II SA/Ol 758/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2020-11-17
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanenielegalne użytkowaniekara pieniężnaprzedawnienienadzór budowlanybudynek inwentarskizasiedlenieterminypostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę spółki na postanowienie o nałożeniu kary za nielegalne użytkowanie budynku inwentarskiego, uznając, że kara nie uległa przedawnieniu.

Spółka zaskarżyła postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające karę pieniężną za nielegalne użytkowanie budynku inwentarskiego. Głównym zarzutem spółki było przedawnienie możliwości nałożenia kary. Sąd administracyjny uznał jednak, że kara nie uległa przedawnieniu, ponieważ rozpoczęcie użytkowania budynku nastąpiło w 2015 r., a postanowienie o nałożeniu kary zostało doręczone przed upływem terminu przedawnienia. Sąd podkreślił, że zasiedlenie kurników stanowi właściwą datę rozpoczęcia użytkowania obiektu inwentarskiego.

Sprawa dotyczyła skargi spółki A. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) o nałożeniu kary w wysokości 5.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku inwentarskiego. Spółka zarzucała organom nadzoru budowlanego m.in. nieustalenie faktycznego terminu rozpoczęcia użytkowania obiektu oraz przedawnienie możliwości wymierzenia kary. Organy ustaliły, że spółka rozpoczęła użytkowanie budynków inwentarskich w 2015 r., co potwierdzają dokumenty Powiatowego Lekarza Weterynarii, w tym pierwsze zasiedlenie budynków kurczętami w kwietniu i czerwcu 2015 r. Zawiadomienie o zakończeniu budowy złożono dopiero w marcu 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, uznając, że kara nie uległa przedawnieniu. Sąd przyjął, że termin przedawnienia wynosi 3 lata od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie lub złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy. W tym przypadku obowiązek powstał w 2015 r., a postanowienie o nałożeniu kary zostało doręczone w 2018 r., co przerwało bieg przedawnienia. Sąd uznał, że zasiedlenie kurników stanowi właściwą datę rozpoczęcia użytkowania obiektu inwentarskiego, a wcześniejsze czynności przygotowawcze nie są objęte sankcją. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów postępowania administracyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Kara pieniężna z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego podlega 3-letniemu terminowi przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie lub złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy. Doręczenie postanowienia o wymierzeniu kary przerywa bieg przedawnienia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że do kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego stosuje się odpowiednio art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, który przewiduje 3-letni termin przedawnienia dla decyzji ustalających zobowiązanie podatkowe. Doręczenie postanowienia o wymierzeniu kary przerywa bieg tego terminu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.b. art. 57 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 54

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 55

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 59f § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 59g § ust. 1 i 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

o.p. art. 21 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 68 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kara nie uległa przedawnieniu, ponieważ postanowienie o jej nałożeniu zostało doręczone przed upływem terminu. Zasiedlenie kurników stanowi datę rozpoczęcia użytkowania obiektu inwentarskiego.

Odrzucone argumenty

Przedawnienie możliwości nałożenia kary. Nieprawidłowe ustalenie daty rozpoczęcia użytkowania obiektu. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (brak przesłuchania świadków, nieprawidłowe oznaczenie strony).

Godne uwagi sformułowania

przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55 do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej nie jest dopuszczalne wymierzenie kary pieniężnej po upływie trzech lat od dnia przystąpienia do jego samowolnego użytkowania - z uwagi na upływ terminu przedawnienia przez "przystąpienie do użytkowania" należy rozumieć takie działanie inwestora bądź osób działających z jego upoważnienia, które wskazują na trwały zamiar użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem zasiedlenie kurników, stanowi właściwą okoliczność, w oparciu o którą można ustalić datę rozpoczęcia użytkowania obiektu inwentarskiego

Skład orzekający

Alicja Jaszczak-Sikora

przewodniczący sprawozdawca

Beata Jezielska

sędzia

Bogusław Jażdżyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia kar za nielegalne użytkowanie obiektów budowlanych oraz ustalania daty rozpoczęcia użytkowania obiektów inwentarskich."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budynków inwentarskich i kar nakładanych na podstawie Prawa budowlanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia kar administracyjnych i precyzyjnego ustalania dat rozpoczęcia użytkowania obiektów budowlanych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu inwestorów.

Kara za nielegalne użytkowanie budynków inwentarskich – kiedy przedawnienie staje się ratunkiem?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 758/20 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2020-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Alicja Jaszczak-Sikora /przewodniczący sprawozdawca/
Bogusław Jażdżyk
S. Beata Jezielska
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 523/21 - Wyrok NSA z 2023-11-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 57 ust. 7, art. 59g ust. 1 i 5, art. 59f ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 21 § 1 pkt 2, art. 68 § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie nielegalnego przystąpienia do użytkowania pięciu budynków inwentarskich, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB), postanowieniem z "[...]" r., znak: "[...]", nałożył na inwestorkę, oznaczoną jako spółka A, karę w wysokości 5.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku inwentarskiego Nr "[...]", zlokalizowanego w miejscowości S. na dz. nr "[...]", gmina S. (dalej: budynek inwentarski), zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż wskazane obiekty hodowlane eksploatowane są od 2015 r. (pismo Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska Delegatura z 7 września 2018 r.), a inwestorka dopiero w 2018 r. złożyła zawiadomienie o zakończeniu ich budowy.
W zażaleniu na to postanowienie, pełnomocnik inwestorki: spółka A (dalej: inwestorka, spółka lub skarżąca) podniósł, że w osnowie rozstrzygnięcia doszło do nieprawidłowego oznaczenia strony postępowania. PINB w sposób nieprawidłowy przyjął też datę początkową, w jakiej spółka przystąpiła do użytkowania obiektu budowlanego (nie wzięto pod uwagę wyposażenia obiektów w niezbędne instalacje i rozpoczęcia ich użytkowania jeszcze przed rozpoczęciem hodowli), a ponadto nastąpiło przedawnienie możliwości wymierzenia tego rodzaju kary.
Postanowieniem z "[...]" r., znak: "[...]", Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB lub organ odwoławczy) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając za konieczne jednoznaczne wyjaśnienie, czy doszło do nielegalnego użytkowania budynku inwentarskiego, a jeżeli tak - to w jakiej dacie.
Postanowieniem z "[...]" r., znak: "[...]", PINB ponownie nałożył na inwestorkę, oznaczoną jako spółka A karę w wysokości 5.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku inwentarskiego Nr "[...]", wskazując w uzasadnieniu, że z informacji i dokumentów przekazanych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii (dalej: Powiatowy Lekarz Weterynarii) jednoznacznie wynika, że inwestorka przystąpiła do użytkowania budynków inwentarskich w 2015 r. W piśmie z 5 sierpnia 2019 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii wskazał, że pierwsze zasiedlenie budynków Nr "[...]" kurczętami brojlerami miało miejsce 17 kwietnia 2015 r., a budynków Nr "[...]"– 5 czerwca 2015 r. Przekazał również pismo inwestorki z 16 kwietnia 2015 r. zgłaszające prowadzenie fermy drobiu oraz kolejne jej informacje z 2015 r. o wstawieniu nowych stad drobiu do poszczególnych budynków, a ponadto protokół kontroli z 23 października 2015 r., do którego kierownik fermy nie wniósł zastrzeżeń, a z którego wynika fakt zasiedlenia pięciu kurników. Pomimo podjętych przez PINB prób przesłuchania A. P. (prezesa zarządu spółki) oraz M. S. (kierownika fermy) nie przyniosły one pozytywnego rezultatu (brak stawiennictwa, niepodejmowanie korespondencji). Zawiadomienie o zakończeniu budowy pięciu budynków inwentarskich inwestorka złożyła 27 marca 2018 r., czyli - jak uznał organ - przystąpiła do użytkowania tych budynków z naruszeniem art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.; dalej: ustawa – Prawo budowlane).
W zażaleniu, podtrzymując podniesione uprzednio zarzuty, pełnomocnik inwestorki stwierdził, że PINB nie ustalił faktycznego terminu rozpoczęcia użytkowana budynku inwentarskiego. Nie można go bowiem utożsamiać z zasiedleniem kurników. Wskazał na brak przesłuchania prezesa zarządu spółki oraz kierownika fermy w charakterze świadka i dodał, że PINB naruszył art. 10 ust. 2 ustawy – Prawo o przedsiębiorcach, poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości faktycznych na korzyść inwestorki.
