II SA/Ol 749/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2022-11-24
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowyinstalacja fotowoltaicznaOZEstudium uwarunkowańplanowanie przestrzennedecyzja administracyjnaprawo budowlanepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że zapisy studium uwarunkowań nie są wiążące przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy dla instalacji fotowoltaicznych.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu spółki z o.o. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Wójta odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla instalacji fotowoltaicznej o mocy do 7MW. Kolegium uznało, że inwestycja jest niezgodna ze studium uwarunkowań. Sąd administracyjny uchylił decyzję Kolegium, stwierdzając, że zapisy studium nie są wiążące przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy, a art. 10 ust. 2a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wyłącza możliwości lokalizacji takich instalacji na podstawie decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał sprzeciw spółki z o.o. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Wójta Gminy odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie instalacji fotowoltaicznej o mocy do 7MW. Wójt odmówił, powołując się na niezgodność z zapisami studium uwarunkowań, które nie przewidywały lokalizacji instalacji OZE powyżej 500/1000 kW na terenach rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Kolegium, uchylając decyzję Wójta, uznało, że ustalenia studium nie mogą stanowić podstawy do wydawania decyzji administracyjnych, dopóki nie zostaną uwzględnione w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, ale jednocześnie wywiodło, że dla instalacji o znacznej mocy wymagane jest przewidzenie ich w studium. Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw, ocenił istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej przez Kolegium. Sąd stwierdził, że Kolegium błędnie uzależniło zakres postępowania wyjaśniającego od zgodności z ustaleniami studium. Podkreślono, że studium nie jest aktem prawa miejscowego i nie ma wiążącego charakteru dla decyzji o warunkach zabudowy. Przepisy art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotyczą planowania, a nie przesłanek wydania decyzji o warunkach zabudowy. Sąd wskazał, że art. 61 ust. 3 tej ustawy wyłącza wymóg spełnienia warunku dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej dla instalacji OZE, bez ograniczenia mocy. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zapisy studium nie są wiążące dla decyzji o warunkach zabudowy, a ich brak nie wyłącza możliwości lokalizacji instalacji OZE na podstawie decyzji administracyjnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że studium nie jest aktem prawa miejscowego i nie ma wiążącego charakteru dla decyzji o warunkach zabudowy. Przepisy dotyczące planowania przestrzennego nie wyłączają możliwości lokalizacji instalacji OZE na podstawie decyzji administracyjnej, a art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wyłącza wymóg spełnienia warunku dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej dla instalacji OZE, bez ograniczenia mocy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

u.p.z.p. art. 10 § 2a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Dotyczy ograniczeń w ustalaniu warunków zabudowy dla urządzeń wytwarzających energię z OZE o mocy przekraczającej określone progi, jeśli prowadzi to do zmiany przeznaczenia terenu, ale sąd uznał, że nie wyłącza to możliwości lokalizacji na podstawie decyzji administracyjnej.

u.p.z.p. art. 61 § 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wyłącza stosowanie przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 (dotyczących wymogu dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej) do instalacji odnawialnego źródła energii, bez ograniczenia mocy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 64a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Od decyzji kasacyjnej (art. 138 § 2 k.p.a.) skarga nie przysługuje, ale strona może wnieść sprzeciw.

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji kasacyjnej, oceniając jedynie istnienie przesłanek do jej wydania.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 9 § 4

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 9 § 5

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 59 § 2a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.o.z.e. art. 2 § 13

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii

u.o.z.e. art. 2 § 22

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zapisy studium uwarunkowań nie są wiążące przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy dla instalacji OZE. Art. 61 ust. 3 u.p.z.p. wyłącza wymóg spełnienia warunku dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej dla instalacji OZE, bez ograniczenia mocy.

