II SA/Ol 777/20

II SA/Ol 777/20 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2021-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak
Ewa Osipuk /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1302/21 - Wyrok NSA z 2023-08-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1507
art. 61 ust. 1 i 2,art. 64;
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
Sentencja
Dnia 8 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2021 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
E.K. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. w przedmiocie opłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" r., wydaną z upoważnienia Burmistrza Jezioran przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej
, ustalono stronie odpłatność za pobyt matki – M.S. (dalej jako: "beneficjentka") w Domu Pomocy Społecznej (dalej jako: "DPS") od 9 maja 2019 r. (tj. od dnia umieszczenia w DPS), w następujący sposób:
1. ) od 9 maja 2019 r. do 31 maja 2019 r. w wysokości 754,69 zł,
2. od 1 czerwca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. w wysokości po 1.017,19 zł miesięcznie,
3. od 1 lutego 2020 r. w wysokości po 1.158,69 zł miesięcznie.
Jednocześnie odmówiono zwolnienia ww. od ponoszenia odpłatności.
Po rozpatrzeniu odwołania strony od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżoną decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy przytoczył treść art. 61 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507
z późn. zm.), dalej jako: "u.p.s." i wyjaśnił, że po rozpatrzeniu wniosku M.S., MOPS skierował ją do Domu Pomocy Społecznej
. Podstawą skierowania był stan zdrowia beneficjentki (potwierdzony zaświadczeniem lekarskim) oraz brak możliwości zapewnienia odpowiedniej opieki przez rodzinę, czy też przez organ pomocy społecznej poprzez usługi opiekuńcze.
W dniu 9 maja 2019 r., beneficjentka została przyjęta do DPS.
Organ odwoławczy wskazał, że beneficjentka jest wdową i ma troje dzieci (trzy pełnoletnie córki). W trakcie postępowania przeprowadzono rodzinne wywiady środowiskowe u zstępnych beneficjentki, w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Na ich podstawie ustalono, że beneficjentka uzyskuje dochód własny w postaci świadczeń z ZUS, z którego winna wnosić opłatę
w wysokości 70%, (opłata wnoszona przez mieszkankę nie pokrywa miesięcznego kosztu utrzymania w placówce). W stosunku do zstępnych beneficjentki ustalono, że córki: D.S. i E.K. uzyskują dochód powyżej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, wobec czego winny ponosić opłatę za pobyt beneficjentki w DPS. Dochód w rodzinie trzeciej córki – L.S. kształtuje się na poziomie poniżej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ww. nie wyraziła zgody na dobrowolne ponoszenie opłaty za pobyt matki w DPS.
Kolegium wyjaśniło, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS
na dzień wydania decyzji organu pierwszej instancji wynosi 3.582 zł (taka kwota obowiązuje od 1 lutego 2020 r.), zaś w okresie od 1 lutego 2019 r. do 31 stycznia 2020 r., przedmiotowy koszt wynosił 3.299 zł miesięcznie. W związku z tym, ustalono opłaty za pobyt w DPS beneficjentki następująco:
1) dla mieszkanki DPS w wysokości 70% jej dochodów (1.806,61 zł do 31 marca 2020 r. i 1.888,21 zł od 1 kwietnia 2020 r.): 938,27 zł za okres od 9 maja 2019 r. do 31 maja 2019 r., po 1.264,63 zł miesięcznie, począwszy od 1 czerwca 2019 r.; a od 1 kwietnia 2020 r. - 1.321,75 zł;
2) dla D.S., zgodnie z umową z dnia 9 grudnia 2019 r., zawartą przez nią z MOPS w myśl art. 103 ust. 2 u.p.s., w kwocie 1.017,18 zł miesięcznie, a następnie, zgodnie z aneksem do umowy z dnia 17 lutego 2020 r. po 1.158,68 zł miesięcznie, tj. 1/2 różnicy pomiędzy miesięcznym kosztem utrzymania, a opłatą wnoszoną przez mieszkankę DPS . Z akt wynika, że D.S. w terminie uiszcza ustaloną opłatę za pobyt mamy w DPS.
W odniesieniu do strony, Kolegium wyjaśniło, że nie wyraziła ona zgody na zawarcie umowy w sprawie opłaty za pobyt matki w DPS. .
Wskazano, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącą wynika, że w miesiącu kwietniu 2019 r. dochód rodziny (2 wynagrodzenia oraz dochód
z tytułu posiadania użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 1 ha przeliczeniowego), wynosił łącznie 6.136,32 zł netto (po potrąceniu bieżących alimentów), wskutek czego różnica pomiędzy 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. 1.584 zł (528 zł x 300%), a dochodem na osobę w rodzinie tj. 3.068.16 zł (6136,32 zł /2 osoby) wynosi 1.484,16 zł (3068.16 zł - 1584 zł).
Aktualnie dochód w rodzinie strony (po pomniejszeniu o bieżące alimenty), wynosi 6.242,88 zł netto (tj. 2 wynagrodzenia oraz dochód z tytułu posiadania użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 1 ha przeliczeniowego), wskutek czego różnica pomiędzy 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie tj. 1.584 zł (528 zł
x
300%), a dochodem na osobę w rodzinie tj. 3.121,44 zł. (6.242,88 zł /2 osoby), wynosi 1.537,44 zł (3.121,44 zł - 1.584 zł).
Zarówno w kwietniu 2019 r., jak i aktualnie, dochód na osobę w rodzinie strony przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, wobec czego zgodnie
z art. 61 ust. 2 pkt. 2 u.p.s., strona jest osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt mamy w DPS, maksymalnie w kwocie 1.537,44 zł.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie ostatecznie do ponoszenia opłat, oprócz beneficjentki, zobowiązane są dwie osoby: D.S. i E.K.. Tym samym, odpłatność strony ustalono na poziomie kwoty 1.017,19 zł
w okresie od 1 czerwca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r., tj. połowy różnicy pomiędzy miesięcznym kosztem utrzymania w DPS a kwotą uiszczaną przez mieszkankę DPS, zaś za część miesiąca maja 2019 r. opłatę ustalono proporcjonalnie do ilości dni tego miesiąca, w których beneficjentka przebywała w DPS. Natomiast,
z uwagi na zmianę średniego miesięcznego kosztu utrzymania w Domu Pomocy Społecznej od 1 lutego 2020 r., wysokość odpłatności wynosi 1.158,69 zł. miesięcznie.
Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji zasadnie odmówił stronie zwolnienia z opłat za pobyt jej matki w Domu Pomocy Społecznej. Dokonał oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej strony. Rozpatrując jej sytuację organ wziął pod uwagę ponoszone przez skarżącą wydatki.
Odnosząc się do kwestii, że strona nie posiada dochodu z gospodarstwa rolnego wskazano, że stosownie do art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 308 zł (§ 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U. z 2018 r., poz. 1358). Określony w tym przepisie dochód ma charakter ryczałtowy i jest ustalany niezależnie od faktycznych dochodów, jakie przynosi dane gospodarstwo. Wyjaśniono, że przepis art. 8 ust. 9 u.p.s. zakłada fikcję prawną, według której przyjmuje się ryczałtowy dochód z gospodarstwa rolnego, do którego strona posiada tytuł prawny. Zdaniem Kolegium, podnoszone okoliczności, które są przyczyną nieuprawiania gospodarstwa rolnego, nie mają znaczenia prawnego. Bez względu na fakt, czy ziemia uprawiana jest przez właściciela, czy nie jest uprawiana, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu, strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucała naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a." w zw. z art. 8 ust. 9 u.p.s., poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w zakresie ustalenia faktu wydzierżawienia przez D.K., K.G. gospodarstwa rolnego o powierzchni 6.7200 ha składającego się z działek "[...]", położonych w m. K. gm. L., będącego własnością D.K.,
2) błędne zastosowanie w sprawie, w błędnie ustalonym stanie faktycznym, art. 8 ust. 9 u.p.s. w zw. z art. 61 ust. 2 pkt. 2 lit. b, poprzez przyjęcie, że do dochodu rodziny strony należy doliczyć miesięcznie kwotę 2.069,76 zł (6.7200 ha x 308,00 zł), gdy tymczasem, gdyby tej kwoty nie uwzględniono w dochodzie, strona obciążona byłaby, znacznie niższą opłatą za pobyt jej matki w Domu Pomocy
Społecznej,
3) niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy art. 64 u.p.s., poprzez odmówienie zwolnienia strony z ponoszenia odpłatności za umieszczenie matki w DPS.
Ponadto, strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi na okoliczności w nich wskazane potwierdzające, że D.K. swoje gospodarstwo rolne, którego jest właścicielem, wydzierżawił od dnia 20 lutego 2017 r. K.G.
W uzasadnieniu, wskazując na wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 września
2008 r., sygn. akt II SA/Ol 443/08, podniesiono, że D.K. nie prowadzi faktycznie gospodarstwa rolnego, a jego posiadaczem zależnym jest dzierżawca K.G.. W takim przypadku nie będzie miał zastosowania art. 8 ust.9 u.p.s. Wskazano, że organy obu instancji nie odniosły się do przedłożonych umów dzierżawy gospodarstwa. Zdaniem skarżącej, SKO naruszyło unormowania art. 64 u.p.s., bowiem katalog przyczyn zwolnienia z tego przepisu jest katalogiem otwartym i to organ powinien brać pod uwagę oprócz wskazanych tam przyczyn, także stan faktyczny sprawy. Podkreślono, że strona osiąga dochód (wynagrodzenie za pracę ) w kwocie niewiele przekraczającej 2.000 zł netto i spłaca pożyczkę z zakładu pracy w kwocie
400 zł miesięcznie. Obciążenie jej kwotą 1.200 zł miesięcznie na utrzymanie matki powoduje, że z jej dochodu pozostaje kwota 400 zł.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 145 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.); dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że na podstawie art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374
z późn. zm.), sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Strony wcześniej poinformowano o możliwości wypowiedzenia się w sprawie na piśmie.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji organu pierwszej instancji stanowiły m.in. przepisy art. 60 ust. 1 pkt 2 lit. b, ust. 2d i art. 64 u.p.s .
Z przepisów tych wynika, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy
z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność
Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
Zasada kolejności przyjęta w tym ostatnim przepisie (art. 61 ust. 1 u.p.s.) oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest
w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, a w dalszej kolejności na wstępnych,
a jeszcze w dalszej kolejności - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Obowiązek wnoszenia opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s. Z obowiązku tego zwolnieni są małżonek, zstępni i wstępni, których dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ponadto, kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, odpowiednio – osoby samotnie gospodarującej lub osoby w rodzinie.
Przewidziany w art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić.
W przedmiotowej sprawie niewątpliwie skarżąca, jako córka mieszkanki Domu Pomocy Społecznej, znajduje się w kręgu osób wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s.
zobowiązanych do partycypowania w kosztach tego pobytu. Z ustaleń organów wynika jednocześnie, że druga z córek beneficjentki – D.S. zawarła z MOPS umowę 9 grudnia 2019 r. zmienioną aneksem z dnia 17 lutego 2020 r. i na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s., uiszcza ustaloną opłatę za pobyt matki
w DPS, w kwocie 1.158,68 zł miesięcznie, tj. 1/2 różnicy pomiędzy miesięcznym kosztem utrzymania, a opłatą wnoszoną przez mieszkankę DPS
. Wobec trzeciej córki beneficjentki – L.S. ustalono, że dochód w rodzinie kształtuje się na poziomie poniżej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ww. nie wyraziła zgody na dobrowolne ponoszenie opłaty za pobyt matki w DPS.
Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS na dzień wydania decyzji organu pierwszej instancji wynosił 3.582 zł (taka kwota obowiązuje od 1 lutego 2020 r.), zaś w okresie od 1 lutego 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. przedmiotowy koszt wynosił 3.299 zł miesięcznie.
Kontrolując zaskarżaną decyzję, Sąd nie stwierdził uchybień ani w zakresie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, ani też w zakresie sposobu załatwienia sprawy, poprzez wydanie decyzji ustalającej skarżącej wysokość opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, za okresy i w wysokościach wskazanych
w decyzji organu pierwszej instancji, utrzymanej następnie w mocy przez organ odwoławczy. W szczególności, Sąd podzielił stanowisko organów orzekających
w sprawie, co do wysokości i sposobu wyliczenia dochodu w rodzinie skarżącej.
Wbrew zarzutom skargi, trafnie organy przyjęły, że do dochodu rodziny skarżącej należy również dochód z gospodarstwa rolnego, ponieważ należy zastosować normę art. 8 ust.9 u.p.s., który to przepis stanowi, iż przyjmuje się, że dochód z 1 ha przeliczeniowego wynosi 308 zł (kwota wynikająca z § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1358).
Zasady obliczania dochodu z 1 ha przeliczeniowego są bezwzględnie obowiązujące, u.p.s. nie przewiduje bowiem możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego
w innej wysokości, niż określona w art. 8 ust. 9 u.p.s., ani w inny sposób, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany, albo grunt nie jest w ogóle uprawiany, czy oddany jest w dzierżawę. Podkreślić należy, że dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadająca powierzchni gospodarstwa
z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego, niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. W przedmiotowej sprawie nie ma więc znaczenia fakt, że mąż skarżącej zawarł umowę dzierżawy gruntu. W ustawie o pomocy społecznej przyjęto bowiem fikcję prawną
w zakresie ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Podkreślić raz jeszcze należy, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie uzależniają dochodu z gospodarstwa rolnego od faktycznego sposobu jego wykorzystania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 760/14).
Należy też zwrócić uwagę, że przepis art. 8 ust. 9 u.p.s. był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05 (OTK-A 2008 Nr 4, poz. 56) orzekł o jego zgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Brak było zatem podstaw do wyłączenia z dochodu rodziny skarżącej dochodu
z gospodarstwa rolnego, obliczonego na podstawie art. 8 ust. 9 u.p.s.
Z uwagi na powyższe, organy trafnie określiły zasady, na podstawie których obliczyły dochód gospodarstwa rolnego rodziny skarżącej. Jak bowiem już wskazano, skarżąca kwestionuje jedynie sposób i podstawę wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego, stosownie do dyspozycji art. 8 ust.9 u.p.s.
Dodatkowo wskazać należy, że fakt zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej przez skarżącą i jej męża nie wyklucza wspólnego gospodarowania małżonków, ani również nie stoi na przeszkodzie uznaniu, by na potrzeby prowadzonego w sprawie postępowania, mając na uwadze całokształt ujawnionych okoliczności co do sytuacji życiowej i bytowej skarżącej, móc bazować na kryterium dochodu w rodzinie, co prawidłowo uczyniły orzekające w sprawie organy obu instancji.
Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd nie znalazł również podstaw do zakwestionowania prawidłowości wyliczonego przez organy dochodu dwuosobowej rodziny skarżącej. Sąd jako prawidłowe ocenia działania organów obu instancji składające się na końcową wartość łącznego dochodu rodziny skarżącej w zakresie kwoty łącznego dochodu dwuosobowej rodziny, jak i kwoty dochodu przypadającego na osobę w tej rodzinie.
W związku z powyższym, odnosząc się do zarzutów skarżącej, kwestionujących zasadność uwzględnienia przy wyliczeniu dochodu, dochodu z gruntów rolnych (nieodpowiadającego zdaniem strony rzeczywistemu stanowi rzeczy), należy ponownie wyjaśnić, że wbrew zarzutom skargi, postępowanie organów w tym zakresie zostało oparte na podstawie i w granicach prawa, a zatem, nie może być ocenione jako dowolne, a dla zagadnienia ocenianego w sprawie, małżeńskie stosunki majątkowe skarżącej i jej męża stanowią kwestię obojętną.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 64 u.p.s., poprzez odmówienia zwolnienia skarżącej z opłaty, wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu
w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:
1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;
2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;
3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;
4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;
5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;
6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu.
Wskazać należy, że użyty w art. 64 u.p.s. zwrot "w szczególności" oznacza, że określona w tym przepisie lista przesłanek uzasadniających zwolnienie z ponoszenia ustalonej opłaty jest listą przykładową. W tej sytuacji, również inne uzasadnione okoliczności mogą spowodować uwzględnienie wniosku o zwolnienie od obowiązku ponoszenia ww. opłaty. Organ administracji może uwzględnić więc także inne okoliczności, niż wskazane w tym przepisie, uznając je za szczególnie uzasadnione. Muszą być to jednak okoliczności szczególnie uzasadnione i związane z wyjątkową lub trudną sytuacją podmiotu ubiegającego się o zwolnienie. Okoliczności te powinny ponadto być związane z sytuacją rodzinną, osobistą lub majątkowo-dochodową osoby ubiegającej się o zwolnienie lub członka jej rodziny (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2019 r., sygn. I OSK 4094/18).
W świetle regulacji art. 64 u.p.s., osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą żądać zwolnienia od tej opłaty w całości lub w części, jeżeli w ich sytuacji życiowej występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe
w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. W przypadku wystąpienia tych szczególnych okoliczności związanych z sytuacją osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty, właściwy organ dokonuje oceny tych okoliczności zgodnie z wymaganiami art. 7 k.p.a., mając na względzie nie tylko słuszny interes strony wnioskującej o zwolnienie, ale także interes społeczny.
W przedmiotowej, zdaniem Sądu, organy prawidłowo rozstrzygnęły kwestię wniosku strony o zwolnienie z opłat za pobyt jej matki w Domu Pomocy Społecznej, dokonując prawidłowo oceny jej sytuacji rodzinnej i majątkowej i odmawiając stronie zwolnienia z ponoszenia tej odpłatności. Organy zasadnie podkreśliły, że opłata za dom pomocy społecznej jest należnością publicznoprawną. Nie jest dopuszczalne przenoszenie ciężaru wydatków z budżetu gminy na pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy osoba zobowiązana posiada wystarczające środki na partycypowanie w tym obowiązku, co ma miejsce w niniejszej sprawie.
Podkreślić też należy, że w sytuacji pogorszenia się sytuacji rodzinnej lub majątkowej, strona może ponownie wystąpić z wnioskiem o zwolnienie w całości lub w części
z ustalonej opłaty za pobyt matki w DPS.
W ocenie Sądu, organy obu instancji nie naruszyły też wskazanych w skardze postanowień Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ prawidłowo
i wyczerpująco zgromadziły materiał dowodowy sprawy oraz dokonały jego właściwej oceny.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie
art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.