II SA/Ol 789/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2016-06-30
NSAinneWysokawsa
gry hazardoweautomaty o niskich wygranychzezwoleniezmiana zezwoleniacofnięcie zezwoleniapostępowanie administracyjneOrdynacja podatkowawykonalność decyzjinieostateczna decyzjaspółka

WSA w Olsztynie oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Celnej odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zmiany zezwolenia na urządzanie gier hazardowych, uznając, że nie można modyfikować zezwolenia, które zostało już cofnięte nieostateczną decyzją.

Spółka A złożyła wniosek o zmianę zezwolenia na urządzanie gier hazardowych po tym, jak Dyrektor Izby Celnej wydał nieostateczną decyzję o cofnięciu tego zezwolenia. Organ odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, argumentując, że nie można zmieniać zezwolenia, które zostało już cofnięte. Spółka zaskarżyła tę decyzję, podnosząc m.in. zarzut naruszenia przepisów dotyczących wykonalności decyzji nieostatecznych. WSA w Olsztynie, mimo że podzielił argumentację spółki co do niewykonalności nieostatecznej decyzji o cofnięciu zezwolenia, oddalił skargę, uznając, że w sytuacji materialnoprawnego konfliktu między postępowaniem o cofnięcie zezwolenia a postępowaniem o jego zmianę, pierwszeństwo należy przyznać postępowaniu o najdalej idących skutkach.

Spółka A złożyła wniosek o zmianę zezwoleń na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych w zakresie zmian w strukturze kapitału zakładowego, powołując się na decyzje Ministra Finansów i Dyrektora Izby Celnej wyrażające zgodę na taką zmianę. Wcześniej Dyrektor Izby Celnej wydał nieostateczną decyzję o cofnięciu zezwolenia, od której spółka wniosła odwołanie. Organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany zezwolenia, uznając, że nie można modyfikować zezwolenia, które zostało już cofnięte, nawet jeśli decyzja o cofnięciu nie jest ostateczna. Spółka zaskarżyła postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 165a § 1 oraz art. 239a, argumentując, że organ jest związany jedynie decyzją ostateczną, a nieostateczna decyzja o cofnięciu zezwolenia nie wywołuje skutków prawnych. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podtrzymując stanowisko, że zmiana decyzji jest możliwa tylko wtedy, gdy decyzja, która ma być zmieniona, pozostaje w obrocie prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpoznając skargę, uznał, że argumentacja spółki dotycząca niewykonalności nieostatecznej decyzji o cofnięciu zezwolenia jest trafna. Sąd podkreślił, że decyzja nieostateczna, nakładająca obowiązek, nie podlega wykonaniu, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności. Niemniej jednak, Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że w sytuacji materialnoprawnego konfliktu między postępowaniem o cofnięcie zezwolenia a postępowaniem o jego zmianę, pierwszeństwo należy przyznać postępowaniu o najdalej idących skutkach, jakim jest postępowanie o cofnięcie zezwolenia. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, wskazując, że nie można modyfikować zezwolenia, którego byt prawny nie został ostatecznie przesądzony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Organ może odmówić wszczęcia postępowania, jeśli istnieje materialnoprawny konflikt między postępowaniem o cofnięcie zezwolenia a postępowaniem o jego zmianę, przy czym pierwszeństwo należy przyznać postępowaniu o najdalej idących skutkach.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo iż nieostateczna decyzja o cofnięciu zezwolenia nie jest wykonalna, to w sytuacji gdy trwa postępowanie o cofnięcie zezwolenia, nie można jednocześnie prowadzić postępowania o jego zmianę, gdyż prowadziłoby to do kolizji materialnoprawnej i naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

o.p. art. 165a § 1

Ordynacja podatkowa

Odmowa wszczęcia postępowania, gdy żądanie wniesiono z jakiejkolwiek przyczyny, dla której postępowanie nie może być wszczęte.

o.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.

o.p. art. 239a

Ordynacja podatkowa

Decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

u.g.h. art. 8

Ustawa o grach hazardowych

Przepisy Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio do decyzji wydawanych na podstawie ustawy o grach hazardowych.

o.p. art. 127

Ordynacja podatkowa

Postępowanie jest dwuinstancyjne.

o.p. art. 128

Ordynacja podatkowa

Decyzja ostateczna podlega wykonaniu.

o.p. art. 212

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia.

o.p. art. 239e

Ordynacja podatkowa

Decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieostateczna decyzja o cofnięciu zezwolenia nie podlega wykonaniu, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Odrzucone argumenty

Organ jest związany nieostateczną decyzją o cofnięciu zezwolenia i na tej podstawie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zmiany zezwolenia. W sytuacji cofnięcia zezwolenia, wniosek o jego zmianę jest pozbawiony przedmiotu.

