II SA/Ol 764/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd administracyjny oddalił skargę na decyzję o pozbawieniu statusu bezrobotnego, uznając, że rozpoczęcie szkolenia finansowanego ze środków publicznych i objęcie go ubezpieczeniem społecznym skutkuje utratą tego statusu z dniem rozpoczęcia szkolenia, a decyzja organu ma charakter deklaratoryjny.
Skarga dotyczyła decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego z powodu rozpoczęcia szkolenia zawodowego, za które przyznano stypendium i odprowadzano składki na ubezpieczenie społeczne. Strona argumentowała, że decyzja powinna mieć charakter konstytutywny i skutkować dopiero od daty jej doręczenia, a także że ukończyła szkolenie. Sąd uznał, że rozpoczęcie szkolenia i objęcie ubezpieczeniem społecznym skutkuje utratą statusu bezrobotnego z mocy prawa od dnia rozpoczęcia szkolenia, a decyzja organu ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając ten fakt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę A. Z. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego. Powodem pozbawienia statusu było rozpoczęcie przez A. Z. w dniu 11 kwietnia 2011 r. szkolenia zawodowego, za które otrzymywał stypendium, od którego naliczana była składka na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia, osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (z wyjątkiem rolników) nie może być uznana za bezrobotną. Skarżący argumentował, że decyzja o pozbawieniu statusu powinna mieć charakter konstytutywny, a nie deklaratoryjny, i że brak było podstaw do jej wydania, zwłaszcza że ukończył szkolenie. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd podkreślił, że utrata statusu bezrobotnego następuje z dniem zaistnienia zdarzenia powodującego tę utratę (tj. rozpoczęcia szkolenia i objęcia ubezpieczeniem społecznym), a decyzja organu ma charakter deklaratoryjny, jedynie potwierdzając ten fakt z mocą wsteczną (ex tunc). Sąd wskazał również na obowiązek bezrobotnego poinformowania urzędu pracy o udziale w szkoleniu organizowanym przez inny podmiot, którego skarżący nie dopełnił.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, rozpoczęcie szkolenia zawodowego i objęcie z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym skutkuje utratą statusu bezrobotnego z dniem rozpoczęcia szkolenia, a decyzja organu w tym przedmiocie ma charakter deklaratoryjny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że utrata statusu bezrobotnego następuje z mocy prawa z dniem zaistnienia zdarzenia powodującego tę utratę (podleganie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu szkolenia), a decyzja administracyjna jedynie potwierdza ten fakt z mocą wsteczną (ex tunc).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
u.p.z.i.i.r.p. art. 2 § 1 pkt 2 lit. l
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Osoba bezrobotna nie może podlegać, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników.
u.p.z.i.i.r.p. art. 33 § 4 pkt 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2.
Pomocnicze
u.p.z.i.i.r.p. art. 41 § 11
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Osoby bezrobotne biorące udział bez skierowania starosty w szkoleniach finansowanych z publicznych środków wspólnotowych, publicznych środków krajowych (...) organizowanych przez inny podmiot niż powiatowy urząd pracy, powiadamiają powiatowy urząd pracy o udziale w szkoleniu w terminie 7 dni przed dniem rozpoczęcia szkolenia.
u.p.z.i.i.r.p. art. 9 § 1 pkt 14 lit. a
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Starosta wydaje decyzje w sprawach uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną oraz utracie statusu bezrobotnego.
u.p.z.i.i.r.p. art. 9 § 1 pkt 14 lit. b
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Starosta wydaje decyzje w sprawach przyznania, odmowy przyznania, wstrzymania lub wznowienia wypłaty oraz utraty lub pozbawienia prawa do zasiłku, stypendium i innych świadczeń.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 110
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.u.s. art. 6 § 1 pkt 9a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby pobierające stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące.
u.s.u.s. art. 13 § pkt 9a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9a – od dnia nabycia prawa do stypendium do dnia utraty prawa do niego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozpoczęcie szkolenia zawodowego i objęcie z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym skutkuje utratą statusu bezrobotnego z dniem rozpoczęcia szkolenia. Decyzja organu o pozbawieniu statusu bezrobotnego ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Niespełnienie warunku niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu wyklucza możliwość posiadania statusu bezrobotnego. Brak zawiadomienia urzędu pracy o udziale w szkoleniu organizowanym przez inny podmiot jest istotną okolicznością.
Odrzucone argumenty
Decyzja o pozbawieniu statusu bezrobotnego powinna mieć charakter konstytutywny i skutkować dopiero od daty jej doręczenia. Brak było podstaw do pozbawienia statusu bezrobotnego, ponieważ skarżący ukończył szkolenie. Organ I instancji błędnie powołał w podstawie prawnej art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia.
Godne uwagi sformułowania
Utrata statusu bezrobotnego następuje z dniem zaistnienia zdarzenia powodującego utratę tego statusu, a nie z dniem wejścia do obrotu prawnego decyzji administracyjnej stwierdzającej ten fakt. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter deklaratoryjny, gdyż stwierdza wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocy prawa, a więc z mocą ex tunc. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest jedynie pod względem legalności czyli kontroli zgodności zaskarżonego aktu z prawem.
Skład orzekający
Hanna Raszkowska
przewodniczący
Alicja Jaszczak-Sikora
sprawozdawca
Bogusław Jażdżyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru deklaratoryjnego decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego oraz momentu utraty tego statusu w przypadku rozpoczęcia szkolenia objętego ubezpieczeniem społecznym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozpoczęcia szkolenia finansowanego ze środków publicznych przez podmiot inny niż urząd pracy i objęcia go ubezpieczeniem społecznym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dla osób poszukujących pracy i korzystających ze szkoleń, a mianowicie momentu utraty statusu bezrobotnego i charakteru decyzji administracyjnych w tym zakresie.
“Czy szkolenie zawodowe pozbawia Cię statusu bezrobotnego? Sąd wyjaśnia, kiedy następuje utrata statusu.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 764/11 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2012-02-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-09-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Alicja Jaszczak-Sikora /sprawozdawca/ Bogusław Jażdżyk Hanna Raszkowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6330 Status bezrobotnego Hasła tematyczne Bezrobocie Sygn. powiązane I OZ 385/12 - Postanowienie NSA z 2012-06-19 I OZ 1073/11 - Postanowienie NSA z 2011-12-22 I OZ 621/12 - Postanowienie NSA z 2012-08-30 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2008 nr 69 poz 415 art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l, art. 33 ust. 4 pkt 1, art. 33 ust. 4c, art. 41 ust. 11 Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2012r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie statusu bezrobotnego oddala skargę. Uzasadnienie Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 5 kwietnia 2011r. A. Z. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i uzyskał status bezrobotnego bez prawa do zasiłku. Tego też dnia wyznaczono mu termin stawiennictwa na dzień 4 maja 2011r. Pismem z dnia 12 maja 2011 r. Starosta Powiatu zawiadomił A. Z. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej z dniem 4 maja 2011 r. z powodu niestawiennictwa w terminie wyznaczonym przez Powiatowy Urząd Pracy . W odpowiedzi pismem z dnia 1 czerwca 2011 r. A. Z. poinformował, że w dniu 11 kwietnia 2011 r. został zakwalifikowany do uczestnictwa w szkoleniu dla osób bezrobotnych i uczestniczy od tego czasu w szkoleniu, za które otrzymuje stypendium szkoleniowe, od którego naliczana jest składka na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, wobec czego jego stawiennictwo w PUP w dniu 4 maja 2011 r. było niemożliwe. Do pisma strona załączyła zaświadczenie z dnia 11 kwietnia 2011 r. wystawione przez firmę szkolącą, potwierdzające okoliczność odbywania szkolenia. W związku z powyższym pismem z dnia 3 czerwca 2011 r., Starosta Powiatu zawiadomił A. Z. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie pozbawienia statusu bezrobotnego z powodu uczestnictwa w szkoleniu zorganizowanym przez firmę A - "Szkolenie zawodowe z zakresu remontowo-budowlanego" w ramach programu Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich. Decyzją z dnia "[...]" r., nr ‘[...]" Starosta Powiatu orzekł o utracie przez A. Z. statusu bezrobotnego z dniem 11 kwietnia 2011 r. na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l) w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm., powoływanej także jako: ustawa o promocji zatrudnienia). W uzasadnieniu organ powołał fakt rozpoczęcia przez stronę z dniem 11 kwietnia 2011r. szkolenia organizowanego przez inny podmiot niż PUP i podleganie z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Wskazano, że zgodnie z art. 2 ust. l pkt 2 lit. l) cytowanej ustawy za bezrobotnego może być uznana osoba, która nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Natomiast stosownie do art. 33 ust. 4 pkt 1 tej ustawy Starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Od powyższej decyzji A. Z. wniósł odwołanie, domagając się stwierdzenia jej nieważności w związku z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a oraz art. 110 k.p.a., jak również naruszeniem prawa materialnego – art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a) i b), art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l) oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy. Wskazał, że w dniu 27 czerwca 2011 r. dostarczył do PUP zaświadczenie o zakończeniu odbywania szkolenia. W związku z tym faktem, w ocenie odwołującego, brak było podstaw do pozbawienia statusu bezrobotnego, a wszczęte postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Zdaniem strony decyzja administracyjna w przedmiocie pozbawienia statusu bezrobotnego ma charakter konstytutywny. Stwierdził, że skoro przepisy prawa materialnego nie wskazują daty, z którą organ ma wiązać skreślenie z listy bezrobotnych, to skutek ten należy łączyć dopiero z chwilą doręczenia decyzji stronie. Rozstrzygając sprawę w postępowaniu odwoławczym, Dyrektor Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego, działając z upoważnienia Wojewody, orzekł decyzją z dnia "[...]"r. nr "[...]" o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ ponownie przytoczył treść przepisów powołanych przez Starostę i podniósł, że w przypadku stwierdzenia przez organ zatrudnienia jakiejkolwiek okoliczności, która wyłączałaby możliwość legalnego posiadania przez stronę statusu bezrobotnego, jest on zobligowany do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie pozbawienia tego statusu. Podkreślono, że w rozpatrywanym przypadku był to fakt podlegania przez A. Z. ubezpieczeniu społecznemu z tytułu odbywania szkolenia zawodowego z zakresu remontowo-budowlanemu od dnia 11 kwietnia 2011 r. Wskazano, że niezależnie od tytułu nałożenia obowiązku ubezpieczenia społecznego, wyklucza on możliwość bycia bezrobotnym. Odnosząc się do podnoszonej kwestii charakteru prawnego decyzji administracyjnej w sprawie pozbawienia statusu bezrobotnego, organ stwierdził, że ma ona charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Powołując się na stanowisko doktryny i judykatury organ II instancji wyjaśnił, że rozstrzygnięcia podejmowane przez organy zatrudnienia mają w większości przypadków charakter deklaratoryjny i ograniczają się do potwierdzenia, że przepis prawa materialnego wywołał oznaczony skutek prawny w związku z zaistnieniem pewnego zdarzenia - faktu prawotwórczego. Najczęściej wydawane decyzje administracyjne, dotyczące przyznania i pozbawienia statusu bezrobotnego oraz przyznania i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych są decyzjami deklaratoryjnymi (por. W. Maciejko. Osobowe prawo administracyjne. Warszawa 2008. s. 101). Zauważono, że w orzecznictwie podkreśla się, iż w przypadku kiedy mamy do czynienia z obowiązkiem bądź prawem wynikającym wprost z ustawy (z mocy prawa), skutek prawny następuje z datą ustaloną w tej ustawie, natomiast akt administracyjny konkretyzujący przedmiot i skierowany do indywidualnego adresata ma charakter deklaratoryjny. Decyzje deklaratoryjne ustalają jedynie autorytatywnie istnienie i zakres jakiegoś stosunku prawnego, który powstał wcześniej z mocy przepisów prawnych. Skutki prawne w tego typu sytuacjach powstają więc ex tunc, jako skutki wejścia w życie tego przepisu prawnego, a nie ex nunc jako skutki prawne decyzji deklaratoryjnej. Podkreślono, że decyzje deklaratoryjne mogą być wydawane w każdym czasie, jako że nie kreują nowych stanów prawnych, a tylko stwierdzają ich istnienie. Organ uznał, że dopuszczalne jest wszczęcie przez organ zatrudnienia postępowania administracyjnego w sprawie pozbawienia statusu bezrobotnego i jego orzeczenie