II SA/Ol 740/05

II SA/Ol 740/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2005-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Beata Jezielska
Hanna Raszkowska /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Zbigniew Ślusarczyk Hanna Raszkowska (Spr.) Beata Jezielska Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu l grudnia 2005 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych: I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 maja 2005 r. (nr "[...]") Starosta Powiatu w N. uznał J. Z. za osobę bezrobotną i odmówił przyznania jej prawa do zasiłku.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż zgodnie z art. 71 ust. l pkt 2 lit a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji, łącznie przez 365 dni był zatrudniony i uzyskiwał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Z przedstawionych dokumentów wynika, iż w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji strona była zatrudniona w gospodarstwie rolnym, jednakże właściciele gospodarstw rolnych zatrudniający pracowników nie mają obowiązku odprowadzania składki na Fundusz Pracy od wynagrodzenia, gdyż nie są pracodawcami, którymi w rozumieniu w/w ustawy mogą być jedynie jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.
W odwołaniu od tej decyzji J. Z. wyraziła przekonanie, iż praca w gospodarstwie rolnym może mieć charakter działalności gospodarczej, o ile nie jest działalnością rolniczą, a rolnik może być pracodawcą w świetle art. 3 Kodeksu pracy. Odwołująca wskazała, że od jej wynagrodzenia obowiązkowo odprowadzane były również składki na Fundusz Pracy.
Decyzją z dnia l sierpnia 2005 r. ("[...]") Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 104 ust. l pkt l lit a w/w ustawy, obowiązkowe składki na Fundusz Pracy opłacają pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne za osoby pozostające w stosunku pracy lub stosunku służbowym. Organ przywołał art. 2 ust. l pkt 25 ustawy, który wyjaśnia, co należy rozumieć pod pojęciem pracodawcy, a mianowicie jednostkę organizacyjną, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, a także osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, które zatrudniają lub mają zamiar zatrudnić co najmniej jednego pracownika. Dodał, że obowiązkowe składki na fundusz Pracy opłacają jednostki organizacyjne, chociażby nie posiadały osobowości prawnej, a także osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, które zatrudniają lub mają zamiar zatrudnić co najmniej jednego pracownika oraz inne jednostki organizacyjne za osoby pozostające w stosunku pracy lub stosunku służbowym. Osoby fizyczne zatrudniające pracowników nie zostały wymienione jako podmiot obowiązany do opłacania składek na Fundusz Pracy. Organ wskazał ponadto, iż art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) stanowi, że działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, a art. 3 tej ustawy wyłącza jej stosowanie do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów.
W skardze na decyzję organu II instancji J. Z., powołując się na informację uzyskaną w Zakładzie Ubezpieczeń
Społecznych, podniosła, iż jej były pracodawca miał w związku z jej zatrudnianiem obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy.
Podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie stwierdzić należy, iż słusznie organy orzekające uznały, iż skoro skarżąca wywodzi swoje prawo do zasiłku z aktywności zawodowej wynikającej ze stosunku pracy, to jej uprawnienia zasiłkowe należało badać pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 71 ust. l pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99 poz. 1001, ze zm.). W myśl tego przepisu prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli: był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z wyjątkiem obowiązku opłacania składek za niepełnosprawnych, o których mowa w art. 104; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca pozostawała w zatrudnieniu przez 365 dni w okresie 18 miesięcy przed zarejestrowaniem w urzędzie pracy i osiągała wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Natomiast kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, czy w świetle art. 104 ust. l pkt l lit a w związku z art. 2 ust. l pkt 25 powołanej ustawy od wynagrodzenia skarżącej istniał obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy, a w konsekwencji czy spełnione zostały łącznie przesłanki, od których zależy nabycie prawa do zasiłku na podstawie art. 71 ust. l pk 2 lit. a ustawy. Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały bowiem, iż skarżącej nie przysługuje prawo do zasiłku, ponieważ była zatrudniona przez osobę fizyczną prowadzącą działalność rolniczą, a osoba taka nie jest pracodawcą w rozumieniu art. 2 ust. l pkt 25 ustawy i w świetle art. 104 ust. l pkt l lit. a i nie ma obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy od wynagrodzenia wypłacanego zatrudnionym pracownikom.
Zważyć jednak należy, iż powołane przepisy ustawy nie są jednoznaczne i pozostawiają wątpliwości co do kręgu podmiotów zobowiązanych do uiszczania składek na Fundusz Pracy od wynagrodzeń wypłacanych pracownikom. Należy podnieść, iż art. 104 ust. l określa podmiotowe i przedmiotowe przesłanki, od spełnienia których zależy obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy. W przypadku skarżącej - przy założeniu że osiągała ona co najmniej kwotę minimalnego wynagrodzenia - niewątpliwie spełniona została przesłanka przedmiotowa, gdyż pozostawała ona w stosunku pracy. Natomiast oceny wymaga okoliczność, czy została także spełniona przesłanka podmiotowa, tj. czy podmiot u którego była zatrudniona skarżąca miał obowiązek taką składkę odprowadzać. W tym zakresie przyjęte przez organy założenie, iż podmiotem zatrudniającym była osoba fizyczna, a nie jednostka organizacyjna, tj. gospodarstwo rolne budzi wątpliwości.