Godne uwagi sformułowania

Samo studium nie jest bowiem aktem prawa miejscowego (art. 9 ust. 4 i 5 u.p.z.p.). Brak określenia w tym trybie takich terenów w żaden sposób nie wyłącza możliwości lokalizacji określonych w tych przepisach instalacji odnawialnych źródeł energii na podstawie decyzji administracyjnej o warunkach zabudowy.

Skład orzekający

Adam Matuszak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wiążącego charakteru studium uwarunkowań dla decyzji o warunkach zabudowy, w szczególności w kontekście instalacji OZE."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i wydawania decyzji o warunkach zabudowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z rozwojem odnawialnych źródeł energii i ich lokalizacją, co ma znaczenie dla inwestorów i samorządów.

Czy studium uwarunkowań blokuje budowę farm fotowoltaicznych? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 749/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu [...] spółki z o.o. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 21 czerwca 2022 r. Wójt Gminy [...] (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji") odmówił ustalenia na wniosek [...] spółki z o.o. (dalej: "spółka", "skarżąca") warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie instalacji fotowoltaicznej o mocy do 7MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, na działce [...].
Wójt stwierdził, że zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...], wnioskowana inwestycja położona jest na terenach rolniczej przestrzeni produkcyjnej, w tym zabudowy zagrodowej, dla których nie przewiduje się lokalizacji instalacji odnawialnych źródeł energii powyżej 500 kW i 1000 kW. Wnioskowana inwestycja przekracza swoją mocą dopuszczone wartości, do których mogą być realizowane urządzenia odnawialnych źródeł energii bez konieczności ustalania w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z art. 10 ust 2a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503), dalej: "u.p.z.p.".
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu spółka zarzuciła ww. decyzji naruszenie:
- art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), dalej "k.p.a." przez wydanie decyzji na podstawie wadliwe ustalenia znaczenia normy prawnej i odrzucenie jednoznacznego językowego jej brzmienia;
- art. 7, art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. przez brak samodzielnego wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego;
- art. 8 k.p.a. przez prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej z związku z wydawaniem decyzji sprzecznej z powszechną praktyką rozstrzygania spraw w przedmiotowym stanie faktycznym i oraz nie uwzględnienie i nie ustosunkowanie się do interesów wnioskodawcy i właściciela nieruchomości objętej postępowaniem;
- art. 11 k.p.a. przez brak wyjaśnienia i uargumentowania zasadności przesłanek, którymi kierował się przy postępowaniu, a poprzestaniu na cytowaniu orzeczeń z jednej linii orzeczniczej z pominięciem na aktualność powoływanych w tych orzeczeniach przepisów;
- art. 10 ust 2a u.p.z.p. przez błędne przyjęcie, że ma zastosowanie do procedury wydania warunków zabudowy i ustanawia wiążący wymóg uchwalenia studium zgodnego z decyzją warunków zabudowy;
- art. 9 ust. 5 i ust 4 u.p.z.p. przez przyjęcie wiążącego charakteru studium wobec inwestora wnioskującego o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium") decyzją z 19 sierpnia 2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 10 ust. 2a, art. 59 ust. 1,
art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i 3 u.p.z.p. oraz art. 2 pkt 13 i 22 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1378, z późn. zm.), dalej: "u.o.z.e.". Stwierdziło, że przedmiotowe zamierzenie, polegające na budowie elektrowni fotowoltaicznej, tj. wytwarzającej prąd przy wykorzystaniu energii promieniowania słonecznego, składające się m.in. z paneli fotowoltaicznych, stacji transformatorowych, magazynów energii, wraz z okablowaniem stało-zmiennoprądowym, stanowi instalację odnawialnego źródła energii, wobec czego w oparciu o art. 61 ust. 3 u.p.z.p., korzysta ze zwolnienia, bez względu na ich rodzaj czy zainstalowaną moc, tj. dla jego lokalizacji nie jest wymagane wykazanie spełnienia zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej. Podniosło też, że ustalenia studium, dopóki nie zostaną w odpowiedniej formie uwzględnione w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nie mogą stanowić podstawy do wydawania decyzji administracyjnych. Stwierdziło jednocześnie, że w sytuacji braku planu miejscowego warunki zabudowy w oderwaniu od postanowień studium, przy treści art. 10 ust. 2a ustawy i art. 2 pkt 18 u.o.z.e., mogłyby być ustalone jedynie dla odnawialnych źródeł energii o mocy do 500 kW i do 1000 kW, pod warunkiem ich zlokalizowania na gruntach stanowiących użytki rolne klasy V, VI, VIz, nieużytki.
Kolegium wywiodło, że z uzasadnienia nowelizacji, która weszła w życie 30 października 2020 r. wynika, że w ocenie ustawodawcy art. 10 ust. 2a u.p.z.p. w dotychczasowym brzmieniu uniemożliwia posadowienie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej próg wskazany w art. 10 ust. 2a bez odpowiedniego uwzględnienia w studium, stąd potrzeba zwiększenia wskazanego w przepisie progu. Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że celem ustawodawcy było, by urządzenia wytwarzające energię z OZE o znacznej mocy - powyżej progów z art. 10
ust. 2a, były sytuowane w sposób planowy i przemyślany, przez co należy je już przewidzieć w studium, a urządzenia o mniejszych mocach w tym wolnostojące urządzenia fotowoltaiczne mogły być lokalizowane na zasadach ogólnych w tym w drodze decyzji o warunkach zabudowy (bez potrzeby ustalania ich rozmieszczenia w studium).
Wywiodło z treści art. 10 ust. 2a u.p.z.p., że co do zasady wykluczona jest dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, w drodze ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, o ile prowadzi to do zmiany przeznaczenia terenu.
Kolegium stwierdziło, że nie można zaakceptować rozstrzygnięcia Wójta, który w analizie stanowiącej załącznik do decyzji o warunkach zabudowy cytuje orzeczenia sądów i Kolegium, nie wypełniając celów, jakim służy analiza stanu faktycznego i prawnego terenu oraz funkcji i cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Zarzuciło, że organ nie dokonał prawidłowej analizy i oceny zgodności inwestycji z warunkami określonymi w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymi i studium. Poza cytowanymi orzeczeniami, analiza jest bardzo ogólna. Przytoczono fragment studium, bez podania jego daty, zatem nie wiadomo czy wciąż obowiązuje, a także czy obejmuje cały obszar inwestycyjny. Nie dokonano analizy jego zapisów czy analizy innej dokumentacji planistycznej w zakresie prowadzenia działalności rolniczej na tym terenie. Kolegium stwierdziło, że brak w zapisach studium wskazania, iż instalacja fotowoltaiczna jest dopuszczalna, nie stanowi jeszcze o braku możliwości jej realizacji. Zauważyło, że brak jest studium czy wyciągu ze studium oraz informacji, czy istnieją inne obszary w studium przeznaczone pod zabudowę odnawialnych źródeł energii, jeśli tak to w jakim miejscu są zlokalizowane. Załączona do decyzji mapa nie zawiera dokładnego określenia, jakim kolorem ustalono tereny rolnicze. Zatem rozstrzygnięcie opierające się w głównej mierze na ogólnej niezgodności ze studium było przedwczesne.
W złożonym sprzeciwie skarżąca spółka zarzuciła, że wydając ww. decyzję Kolegium naruszyło:
- art. 138 § 2 k.p.a. przez przyjęcie, że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;
- art. 10 ust 2a u.p.z.p. przez błędne przyjęcie, że ma zastosowanie do procedury wydania warunków zabudowy i ustanawia wiążący wymóg uchwalenia studium zgodnego z decyzją warunków zabudowy
- art. 9 ust. 5 i ust 4 u.p.z.p. przez przyjęcie wiążącego charakteru studium wobec inwestora wnioskującego o wydanie decyzji warunków zabudowy;
- art. 6 k.p.a. przez wydanie decyzji na podstawie wadliwe ustalenia znaczenia normy prawnej i odrzucenie jednoznacznego językowego jej brzmienia;
- art. 7, art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. przez brak samodzielnego wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego;
- art. 8 k.p.a. przez prowadzenie sprawy w sposób nie budzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej z związku z wydawaniem decyzji sprzecznej z powszechna praktyką rozstrzygania spraw w przedmiotowym stanie faktycznym i oraz nie uwzględnienie i nie ustosunkowanie się do interesów wnioskodawcy i właściciela nieruchomości objętej postępowaniem;
- art. 11 k.p.a. przez brak wyjaśnienia i uargumentowania zasadności przesłanek, którymi kierował się przy postępowaniu.
Spółka stwierdziła, że Kolegium w uzasadnieniu decyzji zobligowało Wójta do "skoordynowania" decyzji z ewentualnym studium, a ponadto wywiodło, że celem ustawodawcy było, że przesłanką wydania decyzji ustalającego warunki zabudowy dla takich inwestycji było zawsze wprowadzenie w studium OZE o znacznej mocy. W ocenie skarżącego przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji opinie są sprzeczne i niemożliwe do pogodzenia. Treść art. 10 ust 2a u.p.z.p. nie zmienia znaczenia studium uwarunkowań i nie tworzy dodatkowych warunków koniecznych do wydania decyzji ustalających warunki zabudowy. Samo umiejscowienie przepisu w ustawie jak i jego brzmienie pozwala przyjąć że jest to przepis dotyczący wymagań i uwarunkowań koniecznych do uwzględnienia w studium - i tylko w studium. Natomiast brak jest w przypadku tego przepisu norm mówiących o konieczności jego zastosowania przy wydaniu decyzji warunków zabudowy lub o konieczności lokalizacji urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 329, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 753, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.).
Z cytowanego przepisu wynika, że podstawowym obowiązkiem sądu rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest ustalenie, czy w postępowaniu administracyjnym zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Jak wynika z ww. przepisu, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z 14.02.2017 r., II OSK 1386/15; wszystkie powołane w uzasadnieniu wyroku orzeczenia są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), albo w przypadku istotnych braków postępowania wyjaśniającego, gdy jest możliwa zgoda stron na usunięcie nieprawidłowości w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 § 2 i 3 k.p.a. Z mocy art. 136 § 4 k.p.a. - przepisów § 2 i 3 nie stosuje się tylko wtedy, jeżeli przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione.
W konsekwencji, organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, gdyż decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w danej sprawie. Podobnie, organ odwoławczy błędnie zastosuje art. 138 § 2 k.p.a., gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. Konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z 15.12.2016 r., II OSK 1427/16).
Podnieść również należy, że w świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, sąd powinien oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, traci swoje znaczenie. Oznacza to, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji,
o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Do takiego twierdzenia uprawnia m. in. dyspozycja art. 138 § 2a k.p.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli legalności decyzji kasacyjnej nie może sprowadzać tej kontroli do fikcji, co ma miejsce, jeśli sąd administracyjny "ucieka" od przepisów prawa mających w danej sprawie zastosowanie. Takiego działania nie można uznać za sprawowanie kontroli legalności wydanej decyzji, lecz za uchylenie się od zbadania zgodności z prawem zaskarżonej do sądu decyzji (zob. wyroki z 24 sierpnia 2021 r., II OSK 1484/21, z 13 lutego 2019 r., II OSK 132/19; z 26 listopada 2019 r., II OSK 3311/19; z 19 lutego 2021 r., II OSK 286/21).
Ponadto, art. 64e p.p.s.a. nie eliminuje stosowania art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji nie może oceniać, czy zostały spełnione przesłanki do wydania przez organ administracji decyzji pozytywnej czy też negatywnej, ale musi ocenić, czy zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy (zob. wyroki NSA: z 6 marca 2019 r., II OSK 392/19; z 24 listopada 2020 r.,
II OSK 2785/20).