Odpowiadając na wezwanie WINB do złożenia na piśmie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów mających na celu ustalenie daty rozpoczęcia użytkowania pięciu budynków inwentarskich, pełnomocnik inwestorki wskazał, że wprowadzenie hodowli kurczaka do budynków, poprzedzone jest szeregiem czynności mających na celu zapewnienie zwierzętom niezbędnych warunków bytowania w pomieszczeniach inwentarskich, co świadczy o tym, że budynki były użytkowane wcześniej, przed datą wskazaną przez Powiatowego Lekarza Weterynarii. Wezwanie adresowane do kierownika fermy zostało zwrócone nadawcy jako niepodjęte w terminie.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia, postanowieniem z "[...]" r., znak: "[...]", WINB uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł o wymierzeniu inwestorce oznaczonej jako spółka A kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku inwentarskiego w wysokości 5.000 zł, kat. II. W uzasadnieniu wskazał, że z art. 57 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane wynika, że organ nadzoru budowlanego wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania tego obiektu lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55. Stosownie do art. 59g ust. 5 w zw. z art. 59g ust. 1 i art. 59f ust. 1, do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325; dalej: o.p.). W konsekwencji, w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie art. 68 § 1 o.p., którego odpowiednie zastosowanie oznacza, że nie jest dopuszczalne wymierzenie kary pieniężnej za nielegalne przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego po upływie trzech lat od dnia przystąpienia do jego samowolnego użytkowania - z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Powyższa regulacja będzie miała jednak zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy inwestor po przystąpieniu do samowolnego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wystąpi z wnioskiem do właściwego organu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. W przypadku braku wystąpienia z takim wnioskiem konieczne jest natomiast odpowiednie zastosowanie art. 68 § 2 o.p., który stanowi o przedawnieniu, jeżeli decyzja została doręczona po upływie 5 lat od dnia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego.
Mając na uwadze powyższe, WINB nie podzielił zarzutu inwestorki co do przedawnienia możliwości wymierzenia kary za nielegalne użytkowanie budynku inwentarskiego. Wskazał, że z materiału dowodowego, którego źródłem jest Powiatowy Lekarz Weterynarii jednoznacznie wynika, że inwestorka przystąpiła do użytkowania pięciu budynków inwentarskich w 2015 r., a zawiadomienie o zakończeniu ich budowy złożyła w PINB 27 marca 2018 r. Postanowienie z "[...]" r., nakładające na inwestorkę karę z tytułu nielegalnego użytkowania budynku inwentarskiego, przerwało bieg terminu przedawnienia dla wymierzenia przedmiotowej kary, dlatego też brak jest obecnie podstaw do umorzenia postępowania w sprawie jego nielegalnego użytkowania.
WINB, po uprzednim przytoczeniu art. 8, 75 § 1 oraz 76 § 1 i 2 k.p.a., uznał, że materiał dowodowy zebrany przez PINB jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy. Wskazał jednocześnie, że o przystąpieniu przez inwestorkę do użytkowania budynków inwentarskich z naruszeniem art. 54 ustawy – Prawo budowlane świadczą nie tylko bezpośrednie ustalenia Powiatowego Lekarza Weterynarii, ale i informacje złożone do tego organu, z upoważnienia inwestorki, przez kierownika fermy o wstawieniu drobiu do kurników Nr "[...]" - w dniu 17 kwietnia 2015 r. oraz do kurników Nr "[...]" - w dniach 5 i 15 czerwca 2015 r. Dodatkowo w piśmie z 27 kwietnia 2015 r. sam prezes zarządu spółki wskazał, iż 17 kwietnia 2015 r. firma dokonała pierwszego częściowego zasiedlenia fermy brojlerem kurzym.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego daty rozpoczęcia użytkowania budynku inwentarskiego, WINB powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 12 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 171/13, zgodnie z którym przystąpienie do nielegalnego użytkowania obiektu budowanego - odpowiednio i jego części - nie jest równoznaczne z samym tylko umieszczeniem w nim elementów wyposażenia, nawet jeżeli wiąże się z przytwierdzeniem ich do tego obiektu. Wskazał, że przez "przystąpienie do użytkowania" w rozumieniu art. 57 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane należy rozumieć takie działanie inwestora bądź osób działających z jego upoważnienia, które wskazują na trwały zamiar użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem. Zgodnie zaś ze stanowiskiem WSA w Poznaniu działań, które wyczerpują znamiona podjęcia czynności polegających na przygotowaniu obiektu do przystąpienia do jego użytkowania, ustawodawca nie objął sankcją z art. 57 ust. 7. Stąd też za samo przygotowanie do przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego nie może być stosowana kara pieniężna.
W dalszej kolejności WINB wskazał, że ustawa – Prawo o przedsiębiorcach, w tym powołany w zażaleniu art. 10 ust. 2, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Niezależnie od tego stwierdził jednak, że w sprawie nie ma wątpliwościami dotyczących stanu faktycznego. Materiał dowodowy jest kompletny i nie budzi zastrzeżeń. Wezwani w toku postępowania zażaleniowego do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów mających na celu ustalenie daty rozpoczęcia użytkowania budynków inwentarskich nie przedłożyli żadnych dowodów przeciwnych. Wskazana przez inwestorkę konieczność uwzględnienia stanowiska prezesa zarządu spółki oraz kierownika fermy ma więc jedynie na celu przedłużenie merytorycznego załatwienia sprawy.
Na zakończenie WINB wskazał sposób wyliczenia kary oraz zauważył, że wobec błędnego wskazania w sentencji zaskarżonego postanowienia podmiotu zobowiązanego do jej zapłaty konieczne stało się uchylenie tego postanowienia w całości i jej wymierzenie poprawnie określonej inwestorce.
W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik inwestorki zarzucił:
1/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
– art. 6, 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 144 k.p.a. na skutek niezachowania przez PINB zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym mających na celu wszechstronne wyjaśnienie sprawy oraz wydanie postanowienia nieuwzględniającego porządku prawnego i uzasadnionego interesu zainteresowanych podmiotów, w szczególności poprzez nieustalenie faktycznego terminu rozpoczęcia użytkowania budynku;
– art. 7, 8, 10, 75, 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania dowodowego bez udziału strony, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również poprzez oparcie się na dowodach zgromadzonych bez udziału strony;
– art. 7, 8, 10 i 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka w osobie kierownika fermy;
– art. 7 i 10 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie prezesa zarządu spółki, podczas gdy wnosił on o zmianę terminu jego przesłuchania z uwagi na zwolnienie lekarskie i stan zdrowia;
– art. 7a k.p.a poprzez jego niezastosowanie oraz nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść skarżącej,
– art. 105 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie możliwości nałożenia kary;
– art. 127 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania z uwagi na fakt, że postanowienia były kierowane w stosunku do nieistniejącego podmiotu, zaś rozstrzygnięcie skierowane do skarżącej zostało wydane dopiero przez WINB;
– art. 139 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia na niekorzyść strony odwołującej, podczas gdy faktycznie w stosunku do skarżącej nie orzeczono nigdy kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku z uwagi na fakt, że postanowienia były kierowane w stosunku do nieistniejącego podmiotu;
2/ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
– art. 57 ust. 7 w zw. z art. 54 oraz 59f ustawy – Prawo budowlane poprzez ich zastosowanie i nałożenie na skarżącą kary za nielegalne użytkowanie budynku, podczas gdy organ faktycznie nie ustalił kiedy nastąpiło użytkowanie budynku, zaś rozpoczęcie użytkowania nie może być utożsamiane z zasiedleniem kurników;
– art. 59 g ust. 5 ustawy – Prawo budowlane w związku z art. 68 § 1 o.p. (z ostrożności procesowej - względnie art. 68 § 2 o.p.) poprzez ich niezastosowanie oraz błędne przyjęcie, że nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania, podczas gdy faktycznie postanowienie wymierzające karę z tytułu nielegalnego użytkowania budynku zostało doręczone skarżącej w 2020 r. z uwagi na fakt, że postanowienia PINB kierowane były do podmiotu, który nie funkcjonuje w obrocie prawnym.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
W odpowiedzi na skargę, WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
W świetle art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie skarga podlega oddaleniu. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności Sąd nie stwierdził bowiem naruszenia prawa, które uzasadniłoby wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia reformatoryjnego organu odwoławczego w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku inwentarskiego.
Podstawę jej nałożenia stanowi art. 57 ust. 7 zd. 1 ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55. Przepisy te nakładają na inwestora obowiązek odpowiednio zawiadomienia wskazanego organu o zakończeniu budowy lub uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego.
W warunkach niniejszej sprawy, bezsporne jest, że skarżąca zawiadomiła PINB o zakończeniu budowy 27 marca 2018 r. Bezsporne jest również, że przystąpienie do użytkowania budynku inwentarskiego nastąpiło przed tą datą. Zarówno w toku postępowania zażaleniowego, jak i w skardze, kwestionowana jest jednak prawidłowość ustalenia przez organy daty początkowej przystąpienia do użytkowania tego budynku. Data ta ma bowiem istotne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do przedawnienia możliwości nałożenia przedmiotowej kary pieniężnej.
Mając to na uwadze wskazać należy, że w świetle art. 57 ust. 7 zd. 2 ustawy – Prawo budowlane, do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, co oznacza, że powstaje ona na skutek wydania przez organ nadzoru budowlanego postanowienia (art. 59g ust. 1) i stosuje się do niej odpowiednio przepisy działu III o.p. (art. 59g ust. 5), w tym zawarte w rozdziale 8. przepisy dotyczące przedawnienia.
Na wstępie zauważyć należy, że Sądowi znany jest pogląd wyrażany
w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego wymaga rozróżnienia trzyletniego i pięcioletniego okresu przedawnienia, przewidzianych w art. 68 § 1 i § 2 o.p. Pierwszy z nich (trzyletni) znajduje zastosowanie, gdy inwestor złożył zawiadomienie lub wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego i wówczas data dokonania tych czynności stanowi początek biegu trzyletniego terminu przedawnienia, chyba że organ już wcześniej stwierdził fakt rozpoczęcia użytkowania obiektu niezgodnie z prawem. Drugi termin ma zastosowanie w sytuacji, gdy inwestor nie złożył zawiadomienia lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu. W takim przypadku pięcioletni termin do wymierzenia kary będzie biegł od stwierdzenia naruszenia prawa, tj. faktu rozpoczęcia użytkowania obiektu bez wymaganego pozwolenia, a jego przerwanie nastąpi wraz z doręczeniem postanowienia wymierzającego karę (zob. np. wyrok NSA z 15 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 463/16, CBOSA, i powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo).
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejsze sprawie, termin trzech lat od końca roku, w którym inwestor przystąpił do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 lub 55 ustawy – Prawo budowlane, jest jedynym terminem przedawnienia wymierzenia kary, o której stanowi art. 57 ust. 7. Wynika to z tego, że postanowienie określające wymiar kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego należy zaliczyć do tzw. decyzji kształtujących zobowiązanie podatkowe, określonych w art. 21 § 1 pkt 2 o.p. W tym przypadku zobowiązanie podatkowe (kara) powstaje dopiero w wyniku działania organu nadzoru budowlanego. Zgodnie z art. 68 § 1 o.p., zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Chodzi zatem o sytuację, w której wskutek upływu czasu, zobowiązanie podatkowe w ogóle nie powstaje. Odnosząc wskazane uregulowanie do sytuacji opisanych w ustawie – Prawo budowlane, należy uznać, że aby zobowiązanie do zapłacenia kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego mogło powstać, postanowienie o wymierzeniu tej kary powinno być doręczone użytkownikowi w ciągu 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowania obiektu (lub zawiadomienia o zakończeniu budowy). Tym samym, brak jest podstaw do stosowania art. 68 § 2 o.p. (tak też WSA w Olsztynie w wyrokach z: 1 września 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 452/20; 3 września 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 453/20; 8 października 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 439/20, CBOSA).
W warunkach niniejszej sprawy podkreślić również należy, że z art. 68 § 1 o.p. wynika, że bieg przedawnienia zostaje przerwany w dacie doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W konsekwencji, w odniesieniu do kar z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, uznać należy, że bieg przedawnienia zostaje przerwany w dacie doręczenia postanowienia wymierzającego taką karę.
Mając na uwadze powyższe podzielić należy stanowisko organu odwoławczego co do braku podstaw do stwierdzenia przedawnienia możliwości wymierzenia skarżącej kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku inwentarskiego. W ocenie Sądu materiał dowodowy zebrany przez organy nadzoru budowalnego w celu ustalenia daty rozpoczęcia użytkowania obiektu inwentarskiego w sposób jednoznaczny wskazuje, że przystąpienie do jego użytkowania miało miejsce w 2015 r. Fakt ten wynika bowiem w sposób jednoznaczny z informacji i dokumentów przekazanych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii przy piśmie z 5 sierpnia 2019 r., a przedstawionych przez organy nadzoru budowlanego. Wynika z nich m.in., że pierwsze zasiedlenie budynków Nr "[...]" kurczętami brojlerami miało miejsce 17 kwietnia 2015 r., a budynków Nr "[...]" - 5 czerwca 2015 r. Pismo zawiadamiające o przeprowadzeniu pierwszego częściowego zasiedlenia fermy 17 kwietnia 2015 r. podpisał zaś sam prezes zarządu spółki. Wprawdzie, w ocenie skarżącej, rozpoczęcie użytkowania nie może być utożsamiane z zasiedleniem kurników, co uzasadnia twierdzenie o wcześniejszym przystąpieniu do ich użytkowania, lecz Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, zgodnie z którym podjęte przez inwestora czynności wcześniejsze, które miały na celu jedynie przygotowanie do przystąpienia do użytkowania budynku, nie mogą być uznane za przystąpienie do użytkowania w rozumieniu art. 57 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane. Przyjąć tym samym należy, że w przypadku fermy drobiu, zasiedlenie kurników, stanowi właściwą okoliczność, w oparciu o którą można ustalić datę rozpoczęcia użytkowania obiektu inwentarskiego. Okoliczność ta świadczy bowiem nie tylko o doprowadzeniu tego obiektu do stanu umożliwiającego jego użytkowanie, ale i o rzeczywistym rozpoczęciu właściwego użytkowania, zgodnego z planowanym przeznaczeniem tego obiektu.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie data zasiedlenia kurników ustalona została w sposób jednoznaczny, nie można podzielić zarzutów skarżącej co do niewyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu, organy nadzoru budowlanego w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Pomimo umożliwienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, skarżąca, na żadnym jego etapie, nie przedstawiła dowodów ani nie podniosła konkretnych argumentów, które mogłyby skutecznie podważyć ustalenia organów nadzoru budowlanego. Rację należy przyznać organowi odwoławczemu, że w tych okolicznościach żądanie przesłuchania prezesa zarządu spółki, czy też kierownika fermy, zmierza jedynie do przedłużenia postępowania w sprawie, szczególnie, że próby przeprowadzenia tych czynności były podejmowane w toku postępowania przez organy obydwu instancji i podmioty te miały możliwość wypowiedzenia się w sprawie. Nie można tym samym uznać, że organy dopuściły się naruszenia podniesionych w podstawach skargi przepisów k.p.a. Nie zaistniały też tego rodzaju wątpliwości co do treści normy prawnej, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść strony.
W świetle powyższego przyjąć należy, że rozpoczęcie użytkowania obiektu inwentarskiego nastąpiło w 2015 r. Mając zaś na uwadze fakt doręczenia skarżącej postanowienia nakładającego karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w 2018 r. (tj. przed upływem 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek), która to czynność przerwała bieg przedawnienia, nie ma podstaw do umorzenia postępowania w tym przedmiocie. Nie można uznać bowiem, że mający w niej zastosowanie 3-letni termin przedawnienia upłynął. Prawdą jest, że w rozstrzygnięciu wskazanego postanowienia w nazwie skarżącej pojawił się błąd, jednakże z uwagi na fakt, że błąd ten stanowi jedynie błąd w nazwie inwestorki, a nie błąd co do osoby inwestorki, nie rodził też wątpliwości co do podmiotu, wobec którego toczy się postępowanie - inwestorka przyjmowała bowiem korespondencję pochodzącą od organów i brała udział w postępowaniu, uznać należy, że błąd ten, usunięty przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, nie może być uznany za naruszenie prawa, powodujące nieważność takiego rozstrzygnięcia. W tych okolicznościach, nie można tym samym uznać, że postanowienie to nie rodziło skutków prawnych w postaci przerwania biegu przedawnienia. Nie można uznać również, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, czy też na niekorzyść skarżącej, bowiem mimo podjęcia postanowienia reformatoryjnego w istocie nie doszło do zmiany podmiotu postępowania, nie doszło też do pogorszenia sytuacji prawnej skarżącej, bowiem nałożona na nią kara nie uległa zmianie.
W konsekwencji, stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy istniały podstawy do nałożenia na skarżącą kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku inwentarskiego w kwocie 5.000 zł. W świetle art. 57 ust. 7 zd. 2 w zw. z art. 59f ust. 1-3 ustawy – Prawo budowlane, kara ta stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 5.000 zł (500 zł po dziesięciokrotnym podwyższeniu), zaś kategorie obiektów, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy – Prawo budowlane. Zgodnie z tym załącznikiem, budynki inwentarskie zaliczyć należy do kategorii II obiektów budowlanych, dla których współczynniki (k) i (w) wynoszą 1,0.
W świetle powyższego, zaskarżone postanowienie należy uznać za zgodne
z prawem, zaś podniesione w skardze zarzuty naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego i postępowania za nieusprawiedliwione.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI