II SA/Ol 775/21

II SA/Ol 775/21 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2021-12-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Piotr Chybicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 480/22 - Wyrok NSA z 2023-07-07
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone zarządzenie pokontrolne w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 779
art. 3,  art. 10
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Dz.U. 2020 poz 995
art. 12
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 2 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi Spółki A na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska I. uchyla pkt 2, 3, 4 i 5 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w części odnoszącej się do odpadów o kodach 04 02 21 i 15 01 09; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz Spółki A kwotę 697 złotych (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zarządzeniem pokontrolnym z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej jako: organ), działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U z 2020 r., poz. 1070, dalej jako: ustawa IOŚ) oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach od 7 czerwca 2021 r. do 5 lipca 2021 r. w Spółce A (dalej: skarżąca), udokumentowanych protokołem kontroli Nr "[...]", zarządził:
Zaprzestania magazynowania odpadów o kodach: 15 01 10*, 15 01 01, 04 02 99, 16 01 17, 16 01 18, 15 01 02, 16 02 16 w miejscu do tego nie przeznaczonym. Termin realizacji: w trybie natychmiastowym i na bieżąco.
Wystąpić do właściwego organu z wnioskiem w celu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie wytwarzania odpadów o kodach: 07 01 99, 04 02 21, 04 02 22, 15 01 09, 15 01 11*. Termin realizacji: w terminie do 8 października 2021 r.
Zaprzestać przekazywania odpadów nieuprawnionym odbiorcom zewnętrznym. Termin realizacji: w trybie natychmiastowym.
Prowadzić na bieżąco ilościową i jakościową ewidencję przetwarzanych odpadów zgodnie z przepisami prawa. Termin realizacji: w trybie natychmiastowym i na bieżąco.
Sporządzić i przedłożyć korektę sprawozdania o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami za rok 2020 do marszałka województwa zgodnie ze stanem faktycznym. Termin realizacji: do dnia 23 lipca 2021 r.
Jednocześnie wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanego w zarządzeniu naruszenia do dnia 31 października 2021 r.
W uzasadnieniu podniósł, że w trakcie kontroli stwierdzono, iż kontrolowany podmiot magazynuje odpady o kodach: 15 01 10* (opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone), 15 01 01 (opakowania z papieru i tektury), 04 02 99 (inne niewymienione odpady), 16 01 17 (metale żelazne), 16 01 18 (metale nieżelazne), 15 01 02 (opakowania z tworzyw sztucznych), 16 02 16 (elementy usunięte ze zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15) na terenie zakładu w miejscach do tego nieprzeznaczonych. Kontrola wykazała, iż kontrolowany podmiot wytwarzał w 2020 r. i 2021 r. odpady o kodach: 07 01 99 (inne niewymienione odpady), 04 02 21 (odpady z nieprzetworzonych włókien tekstylnych), 04 02 22 (odpady z przetworzonych włókien tekstylnych), 15H1.09 (opakowania z tekstyliów), 15 01 11 * (opakowania z metali zawierające niebezpieczne porowate elementy wzmocnienia konstrukcyjnego (np. azbest), włącznie z pustymi pojemnikami ciśnieniowymi) bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia. Stanowi to naruszenie rozdziału III ppkt. 3.2.1. posiadanej decyzji Starosty "[...]" z dnia "[...]" - pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do obróbki wstępnej włókien lnianych (produkcji przędzy lnianej) o zdolności produkcyjnej ponad 10 ton wyrobów gotowych na dobę. Kontrolowany podmiot przekazywał nieuprawnionym podmiotom odpady o kodach: 04 02 21 (odpady z nieprzetworzonych włókien tekstylnych) w postaci np. wyczesów, krótkich włókien lnianych, bądź taśmy długiego włókna, 04 02 99 (inne niewymienione odpady) w postaci brykietu lnianego. Stanowi to naruszenie art. 27 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2021 r., poz. 779). Ponadto, kontrolowany podmiot nie prowadzi na bieżąco ilościowej i jakościowej ewidencji przetwarzanych w instalacji odpadów zgodnie ze stanem faktycznym. Analiza ewidencji odpadów wykazała, iż podmiot w 2020 r. i 2021 r. nie wygenerował karty ewidencji dla odpadów o kodach: 04 02 21 (odpady z nieprzetworzonych włókien tekstylnych), 04 02 22 (odpady z przetworzonych włókien tekstylnych), 07 01 99 (inne niewymienione odpady), 04 02 99 (inne niewymienione odpady). Dodatkowo spółka niewłaściwie określała sposób prowadzonej działalności dla odpadów w kartach ewidencji odpadów sporządzonych w 2020 r. dla odpadów. Powyższe stanowi o naruszeniu art. 66 i 67 o odpadach. Podczas kontroli stwierdzono również, iż kontrolowany podmiot sporządził i przedłożył sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami za 2020 r. marszałkowi województwa niezgodnie ze stanem faktycznym. Stanowi to naruszenie art. 75 ustawy o odpadach.