Rozpoznając przedmiotowy sprzeciw Sąd był zatem zobligowany do oceny zajętego przez Kolegium stanowiska co do prawidłowości zastosowania w sprawie przepisów ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503), dalej: "u.p.z.p.". Jest to istotne, gdyż Kolegium w zaskarżonej decyzji uznało, że wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie instalacji fotowoltaicznej na organie pierwszej instancji ciąży m.in. obowiązek zbadania zgodności ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Skarżąca spółka zakwestionowała natomiast prawidłowość zajętego przez organ odwoławczy stanowiska. Powyższe determinuje podlegające wyjaśnieniu okoliczności sprawy i może mieć kluczowe znaczenie dla treści decyzji kończącej postępowanie.
W sprawie jest bezsporne, że teren inwestycji określony we wniosku o ustalenie warunków zabudowy nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zasadą jest, że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobu zagospodarowania terenu i warunków zabudowy następuje w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzji o warunkach zabudowy (art. 4 ust. 2 i art. 59 u.p.z.p.). Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 u.p.z.p.), przy czym każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich; ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 2 u.p.z.p.). Co do zasady, każda zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, w szczególności polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy (art. 59 ust. 1-2a u.p.z.p.).
Nie można zatem podzielić stanowiska Kolegium i organu pierwszej instancji, że zapisy studium powinny być uwzględniane w decyzjach o warunkach zabudowy. Brak jest podstaw prawnych dla takiego obowiązku. Samo studium nie jest bowiem aktem prawa miejscowego (art. 9 ust. 4 i 5 u.p.z.p.). Przytoczone wyżej przepisy art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. dotyczą planowania przestrzennego, a nie przesłanek wydania decyzji o warunkach zabudowy. Nie wyłączają one lokalizacji określonych w tych przepisach instalacji odnawialnych źródeł energii na podstawie decyzji administracyjnej. Gdyby taka była wola ustawodawcy to odnośnie do tego rodzaju inwestycji zawarłby podobne unormowanie, jak w art. 10 ust. 3b u.p.z.p. w odniesieniu do obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m², czego jednak nie uczynił. Powyższe świadczy o tym, iż sam ustawodawca w sposób całkowicie rozłączny traktuje odnoszące się do instalacji odnawialnego źródła energii gminne regulacje planistyczne (studium i planu zagospodarowania przestrzennego) oraz mające zastosowanie w przypadku ich braku przepisy u.p.z.p. odnoszące się do ustalenia lokalizacji takich inwestycji na podstawie decyzji o warunkach zabudowy. To od gminy zależy więc, czy podejmie ona działania planistyczne skutkujące uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego, w którym określone zostaną tereny pod budowę urządzeń o jakich mowa w art. 10 ust. 2a u.p.z.p.
Brak określenia w tym trybie takich terenów w żaden sposób nie wyłącza możliwości lokalizacji określonych w tych przepisach instalacji odnawialnych źródeł energii na podstawie decyzji administracyjnej o warunkach zabudowy, a ograniczeń z tym związanych nie można się dopatrywać i wywodzić z jednoznacznego brzmienia art. 61 ust. 3 u.p.z.p., z którego wynika wprost, że przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e. Z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wynika przy tym jakiekolwiek ograniczenie mocy instalacji odnawialnego źródła energii warunkujące stosowanie ust. 1 pkt 1 i 2 tego artykułu, co w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i lokalizowania inwestycji na podstawie decyzji o warunkach zabudowy oznacza wyłączenie tych instalacji od wymogu spełnienia warunku dobrego sąsiedztwa oraz dostępności terenu do drogi publicznej.
Reasumując, decyzja o ustaleniu warunków zabudowy wydawana jest na podstawie przepisów odrębnych i zapisy studium nie mają dla niej wiążącego charakteru.
W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że błędnie Kolegium uzależniło zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie od spełnienia warunku zgodności inwestycji z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien wziąć pod uwagę powyższe rozważania i zalecenia Sądu.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI