II SA/Ol 750/21

II SA/Ol 750/21 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2021-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 244/22 - Wyrok NSA z 2023-03-22
I OZ 54/22 - Postanowienie NSA z 2022-04-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1990
art. 6 pkt 2, art. 124 ust. 1 i ust. 1a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że Starosta (dalej: organ I instancji) decyzją z "[...]", działając na wniosek Spółki A (dalej także jako: inwestor), udzielił wnioskodawcy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków w obrębie nr "[...]" miasta A jako działka nr "[...]’ o pow. 0.1956 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr "[...]", stanowiącej współwłasność I. S. i K. S., zgodnie z decyzją Starosty z "[...]" zezwalającą na realizację inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu przez wyżej wymienioną nieruchomość przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dwutorowej napowietrznej linii WN 110 kV relacji "[...]". Decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie złożyła K. S. (dalej: skarżąca), zarzucając naruszenie art. 7, 77 § 1, 107 § 1 i § 3 oraz art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, z uwagi na brak jednoznacznych ustaleń faktycznych, brak jakichkolwiek działań w zakresie zebrania materiału dowodowego, a także brak wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej decyzji, nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który wypowiedziałby się w przedmiocie możliwości innego rozmieszczenia urządzeń, czy też wpływu planowanej inwestycji na korzystanie z nieruchomości przez właścicielkę. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 124 ust. 1, w związku żart. 6 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity na dzień wydania decyzji Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm., dalej jako: u.g.n.) poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do ograniczenia korzystania z nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej, naruszenie art. 21 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji sprzecznej z przysługującym prawem własności, podczas gdy przeprowadzenie planowanej inwestycji doprowadzi do wyrządzenia znacznej i realnej szkody polegającej na uniemożliwieniu lub ograniczeniu dotychczasowego sposobu użytkowania całej nieruchomości, a także naruszenie art. 140 kodeksu cywilnego, poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy stanowi on podstawę interesu prawnego odwołującej się oraz poprzez wydanie decyzji, która dąży do ograniczenia prawa własności, polegającego na utrudnieniu korzystania z nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.
Ponadto pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym o sygn. akt: I C 729/20.
Skarżąca zarzuciła także, że znacząco naruszono prawa współwłaścicielki nieruchomości pozbawiając ją możliwości działania w niniejszej sprawie.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda (dalej: Wojewoda, organ odwoławczy) decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewoda wskazał, że decyzja wydana w trybie wyżej cytowanego przepisu jest odrębnym rodzajem decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu rozpoczęcia realizacji celu publicznego, jeżeli sama decyzja wydana na podstawie ust. 1, tj. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie może być jeszcze wykonywana przez fakt, iż nie stała się decyzją ostateczną, albo też jako decyzja organu odwoławczego nie stała się decyzją wykonalną. Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Wydanie omawianego zezwolenia i nadanie mu rygoru natychmiastowej wykonalności jest obligatoryjne. Obligatoryjność ta zależy jednak od zaistnienia okoliczności określonych w art. 124 ust. 1a u.g.n., dlatego też wnioskodawca musi wykazać istnienie tych okoliczności.
Organ odwoławczy argumentował, że w przedmiotowej sprawie wydana została "[...]" przez organ I instancji decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z niezbędnej części nieruchomości w postaci
napowietrznych przewodów linii WN 110 kV o długości 12,5 m i 44,3 m oraz słupa kablowego linii WN 110 KV najmującego 6,3 m2,
kablowego odcinka linii SN 15 kV umieszczonego w ziemi na głębokości 1m, o długości 29 m, zlokalizowanego w pasie o szerokości 0,5 m, tj. po 0,25 m od osi linii kablowej w obie strony.
Decyzja ta została następnie utrzymana w pkt 1a w mocy i jednocześnie zmieniona w pkt 1b decyzją Wojewody z dnia "[...]".