z datą wcześniejszą niż data wszczęcia postępowania, jeżeli zdarzenie powodujące powstanie obowiązku wydania takiej decyzji nastąpiło w tym wcześniejszym dniu. Wskazano, że w przedmiotowej sprawie miało to miejsce w dniu 11 kwietnia 2011 r. z chwilą przystąpienia przez odwołującego do odbywania szkolenia i objęcia go z tym dniem ubezpieczeniem społecznym. Organ dodatkowo wskazał, że w sprawie istotny jest także przepis art. 41 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym osoby bezrobotne biorące udział bez skierowania starosty w szkoleniach finansowanych z publicznych środków wspólnotowych, publicznych środków krajowych na podstawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji, o których mowa w ustawie z dnia 20 kwietnia2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206. z późno zm.) albo ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. Nr 227. poz. 1658. z 2007 r. Nr 140. poz. 984 oraz z 2008 r. Nr 216. poz. 1370). organizowanych przez inny podmiot niż powiatowy urząd pracy, powiadamiają powiatowy urząd pracy o udziale w szkoleniu w terminie 7 dni przed dniem rozpoczęcia szkolenia. O obowiązku tym odwołujący został prawidłowo pouczony przez Powiatowy Urząd Pracy, co też skarżący potwierdził w dniu 5 kwietnia 2011r. Obowiązku tego jednak nie dopełnił. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. Z. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i stwierdzenia ich nieważności lub stwierdzenia, że decyzje obu organów wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Powołał zarzuty i argumenty jak w odwołaniu. Dodatkowo wskazał na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, który bezpodstawnie powołał w sentencji art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b) ustawy o promocji zatrudnienia, który nie miał w sprawie zastosowania. Skarżący podniósł, iż organy błędnie przyjęły, że nie spełniał on przesłanek do uznania za osobę bezrobotną. Stwierdził, że w dniu 9 czerwca 2011 r. ukończył podjęte przez siebie szkolenie, a zatem nie było podstaw do wszczęcia postępowania i w jego wyniku pozbawienia go statusu bezrobotnego. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanej decyzji niepotrzebnie powołał art. 41 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Niepotrzebnie skupił się też w uzasadnieniu decyzji na rozważaniach o charakterze prawnym decyzji administracyjnej w sprawie utraty statusu bezrobotnego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ zauważył, że fakt zakończenia szkolenia w dniu 9 czerwca 2011 r. nie oznacza, że skarżący odbywając w okresie od dnia 11 kwietnia 2011 r. do dnia 9 czerwca 2011 r. szkolenie mógł nieprzerwanie posiadać status osoby bezrobotnej. Z dniem 11 kwietnia 2011 r. został objęty obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, w związku z czym zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l) ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie mógł od tego dnia posiadać statusu bezrobotnego. Przedłożenie natomiast organowi zatrudnienia zaświadczenia o ukończeniu szkolenia mogło stanowić, przy równoczesnym zgłoszeniu przez skarżącego zdolności i gotowości do podjęcia pracy, podstawę do ponownej rejestracji i przyznania statusu osoby bezrobotnej. Podkreślono też, że podstawą zaskarżonej decyzji administracyjnej z dnia 4 sierpnia 2011 r., były przepisy art. 10 ust. 7 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., tym samym o naruszeniu prawa przez organ w tej kwestii nie może być mowy. Powołanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 41 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia, w ocenie organu było konieczne dla wykazania wyraźnie spóźnionego działania skarżącego w zakresie realizacji obowiązku informacyjnego o uczestnictwie w szkoleniu organizowanym przez inny podmiot niż urząd pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazania wymaga, iż z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest jedynie pod względem legalności czyli kontroli zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do: - uchylenia zaskarżonej decyzji gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a, b i c); - stwierdzenia nieważności decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub innych przepisach (pkt 2) oraz - stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kpa lub innych przepisach. Zaskarżonej decyzji nie można przypisać tego rodzaju naruszeń prawa wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona. W niniejszej sprawie istota sporu dotyczy możliwości pozbawienia statusu bezrobotnego osobę, która w związku z określonym zdarzeniem prawnym przestała spełniać przesłanki warunkujące posiadanie takiego statusu, ale przed wydaniem w tym przedmiocie decyzji ponownie zaczęła spełniać wymogi do uznania za osobę bezrobotną w rozumieniu w art. 2 ust. 1 pkt 2 cytowanej powyżej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Analizując to zagadnienie w kontekście przepisów tej ustawy, opowiedzieć należy się za prawidłowością stanowiska organów orzekających. Jak wynika bowiem z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Unormowanie to zaś wymienia przesłanki, których łączne spełnienie umożliwia nabycie i posiadanie tego statusu. Dla utraty statusu bezrobotnego wystarczy niespełnienie jednej z tych przesłanek. Decyzje w tym zakresie nie zależą od uznania organu. Podejmowane są po stwierdzeniu przez organ zatrudnienia, że osoba zarejestrowana przestała spełniać przesłanki do posiadania statusu bezrobotnego i mają charakter rozstrzygnięć związanych (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2007r. sygn. akt I OSK 1091/06, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Na kategoryczność tego przepisu zwrócił uwagę również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 grudnia 2011r. sygn. akt I OSK 1395/11, podkreślając doniosłość daty wystąpienia zdarzenie stanowiącego przeszkodę do uzyskania bądź utrzymania statusu osoby bezrobotnej. Sąd ten stwierdził, że "ponieważ skarżący pozostając bezrobotnym z dniem 28 maja 2010r. uzyskał wpis do ewidencji działalności gospodarczej..., to niewątpliwie z tym dniem nie spełniał warunków do tego by utrzymać status osoby bezrobotnej". Powyższe przekonuje do tego, że utrata statusu bezrobotnego następuje z dniem zaistnienia zdarzenia powodującego utratę tego statusu, a nie z dniem wejścia do obrotu prawnego decyzji administracyjnej stwierdzającej ten fakt. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter deklaratoryjny, gdyż stwierdza wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocy prawa, a więc z mocą ex tunc. W doktrynie przyjmuje się, że decyzja deklaratoryjna charakteryzuje się tym, iż poświadcza o powstaniu określonego skutku prawnego z mocy prawa w wyniku zaistnienia przewidzianego prawem stanu faktycznego. Są to akty podejmowane w oparciu o normę materialnego prawa administracyjnego, która dokładnie ustala elementy stanu faktycznego. Na podstawie aktu deklaratoryjnego podmiot potencjalnie istniejącego ustawowego prawa publicznego nabywa uprawnienie do korzystania z tego prawa. Z kolei decyzje konstytutywne tworzą, zmieniają lub uchylają stosunki prawne, a zmiana określonej sytuacji prawnej następuje z mocy decyzji administracyjnej. Zatem taka decyzja wywołuje skutek ex nunc. (por. E. Ochendowski, Prawo administracyjne. Część ogólna, Wyd. "Dom Organizatora" TNOiK, Toruń 1999, s. 165). Dodać trzeba, że z reguły decyzjami konstytutywnymi są decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego, a także decyzje określane jako zezwolenie, pozwolenie albo zakaz, do jakich decyzja o uznaniu za osobę bezrobotną nie należy. Rozstrzygnięcie odnośnie statusu bezrobotnego, który to status nabywany jest na podstawie przepisów prawa w razie spełnienia przesłanek określonych w ustawie o promocji zatrudnienia, a decyzja organu stwierdza jedynie fakt uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, potwierdzając w sposób wiążący, że konkretnej osobie przysługuje status bezrobotnego i wywołując skutek prawny wstecz, tj. od momentu, w jakim stan prawny zaistniał, należy zaliczyć do decyzji deklaratoryjnych (tak też WSA w Warszawie w wyroku z dnia 24 września 2010r. sygn. akt II SA/Wa 322/10, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Za koniecznością wydania decyzji w przedmiocie pozbawienia statusu bezrobotnego w sytuacji przestania spełniania przesłanek ustawowych przemawia także treść art. 33 ust. 4c omawianej ustawy. W myśl tego przepisu ponowne nabycie statusu bezrobotnego może nastąpić w wyniku ponownej rejestracji. Tym samym podnoszony przez skarżącego fakt, iż w dacie orzekania przez organ I instancji nie było przeszkód do uznania go za osobę bezrobotną, nie powodował bezprzedmiotowości postępowania o utratę statusu bezrobotnego, z tej przyczyny, że skarżący uzyskiwał z dniem 11 kwietnia 2011 r. od podmiotu innego niż powiatowy urząd pracy stypendium szkoleniowe od którego odprowadzane były składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Wskazać też trzeba, że organ I instancji nie mógł prawidłowo wcześniej orzec w tym przedmiocie, gdyż skarżący nie zawiadomił powiatowego urzędu pracy o zakwalifikowaniu się na szkolenie mimo potwierdzenia w dniu rejestracji zapoznania się z prawami i obowiązkami bezrobotnego. Obowiązek poinformowania o uczestniczeniu w takim zewnętrznym szkoleniu na siedem dni przed dniem rozpoczęcia szkolenia nałożony został na bezrobotnego w art. 41 ust. 11 ustawy o promocji zatrudnienia. Celem tego przepisu jest niewątpliwie umożliwienie organowi zatrudnienia dokonanie oceny tej okoliczności w kontekście pozostawania bezrobotnym w rozumieniu powołanej ustawy i wiążących się z tym uprawnień. W art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawodawca zastrzegł, że osoba bezrobotna nie może podlegać, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby pobierające stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące na szkolenie, staż lub przygotowanie zawodowe dorosłych. Ponadto przepis art. 13 pkt 9a tej ustawy precyzuje, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9a – od dnia nabycia prawa do stypendium do dnia utraty prawa do niego. Z zaświadczeń przedłożonych przez skarżącego wynika zaś, że od dnia 11 kwietnia 2011r. do 9 czerwca 2011r. uczestniczył w kursie zorganizowanym przez Fundację A. Z tytułu uczestnictwa w tym kursie realizowanego w ramach projektu operacyjnego Kapitał Ludzki, współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, skarżący uzyskał, z dniem jego rozpoczęcia, prawo do stypendium szkoleniowego w wysokości 4 zł za 1 godzinę, od którego organizator szkolenia odprowadzić miał składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe. Skarżący w tym okresie był zatem osobą, o jakiej mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu w związku z zawarciem umowy stypendialnej z podmiotem niebędącym urzędem pracy i nierealizowanej w trybie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 maja 2011r., sygn. akt IV SA/Gl 671/10, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). W tej sytuacji zaistniały przesłanki do pozbawienia skarżącego statusu bezrobotnego. W sprawie wskazany skutek nastąpił w dniu rozpoczęcia przez stronę szkolenia organizowanego przez inny podmiot niż PUP i podleganie z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Dlatego wydane w sprawie decyzje określając, że utrata przez skarżącego statusu bezrobotnego nastąpiła z dniem 11 kwietnia 2011r. są zgodne z prawem. Skarżący nie spełniał bowiem warunku, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l) już w tym dniu. Okoliczność, że po odbyciu kursu skarżący ponownie zaczął spełniać przesłanki do nabycia statusu bezrobotnego nie uzasadniała utrzymanie tego statusu. Organ I instancji oczywiście błędnie powołał w podstawie prawnej wydanej decyzji prócz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a również lit. b. Przepisy te określają w jakich sprawach z zakresu omawianej ustawy starosta wydaje decyzje administracyjne. Wedle jego brzmienia starosta wydaje decyzje w sprawach: a) uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną oraz utracie statusu bezrobotnego, b) przyznaniu, odmowie przyznania, wstrzymaniu lub wznowieniu wypłaty oraz utracie lub pozbawieniu prawa do zasiłku, stypendium i innych finansowanych z Funduszu Pracy świadczeń niewynikających z zawartych umów. W niniejszej sprawie organ I instancji w ogóle nie orzekał w zakresie wskazanym w pkt 14 lit. b, stąd bezsporna wadliwość powoływania się na to unormowanie. Okoliczność ta wbrew przekonaniu skarżącego nie wymagała prowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż nie wpływała w żaden sposób na treść rozstrzygnięcia, które zostało prawidłowo wydane w trybie określonym w pkt 14 lit.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI