II SA/OL 767/22

II SA/Ol 767/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Piotr Chybicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art.1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art.119 pkt 2, art.133 par.1, art.134 par.1, art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2351
art.3 pkt 1 i 3, art.28 ust.1, art.29 ust.1 pkt 20 i pkt 23a, art.48 ust. 1-5, art.48a ust.1, art.49c ust.1, art.49d ust.1 pkt 1, art.49e pkt 1, art.59f ust.1, art.59g
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki instalacji oświetlenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 31 marca 2022 r., działając na podstawie art. 48 ustawy
dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz.2351 z późn. zm., dalej jako: "P.b."), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "PINB" lub "organ pierwszej instancji"), wstrzymał inwestorowi D. P. (dalej jako: "strona", "skarżący", "inwestor"), roboty budowlane związane z budową instalacji oświetlenia na działce nr (...) obr. (...) przy ul. P. w O. i nakazał bezzwłocznie zabezpieczyć teren, na którym prowadzona jest budowa przed dostępem osób postronnych oraz usunąć stan zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, poprzez odłączenie kabla elektrycznego zasilającego instalację od źródła zasilania. Jednocześnie PINB poinformował stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Jak ustalono, mimo upływu terminu, skarżący nie złożył wniosku o legalizację przedmiotowej inwestycji. W związku z tym, decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r., wydaną na podstawie art. 49e pkt 1 P.b. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."), PINB nakazał stronie rozbiórkę instalacji oświetlenia na działce nr (...) obręb (...) przy ul. P. w O.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 9 marca 2022 r., stwierdzono, że na wskazanej wyżej działce wykonywane są roboty budowlane, polegające na budowie instalacji oświetlenia boiska sportowego. W ocenie PINB, zakres realizowanych prac, zmierzających do wykonania oświetlenia boiska sportowego (objętego nakazem rozbiórki), tj. budowa instalacji zasilania elektrycznego oraz posadowienie masztów oświetleniowych, które ze względu na swoją wysokość i zasilanie prądem elektrycznym mogą stanowić zagrożenie bezpieczeństwa, wymagał wcześniejszego uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę.
Inwestor złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, że boisko sportowe zostało zdemontowane we wrześniu 2021 r., co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 26/22. Obecnie jest to plac budowy przyszłego boiska. Zgodnie zaś z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, podczas wykonywania robót budowlanych, teren budowy to stanowisko pracy. Plac budowy i znajdujące się na nim tymczasowe obiekty budowlane i istniejące drogi komunikacyjne powinny mieć dostęp do naturalnego światła dziennego, a w przypadku, gdy oświetlenie naturalne jest niewystarczające i gdy roboty budowlane odbywają się w porze wieczornej czy nocnej, teren budowy należy dodatkowo oświetlić światłem sztucznym.
Decyzją z (...), Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB" lub "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości, uznając, że jest ona zgodna
z prawem. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie oraz przytoczył obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Podniesiono, że roboty budowlane polegające na budowie instalacji oświetleniowej boiska sportowego zostały wykonane przez inwestora
w sposób samowolny, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, co skutkowało wszczęciem procedury legalizacyjnej określonej w art. 48 P.b. W związku
z tym, że inwestor nie złożył stosownego wniosku w terminie, zasadne stało się przeprowadzenie postępowania w celu orzeczenia o rozbiórce przedmiotowej instalacji oświetleniowej. Organ odwoławczy podniósł również, że wbrew twierdzeniom strony, boisko sportowe objęte nakazem rozbiórki, nie zostało zdemontowane i nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w stosunku do tego obiektu. Natomiast
w wyroku z dnia 8 marca 2022 r. WSA w Olsztynie wskazał jedynie, że zgromadzony
w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający do stwierdzenia, że inwestor nie wykonał nakazu rozbiórki. W ocenie WINB, w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że wykonane roboty budowlane w postaci budowy instalacji oświetlenia to kolejna samowola budowlana wykonana przez inwestora. Dodatkowo wskazano, że jak wynika z fotografii, prowizoryczne słupy podtrzymujące kabel zasilający instalację oświetlenia oraz naziemny, niczym niezabezpieczony przebieg kabla zasilającego na terenie hotelu, stwarzają zagrożenie dla osób tam przebywających. Skoro zaś inwestor nie skorzystał
z możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu na podstawie art. 48a ust. 1 P.b., to organ nadzoru był zobligowany do zastosowania art. 49e pkt 1 P.b. i orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.
Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, domagając się jej uchylenia. Wyjaśnił, że nie złożył wniosku o legalizację z powodu bardzo wysokiej kwoty do zapłaty. Ponadto wskazał, że wykonywane roboty budowlane nie polegały na budowie instalacji oświetlenia boiska sportowego, bowiem wówczas boisko sportowe nie istniało, leżały tylko pasy sztucznej trawy, gdyż złożone i zwinięte odkształcały się i deformowały, przez co nie nadawałyby się do dalszego użytku. W ocenie skarżącego, słupy oświetleniowe nie spełniają warunków koniecznych do uznania ich za budowlę w rozumieniu P.b. Przedmiotowe słupy mieszczą się w klasie 2420 Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych "obiekty inżynierii lądowej i wodnej pozostałe, gdzie indziej nie sklasyfikowane". Zawieszone na nich lampy służyły w okresie wiosenno-letnim do oświetlenia wieczorem terenu działki, zabezpieczając spacerujących gości i osoby postronne przed potknięciem się
i narażeniem na uszczerbek na zdrowiu w związku z rozłożonymi, a nie przyklejonymi pasami trawy. Wskazał, że obecnie oświetlenie jest odłączone, zdemontowane zostały kable zasilające, pozostały same słupy i lampy. Dodał, że po uzyskaniu zgody na legalizację boiska, sklejona zostanie trawa i rozebrane zostaną słupy z lampami.
W odpowiedzi na skargę, WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją, przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności
z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania
w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez WINB
w odpowiedzi na skargę, której odpis został doręczony skarżącemu 28 października 2022 r. (k. 16 akt sądowych). W zakreślonym terminie strona nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Przechodząc do meritum sprawy, wskazać należy, że przedmiotem skargi jest decyzja WINB utrzymująca w mocy decyzję PINB nakazującą skarżącemu rozbiórkę instalacji oświetlenia boiska sportowego na wskazanej wyżej działce, wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471), której przepisy
w zasadniczej części weszły w życie 19 września 2020 r. W myśl art. 25 tej ustawy do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 (P.b.), wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. W rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało wszczęte po 19 września 2020 r. a zatem w sprawie zastosowanie znajdują przepisy P.b. w wersji uwzględniającej zmiany wprowadzone powołaną wyżej ustawą.
Zgodnie z generalną zasadą, określoną w art. 28 ust. 1 P.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę,
z zastrzeżeniem art. 29-31, które to przepisy określają, jakie roboty budowlane nie wymagają pozwolenia, jakie wymagają zgłoszenia właściwemu organowi, a także jakie roboty nie wymagają ani pozwolenia, ani zgłoszenia. Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 20 P.b., nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia,
o którym mowa w art. 30, budowa boisk szkolnych oraz boisk, kortów tenisowych, bieżni służących do rekreacji. Zaznaczyć należy, że kwestia ewentualnego oświetlenia boiska sportowego pozostaje poza regulacją powołanego wyżej przepisu. Tym samym, urządzenia oświetleniowe winny być oceniane samoistnie w świetle unormowań przepisów P.b.
Wskazać zatem należy, że w myśl art. 3 pkt 1 P.b., przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 3 P.b., budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Zauważyć należy, że wyliczenie zawarte w tym przepisie nie jest kompletne i nie stanowi zamkniętego katalogu, a jedynie służy ułatwieniu kwalifikacji określonego obiektu do kategorii budowli w sytuacji, gdy obiekt posiada cechy tożsame lub znacznie zbliżone do jednego z wymienionych w tym przepisie.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
w szczególności z protokołu z przeprowadzonych czynności kontrolnych oraz dołączonej do akt dokumentacji zdjęciowej, zakres realizowanych na przedmiotowej działce robót budowlanych obejmował prace zmierzające do wykonania oświetlenia boiska sportowego, tj. budowę instalacji zasilania elektrycznego (kabel elektryczny umieszczony w gruncie) oraz posadowienie metalowych słupów oświetleniowych zakotwiczonych w prefabrykowanych fundamentach oraz opraw oświetleniowych (lamp) LED o mocy 1000 W każda. W trakcie kontroli stwierdzono, że słupów i lamp jest sześć, rozmieszczono je po trzy po obu stronach szerszej części boiska w rozstawie co ok. 45 cm, ponadto w węższej części boiska umieszczone były w gruncie cztery fundamenty pod słupy elektryczne, zaś ponad gruntem zauważono wystający kabel elektryczny. Zaznaczyć należy, że przedmiotowe boisko objęte jest nakazem rozbiórki, jednakże postępowanie egzekucyjne w zakresie niewykonania ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę tego boiska nadal nie zostało zakończone.
W ocenie Sądu, słusznie organy uznały, że budowa masztów oświetleniowych, które ze względu na swoją wysokość mogą stanowić zagrożenie bezpieczeństwa, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, bowiem montaż tych masztów nie mieści się w pojęciu budowy przyłączy elektroenergetycznych, podlegających wyłączeniu
z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ust.1 pkt 23 a P.b.). Budowa słupów oświetleniowych nie została również wymieniona w pozostałych zapisach
art. 29-31 P.b., wyłączających obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Tym samym, budowa oświetlenia boiska, jako podlegająca reżimowi art. 28 ust. 1 P.b., wymaga pozwolenia na budowę.
Zgodnie zaś z art. 48 ust. 1 P.b., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez PINB, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu
o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne:
1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz 2) usunięcie stanu zagrożenia (art. 48 ust. 2 P.b.). W postanowieniu
o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, a także o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 P.b.). Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie (art. 48 ust. 4 P.b.). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (art. 48 ust. 5 P.b.). Przy czym, wniosek o legalizację, w myśl art. 48a ust. 1 P.b., inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć w terminie
30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy. W sytuacji, gdy uprawniony nie złoży wniosku o legalizację w wymaganym terminie, organ nadzoru budowlanego, na podstawie art. 49e pkt 1 P.b., wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Podkreślić należy, że decyzja w przedmiocie rozbiórki ma w tym przypadku charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się okoliczności wskazanej w przytoczonym przepisie powoduje po stronie organu obowiązek wydania decyzji o określonej treści. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.
Analiza akt sprawy w świetle obowiązujących przepisów P.b. prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wykonywane przez inwestora roboty budowlane na przedmiotowej działce były prowadzone samowolnie, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W tej sytuacji, zasadnym było wszczęcie przez organ pierwszej instancji procedury legalizacyjnej w trybie art. 48 P.b. Skarżący nie skorzystał
z przysługującego mu prawa do złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, co w świetle art. 49e pkt 1 P.b. obligowało organ do wydania decyzji w przedmiocie nałożenia obowiązku rozbiórki instalacji oświetlenia obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Odnosząc się natomiast do nałożonej na skarżącego opłaty legalizacyjnej należy wskazać, że jej wysokość została ustalona w oparciu o art. 59f ust. 1 P.b., przy czym, stawka opłaty, w przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę, podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 49d ust. 1 pkt 1 P.b.). Zgodnie zaś z art. 59g P.b., organem właściwym miejscowo i rzeczowo w sprawach opłaty legalizacyjnej nałożonej w trybie art. 59f P.b. jest w tym przypadku Wojewoda Warmińsko-Mazurski. Zgodnie z art. 49c ust. 1 P.b. do opłat legalizacyjnych w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076
i 2105), z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie legalizacyjne poprzedza wydanie nakazu rozbiórki,
a skorzystanie z możliwości legalizacji obiektu jest prawem inwestora. Jeżeli inwestor nie wykona nałożonych na niego obowiązków w toku postępowania legalizacyjnego, przyjmuje się, że rezygnuje z możliwości legalizacji obiektu, co skutkuje wówczas wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki.
W świetle powyższych rozważań uznać należy, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Organ odwoławczy dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a., organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.