We wniosku z 24 sierpnia 2020 r., pełnomocnik inwestora wskazał, że za wydaniem decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia wyjątkowo ważny interes inwestora oraz ważny interes gospodarczy i społeczny. Wnioskodawca wyjaśnił, że budowa przedmiotowej linii elektroenergetycznej jest inwestycją celu publicznego. Inwestycja realizowana będzie na znacznym obszarze i ma służyć zaspokojeniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju gospodarczego, bezpieczeństwa energetycznego oraz zapewnienia ciągłości i jakości dostaw energii elektrycznej na właściwym poziomie dla całego regionu województwa "[...]". Kwestia niezawodności sieci dystrybucyjnej obsługiwanej przez spółkę A jest zatem sprawą priorytetową. Ponadto wydanie decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności jest niezbędne z uwagi na umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenia inwestycji w planowanym terminie, w celu zabezpieczenia gospodarki regionu przed ciężkimi stratami, a także zabezpieczenia interesu społecznego przez zapewnienie ciągłości dostaw energii. Niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji w jak najkrótszym terminie grozi nie tylko zahamowaniem rozwoju regionu, ale może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych, a tym samym wystąpieniem w przyszłości katastrofy z powodu długotrwałych przerw w dostawie energii elektrycznej. Podkreślił także, iż Spółka A jest przedsiębiorcą o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym, czego potwierdzeniem jest ujęcie Spółki w wydanym na podstawie ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców (tj. Dz. U. z 2020, poz. 1669) rozporządzeniu Rady Ministrów z 3 listopada 2015 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1647).
Mając powyższe na uwadze Wojewoda wskazał, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 124 ust. 1a u.g.n. warunkujące wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W jego ocenie organ I instancji prawidłowo uznał, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione było interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem strony oraz ważnym interesem gospodarczym. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że Spółka A zaliczana jest do przedsiębiorców użyteczności publicznej mających na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb ludności w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącej dotyczącego rażącego naruszenia prawa współwłaścicielki nieruchomości (I. S.) przez pozbawienie jej możliwości działania w niniejszej sprawie, Wojewoda wyjaśnił, że zawiadomienie organu I instancji z 30 października 2020 r. o prowadzonym postępowaniu zostało doręczone współwłaścicielce nieruchomości 1 grudnia 2020 r. pod adresem poza granicami kraju, wskazanym przez pełnomocnika skarżącej. Jednocześnie współwłaścicielka nieruchomości została pouczona o konieczności wskazania pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju lub złożenia wniosku bądź wyrażenia pisemnej zgody na doręczenie pism w formie dokumentu elektronicznego. W wyznaczonym terminie współwłaścicielka nieruchomości nie ustanowiła pełnomocnika, ani nie wskazała adresu poczty elektronicznej, w związku z czym wszelkie pisma kierowane do strony, zgodnie z art. 40 § 5 k.p.a., pozostawiane były w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Pełnomocnictwo współwłaścicielki nieruchomości do reprezentowania jej przez skarżącą zostało doręczone organowi I instancji dopiero 23 kwietnia 2021 r., a więc po dacie wydania przez organ I instancji decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Dodatkowo postanowieniem z "[...]" organ odwoławczy odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
Skargę na opisaną wyżej decyzję Wojewody z "[...]" złożyła skarżąca - wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Decyzji organu odwoławczego zarzucono naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do ograniczenia korzystania z nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej, podczas gdy przesłanki wymienione w niniejszym przepisie nie zostały spełnione;
- art. 21 i art. 64 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji sprzecznej z przysługującym prawem własności, podczas gdy przeprowadzenie planowanej inwestycji doprowadzi do wyrządzenia znacznej i realnej szkody polegającej na uniemożliwieniu lub ograniczeniu dotychczasowego sposobu użytkowania całej nieruchomości, w szczególności przedmiotowej działki;
- art. 140 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy stanowi on podstawę interesu prawnego strony skarżącej oraz poprzez wydanie decyzji, która dąży do ograniczenia prawa własności skarżących, polegającego na utrudnieniu korzystania z nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem,
- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do bezzasadnego wydania decyzji sprzecznej z toczącym się postępowaniem sądowym;
- art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z opinii biegłego specjalisty, podczas gdy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga wiadomości specjalnych;
- art. 138 § 1 pkt k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy organ odwoławczy winien ją uchylić na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Szeroko uzasadniając wskazane naruszenia, skarżąca opisała stan faktyczny sprawy i podniosła, że w sprawie nie zaszły przesłanki wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Podano, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy, w związku z czym ograniczona do minimum winna być możliwość podejmowania arbitralnych rozstrzygnięć przez organy administracji publicznej. Podniesiono również, że inwestor nie legitymuje się uprawieniem do ingerowania w sferę cudzej własności dla bieżącego utrzymania urządzeń przesyłowych, a z nieruchomości korzysta w złej wierze. Podniesiono, że nie sposób uznać, że w sprawie zostały prawidłowo przeprowadzone rokowania, ponieważ zarówno skarżąca, jak i współwłaścicielka nieruchomości nie wyraziły zgody na ograniczenie im prawa do korzystania z nieruchomości. Powołując się na Konstytucję RP podkreślono, że organy państwa powinny działać na podstawie przepisów prawa, respektując przysługujące obywatelom wolności i uprawnienia; własność jest natomiast jedna z najważniejszych i podstawowych wartości, a ingerencja w prawo własności jest możliwa wyłącznie ze względu na konieczność realizacji celów publicznych. Podkreślono, że w sprawie pominięto i nie zastosowano art. 140 k.c., mimo iż stanowi on podstawę interesu skarżącej. Zaznaczono również, że w Sądzie Rejonowym toczy się aktualnie sprawa z powództwa I. S. przeciwko inwestorowi o usunięcie urządzeń elektroenergetycznych oraz zaniechanie dalszych naruszeń, a wydane decyzje administracyjne pozostają w sprzeczności z tym postępowaniem. Nie można bowiem ustalić istnienia wszystkich wynikających z przepisów prawa przesłanek do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego, dopóki Sąd nie wypowie się o zasadności roszczenia. Uzasadniając naruszenie przepisów postępowania podano, że to na organie spoczywa ciężar dowodu, a organy obydwu instancji wydały decyzje bez zbadania materiału dowodowego. Co więcej, w dokumentacji w przedmiotowej sprawie występują poważne rozbieżności, a inwestor chce usytuować swoje urządzenia w innym miejscu, niż dotychczas przebiegająca linia i gdzie usytuowane są stare słupy. Wskazano, że Wojewoda w dalszym ciągu nie dopuścił i nie wyraził zgody na przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty, a stan niniejszej sprawy wymaga wiadomości specjalnych. Wydanie wnioskowanej opinii należy uznać więc za konieczne i niezbędne do wydania decyzji, a organ skupił się jedynie na art. 124 ust. 1 u.g.n., mimo że przesłanki przewidziane w tym przepisie nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie. Ostatecznie pod wątpliwość podano skuteczność decyzji w stosunku do współwłaścicielki nieruchomości, która - w ocenie skarżącej - została pozbawiona swoich praw w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując
w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z 27 października 2021 r. pełnomocnik inwestora wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że choć skarżąca skarży decyzję Wojewody, której przedmiotem jest zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu realizacji prac określonych w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, to wszelkie zarzuty skargi odnoszą się tylko do decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2021 r., poz. 2167).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy
co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga została przez Sąd rozpoznana
na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna
z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W przedmiotowe sprawie zarówno Wojewoda
w odpowiedzi na skargę, jak i skarżąca, wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, natomiast uczestnicy postępowania I. S. oraz spółka A nie zażądali przeprowadzenia rozprawy w tej sprawie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" o udzieleniu inwestorowi zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości gruntowej.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił art. 124 ust. 1a u.g.n. Zgodnie z tym przepisem starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Z kolei art. 108 § 1 k.p.a. stanowi, że decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.
Z treści tych przepisów wynikają dwie zasadnicze przesłanki konieczne dla wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n.;
1) uprzednie wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oraz
2) zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. - względy ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, wzgląd na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, przypadki uzasadnione ważnym interesem gospodarczym.
W orzecznictwie podkreśla się, że celem unormowania z art. 124 ust. 1a u.g.n. jest umożliwienie wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w sytuacji, kiedy pierwotna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie może być wykonywana. Decyzja o niezwłocznym zajęciu wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa własności nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2017 r., I OSK 2418/16, wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2017 r., I OSK 1374/17, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2019 r., II SA/Gd 30/19 - wszystkie powoływane orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przejawia się to również w fakcie, że granice "zajęcia nieruchomości" nie są w tej decyzji określane, lecz bazują na decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 kwietnia 2019 r., II SA/Ol 160/19). Istotny jest również fakt, że wydana ostateczna decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie musi korzystać z waloru ostateczności i być wykonalna. Celem wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest właśnie to, aby inwestor mógł rozpocząć inwestycję zanim decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie na zakładanie na niej różnego rodzaju ciągów i przewodów stanie się ostateczna i wykonalna (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 lutego 2019 r., II SA/Gd 546/18, wyrok NSA z dnia 14 lutego 2019 r., II OSK 709/17).
W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że organ I instancji decyzją z "[...]’ ograniczył w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. sposób korzystania z części wyżej opisanej nieruchomości. Decyzja ta została następnie utrzymana w pkt 1a w mocy i jednocześnie zmieniona w pkt 1b decyzją Wojewody z "[...]".
We wniosku z 24 sierpnia 2020 r., pełnomocnik inwestora wskazał, że za wydaniem decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia wyjątkowo ważny interes inwestora oraz ważny interes gospodarczy i społeczny. Wnioskodawca szeroko uzasadnił wymienione interesy. Podniósł, że inwestycja realizowana będzie na znacznym obszarze i ma służyć zaspokojeniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju gospodarczego, bezpieczeństwa energetycznego oraz zapewnienia ciągłości i jakości dostaw energii elektrycznej na właściwym poziomie dla całego regionu województwa "[...]". Kwestia niezawodności sieci dystrybucyjnej obsługiwanej przez spółkę A jest zatem sprawą priorytetową. Ponadto wydanie decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności jest niezbędne z uwagi na umożliwienie inwestorowi przeprowadzenia inwestycji w planowanym terminie, w celu zabezpieczenia gospodarki regionu przed ciężkimi stratami, a także zabezpieczenia interesu społecznego przez zapewnienie ciągłości dostaw energii. Niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji w jak najkrótszym terminie grozi nie tylko zahamowaniem rozwoju regionu, ale może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych, a tym samym wystąpieniem w przyszłości katastrofy z powodu długotrwałych przerw w dostawie energii elektrycznej.
Podzielając stanowisko inwestora wyrażone we wniosku o wydanie decyzji, przyjąć należy, że zasadnie organy uznały, iż niezwłoczne zajęcie nieruchomości konieczne było w niniejszej sprawie ze względu na interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony, a także ważny interes gospodarczy.
Wskazać należy, że ze stylistyki przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. przesłanki w nim wymienione są rozłączne, o czym świadczy użycie spójnika "lub", co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje spełnieniem dyspozycji uregulowanej tym przepisem. Uprawnione jest przy tym stanowisko, że przesłanki "ważnego interesu gospodarczego" i "interesu społecznego" mogą się przenikać i można je kwalifikować łącznie, skoro realizacja inwestycji w postaci napowietrznej linii energetycznej może służyć obu tym interesom. Organy administracyjne nie mają w takim przypadku obowiązku prowadzenia wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, a więc takiego, którego wyniki będą mogły zostać ściśle określone w postaci wykazania, że bezpieczeństwo energetyczne regionu jest w jakikolwiek sposób zagrożone, czy wykazania wpływu realizacji inwestycji na stabilność dostaw energii elektrycznej. Podkreślić należy, że nie można założyć, aby przesłanka "ważnego interesu gospodarczego" realizowała się tylko w sytuacji zagrożenia energetycznego określonego rejonu, a już nie w planowanym jego rozwoju. Ponadto strona skarżąca na żadnym etapie postępowania nie podważyła okoliczności, które w ocenie organów przemawiały za udzieleniem inwestorowi zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, zaś podejmowane próby polemiki były nieskuteczne chociażby z tego względu, że nie odnosiły się do całości argumentacji organu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2019 r., I OSK 739/18).
Oczywistym jest i niewymagającym dowodzenia, wobec postępującego rozwoju cywilizacyjnego i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw energii, że energia elektryczna posiada szczególną rolę. Zagadnienia zaspokajania potrzeb energetycznych i gospodarka zasobami energii są w orzecznictwie uznawane za niezwykle ważne, i judykatura zalicza tę materię do zadań publicznych (por. wyroki NSA z: 4 kwietnia 2013 r., I OSK 102/13, 26 września 2013 r., I OSK 831/13, 10 października 2013 r., I OSK 1030/13). Wynika to z pierwotnego charakteru energii elektrycznej, w związku z czym nie ma możliwości jej zastąpienia. Takie nośniki jak gaz, czy ciepło mogą zostać zastąpione energią elektryczną, ale nie odwrotnie. Całkowita przerwa w dostawie energii elektrycznej powoduje duże straty ekonomiczne, jak i społeczne. Ponadto przyczynia się do osłabienia poczucia bezpieczeństwa mieszkańców miasta, regionu, czy też całego państwa. Podejmowanie działań zmierzających do minimalizowania ryzyka awarii w oczywisty sposób leży zatem w interesie społecznym.
W ocenie Sądu wydanie kwestionowanej decyzji było bezpośrednio związane z realizacją celu publicznego. W orzecznictwie wskazuje się, że realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej, jest realizacją celu publicznego (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2015 r., I OSK 1244/15). Umożliwienie budowy linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia o charakterze ponadlokalnym, która ma na celu poprawienie bezpieczeństwa energetycznego, a także jest niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma zatem znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości.
Organy te wszystkie okoliczności, istotne z punktu widzenia normy prawnej znajdującej zastosowanie w sprawie, w swoich rozważaniach uwzględniły i wykazały w wystarczającym stopniu spełnienie przesłanek z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zdaniem Sądu, na uwzględnienie nie zasługują również pozostałe zarzuty skargi. W pierwszej kolejności wskazać należy skarżącej, że postępowanie administracyjne
i sądowoadministracyjne są odrębnymi postępowaniami w stosunku do postępowań cywilnych czy karnych. Z tego względu zupełnie nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez organy art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U.
z 2020 r., poz. 1740 ze zm.), dalej jako k.c., poprzez jego niezastosowanie. Powołany przepis k.c. reguluje uprawnienia właściciela, przewidując, że "w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą". Prawo własności, zgodnie z przepisem art. 140 k.c., może podlegać ograniczeniu w drodze ustawy, tak jak dzieje się to na gruncie przepisów u.g.n. Prowadząc postępowanie administracyjne organy mają natomiast obowiązek przestrzegania norm procesowych administracyjnych, a ich rozstrzygnięcie musi znaleźć oparcie w przepisach materialnych prawa administracyjnego, a nie prawa cywilnego.
Nieuzasadnione okazały się również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Z akt sprawy wynika, że organy obydwu instancji nie uchybiły żadnym przepisom proceduralnym i przeanalizowały wszystkie okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, tj. art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje natomiast wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, interpretując ww. przepisy, należy zauważyć, że ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wyłącznie działań niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego. Tym samym organy nie są zobowiązane do dokonywania czynności nieistotnych dla skonkretyzowania praw i obowiązków danego podmiotu. Uwaga ta dotyczy również przepisu art. 77 § 1 k.p.a., będącego uszczegółowieniem zasady prawdy materialnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. W praktyce oznacza to konieczność zgromadzenia i analizy dokumentów, które pozwolą na wydanie rozstrzygnięcia. Natomiast pozyskiwanie dowodów ponad ten wymóg, nie jest już obowiązkiem organów administracji publicznej.
Z tego względu organy nie naruszyły w ocenie Sądu przepisu art. 84 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego treścią, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.
Już literalna wykładnia tej normy prowadzi do wniosku, że powołanie biegłego
w postępowaniu administracyjnym jest fakultatywne, i to do organu prowadzącego postępowanie należy ocena, czy skorzystanie z tego środka dowodowego jest konieczne. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się bowiem, że dowód z opinii biegłego winien być dopuszczony przez organ, dopiero gdy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego okaże się, że pełna ocena materiału dowodowego wymaga bliższego poznania reguł istniejących w danej dziedzinie. Wiadomości specjalne są konieczne w tych sprawach, w których pojawia się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, a którego zakres przekracza wiadomości i doświadczenie życiowe osób mających wykształcenie ogólne. Przyjmuje się, że biegłego należy powołać wówczas, gdy istnieje potrzeba pozyskania wiadomości wybiegających poza zwykłą, rutynową działalność organu (por. M. Bartnik [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 61-126. Tom II, red. M. Karpiuk, P. Krzykowski, A. Skóra, Olsztyn 2020). Takiej konieczności nie było w rzeczonej sprawie, bowiem zakres postępowania w sprawie wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości określa wprost przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. W postępowaniu tym organ bada wyłącznie, czy nastąpiły przesłanki pozwalające na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości. W tym zakresie zarówno Starosta, jak i Wojewoda przeprowadzili wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, oceniając i wyjaśniając zasadność przyjęcia, że przesłanki określone w art. 124 ust. 1a u.g.n. zostały w sprawie spełnione. Pozostałe podnoszone przez skarżącą kwestie, takie jak np. dokładny przebieg planowanej linii SN mogą być rozpatrywane dopiero na etapie udzielenia pozwolenia na budowę przez organy architektoniczno-budowlane, które analizują techniczne możliwości zrealizowania sieci oraz tryb, formę i zakres koniecznych działań, których podjęcie będzie niezbędne do usunięcia ewentualnych przeszkód.
Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że jej córka – I. S. - została pozbawiona możliwości obrony swoich praw w kontrolowanych postępowaniach administracyjnych stwierdzić należy, że jest ono bezpodstawne. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu jest jedną z podstawowych zasad ogólnych procedury administracyjnej. Zgodnie z jej treścią, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie stronami postępowania były m.in. właścicielki działki "[...]", przez którą przebiegać ma planowana inwestycja. Z akt niniejszej sprawy oraz sprawy o sygnaturze II SA/Ol 749/21 (sprawa zakończona w postępowaniu administracyjnym decyzją Wojewody z "[...]" wydaną w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości) wynika, że skarżąca na etapie prowadzonych z inwestorem rokowań odbierała korespondencję kierowaną również do jej córki – I. S.. Także odpowiedź na propozycję inwestora skarżąca podpisała w imieniu własnym, oraz córki, załączając do korespondencji pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego. Dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego K. S. podniosła, że nie jest umocowana do reprezentowania zamieszkującej za granicą I. S.. W ocenie Sądu stanowisko takie pozbawione jest podstaw prawnych, ponieważ z pełnomocnictwa sporządzonego w dniu 18 stycznia 2016 r. w formie aktu notarialnego (Rep. A Nr "[...]") wynika, że I. S. udziela pełnomocnictwa swojej matce do zbycia jej udziałów w nieruchomości oraz składania wszelkich oświadczeń woli i wiedzy oraz wniosków, jakie w związku z tą czynnością mogą się okazać konieczne przed urzędami administracji państwowej i samorządowej, urzędami skarbowymi i innymi instytucjami w sprawach związanych z przedmiotową nieruchomością (pkt 2). Skarżąca została również upoważniona do odbioru przesyłek i korespondencji w wyżej opisanej sprawie (pkt 3).
Z treści pełnomocnictwa wynika więc, że skarżąca była upoważniona do działania w imieniu córki w niniejszej sprawie, bowiem sprawa dotyczy nieruchomości oznaczonej nr dz. "[...]". Przyjmując oświadczenie skarżącej, że nie ma ona jednak umocowania do działania w przedmiotowej sprawie, starosta pismem z 30 października 2020 r. poinformował I. S. o wszczęciu postępowania oraz poinformował ją, że strona zamieszkała za granicą ma obowiązek wskazać pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju lub złożyć wniosek albo wyrazić pisemną zgodę na dokonywanie doręczeń w formie dokumentu elektronicznego. Pismo to zawierało pouczenie, że niewskazanie pełnomocnika do doręczeń lub niewyrażenie zgody na dokonywanie doręczeń pism w formie elektronicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma będzie skutkowało pozostawieniem pism w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Niniejsze pismo zostało doręczone I. S. w dniu 1 grudnia 2020 r., w miejscu jej pobytu tj. A, natomiast I. S. odpowiedziała na nie dopiero w dniu 23 kwietnia 2021 r. (data wpływu pisma do organu), jako pełnomocnika do doręczeń i tak wyznaczając swoją matkę. W toku całego postępowania przed organem odwoławczym I. S. była zatem reprezentowana przez matkę, nie korzystając jednak z przysługującego jej prawa czynnego udziału w postępowaniu. Podkreślić również należy, że "naruszenia zasady czynnego udziału strony, które miało wpływ na wynik sprawy i które uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji z tego powodu, to naruszenie uprawnień strony, które powoduje, że wydana została decyzja o odmiennej treści niż gdyby została wydana po przedstawieniu swojego stanowiska przez stronę. Innymi słowy, do tego rodzaju naruszenia dochodzi, gdy strona zostaje pozbawiona możliwości wyrażenia stanowiska, które miałoby wpływ na wynik sprawy (m.in. wyrok NSA z 27 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4262/21, dostępne w CBOSA). Co więcej, w judykaturze prezentowane jest jednolite stanowisko, że zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. jest zasadny tylko w sytuacji, gdy strona wykaże, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 212/21, oraz wyrok NSA z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1454/18, dostępny w CBOSA). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, ponieważ ziściły się wszystkie przesłanki uprawniające organ do wydania decyzji w trybie art. 124 ust.1a u.g.n.
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.
Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.