II SA/Ol 776/05

II SA/Ol 776/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2005-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Alicja Jaszczak-Sikora /sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 20 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2005 roku sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" roku nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych l/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty z dnia "[...]" roku nr "[...]", 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
UZASADNIENIE:
Starosta "[...]" decyzją z dnia "[...]" roku uznał D. M. za osobę bezrobotną z dniem 28 czerwca 2005 roku oraz odmówił mu przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w dniu rejestracji D. M. spełniał warunki do uznania go za osobę bezrobotną, ale suma okresów (wskazanych w art. 71 ust. l i 2 Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, Dz.U. nr 99, póz. 1001 ze zm.) przypadających w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji, jest krótsza niż 365 dni, co stanowi podstawę odmowy przyznania prawa do zasiłku.
W odwołaniu od tej decyzji, wniesionym do Wojewody, D. M. podnosił, że przed zgłoszeniem się do rejestracji jako osoba bezrobotna pobierał rentę socjalną od l maja 2002 roku do 8 maja 2005 roku. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 3 Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do okresu 365 dni zatrudnienia, od których uzależnione jest przyznanie prawa do zasiłku zalicza się również okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy. Zatem pobierane przez niego świadczenie było rentą z tytułu niezdolności do pracy, gdyż ustawodawca nie określił o jaką rentę chodzi.
Decyzją z dnia "[...]" roku Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu orzeczenia organ II instancji zwrócił uwagę, że renta socjalna jest przyznawana na podstawie Ustawy z dnia 27 czerwca 2003 roku o rencie socjalnej (Dz.U. nr 135, póz. 1268 ze zm.), a renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy - na podstawie Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., nr 39, póz. 353 ze zm.). Zatem nie są to renty tożsame, gdyż warunki ich przyznawania i wypłacania ustalane są na podstawie odmiennych źródeł prawa.
Ponadto ustawodawca w art. 71 ust. 2 pkt 3 i innych przepisach ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie wymienił okresu pobierania renty socjalnej jako uprawniającej do przyznania zasiłku dla bezrobotnych.
Na decyzję tę D. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W skardze wywodził, iż przed zarejestrowaniem się w Urzędzie Pracy pobierał rentę socjalną. Jego zdaniem renta ta była rentą z tytułu niezdolności do pracy, a okres jej pobierania zalicza się do, warunkującego nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, okresu 365 dni zatrudnienia przypadającego przed zarejestrowaniem.
Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 27 marca 2000 roku, sygn. akt II S.A. 2536/99 (Prawo Pracy 2000/6/42), w którym Sąd uznał, że okres pobierania renty z ubezpieczenia rolniczego zalicza się do okresu 365 dni zatrudnienia.
Skarżący twierdził, że Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie ogranicza możliwości uwzględnienia pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy tylko do renty z tytułu ubezpieczenia pracowniczego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ponadto organ podnosił, że renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy, o której mowa w Ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jest przyznawana po wskazanym okresie aktywności zawodowej (wyjątkiem jest wypadek w drodze do lub z pracy), w trakcie której doszło do takiego uszczerbku na zdrowiu, który uniemożliwia okresowo lub na stałe wykonywanie pracy. Jej przyznanie powiązane jest z odpowiednim okresem podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Podobne zasady przyznania prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy reguluje Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r., nr 7, póz. 25 ze zm.) i otrzymanie takiej renty również jest poprzedzone okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz całkowita niezdolność do pracy powstała w trakcie tejże pracy.
Natomiast przyznanie renty socjalnej uwarunkowane jest m.in. wystąpieniem całkowitej niezdolności do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 roku życia. Jej przyznanie nie zależy od posiadania jakiegokolwiek okresu podlegania ubezpieczeni społecznemu. Ponadto ustawodawca rozdzielił oba świadczenia, gdyż w art. 7 Ustawy z dnia 27 czerwca 2003 roku o rencie socjalnej (Dz.U. nr 135, póz. 1268) wyraźnie określił, iż w przypadku uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy renta socjalna nie przysługuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy administracyjnej niewątpliwie wynika, że skarżący w okresie od od l października 2003 roku do 8 maja 2005 roku był uprawniony do renty socjalnej na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]", wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej. ( Dz. U Nr 135, póz. 1268)
Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to, czy okres pobierania takiego świadczenia podlega dyspozycji art. 71 ust. 2 pkt 3 Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U Nr 99, póz. 1001 ze zm.), zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia ustawą o promocji zatrudnienia.
Przepis ten daje podstawę do zaliczenia okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do okresu 365 dni aktywności zawodowej w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, warunkującego nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Prawo do zasiłku nabywa bowiem nie każdy bezrobotny, ale tylko taki, dla którego nie ma propozycji odpowiedniej pracy, propozycji szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz przez okres co najmniej 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji wykonywał pracę zarobkową. (art. 71 ust. l pkt li pkt 2 ustawy)
W myśl art. 71 ust.2 pkt 3 ustawy do wymienionego wyżej okresu 365 dni zalicza się okresy: pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej oraz
przypadające po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo zaprzestania prowadzenia pozarolniczej działalności, okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasiłków i świadczenia stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, po odliczeniu kwoty składek na ubezpieczenia społeczne należne od pracownika.
Okresy te są traktowane na równi z okresem aktywności zawodowej, dającym uprawnienie do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wywodził, iż ustawodawca uzależnił przyznanie zasiłku dla bezrobotnych od posiadania odpowiedniego okresu aktywności zawodowej , w trakcie którego były odprowadzane składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, czemu dał wyraz w art. 71 ust. l ustawy. Zdaniem organu także okresy wymienione w art. 71 ust. 2 pkt 3 związane są z nie tylko z usprawiedliwioną niezdolnością do pracy, ale także z otrzymywaniem świadczenia wypłacanego z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wobec tego do okresu wymienionego w omawianym przepisie można zaliczyć tylko okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia rolniczego.
Z argumentacją taką nie można się zgodzić.
Przepis art. 2 ustawy o promocji zatrudnienia zawiera katalog definicji wyrażeń ustawowych. W katalogu tym brak jest określenia znaczenia pojęcia " niezdolność do pracy" lub " renta z tytułu niezdolności do pracy". Także żaden inny przepis tej ustawy nie określa, czym w jej rozumieniu jest " niezdolność do pracy" Wobec tego zachodzi potrzeba wykorzystania definicji tego wyrażenia danej przez inne przepisy.
Według art. 12 ust. l ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz U. z 2004 Nr 39, póz. 353 ze zmianami) niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Ustawa ta rozróżnia całkowitą i częściową niezdolność do pracy.
Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Częściowo niezdolną do pracy zaś jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. ( art. 12 ust. 2 i ust. 3 cytowanej ustawy)
Określenie pojęcia niezdolności do pracy daje również art. 21 ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. ( Dz U z 1998 Nr 7, póz. 25ze zmianami)
Przepis ten stanowi, iż za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się ubezpieczonego, który z powodu naruszenia sprawności organizmu utracił zdolność do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.
Nie ma wątpliwości, co do tego, że przepisy obydwu cytowanych ustaw wiążą prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy z podleganiem ubezpieczeniu społecznemu bądź rolniczemu.
Nie ma natomiast wymogów odnośnie podlegania jakiemukolwiek ubezpieczeniu dla osób uprawnionych do renty socjalnej. Takie świadczenie przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:
1) przed ukończeniem 18 roku życia,
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25 roku życia,
3) w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. ( art. 4 ust. l ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej Dz.U Nr 135, póz. 1268 ze zmianami)
Z treści cytowanego przepisu wynika, iż renta socjalna jest szczególnego rodzaju świadczeniem przewidzianym dla osób, u których niezdolność do pracy powstała w okresach poprzedzających aktywność zawodową, powiązaną z podleganiem ubezpieczeniu społecznemu lub rolniczemu. Osoby te z przyczyn usprawiedliwionych stanem zdrowia nie mogły podlegać ubezpieczeniu i w ślad za tym korzystać ze świadczeń przewidzianych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , czy też w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dlatego ustawodawca ustanowił instytucję renty socjalnej, warunkiem uzyskania której jest jedynie istnienie całkowitej
niezdolności do pracy i powstanie tej niezdolności w okresach wymienionych w art. 4 ust. l ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej.
