II SA/Ol 777/23

II SA/Ol 777/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Grzegorz Klimek
Marzenna Glabas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1967
art. 24
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie dodatku z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 9 maja 2023 r. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Iławy Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Iławie (dalej jako: "organ I instancji"), po ponownym rozpoznaniu sprawy, odmówił A.M. (dalej jako: "skarżący") świadczenia w formie dodatku do źródeł ciepła wykorzystującego pelet drzewny. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w toku ponownie przeprowadzonego postępowania zlecono przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, w trakcie którego ustalono, że skarżący wraz z rodziną zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe w budynku przy ul. [...] . Na ten adres skarżący złożył wniosek o przyznanie przedmiotowego dodatku i wniosek ten został rozpoznany pozytywnie. Wnioskowane świadczenie może być przyznane wyłącznie na jeden adres zamieszkania i gospodarowania. Tymczasem skarżący w jednym czasie złożył dwa wnioski na dwa różne adresy zamieszkania, wykazując w nich ten sam skład rodziny prowadzącej tam gospodarstwo domowe (drugi adres to ul. [...]). Z tego powodu organ uznał, że brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia drugiego wniosku.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wskazał, że na tej samej posesji znajdują się dwa budynki. W drugim budynku zamieszkują uchodźcy z Ukrainy i obywatele polscy. W budynku tym znajduje się 11 pokoi, a zamieszkujące tam osoby tworzą inne gospodarstwa domowe, którym dodatek do źródła ciepła przysługuje. Podniósł, że jest zarządcą tego budynku, dlatego drugi wniosek złożył na swoje nazwisko. Wskazał, że okoliczności te znane są pracownikom MOPS, a odmowa przyznania dodatku wynika z ich niechęci do pozytywnego załatwienia sprawy.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 19 czerwca 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że uznało za uzasadnione stanowisku organu I instancji, ponieważ z art. 24 ust. 9 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967 ze zm., dalej jako: "ustawa z 15 września 2022 r.") wynika, że na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku przyjmuje się , że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Skoro zatem skarżący miał wypłacony dodatek na podstawie wniosku dotyczącego gospodarstwa domowego w [...], to brak jest możliwości, aby przyznać mu tego rodzaju dodatek w odniesieniu do gospodarstwa domowego przy ul. [...]. Nie można bowiem przyjąć, by skarżący wraz z żoną i synem zamieszkiwali i gospodarowali pod dwoma różnymi adresami. Zgodnie z art. 28 Kodeksu cywilnego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. W obu wnioskach o przyznanie dodatku wykazano trzy te same osoby wchodzące w skład gospodarstwa domowego, nie było więc możliwości pozytywnego rozpatrzeniu obu tych wniosków, w związku z tym dodatek przyznano na jedno gospodarstwo domowe.
W skardze na powyższą decyzję, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skarżący podał, że zaskarżą ją w całości
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w postępowaniu, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez Kolegium, a skarżący nie sprzeciwił się temu wnioskowi w przepisanym terminie.
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Kolegium, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu dodatku dla gospodarstw domowych. Zasady przyznawania tego dodatku określa powołana wyżej ustawa z 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Zgodnie z art. 24 ust. 1 tej ustawy dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo 3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków (...). Art. 24 ust. 2 stanowi, że przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Dodatek dla gospodarstw domowych wypłaca się na wniosek osoby, o której mowa w ust. 2 (art. 24 ust. 3). Z kolei w myśl art. 24 ust. 4 w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, a w myśl art. 24 ust. 5 w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 9 na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych przyjmuje się, że: 1) jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego; 2) gospodarstwo domowe może otrzymać dodatek z tytułu wykorzystania wyłącznie jednego źródła ciepła.
Art. 24 ustawy z 15 września nakłada obowiązki związane z przyznaniem dodatku również na organy samorządu. I tak w myśl art. 24 ust. 20 wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków (...). Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 22 jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych (...). Z kolei zgodnie z ust. 25a w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do dodatku dla gospodarstw domowych. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji.(...).
Z przytoczonych unormowań jednoznacznie wynika, że dodatek przysługuje "osobie w gospodarstwie domowym, zamieszkującej i gospodarującej" samotnie lub wspólnie z innymi osobami. Ustawa zatem łączy pojęcie gospodarstwa domowego z zamieszkiwaniem (miejscem zamieszkania). Aby dodatek mógł zostać przyznany wnioskodawca musi zamieszkiwać oraz gospodarować w budynku. Przepisy ustawy z 15 września 2022 r. nie precyzują jak rozumieć pojęcie zamieszkiwania, zatem oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykatury wypracowane na gruncie prawa cywilnego. W tym zakresie należy uwzględnić treść art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu jego przesłanek świadczą dwie okoliczności - zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25 Kodeksu cywilnego, jest więc konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Natomiast w myśl art. 28 Kodeksu cywilnego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.
W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył dwa wnioski o wypłatę dodatku na dwa różne adresy (ul. [...]), w każdym z tych wniosków jako osoby wchodzące w skład gospodarstwa domowego (a więc wspólnie zamieszkujące i gospodarujące) wskazał siebie, żonę i syna. Organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie, po wcześniejszym uchyleniu decyzji odmownej przez Kolegium, ustalił w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, że skarżący z rodziną zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe w [...]. W budynku tym znajdują się dwa piece, z których jeden ogrzewa budynek przy ul. [...], a drugi – budynek przy ul. [...]. Skarżący nie zgłosił źródła ogrzewania do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Po dokonaniu tych ustaleń organ I instancji wypłacił skarżącemu dodatek dla gospodarstwa domowego przy ul. [...], a decyzją będącą przedmiotem skargi odmówił dodatku skarżącemu jako osobie w gospodarstwie domowym przy ul. [...].
W świetle przytoczonych w pierwszej części uzasadnienia regulacji prawnych decyzję tę należy uznać za prawidłową. Skarżący wnioskując o dodatek dla gospodarstwa wieloosobowego może mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 k.c.), może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego i może otrzymać dodatek z tytułu wykorzystywania wyłącznie jednego źródła ciepła (art. 24 ust. 9 ustawy z 15 września 2022 r.). Taki dodatek otrzymał dla gospodarstwa domowego zamieszkującego przy ul. [...]. Nie mógł zatem otrzymać drugiego dodatku zawnioskowanego dla tego samego gospodarstwa domowego (skarżący, żona i syn), ale pod innym adresem. Z wnioskiem o dodatek mogły wystąpić osoby z gospodarstw domowych rzeczywiście zamieszkujących przy ul. [...]. Skarżący w niniejszej sprawie nie mógł zostać uznany przez organy orzekające za podmiot działający w ich imieniu, ponieważ nie przedłożył żadnego dokumentu, z którego wynikałoby jego umocowanie, ale przede wszystkim - wniosek złożył w imieniu własnym, jako osoba fizyczna w gospodarstwie wieloosobowym tworzonym z żoną i synem.
Wskazać należy dodatkowo, że organ, po ustaleniu w drodze wywiadu, że źródło ciepła ogrzewające budynek przy [...] mieści się w katalogu wskazanym w ustawie, powinien z urzędu podjąć działania przewidziane w art. 24 ust. 25a ustawy z 15 września 2022 r. Jak bowiem wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 13 września 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 345/23 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl) "Zarówno dodatek węglowy, jak i dodatek dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, mają służyć wsparciu jak największej liczby gospodarstw domowych. Celem tych świadczeń jest zrekompensowanie przez państwo jak najszerszej grupie gospodarstw domowych wysokich cen energii, w tym również kosztów zakupu opału. Ustawa nie uzależnia prawa do otrzymania tychże dodatków od kryterium dochodowego. Ustawodawca, wyposażając organy administracji w bardzo szerokie narzędzia do weryfikacji okoliczności uprawniających do otrzymania tych świadczeń, a jednocześnie w dużej mierze upraszczając formalności proceduralne po stronie wnioskodawców, dążył bowiem do zapewnienia wsparcia finansowego jak największej liczbie gospodarstw domowych. Również poprzez nałożenie na organy administracji obowiązku przyznania z urzędu wymienionych świadczeń w przypadku posiadania informacji o spełnieniu przesłanek przez gospodarstwo domowe."
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten podziela. Ewentualne zaniechania organu w tym zakresie nie maja jednak znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Organy prawidłowo bowiem odmówiły skarżącemu przyznania drugiego dodatku, z uwagi na niespełnienie ustawowych przesłanek, co wyjaśnione zostało wyżej.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.