Godne uwagi sformułowania

nie można podzielić stanowiska organów, że nieostateczna decyzja o cofnięciu zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych uchyla moc wiążącą ostatecznej decyzji udzielającej takiego zezwolenia nie można pomijać treści innych przepisów, które określają prawa i obowiązki strony nie można zaakceptować poglądu (jego racjonalności), iż dopuszczalne jest modyfikowanie określonego uprawnienia lub obowiązku, w sytuacji gdy byt prawny tego uprawnienia (obowiązku) nie został jeszcze ostatecznie przesądzony

Skład orzekający

Katarzyna Matczak

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Osipuk

sędzia

Bogusław Jażdżyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wykonalności decyzji nieostatecznych oraz kolizji postępowań administracyjnych w kontekście zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji cofnięcia zezwolenia na gry hazardowe, ale zasady wykonalności decyzji i kolizji postępowań mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z wykonalnością decyzji administracyjnych i kolizją postępowań, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego. Pokazuje, jak sądowa interpretacja przepisów może wpłynąć na możliwość prowadzenia działalności gospodarczej.

Czy można zmienić zezwolenie, które zostało już cofnięte? Sąd wyjaśnia zasady wykonalności decyzji administracyjnych.

Sektor

gry hazardowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 789/16 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2016-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Ewa Osipuk
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 5237/16 - Postanowienie NSA z 2018-12-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 612
art. 8
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 749
art. 127, art. 128, art. 165a par. 1, art. 212, art. 233 par. 1 pkt 1, art. 239a, art. 239e
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Dz.U. 2016 poz 718
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant st. referent Maciej Lipiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2016r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]"., Nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o zmianę zezwolenia na urządzanie gier oddala skargę.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że pismem z dnia 30 stycznia 2014r. (data wpływu do organu 31 stycznia 2014r.) Spółka A (dalej jako: Spółka) przesłała do Dyrektora Izby Celnej informację o dokonaniu zmian w strukturze kapitału Spółki potwierdzonymi ostatecznymi decyzjami Ministra Finansów z [...] nr [...] i Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] wyrażających zgodę na taką zmianę, wnosząc o zmianę zezwoleń na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych w powyższym zakresie.
Postanowieniem z dnia [...], działający z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej Naczelnik Wydziału Akcyzy i Gier, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany zezwoleń na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych w zakresie zmian w strukturze kapitału zakładowego Spółki. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.) zwanej dalej: o.p.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Spółka A posiadała zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzjami z dnia [...] nr [...] i z dnia [...] nr [...]. Z dniem 31 października 2009r. z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323, ze zm) organem właściwym do wydawania i zmiany zezwoleń na wskazaną działalność stał się dyrektor izby celnej. Podano, że decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej cofnął w całości decyzję Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z [...], od której to decyzji wniesione zostało odwołanie. Organ odwoławczy zawiesił postępowanie odwoławcze postanowieniem z [...] do czasu wydania opinii przez jednostkę badająca urządzenia do gier. Wyjaśniono, że wniosek o zmianę posiadanego zezwolenia złożony został w momencie, kiedy zezwolenie zostało cofnięte nieostateczną decyzją wydaną w pierwszej instancji, a odwołanie nie zostało jeszcze rozpatrzone. W ocenie organu, jest on związany treścią wprowadzonej do obrotu prawnego decyzji organu I instancji, która nie została zmieniona czy uchylona w postępowaniu odwoławczym. Istnieje zatem formalna przeszkoda do procedowania w sprawie zmiany zezwolenia, gdyż Spółka nie legitymuje się już zezwoleniem na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Należało odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 o.p.
Na to postanowienie Spółka wniosła zażalenie domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- naruszenie art. 165a Ordynacji podatkowej (dalej: o.p.) poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, pomimo braku istnienia faktycznych i prawnych przeszkód do wszczęcia postępowania;
- naruszenie art. 212 w związku z art. 239a, art. 239e i art. 239g oraz art. 128 o.p. poprzez błędną systemową wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ jest związany wydaną przez siebie nieostateczną decyzją w sprawie cofnięcia zezwolenia, również w zakresie, w jakim cofnięcie nie wywołuje skutków prawnych;
Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 216 i art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy Ordynacja podatkowa, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że poza sporem pozostaje okoliczność cofnięcia Spółce, decyzją Dyrektora Izby z dnia [...], zezwolenia nr [...] na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Tym samym, w ocenie organu, Spółka nie posiada uprawnienia do ubiegania się o dokonanie zmian w tym zezwoleniu, gdyż byłoby ono pozbawione przedmiotu i nie służyło żadnemu celowi. Wyjaśniono, że zmiana decyzji jest możliwa tak długo, jak długo decyzja, która ma być zmieniona pozostaje w obrocie prawnym. Jeżeli decyzja została wyeliminowana, nie jest możliwe dokonanie jej zmiany. Przestał już bowiem istnieć, w znaczeniu materialnym, przedmiot postępowania o zmianę elementów administracyjnego stosunku prawnego. Odnosząc się do kwestii wykonalności nieostatecznej decyzji organu I instancji o cofnięciu zezwolenia organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja ta nie nakłada na stronę obowiązku podlegającego wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem wyłączone jest stosowanie do niej art. 239a o.p. Oznacza to, że nieostateczna decyzja o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych podlega wykonaniu. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 165a o.p. wyjaśniono, że wprawdzie pozornie wpływ do organu podatkowego wniosku strony wszczyna automatycznie postępowanie podatkowe, jednak od tej zasady funkcjonują dwa wyjątki przewidziane przez ustawodawcę w tym przepisie tj. gdy żądanie wniesione zostało przez osobę nie będąca stroną lub z jakiejkolwiek przyczyny postępowanie nie może bycz wszczęte. W ocenie organu w tej sprawie zaistniała druga przesłanka, gdyż zaistniała przyczyna z powodu której nie może być wszczęte postępowanie, skoro wydana została już decyzja o cofnięciu zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych. Nadto zauważono, że w przypadku prowadzonego postępowania w przedmiocie cofnięcia Spółce zezwolenia z dnia [...] oraz zainicjowanego wnioskiem strony postępowania o zmianę tego zezwolenia, zachodziłaby tożsamość podmiotowo-przedmiotowa tych postępowań. Wobec tego organ celny nie mógł równolegle ich prowadzić, gdyż w takiej sytuacji należało przyznać pierwszeństwo postępowaniu o najdalej idącym skutku tj. postępowaniu w przedmiocie cofnięcia ww. zezwolenia ( por. wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 2013r. sygn. akt II GSK 639/12).
Spółka A wniosła skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 212 w związku z art. 239a, art. 239e, 239g i art. 165a § 1 oraz art. 128 i art. 127 ordynacji podatkowej, jak również art. 8 ustawy o grach hazardowych poprzez błędną wykładnię systemową polegającą na przyjęciu, że organ jest związany wydaną przez siebie nieostateczną decyzją w sprawie cofnięcia zezwolenia również w zakresie, w jakim cofnięcie nie wywołuje skutków prawnych, co miałoby usprawiedliwiać odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zmiany nieostatecznie/nieskutecznie prawnie cofniętego zezwolenia, które to działanie narusza również zasadę trwałości decyzji ostatecznej.
W uzasadnieniu podniesiono, że w tej sprawie bezpodstawnie został zastosowany art. 165a o.p., gdyż decyzja ostateczna wiąże stronę i inne podmioty, natomiast decyzja nieostateczna wiąże wyłącznie organ, który ją wydał. Zatem prawo nabyte na mocy ostatecznej decyzji może zostać wyeliminowane wyłącznie inną decyzją ostateczną. Strona skarżąca wskazała również, że jedynie ostateczna decyzja o cofnięciu zezwolenia może mieć przymiot wykonalności co wynika z systemowej wykładni art. 128 w zw. z art. 239a i art. 239e o.p. Kwestionując stanowisko organu odwoławczego co do wykonalności decyzji nieostatecznej Spółka powołała się na orzecznictwo sądowadministracyjne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu oraz podniósł, że ponieważ Spółka utraciła zezwolenie, organ I instancji nie mógł merytorycznie ustosunkować się do zgłoszonych zmian.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu
art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718) dalej jako: ustawa ppsa.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 ustawy ppsa. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany zezwoleń na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa.
Wobec zarzutów skargi podniesionych przez skarżącą Spółkę w pierwszej kolejności Sąd winien odnieść się do zagadnienia wykonalności nieostatecznej decyzji o cofnięciu zezwolenia oraz związania nią przez organy na gruncie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Organy orzekające w tej sprawie stoją konsekwentnie na stanowisku, że dokonane przez stronę skarżącą zgłoszenie zmiany do posiadanych zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych nie może być rozpoznane merytorycznie z uwagi na okoliczność, że Spółka nie posiada już zezwolenia na prowadzenie takiej działalności z uwagi na wydaną nieostateczną decyzję o cofnięciu zezwolenia na taką działalność. W tej sytuacji organy uznały, że należy odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 o.p., gdyż zaistniała przyczyna z powodu której nie może być wszczęte postępowanie, skoro wydana została już decyzja o cofnięciu zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych.
W ocenie Sądu, nie można podzielić stanowiska organów, że nieostateczna decyzja o cofnięciu zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych uchyla moc wiążącą ostatecznej decyzji udzielającej takiego zezwolenia. Zgodnie bowiem z art. 239e o.p., decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie, zaś po myśli art. 239a o.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Wobec takich zapisów ustawowych nie ulega wątpliwości, że zasadniczo organ administracji może skutecznie egzekwować wydaną decyzję dopiero, gdy stanie się ona ostateczna. Walor taki, zgodnie z art. 128 o.p., ma decyzja wydana na skutek odwołania lub decyzja organu I instancji, od której strona nie wniosła w ustawowym terminie odwołania. W konsekwencji adresat decyzji jest nią związany dopiero po uzyskaniu przez tę decyzję przymiotu ostateczności. Okoliczność, że zgodnie z art. 212 o.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia, nie oznacza automatycznie, że również strona jest taką decyzją związana. Z unormowania tego wynika jedynie, że organ, który wydał decyzję nie może wycofać się z zajętego w decyzji stanowiska i nie może dowolnie zmienić treści wydanego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2005r., sygn. I FSK 132/05, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można pomijać treści innych przepisów, które określają prawa i obowiązki strony. Skoro na podstawie art. 127 o.p. postępowanie jest dwuinstancyjne i w związku z tym adresat decyzji ma prawo do wniesienia odwołania, a wykonalność decyzji uzależniona jest od jej uostatecznienia się, ewentualnie nadania decyzji nieostatecznej klauzuli natychmiastowej wykonalności, to organ prowadząc odrębne postępowanie musi respektować te zasady. Interpretacja przytoczonych przepisów nie może bowiem powodować ich wzajemnego wykluczania się.
Sąd w składzie rozpatrującym skargę podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko co do szerokiego rozumienia użytego przez ustawodawcę w art. 239a o.p. zwrotu "obowiązek podlegający wykonaniu". Przez wykonanie decyzji należy rozumieć wszelkie działania zmierzające do uzyskania stanu wynikającego z danej decyzji, niekoniecznie o charakterze przymusowym, ale również dobrowolnym. Za taką konkluzją przemawiają zarówno względy wykładni celowościowej, jak i wykładni literalnej. Wykonaniem decyzji, o którym mówi cały rozdział 16a o.p., jest m.in. jej wykonanie przez stronę, w tym również obowiązek dostosowania się do wprowadzonego przez organ zakazu korzystania z dotychczasowego zezwolenia. Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2013r., sygn. II FSK 777/12; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2011r., sygn. II FSK 2675/10, dostępny w CBOSA) oraz w doktrynie (A. Kabat i B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2009, s. 817) art. 239a o.p. odnosi się do wszystkich sposobów realizacji obowiązków wynikających z wydanej decyzji nieostatecznej, a nie tylko wykonywanych w ramach egzekucji administracyjnej. Przepis ten, odwołując się w swojej treści do decyzji podlegających wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazuje na zakres przedmiotowy tych decyzji i dotyczy tych z nich, które mogą być wykonane w tym postępowaniu. Treść tego przepisu nie ogranicza jednak "wykonalności" decyzji wyłącznie do trybów przewidzianych w postępowaniu egzekucyjnym. Trafnie wskazuje NSA w wyroku z dnia 5 marca 2013r. sygn. II FSK 1411/11, (dostępny w CBOSA), że niewykonalność decyzji oznacza, iż organ nie jest uprawniony do podjęcia żadnych działań zmierzających do powstania stanu zgodnego z treścią nieostatecznej, a zatem i niewykonalnej decyzji, a nie tylko działań w sferze czynności egzekucyjnych.
Uwzględniając zatem charakter prawny decyzji cofających zezwolenie na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych uznać należy, że decyzje cofające uprawnienia są równoznaczne z decyzjami nakładającymi obowiązki, znika bowiem na ich podstawie dozwolenie, a pojawia się w to miejsce zakaz (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. III SA/Kr 1093/13, dostępny w CBOSA). Decyzje cofające zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych, jako nakładające obowiązki o charakterze niepieniężnym, związane z realizacją zadań przez organy administracji publicznej, w tym wypadku z realizacją zadań organów służby celnej wynikających z ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tj. Dz.U. z 2015r. poz. 612), w związku z art. 2 ust. 1 pkt 8 u.s.c., np. polecenie usunięcia stwierdzonych naruszeń lub uchybień, nakładane w drodze decyzji ministra na podmiot urządzający grę z naruszeniem przepisów ustawy oraz wywołujące także obowiązki o charakterze pieniężnym (np. kary pieniężne, nakładane decyzją przez naczelnika urzędu skarbowego na podmiot, który urządza grę bez koncesji lub zezwolenia, na podstawie art. 89 ustawy o grach hazardowych), mieszczą się w katalogu obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej, zawartym w art. 2 §1 pkt 2 i pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2012r, poz. 1015 ze zm.) i dlatego uznać należy, że są objęte normą art. 239a o.p.
Poza tym należy mieć również na uwadze, że zgodnie z art. 8 ustawy o grach hazardowych, w stosunku d o decyzji wydawanych na podstawie tej ustawy, przepisy o.p. znajdują zastosowanie nie wprost, lecz odpowiednio. Nie można zatem również z tego powodu wąsko odczytywać przepisu art. 239a o.p., stosując go wprost do decyzji dotyczących gier hazardowych, bez uwzględnienia specyfiki spraw związanych z działalnością w zakresie gier hazardowych w porównaniu z typowymi decyzjami podatkowymi. Należy przyjąć, że przepis ten obejmuje także decyzje cofające zezwolenie, gdyż nakładają one na stronę stosowne obowiązki wynikające z wprowadzonego decyzją zakazu w miejsce uprzedniego zezwolenia, których niewykonanie jest sankcjonowane prawnie i w dalszej kolejności, podlega egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2016r. sygn. II GSK 1404/14, z dnia 25 lutego 2016r. sygn. II GSK 1466/14, wyrok WSA w Krakowie z 14 stycznia 2014r., sygn. III SA/Kr 1093/13, dostępne CBOSA). Nadto przyjęcie przez organ orzekający, że niestateczna decyzja cofająca stronie zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na urządzaniu gier na automatach o niskich wygranych delegalizując działalność skarżącej prowadziłaby do sytuacji, w której iluzoryczną okazałaby się ochrona przed wykonywaniem nakładających obowiązki nie ostatecznych decyzji, jaką chciał zapewnić ustawodawca, nowelizując o.p. poprzez wprowadzenie do niej art. 239a oraz art. 239e (por. WSA w Gliwicach z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. III SA/Gl 1777/13, dostępny w CBOSA).
