyższego organy orzekające w sprawie nie wykazały z uwagi na jakie ustalone w sprawie okoliczności uznały, iż nastąpiło zawyżenie zgłoszonej powierzchni działek rolnych z winy producenta rolnego i nie można zastosować normy art. 44 ust. l rozporządzenia nr 2419/2001.
W tym miejscu wskazać należy także, iż wprawdzie organ I instancji w podstawie prawnej decyzji powołał § 6 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. lecz w całości zostały pominięte zapisy ust. 4 pkt l i 2 tego paragrafu zgodnie z którym wniosek może być wycofany w całości lub w części przez producenta rolnego: 1) przed dniem, w którym Agencja poinformowała producenta rolnego o stwierdzeniu nieprawidłowości w złożonym wniosku lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, 2) po dniu, o którym mowa w pkt l, jeżeli w wyniku wyjaśnień złożonych kierownikowi biura powiatowego Agencji przez producenta rolnego lub w wyniku kontroli na miejscu, kierownik biura powiatowego Agencji uznał, że producent rolny spełnia wymagania do uzyskania płatności ONW - lecz nie później niż do dnia poprzedzającego dzień, w którym została doręczona decyzja administracyjna w sprawie przyznania płatności ONW temu producentowi. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego te przepisy prawa w niniejszej sprawie nie zostały zastosowane mimo, że jak wynika z akt sprawy wycofanie części złożonego wcześniej wniosku nastąpiło przez producenta rolnego przed dniem powiadomienia go o stwierdzonych nieprawidłowościach.
Wskazać należy również, iż wyżej wskazanym działaniem organy orzekające naruszyły art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego obligujący organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy powinny czuwać również nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu są zobligowane udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzonym z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7, 77 § l, 80 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji odniesie się do wyżej wskazanych przepisów rozporządzeń Komisji uwzględniając wykładnię tych przepisów wskazaną przez Sąd.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdzając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Z mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI