II SA/OL 741/06

II SA/Ol 741/06 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2006-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Irena Szczepkowska
A.Bogusław Jażdżyk
Marzenna Glabas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 października 2002r. sygn. akt l SA 2240/01 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]"września 2000r. nr "[...]"odmawiającą stwierdzenia u Z. R. choroby zawodowej oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]"lipca 2001 r. "[...]". Sąd ten wskazał, że organy rozpoznające sprawę uniemożliwiły skarżącej wzięcie czynnego udziału w postępowaniu, naruszając przez to art. 10 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny dopatrzył się również uchybień w zakresie postępowania dowodowego związanych z ustaleniem rodzaju, stopnia oraz czasu narażenia zawodowego i sposobu wykonywania przez skarżącą pracy. Ponadto Sąd wskazał, że organ dopuścił się naruszenia § 9 powołanego rozporządzenia uniemożliwiając skarżącej ponowne badanie przez instytut naukowo-badawczy.
Wyrokiem z dnia 16 września 2004r. sygn. akt II SA/Ol 153/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił, wydaną w wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]"stycznia 2004r., nr "[...]", oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]"listopada 2003r. nr "[...]" o braku podstaw do stwierdzenia u Z. R. choroby zawodowej-przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionej w poz. 7 wykazu chorób zawodowych według załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. Sąd uznał bowiem, iż organy administracyjne naruszyły art. 7 i 77 § 1 kpa oraz § 9 wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r., gdyż pomimo przedstawionych przez skarżącą odmiennych wyników badań i zgłaszanego przez nią żądania przebadania jej przez inny ośrodek diagnostyczny, w celu zweryfikowania prawidłowości stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia orzeczenia lekarskiego, nie podjęto wszystkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W związku z tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w następstwie którego decyzją z dnia "[...]"czerwca 2006r. nr "[...]" orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u Z. R. choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu, związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionej w poz. 7 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz,294 z późn. zm.)
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne: Z. R. została skierowana na badania do niezależnej jednostki orzeczniczej, w celu postawienia obiektywnej diagnozy o stanie jej zdrowia. Przebywała w Klinice Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Oddział Chorób Zawodowych i Chorób Wewnętrznych od dnia 21 czerwca 2005 r. do dnia 24 czerwca 2005r. oraz od dnia 6 listopada 2005r. do 8 listopada 2005r., gdzie przeprowadzono badania laryngologiczne pogłębione o badanie lupenfaryngoskopowe, które wykazało: nagłośnię prawidłowej konfiguracji, błonę śluzową zaróżowioną, fałdy głosowe gładkie o niewielkiej asymetrii w szerokości, nieco pogrubiałe, w niepełnym zwarciu w części środkowej głośni. Ponadto w badaniu stroboskopowym stwierdzono: drgania fałdów jednakowe, jednoczesne, amplituda drgań zwiększona, brak zwarcia fonacyjnego w części środkowej głośni. Głos ochrypły, tworzony z niewielkim napięciem mięśni szyi.
Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego przeanalizował historię choroby Z. R. Mianowicie wyniki badań: Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej z 1996r., który rozpoznał wówczas u pacjentki przewlekłe zapalenie gardła i krtani; Instytutu Medycyny Pracy z 1997r. (w dwa lata po zakończeniu pracy zawodowej w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy), które wykazały przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani, przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych oraz czynnościowe zaburzenia emisji głosu typu dysfonii funkcjonalnej. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wskazał, iż rozpoznane wówczas zmiany nie przedstawiały cech typowych dla organicznej patologii narządu głosu wywołanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Ponowne badania przeprowadzone w 2001 r. w ramach konsultacji przez Instytut Medycyny Pracy, wykazały przewlekły nieżyt krtani z niewydolnością głośni i asymetrią fałdów głosowych. W ocenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nasilenie dolegliwości i zmian w krtani należy wiązać, z przyczynami pozazawodowymi w świetle wyników badań przeprowadzonych w 1996r. oraz w 1997r.
Na podstawie powyższych ustaleń Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego orzeczeniem lekarskim nr "[...]" z dnia "[...]"listopada 2005r. stwierdził, iż brak jest podstaw do rozpoznania u Z. R. przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu wywołanej nadmiernym wysiłkiem głosowym.
Z. R. w dniu 9.01.2006r. dostarczyła do Powiatowej Stacji Sanitamo--Epidemiologicznej dokumentację medyczną z badań przeprowadzonych w 2000r. i 2002r. przez lekarza medycyny otolaryngologa specjalistę foniatrę oraz z przeprowadzonych w 2003r. konsultacji foniatrycznej Akademii Medycznej. W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się pismem z dnia 13.02.2006r. do Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o ustosunkowanie się do dostarczonych przez Z. R. dokumentów.
Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego ponownie przeanalizował posiadaną przez Szpital dokumentację lekarską, konfrontując ją z dokumentacja nadesłaną przez organ. Jednak Instytut nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego wydanego w dniu "[...]"11.2005r. Wyjaśnił, iż z dostarczonej dokumentacji wynika, że okresowo od 2000r. stwierdzano u badanej niepełne zwarcie fonacyjne, które nie miało charakteru utrwalonego, na co wskazują wyniki badań z 16.04.2003r. (zwarcie fonacyjne pełne) i z 28.04.2003r. (zwarcie fonacyjne okresowo pełne). W ocenie Instytutu nasilenie zmian kilka lat po ustaniu narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy należy łączyć z czynnikami pozazawodowymi (w tym m.in. z przebytymi stanami zapalnymi dróg oddechowych).
Wobec powyższego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, iż Z. R. nie spełnia warunków do rozpoznania u niej choroby zawodowej, ponieważ rozpoznane u niej schorzenia nie znajdują się w wykazie chorób zawodowych.
Organ wyjaśnił, iż zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, póz. 294 z późn. zm.), aby móc określone schorzenie uznać za chorobę zawodową muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki tj. choroba musi być wyszczególniona w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia oraz musi zaistnieć ścisły związek przyczynowy pomiędzy chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.
Decyzją z dnia "[...]"lipca 2006r. nr "[...]" Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania Z. R. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Organ II instancji podzielił bowiem stanowisko, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia u Z. R. choroby zawodowej.
Organ odwoławczy podniósł, że mimo wykonywania przez Z. R. pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy (na stanowisku nauczyciela), jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, tj.: Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej, Instytut Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, nie rozpoznały u niej choroby, która znajdowałaby się w wykazie chorób zawodowych.
Organ podkreślił, iż orzeczeniem lekarskim z dnia "[...]".10.1996r. Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej rozpoznał przewlekłe zapalenie gardła i krtani. Orzeczeniem lekarskim z dnia "[...]".06.1997r. Instytut Medycyny Pracy rozpoznał przewlekły nieżyt gardła i krtani prosty, przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych, czynnościowe zaburzenia głosu typu dysfonii hypofunkcjonalnej. Orzeczeniem lekarskim z dnia "[...]".05.2001 r. (konsultacja) Instytut Medycyny Pracy rozpoznał przewlekły nieżyt krtani z niewydolnością głośni i asymetrią fałdów głosowych. Orzeczeniem lekarskim z dnia "[...]".04.2003r. Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej rozpoznał przewlekły nieżyt krtani z niewydolnością głośni i asymetrią fałdów głosowych. Orzeczeniem lekarskim z dnia "[...]".10.2003r. Instytut Medycyny Pracy rozpoznał przewlekły nieżyt gardła suchy, przewlekły nieżyt krtani, dysfonię hypofunkcjonalną, asymetrię fałdów głosowych, niewydolność głośni małego stopnia. Orzeczeniem lekarskim z dnia "[...]".11.2005r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego rozpoznał przewlekły nieżyt krtani z niewydolnością głośni i asymetrią fałdów głosowych.
Organ wskazał, iż badania wykonane w powyższych jednostkach obejmowały analizę przedłożonej przez Z. R. dokumentacji oraz analizę przeprowadzonych we własnych pracowniach badań. Wyniki badań videostroboskopowych wykonane we wszystkich jednostkach są ze sobą zbieżne.
Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymywanie się dolegliwości wiele lat (9) po ustaniu narażenia zawodowego przemawia za pozazawodową etiologia rozpoznanych u Z. R. schorzeń.
Ponadto odnosząc się do zarzutów skarżącej, podniesionych w odwołaniu, organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. właściwy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie orzeczenia wydanego przez jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych (§ 7 ust. 1) oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Z tego też względu na potrzeby postępowania w sprawie choroby zawodowej Z. R. mogła być badana tylko w jednostce posiadającej uprawnienia do wypowiadania się w sprawach chorób zawodowych.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Z. R., zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, skutkujące wadliwym rozstrzygnięciem sprawy, w szczególności przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (choroba pod pozycją? załącznika);
2. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art.7, art.75 §1, art.77 §1 kpa, poprzez wydanie decyzji bez szczegółowego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności i tym samym naruszenie zasady "ochrony słusznego interesu obywatela" oraz
3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, a polegający na oparciu rozstrzygnięcia na opiniach lekarskich, które posługując się jedynie synonimami pojęć z załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, pozbawiają ją prawa do faktycznie występującej u niej choroby zawodowej polegającej na przewlekłym zapaleniu krtani, któremu towarzyszy m.in. niedowład strun głosowych (pkt.7 załącznika do cyt. rozporządzenia).
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji i w konsekwencji o stwierdzenie u niej choroby zawodowej- przewlekłego zapalenia krtani połączonego z niedowładem strun głosowych.
W uzasadnieniu skargi Z. R. podniosła, iż decyzja Powiatowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jak i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego jest dla niej rażąco krzywdząca, niesprawiedliwa i nie zgodna ze stanem faktycznym jej zdrowia, a przez to w sposób ewidentny naruszająca prawo.
Skarżąca wskazała, iż pracę rozpoczęła w 1971 r. w Zespole Szkół "[...]" na stanowisku nauczyciela zawodu. Podczas pracy była narażona na nadmierny wysiłek głosu z powodu hałasu pochodzącego od maszyn dziewiarskich i szwalniczych. Pierwsze dolegliwości laryngologiczne - foniatryczne pojawiły się u niej w 1988r tj. po siedemnastu latach pracy, pod postacią ciągłych chrypek, zanikania i obniżenia głosu. Od 1988r. do 1997r była kilkakrotnie hospitalizowana w szpitalu. Przebywała też w tym okresie kilkakrotnie w sanatoriach oraz wykorzystywała urlopy dla poratowania zdrowia. Pierwszy urlop w celu poratowania zdrowia wykorzystała od 15.02.1988r. do 15.08.1988r. W związku z tym sugerowanie w decyzjach orzeczniczych, że obecną chorobę po postacią: przewlekły nieżyt krtani z niewydolnością głośni i asymetrią fałdów głosowych nabyła po 1997r podczas przebywania na emeryturze jest niezgodne z prawdą. Nieprawdą też jest wyjaśnienie Instytutu, że okresowo od 2000r stwierdzono u niej pełne - niepełne zwarcie fonacyjne, które nie miało charakteru utrwalonego, na co wskazują wyniki badań 16.04.2003r (zwarcie fonacyjne pełne) i z 28.04.2003r (zwarcie fonacyjne okresowo pełne). Z. R. podkreśliła, iż badana była wciąż przez tych samych lekarzy, zatem logiczne jest, że lekarze ci będą podtrzymywać swoją pierwszą i nie zawsze trafną diagnozę. W ocenie skarżącej takie postępowanie z góry postawiło ją na przegranej pozycji, gdyż stała się ofiarą stronniczości i wspólnych powiązań lekarzy. Jest to niezgodne z kodeksem postępowania cywilnego.
Z. R. podniosła, iż badający ją niektórzy lekarze foniatrzy twierdzą, że rozpoznana u niej choroba pod postacią: przewlekły nieżyt krtani z niewydolnością głośni i asymetrią fałdów głosowych to synonimy choroby zawodowej wymienionej w załączniku pod pozycją 7- przewlekła choroba narządu głosu związana z niedowładem strun głosowych.
Skarżąca wyraziła niezrozumienie, dlaczego badający ją lekarze z Instytutu, ciągle opierają się na orzeczeniach lekarskich wydanych w 1996r przez Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej i w 1997r przez Instytut Medycyny Pracy, powołują je i utrzymują decyzję w mocy. Zdaniem Z. R. przy rozpoznaniu sprawy nie wzięto pod uwagę prawomocnych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt l S. A. 2240/01 z dnia 28.10.2002r. oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie sygn. akt II SA/Ol 153/04 z dnia 6.09.2004r., które uchyliły w całości wydane w jej sprawie decyzje Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Skarżąca wskazała, iż w celu poznania prawdy obiektywnej o stanie jej zdrowia prosiła, aby organy umożliwiły przeanalizowanie dokumentacji z leczenia z lat 1988-1997 oraz przebadanie jej przez lekarzy z Akademii Medycznej lub przez lekarzy biegłych sądowych.
Skarżąca podniosła również, iż pomimo leczenia oraz przebywania na emeryturze, dolegliwości w postaci zaburzeń głosu nasilają się, uniemożliwiając normalne funkcjonowanie. Dolegliwości te, zdaniem lekarzy specjalistów, mają związek z wykonywaniem pracy nauczyciela zawodu przez 26 lat..
W związku z powyższym Z. R. poprosiła o umożliwienie przeanalizowania przez niezależną komisję biegłych lekarzy sądowych lub lekarzy z Akademii Medycznej pełnej dokumentacji lekarskiej z lat 1988-1997 oraz z badań stroboskopowych i videostroboskopowych wykonanych przez Instytut Medycyny Pracy w latach 2001 i 2003 oraz z Instytut Medycyny Pracy w roku 2005.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ ponownie podniósł, iż właściwy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie orzeczenia wydanego przez jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych. Z tego też względu, na potrzeby postępowania w sprawie choroby zawodowej, Z. R. mogła być badana tylko w jednostce posiadającej uprawnienia do wypowiadania się w sprawach chorób zawodowych. Organ stwierdził, iż w sytuacji, gdy trzy uprawnione jednostki orzecznicze wydały jednobrzmiące orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, nie widzi podstaw, by kierować skarżącą na kolejne badania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej ppsa, sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd administracyjny kontrolując zaskarżoną decyzję w powyższym zakresie może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 PPsa).
Zaskarżonej decyzji nie można przypisać tego rodzaju naruszeń prawa, decyzja wydana została bowiem zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych oraz przepisami procedury administracyjnej, a organy wyjaśniły sprawę w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie i swoje stanowisko przekonywująco uzasadniły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona.
Na wstępie należy wskazać, iż postępowanie w sprawie rozpoznania u Z. R. choroby zawodowej zostało wszczęte przed 3 września 2002 r., zatem zgodnie z dyspozycją § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U.Nr 132, póz. 1115), mają do niego zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, póz. 294 ze zm.) - zwanego w dalszym ciągu rozporządzeniem .
W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.
Wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do rozporządzenia, w poz. 7 jako przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym wymienia trzy postacie tych chorób: guzki śpiewacze, niedowłady strun głosowych oraz zmiany przerostowe.
Katalog ten ma charakter zamknięty (tak NSA w uchwale z dnia 20 maja 2002r. sygn. akt OPS 3/02, ONSA 2003/1/4). Zatem nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej stwierdzenie jakiejkolwiek choroby narządu głosu, nawet jeżeli dochodzenie epidemiologiczne potwierdza długoletni okres narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy. Warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednej z trzech chorób wymienionych w wykazie.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, iż Z. R. była wielokrotnie badana przez upoważnione do tego placówki l i II stopnia. Ponadto wszystkie te badania zostały zweryfikowane przez niezależną jednostkę orzeczniczą - Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, który w swojej analizie uwzględnił również dokumentację dostarczoną przez skarżącą. Żadna, z uprawnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych placówek, nie rozpoznała u Z. R. schorzenia znajdującego się w wykazie chorób zawodowych.
W przedmiotowej sprawie skarżąca polemizuje z oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego zarzucając, iż poczynione przez organ ustalenia są sprzeczne z rzeczywistością, bowiem rozpoznany u niej przez jednostki orzecznicze: przewlekły nieżyt krtani z niewydolnością głośni i asymetrią fałdów głosowych to jedynie synonimy pojęć z załącznika do omawianego rozporządzenia, przez co pozbawia się ją prawa do stwierdzenia faktycznie występującej u niej choroby zawodowej polegającej na przewlekłym zapaleniu krtani połączonym z niedowładem strun głosowych. Przy czym skarżąca nie kwestionuje sposobu przeprowadzenia badań, czy zastosowanych metod, a jedynie ich wynik.
Skarżąca odmówiła wiarygodności zebranym dowodom, ponieważ z dotychczasowych przeprowadzanych przez nią badań wynikało jednoznacznie, iż występujące u niej schorzenie ma charakter zawodowy. Dlatego też, w ocenie skarżącej, organy błędnie ustaliły stan faktyczny przedmiotowej sprawy. Zdaniem Z. R. ustalenie prawdy obiektywnej byłoby możliwe jedynie po przeprowadzeniu przez niezależną komisję biegłych lekarzy sądowych lub lekarzy z Akademii Medycznej ponownej analizy dokumentacji lekarskiej.
Należy wyjaśnić, iż organy administracji publicznej przeprowadzają postępowanie
dowodowe, kierując się wynikającą z art. 80 kpa zasadą swobodnej oceny dowodów
(B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne
i sądowoadministracyjne, wyd. IV LexisNexis, 2006r., s. 230). Jej istota sprowadza się
do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy
(stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według
dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na
przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. W nauce
podkreśla się, że swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami
prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny ( por.
G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego.
Komentarz, Tom l i II, Zakamycze 2005r.)
Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, wyd. PWN Warszawa 1988r., s. 197). Ponadto przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił "nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności" (E. 'Iserzon, Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz IV, 1970, s. 156).
Swobodna ocena dowodów musi być dokonywana z uwzględnieniem zasady równej mocy środków dowodowych. Oznacza to, że określone fakty mogą być udowodnione przy użyciu różnych środków dowodowych, byleby nie były one sprzeczne z prawem Wyjątek od tej zasady mogą wprowadzić wyłącznie przepisy szczególne, wskazujące, że określone zdarzenia mogą być dokumentowane ściśle określonymi przez ustawodawcę dowodami.
Należy zauważyć, iż przepisy cytowanego rozporządzenia określają tryb postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, a tym samym uregulowana została kwestia postępowania dowodowego w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.
W myśl § 7 rozporządzenia jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych. Orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej, przesyłane jest właściwemu inspektorowi sanitarnemu (§ 8), który na jego podstawie oraz na podstawie wyników dochodzenia epidemiologicznego wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia (§ 10). Natomiast § 9 stanowi, iż pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy.
Z powyższego wynika, że organ przeprowadzający postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej wydaje decyzję w tym zakresie tylko w przypadku, gdy uprawniona jednostka orzecznicza przeprowadzi badania w kierunku występowania, wskazanych w załączniku do rozporządzenia schorzeń.
Wydane w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym rozstrzygnięcia, stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej są środkami dowodowymi podlegającymi, jak każdy inny dowód ocenie organu administracyjnego, jednakże jedynie pod względem prawidłowości przeprowadzenia tych dowodów, a także adekwatności wynikających z nich wniosków. Przy czym koniecznym jest, aby analiza dokonywana była w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Należy zauważyć, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 7-9 rozporządzenia i o braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok z dnia 24 marca 2000 r. sygn. akt l SA 2334/99; z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt l SA 664/00; z dnia 11 grudnia 2001 r. sygn. akt l SA 746/99 -niepubl.).
Należy ponownie podkreślić, iż choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie pozostające w związku przyczynowym z pracą. Choroby zawodowe są przewidywalne, bo pozostają w związku z wykonywaną pracą, a te przewidywalne uszkodzenia zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych. Brak przesłanki w postaci rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu, związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym w postaci guzków śpiewaczych, niedowładu strun głosowych bądź zmian przerostowych, przez upoważnioną placówkę uniemożliwia stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej i dla wyniku sprawy nie ma w tej sytuacji znaczenia to, że skarżąca przez wiele lat pracowała w warunkach narażenia na nadmierny wysiłek głosowy. Wniosek o ponowne badanie lekarskie nie był zasadny w sytuacji, gdy tryb sporządzania i kontroli opinii lekarskich, przewidziany w rozporządzeniu, został zachowany.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż materiał dowodowy, zgromadzony
w postępowaniu administracyjnym, po jego uzupełnieniu, stosownie do orzeczeń
Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Olsztynie, jest kompletny i wystarczający do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, m
Sąd uznał, że dokonanej przez organy obu instancji ocenie materiału dowodowego nie
można postawić zarzutu dowolności. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji
organ orzekał w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy, wskazując, iż
załączona przez Z. R. dokumentacja lekarska została zweryfikowana przez
Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Nie można zgodzić
się ze stanowiskiem, że skoro inni specjaliści foniatrzy rozpoznawali u skarżącej
schorzenia kwalifikowane jako choroba zawodowa, to okoliczność ta obniża bądź też
pozbawia mocy dowodowej lub wiarygodności wydane w sprawie przez uprawnione
jednostki orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2005r. sygn. akt OSK 1488/04, LEX nr 166671 stanął na stanowisku, iż wskazanie w przepisach jednostek uprawnionych do stwierdzania choroby zawodowej powoduje, że gdy ich opinie nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, opinia innej jednostki służby zdrowia nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości ten pogląd podziela.
W ocenie Sądu na podstawie zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego prawidłowo ustalono, iż brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.