Nie jest to, jak sugeruje organ orzekający w sprawie, świadczenie z pomocy społecznej.
Renta socjalna nie została włączona do katalogu świadczeń przewidzianych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U Nr 64, póz. 593)
Można się natomiast doszukiwać związków tego świadczenia ze świadczeniami przewidzianymi ustawą dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na zasadach i w trybie przewidzianym dla rent przyznawanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość renty socjalnej związana jest z najniższą rentą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy określonej w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. ( art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej)
Oznacza to, iż celem ustawodawcy było zabezpieczenie osób, które mimo istnienia całkowitej niezdolności do pracy, nie są uprawnione do renty z ubezpieczenia społecznego ze względu na powstanie niezdolności do pracy przed rozpoczęciem podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Wobec tego uprawnione jest twierdzenie, iż renta socjalna jest świadczeniem o charakterze zabezpieczenia społecznego. Pojęcie " zabezpieczenie społeczne" ma ustalone znaczenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Obejmuje ono całokształt świadczeń, jakie są przyznawane obywatelowi będącemu w potrzebie, ze środków publicznych (zob. wyrok TK z 20 listopada 2001 r., sygn. SK15/01, OTK ZU nr 8/2001, póz. 252). Renta z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia społecznego jest natomiast tylko jednym ze świadczeń z " zabezpieczenia społecznego", powiązaną z wymaganym okresem opłacania składek. ( wyrok Trybunału z dnia 7 września 2004 r. SK 30/03 OTK-A 2004/8/82)
Nie ma natomiast podstaw do twierdzenia, iż renta socjalna traci charakter renty z tytułu niezdolności do pracy tylko dlatego, że art. 4 ust. l ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej nie wiąże prawa do przewidzianego nim świadczenia z
opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne. Jak już bowiem wskazywano warunkiem do przyznania tejże renty jest istnienie całkowitej niezdolności do pracy, czyli naruszenia sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym podjęcie jakiejkolwiek pracy.
Skoro ustawodawca w art. 71 ust.2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia używa ogólnego sformułowania " renta z tytułu niezdolności do pracy " , to należy przez to rozumieć wszelkie świadczenia rentowe, które mogą być przyznane w następstwie niezdolności do pracy, bez względu na podleganie ubezpieczeniu społecznemu.
Oceny takiej nie zmienia fakt, iż w omawianym przepisie obok renty z tytułu niezdolności do pracy została wymieniona renta szkoleniowa. Ta ostatnia bowiem nie jest związana z całkowitą lub częściową niezdolnością do pracy, lecz przysługuje osobie niezdolnej do pracy w dotychczasowym zawodzie na okres niezbędny do przekwalifikowania zawodowego. ( art. 60 ust. l i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS)
W świetle powyższych rozważań należało przyjąć, iż okres pobierania renty socjalnej, jako świadczenia z "zabezpieczenia społecznego" nierozerwalnie związanego z całkowitą niezdolnością do pracy, podlega dyspozycji art.71 ust.2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i wliczany jest do okresu aktywności zawodowej, warunkującego nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
O tym ,że ustawodawca nie zawarł katalogu zamkniętego rent, które zaliczane są do omawianego okresu świadczy stanowisko prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 marca 2000 r. w sprawie sygn. akt "[...]", na który powołuje się skarżący. Wprawdzie sprawa ta była rozstrzygana pod rządami ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu, ale jej art.23 ust. 2 pkt 3 pozwalał na zaliczanie do 365 dni aktywności zawodowej również okresy pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy i renty szkoleniowej. W tym zakresie więc przepis był w treści tożsamy z przepisem obecnie obowiązującym. Można zatem uznać za aktualne stanowisko, iż Ustawa nie ogranicza możliwości uwzględnienia pobierania renty z powodu niezdolności do pracy tylko do renty z tytułu ubezpieczenia pracowniczego.
Reasumując stwierdzić należy, iż organy orzekające w sprawie naruszyły cytowany przepis, a naruszenie to miało wpływ na rozstrzygnięcie.
Art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zmianami) obliguje Sąd do uchylenia decyzji administracyjnej w razie stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Na tej podstawie Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Z uwagi na to, że Sąd uwzględnił skargę, na mocy art. 152 tejże ustawy, należało orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.