Należy jednak przede wszystkim podnieść, iż dokonując wykładni obowiązujących przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie należy mieć na względzie wynikającą z art. 32 Konstytucji RP zasadę
równego traktowania wobec prawa obywateli odznaczających się określoną cechą wspólną. W tym przypadku taką cechą wspólną jest świadczenie pracy w ramach stosunku pracy za wynagrodzeniem odpowiadającym kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia. Zatem wątpliwości interpretacyjnych nie można tłumaczyć w taki sposób, aby różnicować uprawnienia zasiłkowe osób bezrobotnych, tylko ze względu na zatrudniający ich podmiot. Taka wykładnia prawa stanowiłaby bowiem jawną i nieusprawiedliwioną dyskryminację.
W tym kontekście analizując treść art. 104 ust. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wskazać należy, iż wprawdzie ustawodawca wymienił podmioty zobowiązane do uiszczania składek na Fundusz Pracy, ale konstrukcja tego przepisu wskazuje na to, iż jego zamiarem było objęcie tym obowiązkiem jak najszerszego kręgu podmiotów, a stworzenie ich katalogu miało na celu jedynie jednoznaczne wskazanie płatnika tych składek. Podnieść bowiem należy, iż o ile w ust. l pkt l i 2 wymieniono konkretne podmioty zobowiązane do odprowadzania składek, to w ust. l pkt. 3 tego artykułu określono, iż obowiązek taki ciąży także na innych niż wymienione w pkt l i 2 osobach, za wyjątkiem tych, które ściśle w tym przepisie zostały określone. Ponadto w odniesieniu do osób pozostających w stosunku pracy obowiązek uiszczania składek nałożono na pracodawcę oraz inne jednostki organizacyjne. Także w definicji pracodawcy zawartej w art. 2 ust. l pkt 25 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy zatrudnienia) wskazano, iż za pracodawcę uważa się jednostkę organizacyjną, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, a także osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, które zatrudniają lub mają zamiar zatrudnić co najmniej jednego pracownika. Jednocześnie ani ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ani też żaden inny obowiązujący przepis prawa nie definiuje
pojęcia Jednostki organizacyjnej". Należałoby zatem rozważyć, czy gospodarstwu rolnemu zatrudniającemu co najmniej jednego pracownika można przypisać przymiot jednostki organizacyjnej. Stwierdzić należy, iż w naszym systemie prawnym można znaleźć akty prawne, które pośrednio wskazują na możliwość przypisania takiego przymiotu gospodarstwu rolnemu. W pierwszej kolejności należałoby się odwołać do definicji gospodarstwa rolnego zawartej w art. 553 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W wyroku Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2000 r. (sygn. akt II CKN 1067/98, OSP 2001/2/27) wyrażono w związku z tym pogląd, iż gospodarstwo rolne jest jednostką gospodarczą zorganizowaną na nieruchomości rolnej. Przy czym zwrócono uwagę na fakt, iż wzmianka zawarta w art. 553 Kc o całości gospodarczej kieruje (...) ku pojęciu działalności gospodarczej i pozwala wnioskować, że w tym przepisie, umieszczonym w części tytułu kodeksu cywilnego dotyczącej przedsiębiorstw, ustawodawca unormował gospodarstwo jako jednostkę produkcyjną, zajmującą się stale i zawodowo wytwarzaniem dóbr, tradycyjnie kwalifikowanych do działu rolnictwo. Należy także wskazać na unormowania zawarte w ustawie z dnia 29 czerwca 1995r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88 poz. 439 ze zm.), z których wynika pośrednio, iż gospodarstwo rolne jest zaliczane do jednostek organizacyjnych. Zgodnie bowiem z art. 42 ust. 6 tej ustawy gospodarstwa rolne są wpisywane do rejestru podmiotów, obejmującego osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą (art. 42 ust. 1).
W świetle powyższych rozważań należałoby zatem uznać, iż jeżeli w ramach zorganizowanej całości gospodarczej jaką jest gospodarstwo rolne prowadzona jest działalność wytwórcza i jest zatrudniany na ten użytek pracownik to nie można stanowczo twierdzić, iż gospodarstwo rolne nie mieści się w pojęciu jednostki organizacyjnej, a w konsekwencji że nie jest pracodawcą w rozumieniu art. 2 ust. l pkt 25 ustawy.
Należy przy tym podkreślić, iż w ocenie Sądu trudno jest dopatrzyć się jakichkolwiek racjonalnych przesłanek przemawiających za uznaniem, że zamiarem ustawodawcy było wyeliminowanie z uprawnień zasiłkowych osób legitymujących się określonym ustawowo okresem uprawniającym do zasiłku i wynagrodzeniem, tylko ze względu na fakt, iż ich miejscem pracy było gospodarstwo rolne. Za takim stanowiskiem przemawia również okoliczność, iż ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 164 poz. 1360), która weszła w życie z dniem l listopada 2005 r., dokonano nowelizacji art. 2 ust. l pkt 25 powoływanej ustawy określając, iż pracodawcą jest jednostka organizacyjna, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one co najmniej jednego pracownika. Tego rodzaju przedsięwzięcie legislacyjne świadczy o zamiarze wyraźnego i jednoznacznego unormowania tej kwestii, a nie o nowym uregulowaniu sytuacji prawnej osób ubiegających się o przyznanie prawa do zasiłku w związku z utratą miejsca pracy w gospodarstwie rolnym.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organy winny uwzględnić powyższe argumenty.
Biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.