Reasumując Sąd w składzie rozpatrującym rzeczoną skargę stoi na stanowisku, że decyzja o cofnięciu zezwolenia nie podlega wykonaniu, dopóki nie stanie się ostateczną.
Mimo uznania za trafny podniesiony przez Spółkę zarzut w kwestii braku wykonalności nieostatecznej decyzji o cofnięciu zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych rozstrzygnięcie podjęte w niniejszej sprawie należy uznać za prawidłowe.
Jak wskazano w skarżonej decyzji decydujące znaczenie dla jej merytorycznego rozpoznania ma zagadnienie związane z dopuszczalnością wprowadzenia zmian w ostatecznym zezwoleniu na prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych, w sytuacji gdy zostało ono już cofnięte, choć decyzja w tym zakresie nie jest jeszcze ostateczna. Istotna jest więc wzajemna relacja dwóch postępowań w toku, prowadzonych przez ten sam organ administracji publicznej, w ramach tożsamej sprawy administracyjnej w sensie materialno-prawnym, tj. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. W tym miejscu należy, podzielając ocenę prawną wypowiedzianą przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2016r. (sygn. II GSK 1585/14), w kwestii zmiany lokalizacji miejsc urządzania gier w odniesieniu do wydanego Spółce zezwolenia z dnia [...] nr [...], które zostało, jak już wskazano wyżej, decyzją nieostateczną z dnia [...] cofnięte, wskazać, że w przypadku zgłoszonej zmiany dotyczącej struktury kapitału zakładowego Spółki, w warunkach niniejszej sprawy, tak jak w sprawie o sygn. akt II GSK 1585/14, w sensie formalnym (procesowym) postępowania te dotyczą: cofnięcia pozwolenia na prowadzenie określonej działalności gospodarczej oraz modyfikacji elementu zezwolenia jakim jest zmiana w strukturze kapitału zakładowego Spółki, co nie zmienia faktu, że jest to w istocie tożsama (zarówno przedmiotowo, jak i podmiotowo) sprawa administracyjna. Wszczęcie postępowania w sprawie zmiany zezwolenia we wskazanym zakresie, w takich warunkach procesowych, prowadziłoby do równoległego prowadzenia dwóch postępowań przez ten sam organ, skutkującego zniesieniem tożsamości (jedności) materialnoprawnej sprawy. Ów brak tożsamości sprawy polega na tym, że przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia uprawnienia do prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych przed organem pierwszej instancji byłaby treść zezwolenia w wersji pierwotnej, natomiast treścią postępowania odwoławczego byłoby już inne uprawnienie, zmienione decyzją administracyjną, w zakresie żądanym przez zainteresowanego. W rozpoznawanej sprawie chodzi więc o materialnoprawną kolizję pomiędzy omawianymi postępowaniami administracyjnymi.
W rzeczonej sprawie strona domaga się prowadzenia niejako "wpadkowego" postępowania administracyjnego, modyfikującego de facto wcześniej wydane zezwolenie, co w realiach jego cofnięcia, nawet nieostatecznego, nie jest dopuszczalne. Pomiędzy postępowaniem dotyczącym cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych a postępowaniem dotyczącym zmiany istotnej cechy tego zezwolenia (tj. struktury kapitału zakładowego podmiotu prowadzącego działalność), zachodzi merytoryczny konflikt. Powoduje to, że postępowania te nie mogą się toczyć - jak wspomniano - "równolegle". Wszczęcie i prowadzenie w takiej sytuacji postępowania w sprawie zmiany w strukturze kapitału zakładowego podmiotu przeczyłoby zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (dotyczącego cofnięcia zezwolenia), a także skutkowałby wewnętrzną kolizją w ramach tożsamości (jedności) materialnej sprawy administracyjnej. W przypadku omawianego zbiegu postępowań, pierwszeństwo należy przyznać postępowaniu o skutkach najdalej idących. Nie sposób bowiem zaakceptować poglądu (jego racjonalności), iż dopuszczalne jest modyfikowanie określonego uprawnienia lub obowiązku, w sytuacji gdy byt prawny tego uprawnienia (obowiązku) nie został jeszcze ostatecznie przesądzony.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI