III SA/Gd 630/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego, uznając uchwałę Rady Gminy w sprawie diet radnych za akt prawa miejscowego podlegający publikacji.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Parchowo na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego, który stwierdził nieważność § 8 uchwały Rady Gminy w sprawie diet radnych i sołtysów. Wojewoda uznał, że uchwała ta nie jest aktem prawa miejscowego, a jedynie wewnętrznym przepisem gminy, i dlatego nie podlega publikacji w dzienniku urzędowym. Sąd administracyjny uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze, uznając uchwałę Rady Gminy za akt prawa miejscowego, który powinien zostać opublikowany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę Gminy Parchowo na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego, które stwierdzało nieważność § 8 uchwały Rady Gminy w sprawie ustalenia wysokości i zasad wypłacania diet dla radnych i sołtysów. Wojewoda Pomorski argumentował, że uchwała ta nie jest aktem prawa miejscowego, lecz wewnętrznym przepisem gminy, ponieważ nie zawiera norm o charakterze abstrakcyjnym i generalnym, a jej adresatami są jedynie osoby pełniące określone funkcje w gminie. W związku z tym, zdaniem Wojewody, uchwała nie podlega publikacji w dzienniku urzędowym. Sąd administracyjny, odwołując się do utrwalonego orzecznictwa, uznał jednak, że uchwała dotycząca zasad przyznawania i wysokości diet radnym jest aktem prawa miejscowego. Sąd podkreślił, że uchwała zawiera normy abstrakcyjne i generalne, a jej adresaci są określani przez kategorię pełnionej funkcji, a nie indywidualnie. W konsekwencji, sąd stwierdził, że uchwała podlega obowiązkowi publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym, a jej wejście w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia jest zgodne z prawem. Dlatego też, Sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała rady gminy w sprawie ustalenia wysokości i zasad wypłacania diet dla radnych i sołtysów jest aktem prawa miejscowego.
Uzasadnienie
Uchwała zawiera normy abstrakcyjne i generalne, skierowane do określonej kategorii adresatów (pełniących funkcje), a nie do konkretnych osób. W związku z tym podlega obowiązkowi publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
u.s.g. art. 25 § ust. 4 i 8
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Podstawa do uchwalenia zasad przyznawania i wysokości diet dla radnych.
u.s.g. art. 37b § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Podstawa do uchwalenia zasad przyznawania i wysokości diet dla sołtysów.
u.o.a.n. art. 13 § pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Określa akty prawa miejscowego stanowione przez organ gminy podlegające publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
p.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru, uchyla ten akt.
Konstytucja RP art. 88 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunkiem wejścia w życie aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie.
Pomocnicze
u.o.a.n. art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Określa termin wejścia w życie aktów normatywnych (co do zasady po 14 dniach od ogłoszenia).
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała Rady Gminy w sprawie diet radnych i sołtysów jest aktem prawa miejscowego. Akt prawa miejscowego podlega publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Wejście w życie uchwały po 14 dniach od ogłoszenia jest zgodne z prawem.
Odrzucone argumenty
Uchwała Rady Gminy w sprawie diet radnych i sołtysów nie jest aktem prawa miejscowego, lecz aktem wewnętrznym. Uchwała nie zawiera norm o charakterze abstrakcyjnym i generalnym. Brak obowiązku publikacji uchwały w dzienniku urzędowym.
Godne uwagi sformułowania
uchwała w sprawie ustalenia zasad przyznawania i wysokości diet dla radnych jednostek samorządu terytorialnego jest aktem prawa miejscowego przepisy te mają charakter generalny, gdyż ich adresatem nie jest konkretna osoba, ale każdy mieszkaniec gminy, który pełniłby określoną w uchwale funkcję nie każde naruszenie prawa prowadzi do nieważności aktu wydanego przez organ gminy. Dotyczy to wyłącznie naruszeń istotnych.
Skład orzekający
Alina Dominiak
przewodniczący
Jolanta Sudoł
sprawozdawca
Bartłomiej Adamczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że uchwały dotyczące diet radnych i sołtysów są aktami prawa miejscowego podlegającymi publikacji, a rozstrzygnięcia nadzorcze stwierdzające ich nieważność z tego powodu są niezasadne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały dotyczącej diet radnych i sołtysów oraz jej publikacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z aktami prawa miejscowego i nadzorem nad samorządem, co jest istotne dla prawników i samorządowców.
“Czy uchwała o dietach radnych to prawo miejscowe? WSA w Gdańsku rozstrzyga spór z Wojewodą.”
Dane finansowe
WPS: 480 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gd 630/23 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2024-02-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-10-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Alina Dominiak /przewodniczący/ Bartłomiej Adamczak Jolanta Sudoł /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6262 Radni 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Prawo miejscowe Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony akt Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 148 i art. 200 i art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 40 art. 85, art. 86 i art. 91 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Dz.U. 2019 poz 1461 art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Gminy Parchowo na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego z dnia 23 sierpnia 2023 r., nr PN-IV.4131.36.2023.MP w przedmiocie stwierdzenia nieważności § 8 uchwały Nr XLII.363.2023 Rady Gminy Parchowo z dnia 19 lipca 2023 r. w sprawie ustalenia wysokości i zasad wypłacania diet dla Przewodniczącego, Zastępców, Przewodniczących Komisji i Radnych Rady Gminy Parchowo oraz Sołtysów Gminy Parchowo 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej Gminy Parchowo kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Rada Gminy Parchowo podjęła w dniu 19 lipca 2023 r. uchwałę nr XLII.363.2023 w sprawie ustalenia wysokości i zasad wypłacania diet dla Przewodniczącego, Zastępców, Przewodniczących Komisji i Radnych Rady Gminy Parchowo oraz Sołtysów Gminy Parchowo. W podstawie prawnej podjętej uchwały wymieniono przepisy art. 25 ust. 4 i 8 oraz art. 37b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.s.g.". Przepis § 8 uchwały przyjął brzmienie: "Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego". W dniu 23 sierpnia 2023 r., działając na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 u.s.g., Wojewoda Pomorski wydał rozstrzygnięcie nadzorcze nr PN-IV.4131.36.2023.MP, mocą którego stwierdził nieważność § 8 uchwały nr XLII.363.2023 Rady Gminy Parchowo z dnia 19 lipca 2023 r. w sprawie ustalenia wysokości i zasad wypłacania diet dla Przewodniczącego, Zastępców, Przewodniczących Komisji i Radnych Rady Gminy Parchowo oraz Sołtysów Gminy Parchowo. W uzasadnieniu wydanego aktu Wojewoda Pomorski wskazał, że badana uchwała, w zakresie § 8, podjęta została z istotnym naruszeniem prawa, tj. art. 13 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1461 ), zwanej dalej w skrócie "u.o.a.n.". Organ nadzoru wyjaśnił, że przepis art. 13 u.o.a.n. zawiera katalog aktów prawnych podlegających publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym, jednak zakwestionowana uchwała do tak zakreślonego katalogu nie należy. Zdaniem organu, aby uchwała mogła zostać uznana za akt prawa miejscowego, muszą zostać spełnione określone warunki, tj. powinna być wydana przez kompetentny organ na podstawie upoważnień ustawowych, a w swej treści zawierać normy o charakterze abstrakcyjnym (wielokrotnego zastosowania) i generalnym (skierowane do nieokreślonego adresata). Samo zaś upoważnienie ustawowe dla organu stanowiącego do wydania aktu prawa miejscowego musi być wyraźne i konkretne - to znaczy musi ono jednoznacznie wskazywać, że organowi temu została przekazana do unormowania określona sfera prawna, że zostały mu przyznane kompetencje do uchwalenia nie jakichkolwiek treści, ale treści prawodawczych, to jest wyznaczających ich adresatom pewien sposób zachowania się, w formie nakazów, zakazów lub uprawnień. Zdaniem organu nadzoru, uchwała w sprawie wysokości diet radnych rady gminy wydana na podstawie art. 25 ust. 4 u.s.g., jak też w sprawie diet sołtysów wydana w oparciu o art. 37b ust. 1 u.s.g. nie jest aktem prawa miejscowego, ale jedynie przepisem wewnętrznym, albowiem dotyczy tylko radnych i sołtysów (wewnątrz układu organizacyjnego gminy), a nie nieograniczonego kręgu adresatów oraz reguluje jedną z kwestii związanych z wykonywaniem powierzonych im czynności. Nie wkracza ona w sferę praw i obowiązków mieszkańców gminy, normując zagadnienie wyłącznie w obrębie organizacji gminy. Pogląd taki sformułowany został również w orzecznictwie sądów administracyjnych, odnoszącym się z uwagi na cechy wspólne zarówno do uchwał organów stanowiących dotyczących diet radnych, podejmowanych w oparciu o art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, jak też i do uchwał określających diety sołtysów, podejmowanych na podstawie art. 37b ust. 1 u.s.g. (wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 995/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 970/07; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1701/15; wyrok WSA w Bydgoszczy dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 727/17; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt II SA/Po 149/17; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 maja 2019 r., sygn. IV SA/Po 292/19). Brak jest zatem podstaw do publikacji badanej uchwały w urzędowym publikatorze. Jednocześnie kwestionowana uchwała nie może zostać zakwalifikowana do żadnego z aktów podlegających publikacji, o których mowa w art. 13 u.o.a.n., jak również żaden inny przepis o charakterze powszechnie obwiązującym nie nakazuje jej publikacji. W dniu 25 października 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła przekazana przez organ skarga Gminy Parchowo na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego z dnia 23 sierpnia 2023 r., nr PN-IV.4131.36.2023.MP w przedmiocie stwierdzenia nieważności § 8 opisanej uchwały Rady Gminy Parchowo z dnia 19 lipca 2023 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego jako niezgodnego z prawem oraz zasądzenie kosztów postępowania reprezentowana przez pełnomocnika Gmina Przechlewo zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: 1. art. 37b ust. 1 u.s.g. polegające na uznaniu, że uchwała podjęta na podstawie rzeczonej normy prawnej nie stanowi aktu prawa miejscowego, a jest aktem wewnętrznym, gdyż nie zawiera norm o charakterze abstrakcyjnym i generalnym, 2. art. 25 ust. 4 u.s.g. polegające na uznaniu, że uchwała podjęta na podstawie rzeczonej normy prawnej nie stanowi aktu prawa miejscowego, a jest aktem wewnętrznym, gdyż nie zawiera norm o charakterze abstrakcyjnym i generalnym, 3. art. 13 pkt 2 u.o.a.n. poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że opisana uchwała Rady Gminy nie stanowi aktu prawa miejscowego i jako akt prawa kierowany do wewnątrz nie podlega publikacji w dzienniku urzędowym. Uzasadniając skargę Gmina Przechlewo wskazała, że o ile jeszcze kilka lat temu można było mieć wątpliwości co do tego, czy uchwały podejmowane przez Radę Gminy na mocy art. 37b ust. 1 i art. 25 ust. 4 u.s.g. stanowią akty prawa miejscowego, czy też wyłącznie akty wewnętrzne, tak obecne orzecznictwo jest już w tym zakresie praktycznie jednolite. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 2003/22, uchwała rady miejskiej w sprawie ustanowienia zasad przyznawania diety oraz zwrotu kosztów podróży dla przewodniczących organów wykonawczych jednostek pomocniczych oraz dla przewodniczących rad sołeckich jest aktem prawa miejscowego. Wprawdzie krąg adresatów tej uchwały jest ograniczony, jednak ograniczenie to nie jest trwałe wobec zmienności osób pełniących wybieralne i kadencyjne funkcje. Uchwała taka ma zatem charakter generalny, albowiem adresaci zostali określeni poprzez wskazanie pewnej ich kategorii, a nie w sposób zindywidualizowany. Odmienna argumentacja oznaczałaby, że przedmiotowa uchwała miałaby charakter epizodyczny, gdyż zawierałaby regulacje obowiązujące tylko w czasie trwania danej kadencji. Jest to pogląd oczywiście błędny, albowiem zaskarżona uchwała reguluje uprawnienia określonych w niej podmiotów, ale podmioty te zmieniają się w zależności od wyboru mieszkańców danej gminy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując pogląd o przynależności podjętej przez Radę Gminy Parchowo uchwały do kategorii aktów wewnętrznego kierownictwa gminy. Przyjęcie poglądu przeciwnego stawia poważny znak zapytania nad funkcjonowaniem poza reżimem przewidzianym dla aktów prawa miejscowego takich aktów wewnętrznych, jak np. regulaminy wynagradzania pracowników urzędów gminy, czy uchwały w sprawie wynagrodzeń wójtów, skoro - podążając ścieżką argumentacji zarysowaną w skardze - nieograniczona jest liczba potencjalnych pracowników urzędu gminy, w tym również zatrudnianych na stanowisku wójta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Wskazać również należy, że w myśl art. 148 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru, uchyla ten akt. Norma wynikająca z art. 148 p.p.s.a., jak również ustawy samorządowe, nie określają wprawdzie podstaw uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonego aktu nadzoru. W świetle postanowień art. 171 ust. 1 Konstytucji RP, działalność samorządu terytorialnego podlega jednak kontroli z punktu widzenia legalności, a ustawy samorządowe precyzują treść tego kryterium wobec poszczególnych środków nadzoru. W tym kontekście kryterium sądowej kontroli zgodności z prawem aktów nadzoru nad samorządem terytorialnym pozostaje w bezpośrednim związku z kryterium stosowanym przez organ nadzoru w przypadku podjęcia określonego środka nadzoru. Z przepisów art. 85 i art. 86 u.s.g. wynika natomiast, że wojewoda sprawuje nadzór nad działalnością gminną na podstawie kryterium zgodności z prawem. W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że rozstrzygnięcie nadzorcze o nieważności uchwały zapada zatem w razie ustalenia, że jest ona dotknięta wadą kwalifikowaną polegającą na tego rodzaju sprzeczności z prawem, która jest "czymś więcej" niż tylko nieistotnym naruszeniem prawa (por. W. Chróścielewski, Z. Kmieciak - Postępowanie w sprawach nadzoru nad działalnością komunalną, Warszawa 1995, str. 28). Rozstrzygnięcie nadzorcze musi jednoznacznie wskazywać, jaki przepis prawa został uchwałą naruszony i na czym to naruszenie polegało. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2000 r. w sprawie o sygn. III SA 397/00 (ONSA z 2001 r., z. 3, poz. 117) stwierdził, że stosując środek nadzorczy uprawniony do tego organ jest zobowiązany w sposób niebudzący wątpliwości do wykazania sprzeczności postanowień badanej uchwały z prawem, wyjaśniając sens przepisów, które w jego ocenie zostały naruszone. Równocześnie zauważyć należy, że zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g., w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Zatem nie każde naruszenie prawa prowadzi do nieważności aktu wydanego przez organ gminy. Dotyczy to wyłącznie naruszeń istotnych. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwa naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił co należy rozumieć pod pojęciem: "istotnego naruszenia prawa" ani nie wprowadził definicji pojęcia: "sprzeczności z prawem". Wykształciła się ona w drodze stosowania prawa. Przez sprzeczność taką przyjęło się rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującymi, a więc Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi, oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 2003 r., P 9/02, OTK-A, Nr 9, poz. 100, wyrok NSA z 22 sierpnia 1990 r., SA/Gd 796/90, ONSA 1990, nr 4, poz. 1). Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, "Samorząd Terytorialny" 2001 r., z. 1-2, s. 101-102). W wyroku z 15 września 2017 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1136/17 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że należy przyjąć, iż naruszenie jest istotne, jeżeli pociąga za sobą negatywne skutki dla określonego podmiotu prawa, którym może być gmina lub podmiot zewnętrzny. Nie dochodzi do istotnego naruszenia prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. jeżeli rozstrzygniecie zawarte w uchwale lub zarządzeniu nie jest wyraźnie zakazane przez ustawodawcę i mieści się w granicach swobodnego uznania organu. Na wymóg wyraźniej sprzeczności z normą prawną wyższego rzędu w aspekcie stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy wskazał również NSA w wyroku z 12 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2884/16, podkreślając, że stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Mając na uwadze poczynione na wstępie rozważania Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie Wojewoda Pomorski błędnie przyjął, iż § 8 uchwały nr XLII.363.2023 Rady Gminy Parchowo z 19 lipca 2023 r., dotyczący wejścia w życie tej uchwały po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego, naruszał w sposób istotny prawo. Sąd orzekający konsekwentnie podziela bowiem pogląd wyrażany aktualnie w judykaturze (m.in. w wyrokach NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 570/19 i z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. II OSK 2794/16; wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. II SA/Rz 1701/15), zgodnie z którym uchwała w sprawie ustalenia zasad przyznawania i wysokości diet dla radnych jednostek samorządu terytorialnego jest aktem prawa miejscowego. Należy podkreślić, że przedmiotowa uchwała zawiera normy abstrakcyjne, ponieważ diety, których dotyczą mają charakter powtarzalny i odnoszą się do niemal nieograniczonego kręgu adresatów. Przepisy te mają charakter generalny, gdyż ich adresatem nie jest konkretna osoba, ale