Pełnomocnik skarżącej wywiódł do tut. Sądu skargę na zarządzenie pokontrolne organu w części dotyczącej: uznania produktów czesarkowych oraz produktu włókna długiego za odpad o kodzie 04 02 21 (odpady z nieprzetworzonych włókien tekstylnych); uznania produktu w postaci sznurka wytworzonego w wyniku rozbelowania przywożonego surowca za odpad o kodzie 15 01 09 (opakowania z tekstyliów); zarządzenia wystąpienia do właściwego organu w terminie do 8.10.2021 r. z wnioskiem celem uregulowania stanu formalno-prawnego odpadów o kodach 04 02 21 i 15 01 09; zaprzestania w trybie natychmiastowym przekazywania odpadów o kodach 04 02 21 i 15 01 09 podmiotom nieuprawnionym; prowadzenia w trybie natychmiastowym i na bieżąco ilościowej i jakościowej ewidencji odpadów o kodach 04 02 21 i 15 01 09; sporządzenia i przedłożenia korekty sprawdzania o wytworzonych odpadach i gospodarowaniu odpadami za rok 2020 dotyczącej odpadów o kodach 04 02 21 i 15 01 09. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu organu zarzucił naruszenie:
1. art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6 i art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), polegające na przeprowadzeniu przez organ kontroli i postępowania w sposób umniejszający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz z naruszeniem zasady demokratycznego państwa prawnego.
2. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 11 ustawy IOŚ wyrażające się poprzez: dokonanie błędnych ustaleń co do stanu faktycznego sprawy, będącego następstwem wybiórczej tj. z pominięciem kluczowych dla sprawy dokumentów, analizy istniejącego w sprawie materiału dowodowego w postaci sposobu produkcji przędzy lnianej w spółce i powstałych w tym procesie produktów; pominięcie umotywowanych zastrzeżeń składanych przez osobę uprawnioną do reprezentowania kontrolowanego w zakresie braku określenia przez kontrolujący organ wraz z powołaniem się na przepisy prawa, co stanowi w procesie produkcji obróbki lnu odpad, produkt i półprodukt; pominięcie istotnych okoliczności dotyczących przesunięcia międzymagazynowego pomiędzy zakładami produkcyjnymi skarżącej produktów w postaci wyczesów i kawałków taśmy oraz uszlachetniania przez firmę zewnętrzną pozostałości kawałków taśmy, która następnie ponownie wykorzystywana jest w produkcji
3. art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy IOŚ poprzez: błędne uznanie, że w istniejącym stanie faktycznym i prawnym istnieją podstawy do wydania zarządzenia pokontrolnego; wewnętrzną sprzeczność zarządzenia pokontrolnego, gdzie z jednej strony organ nakazuje skarżącej dokonać stosownego zgłoszenia celem uznania za produkt uboczny, z drugiej strony nakłada na skarżącą szereg obowiązków (z datą wsteczną) celem zachowania zgodności z przepisami ustawy o odpadach dotyczących gospodarowania odpadami; zarządzenie natychmiastowego wykonania zarządzenia pokontrolnego i braku wskazania podstaw prawnych do zarządzenia natychmiastowego wykonania zarządzenia pokontrolnego; zarządzenie sporządzenia i korekty sprawozdania o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami; zarządzenie prowadzenia ewidencji wytwarzanych odpadów; brak wyjaśnienia, na podstawie jakich przepisów organ przyjął, że w procesie produkcyjnym skarżącej powstają odpady i poprzestaniu na odgórnym i lakonicznym stwierdzeniu, że produkty czesarkowe i produkty włókna długiego oraz sznurek znajdujący ponowne zastosowanie, stanowią odpad - 7a § 1 k.p.a.
4. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach poprzez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że produkty powstałe u skarżącej w wyniku procesu produkcji przędzy lnianej stanowią odpad.
5. art. 27 ustawy o odpadach poprzez błędną kwalifikację produktów powstałych w toku produkcji przędzy lnianej jako odpadów oraz brak wyjaśnienia, na podstawie jakich przepisów organ przyjął, że w procesie produkcyjnym skarżącej powstają odpady.
6. art. 66 i 67 ustawy o odpadach poprzez błędne przyjęcie, że w stosunku do produktów niebędących odpadami skarżąca posiada obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów oraz bezpodstawne nałożenie na spółkę obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów.
7. art. 75 ustawy o odpadach poprzez: błędne przyjęcie, że w stosunku do produktów niebędących odpadami skarżąca posiada obowiązek sporządzania rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami oraz bezpodstawne nałożenie obowiązku sporządzania rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami.
8. art. 10 ustawy o odpadach poprzez niezasadne pominięcie, że powstałe w wyniku produkcji przędzy lnianej produkty stanowią produkt uboczny w rozumieniu art. 10 ww. ustawy, a zatem organ bezpodstawnie nałożył na spółkę zarządzenia wskazane w pkt 3-5 zarządzenia pokontrolnego, które to odnoszą się do odpadów a nie produktów ubocznych.
9. art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy IOŚ poprzez nadanie zarządzeniu pokontrolnemu w pkt 3-4 rygoru natychmiastowego wykonania, w sytuacji, gdy organ nałożył na skarżącą równolegle obowiązek dokonania zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny, przesądzając tym samym, że w sprawie mamy do czynienia z produktem ubocznym a nie odpadem, a zatem ewentualne zastrzeżenia co do prawidłowości gospodarowania produktami ubocznymi, organ mógł nałożyć dopiero po przeprowadzeniu procedury zgłoszenia przez skarżącą.
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zakwestionowanego zarządzenia pokontrolnego i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga okazała się częściowo zasadna.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z wnioskiem o rozpoznanie niniejszej sprawy w tym trybie wystąpił organ, a pełnomocnik strony skarżącej zaaprobował rozpoznanie sprawy w trybie wnioskowanym przez skarżącego.
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Z kolei stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty z zakresu administracji publicznej. Z treści art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy IOŚ wynika jednoznacznie, że zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska. Wydawanemu przez tego inspektora zarządzeniu pokontrolnemu, mimo że nie jest decyzją administracyjną, nie można odmówić charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ ma ono bez wątpienia charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu. Zarządzenie to wpływa na prawa i obowiązki kontrolowanego, ponieważ niewykonanie tego zarządzenia, lub niezgodne z prawdą poinformowanie o jego wykonaniu zagrożone jest odpowiedzialnością karną (art. 31a ust. 1 ustawy IOŚ).
Skoro przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska uprawniają wskazany w nich organ do wydawania zarządzeń pokontrolnych w oparciu o wyniki dokonanych kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tych zarządzeń do organu wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne, stwierdzające istnienie po stronie kontrolowanej osoby fizycznej określonego obowiązku, a więc będące działaniem władczym w indywidualnej sprawie, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 107/08, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie zaś do art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio
W kontekście zatem powołanego art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd kontrolując zgodność z prawem rozważanego zarządzenia powinien ocenić, czy ustalenia zawarte w jego uzasadnieniu oraz w protokole kontroli wskazują na zaistnienie naruszeń prawa wymienionych w zarządzeniu pokontrolnym, a kwestionowanych przez skarżącego.
Dodać przy tym należy, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, które Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, że do zarządzeń pokontrolnych, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o IOŚ, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż jest to postępowanie odrębne. Z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów k.p.a., skarżący może skorzystać, jeśli na skutek niewykonania zarządzenia pokontrolnego zostanie wszczęte jakiekolwiek postępowanie kończące się decyzją administracyjną. Konsekwencją niestosowania przepisów k.p.a. jest to, że uchylenie przez sąd administracyjny tego rodzaju aktu nie może służyć weryfikacji stanu faktycznego. Sąd badając zgodność z prawem zarządzenia pokontrolnego może, na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a., uchylić ten akt, jeśli jego wydanie nie znajdowało oparcia w ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli, bądź kontrola ta odbyła się z naruszeniem obowiązującej procedury (por. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 914/19, dostępny na: stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że dla oceny dopuszczalności i zasadności skierowanych do adresata zarządzeniem pokontrolnym zaleceń co do wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku kontroli istotne i decydujące znaczenie ma protokół kontroli. Skoro zarządzenie, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o IOŚ, jest wydawane na podstawie ustaleń kontroli, w związku z czym obowiązek zawarty w zarządzeniu pokontrolnym stanowi konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Stąd szczególne znaczenie dla oceny legalności wydanego zarządzenia ma stwierdzenie, czy wyniki przeprowadzonej kontroli dają podstawę do uznania, że kontrolowany podmiot narusza prawo (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1876/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ramach sprawowanej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontroli zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, w ocenie Sądu stwierdzić należy, że treść tego zarządzenia i protokołu kontroli z dnia 5 lipca 2021 r., a w szczególności leżące u ich podstaw wyniki kontroli, nie dają podstawy do uznania, że skarżąca (kontrolowany przez organ podmiot) narusza prawo w takim zakresie, w jakim zostało to stwierdzone w zaskarżonym zarządzeniu.
Jak wynika bowiem z protokołu kontroli z dnia 5 lipca 2021 r. skarżąca prowadzi działalność polegającą na produkcji przędzy z pozostałych włókien tekstylnych, włączając produkcję nici. Skarżąca prowadzi instalacje do produkcji przędzy lnianej, podczas której wytwarzane są odpady. W przedmiotowej instalacji wytwarzane są "produkty uboczne" m.in. w postaci: produkt uboczny czesarkowe "P", produkt uboczny długiego włókna, produkt uboczny w postaci sznurka. Jak wskazał organ, dla wykazanych w trakcie kontroli "produktów ubocznych" skarżąca nie posiada stosownych decyzji administracyjnych dla uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny. Zatem stwierdzone podczas kontroli "produkty uboczne" stanowią odpady. Produkt uboczny czesarkowe "P" oraz produkt uboczny długiego włókna stanowi odpad o kodzie 04 02 21 (odpady z nieprzetworzonych włókien tekstylnych). Natomiast produkt uboczny w postaci sznurka, wytworzony w wyniku rozbelowania przywożonego surowca stanowi odpad o kodzie 15 01 09 (opakowania z tekstyliów). Biorąc pod uwagę powyższe, organ w oparciu o przeprowadzoną kontrolę, nakazał skarżącej podjęcie stosownych czynności i uregulowanie stanu prawnego w zakresie wytwarzania odpadów.
Okolicznością kwestionowaną przez skarżącą w sprawie było zakwalifikowanie przez organ wytwarzanych produktów jako odpadów.
Odpady - w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach - oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten ustanawia więc dwie przesłanki przemawiające za przyjęciem, że dany przedmiot jest odpadem, po pierwsze zaliczenie do jednej z kategorii odpadów określonych w załączniku nr 1 do ustawy, po wtóre stwierdzenie że posiadacz pozbył się substancji ma zamiar się jej pozbyć lub do pozbycia się jest zobowiązany, przy czym obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych zasadnicze znaczenie dla ustalenia pojęcia odpadów ma termin "pozbywanie się". W związku z niezdefiniowaniem tego terminu przez ustawodawcę należy się posłużyć jego znaczeniem przypisywanym przez język potoczny, który nakazuje rozumieć pod tym pojęciem oddalenie, odsunięcie kogoś lub czegoś od siebie bądź uwolnienie się od kogoś lub czegoś. Oznacza to, że przedmiot staje się odpadem, gdy jego dotychczasowy posiadacz nie znajduje dla niego żadnego zastosowania, lub w razie wątpliwości nie potrafi go wskazać (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1834/11).
Pozbywanie się odpadu należy analizować w całym cyklu życiowym substancji lub przedmiotu od zaprojektowania do ich produkcji, dystrybucji, zużycia, a także obróbki powstałych przy tym odpadów. W definicji (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach) pozbycie się nie może być rozumiane jako utrata kontroli nad przedmiotem, a raczej jako zasadnicza zmiana sposobu jego wykorzystywania, odmienna od podstawowego jego przeznaczenia, do którego przestał się ten przedmiot nadawać (być przydatnym), która to zmiana może spowodować także poważne negatywne konsekwencje dla człowieka lub środowiska. Możliwe jest więc pozbycie się przedmiotu także wówczas, gdy pozostaje on nadal we władaniu tego samego podmiotu (zob. szerzej na temat interpretacji definicji pojęcia "odpady", M. Górski, Gospodarowanie odpadami w świetle wymagań prawa wspólnotowego i polskiego prawa wewnętrznego, Poznań 2005, s. 39 i n.).
W stanie faktycznym sprawy skarżąca zakwestionowała kwalifikację prawną wytwarzanych produktów jako odpadów. Wskazała, że z odpadów nieprzetworzonych włókien tekstylnych (wyczesów) spółka produkuje przędzę lnianą. Podniosła, że w przypadku produkcji przędzy lnianej z włókna długiego powstawać będzie wysokiej jakości przędza, a w konsekwencji tkaniny główne dla przemysłu odzieżowego. Z włókna krótkiego (wyczesów) produkuje się przędze grubsze i zgrzebne do tkanin technicznych oraz obiciowych. Nadto dodała, że pozyskane fragmenty taśm poddawane są procesowi uszlachetniania i dodawane do taśmy, z których wytwarzana jest przędza.
W świetle powyżej przytoczonych regulacji prawnych, zasługują na uwzględnienie zarzuty podniesione przez stronę skarżącą w skardze, w której wywodzi ona, iż nie pozbywa się ona wytworzonych w trakcie produkcji wyczesów i taśm oraz nie ma też zamiaru się ich pozbyć. Uzyskane produkty skarżąca w pełni wykorzystuje w miejscu pozyskania w trakcie procesu produkcji przędzy.
Powyższe wskazuje, iż skarżąca nie pozbywa się powyższych produktów, nie są więc one dla niej odpadem w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach lecz produktem ubocznym. Wobec powyższego w ocenie Sądu, mając na uwadze wolę skarżącej, jak również przedstawiony przez nią sposób dalszego (bezpośredniego) zagospodarowania produktu uznać należy, iż stanowisko organu nie zasługuje na uwzględnienie. W przypadku skarżącej brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że pozyskane produkty są odpadami.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd wziął także pod uwagę przepisy Dyrektywy 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy ("Dyrektywa 2008/98/WE"), która wprost przewiduje kategorię produktów ubocznych jako substancji wyłączonych z reżimu odpadowego. W art. 5 Dyrektywy wskazano, iż substancja lub przedmiot, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkowanie, mogą być uznane za produkt uboczny, a nie za odpady, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli spełniają następujące warunki: dalsze ich wykorzystywanie jest pewne, mogą być wykorzystywane bezpośrednio, bez jakiegokolwiek dalszego przetwarzania innego niż normalna praktyka przemysłowa, są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego oraz ich dalsze wykorzystywanie jest zgodne z prawem. Zgodnie z art. 40 Dyrektywy państwa członkowskie zostały zobowiązane do jej transpozycji do dnia 12 grudnia 2010 r. Do dnia dzisiejszego Polska nie dokonała jednak transpozycji Dyrektywy. Zgodnie jednak, ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w postanowieniu z dnia 13 października 2009 r. II PZP 2009 r. "w sytuacji gdy państwo członkowskie nie wdrożyło dyrektywy w przepisanym terminie lub wdrożyło ją wadliwie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, sądy krajowe, począwszy od upływu terminu jej wdrożenia, są zobowiązane wykładać prawo krajowe, na ile jest to tylko możliwe, w świetle brzmienia i celów danej dyrektywy, aby osiągnąć skutki złożone przez tę dyrektywę, preferując wykładnię prawa krajowego najbardziej odpowiadającą tym skutkom, aby osiągnąć w ten sposób rozstrzygnięcie zgodne z postanowieniami tej dyrektywy."
Zauważyć dalej przyjdzie, że zgodnie z art. 10 ustawy o odpadach przedmiot lub substancja, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, mogą być uznane za produkt uboczny, niebędący odpadem, jeżeli są łącznie spełnione następujące warunki: dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne; przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa; dany przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego; dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.
W aktach sprawy znajduje się przedłożona przez skarżącą opinia z dnia 16 lipca 2021 r. w sprawie odpadów i produktów ubocznych w procesie produkcji przędzy lnianej sporządzona przez "[...]", z której wynika, że "w firmie "[...]" przeprowadza się proces mechanicznego czesania lnu trzepanego. W procesie tym powstaje kilka rodzajów produktów. Jest to włókno długie, wyczesy, włókno pozafrakcyjne (...) To, co wytwarzane jest na czesalni i w procesie przygotowawczym jest naturalnym produktem rolniczym poddanym obróbce mechanicznej i stanowi produkt uboczny a nie bezwartościowy odpad, który należy poddać utylizacji". Natomiast ze skierowanej do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska opinii z dnia 19 lipca 2021 r. w sprawie procesu produkcji przędzy lnianej w przędzalniach firmy "[...]" stwierdzono, że "w procesach zachodzących przed praniem powstaje wiele rodzajów odseparowanych włókien. Mogą to być: włókno długie, wyczesy, włókno pozafrakcyjne, fragmenty taśmy lnu czesanego, zgrzebliny, wyczeski. Nietrafnym byłoby określenie powstających w ten sposób produktów jako odpadów".
W świetle powyższego, uwzględniając okoliczność, że organ nie przedstawił żadnego własnego kontrdowodu zawierającego wiadomości specjalne, błędnym było zakwalifikowanie wytwarzanych przez skarżącą produktów jako odpadów, a nie produktów ubocznych.
Ponadto Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów procesowych. Jak już bowiem wskazano powyżej, do zarządzeń pokontrolnych, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy IOŚ, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż jest to postępowanie odrębne. Z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów k.p.a., skarżący może skorzystać, jeśli na skutek niewykonania zarządzenia pokontrolnego zostanie wszczęte jakiekolwiek postępowanie kończące się decyzją administracyjną.
W konsekwencji wskazanych wyżej wątpliwości i niejasności, zdaniem Sądu, organ winien jeszcze raz, dogłębnie ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, mając na uwadze, że nałożenie na stronę wynikających z ustawy o odpadach obowiązków wynikać musi z jednoznacznie ustalonego w trakcie kontroli stanu faktycznego i jego odzwierciedlenia w przepisach prawa.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzec jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach obejmujących wpis od skargi w kwocie 200,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika - 480,00 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 17,00 zł orzeczono na wniosek skarżącego na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.