każdy mieszkaniec gminy, który pełniłby określoną w uchwale funkcję. Wprawdzie krąg adresatów tej uchwały nie jest zbyt liczny, to jednak poprzez określenie go wspólną cechą, jaką jest pełnienie wymienionych w tytule uchwały funkcji, przepisy te stały się generalnymi. Zwrócić należy uwagę, że uchwalona uchwała nie dotyczy konkretnych osób fizycznych, lecz każdej, która będzie pełnić funkcję Przewodniczącego, Zastępców, Przewodniczących Komisji i Radnych oraz Sołtysów. Nie ma przy tym znaczenia, że ewentualne objęcie tych funkcji wymaga uzyskania pozytywnego wyniku w wyborach. Taka procedura dotyczy każdej osoby kandydującej na radnego, a następnie na jedną z wymienionych w tytule uchwały funkcji. Nie ulega również wątpliwości, że przedmiotowa uchwała zawiera przepisy normatywne, na podstawie których jej adresaci uzyskali uprawnienia do diety. Ponadto, zaskarżona uchwała została wydana na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 25 ust. 4, 6 i 8 u.s.g. oraz art. 37b ust. 1 u.s.g. W świetle poczynionych rozważań nie można zatem uznać, że przedmiotowa uchwała ma charakter jedynie wewnętrzny. Akty kierownictwa wewnętrznego (prawa wewnętrznego) kierowane są do jednostek organizacyjnych podporządkowanych organowi, które je wydaje (tak też: NSA w wyrokach z 8 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 570/19; z 17 listopada 2021 r., sygn. III OSK 4382/21). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Stwierdzenie zaś, że uchwała której dotyczy zaskarżony środek nadzorczy Wojewody Pomorskiego stanowi akt prawa miejscowego oznacza, iż jako taka obarczona była obowiązkiem publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Prawidłowe ogłoszenie aktu prawa miejscowego ma przy tym zasadnicze znaczenie dla jego obowiązywania, jest bowiem warunkiem jego wejścia w życie. Akt normatywny, który nie został opublikowany (ogłoszony) zgodnie z obowiązującą procedurą i we właściwym trybie nie może wiązać adresatów utworzonych w nim norm prawnych i nie odnosi skutku prawnego. Dotyczy to całego zakresu normatywnego tego aktu, czyli wszystkich norm prawnych w nim zamieszczonych. Ponadto zachowanie obowiązującego trybu promulgacji aktu prawa miejscowego służy ochronie wspólnoty samorządowej, choćby z racji wprowadzenia w art. 4 ust. 1 u.o.a.n. vacatio legis, mającego na celu umożliwienie zaznajomienia się adresatów z nowymi regulacjami. Z opisanych względów Sąd stwierdził, że zamieszczając w przedmiotowej uchwale zapis § 8 dotyczący wejścia w życie tej uchwały po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego organ gminy, wbrew stanowisku Wojewody Pomorskiego, działał zgodnie z obowiązującym prawem. Obowiązek publikacji aktów prawa miejscowego stanowionych przez jednostki samorządu terytorialnego w urzędowym publikatorze wynika z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Zasady i tryb ogłaszania takich aktów określa ustawa (ust. 2). Taką regulacją ustawową jest art. 13 pkt 2 u.o.a.n. wprowadzający obowiązek ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym aktów prawa miejscowego stanowionych przez sejmik województwa, organ powiatu oraz organ gminy, w tym statutów województwa, powiatu i gminy. Co do zasady akt taki wchodzi w życie po upływie czternastu dni od dnia jego ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy (art. 4 ust. 1 ww. ustawy) lub krótszy (art. 4 ust. 2 i 3 tej ustawy). Podsumowując należy stwierdzić, że to Rada Gminy Parchowo prawidłowo oceniła, iż uchwała w sprawie ustalenia wysokości i zasad wypłacania diet dla Przewodniczącego, Zastępców, Przewodniczących Komisji i Radnych Rady Gminy Parchowo oraz Sołtysów Gminy Parchowo stanowi akt prawa miejscowego. W konsekwencji zawarty w § 8 tej uchwały zapis o jej wejściu w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego odpowiadał dyspozycji art. 13 pkt 2 u.o.a.n. i art. 88 ust. 1 Konstytucji RP. Tym samym brak było podstaw do stwierdzenia przez wojewodę w trybie nadzoru nieważności tej regulacji. W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 148 p.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku. Natomiast stosownie do unormowania art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej Gminy Parchowo kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się wynagrodzenie reprezentującego stronę skarżącą radcy prawnego, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: "orzeczenia.nsa.gov.pl".
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI