II SA/Ol 737/24

II SA/Ol 737/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Piotr Chybicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne
Służba więzienna
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1064
art. 94 ust.2 i ust. 5, art. 38 ust.2 pkt 4
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w O. (dalej: "Dyrektor OSW"), po rozpatrzeniu odwołania A. B. (dalej: "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję z dnia 5 czerwca 2024 r. Dyrektora Zakładu Karnego (dalej: "organ I instancji") w zakresie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych na okres od 18 czerwca 2024 r. do czasu zakończenia postępowania dyscyplinarnego.
W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji w dniu 29 lutego 2024 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu w związku z wszczętym wobec niego postępowaniem karnym. Następnie, po wszczęciu w dniu 22 maja 2024 r. postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji dotyczącej przedłużenia zawieszenia skarżącemu w czynnościach służbowych na podstawie art. 94 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1683) – dalej: "u.s.w.", organ I instancji decyzją z dnia 5 czerwca 2024 r. przedłużył skarżącemu zawieszenie w czynnościach służbowych na okres od 18 czerwca 2024 r. do czasu zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Zdaniem organu I instancji, dalsze pełnienie służby przez funkcjonariusza na terenie jednostki może niekorzystnie wpływać na morale pozostałych funkcjonariuszy i społeczeństwa. Wskazano również, że z okoliczności sytuacji w jakiej znalazł się skarżący wynikają wątpliwości co do tego, czy funkcjonariusz nie naruszył prawa, w odbiorze społecznym postrzeganym przez pryzmat dobra służby osoba taka nie daje już gwarancji, ze w sposób poprawny będzie egzekwować prawo od innych osób, a przede wszystkim od osób skazanych na pozbawienie wolności. W ocenie organu I instancji, z uwagi na popełnienie przestępstwa z art. 190 § k.k. oraz zarzutów postawionych w postępowaniu dyscyplinarnym, skarżący obecnie nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania powierzonych zadań, o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w.
Dyrektor OSW, podzielając stanowisko organu I instancji wskazał, że z art. 94
ust. 2 u.s.w. jednoznacznie wynika, że przesłanką zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych jest sam fakt wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w związku z postawionym zarzutem, nie zaś jego zasadność czy poczynione w toku postępowania dyscyplinarnego ustalenia. Zawieszenie w czynnościach służbowych ma charakter fakultatywny, a decyzja podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, co nie oznacza jednak dowolności działania organów. Dyrektor OSW stwierdził, że organ I instancji właściwie uzasadnił swoją decyzję o przedłużeniu skarżącemu zawieszenia w czynnościach służbowych.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenia w całości postępowania w przedmiocie przedłużenia zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "k.p.a.", poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, bowiem organ swoją wiedzę na temat toczącego się postępowania karnego przeciwko skarżącemu oparł o stan z lutego 2024 r.;
2. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie w decyzji przyczyn i faktów jakimi organ kierował się wydając decyzję, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także niewykazanie, że w sprawie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na przedłużenie okresu zawieszenia w czynnościach służbowych;
3. art. 94 ust. 2 i 5 u.s.w. poprzez przyjęcie, że istnieją podstawy do zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, podczas gdy przepis ten jest fakultatywny i uznaniowy;
4. art. 95 ust. 1 u.s.w. poprzez niezasadne pozbawienie skarżącego 50% należnego uposażenia.
W uzasadnieniu podniesiono, że Dyrektor OSW wydając zaskarżoną decyzję opierał się o stan z lutego 2024 r., od tego czasu został zgromadzony dalszy materiał dowodowy, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zarzucono również, że w uzasadnieniu decyzji nie wskazano na czym miałby polegać szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na przedłużenie okresu zawieszenia. Wskazano także, iż skarżący zawsze wykonywał sumiennie swoje obowiązki, jest on doświadczonym funkcjonariuszem, dla którego praca stanowi ważny element w życiu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor OSW wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Dodatkowo Dyrektor OSW wyjaśnił, że stan faktyczny w sprawie w lutym 2024 r. i na dzień wydawania przez organ I instancji decyzji pozostawał taki sam.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu
(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej p.p.s.a.).
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżący nie sprzeciwił się temu wnioskowi w przepisanym terminie.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy uznał, że skarga nie jest zasadna.
Podstawą materialnoprawną wydanej decyzji był m.in. przepis art. 94 ust. 2 u.s.w., zgodnie z którym funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe, umyślne albo nieumyślne, lub wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby. Zawieszenie może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące (ust. 4). W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu zakończenia postępowania karnego, karnego skarbowego lub dyscyplinarnego (ust. 5).
Użyte w cytowanym art. 94 ust. 2 u.s.w. określenie "można zawiesić" wskazuje, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny i uznaniowy, co oznacza, że jej wydanie nakłada na organ obowiązek dokonania wnikliwej analizy stanu faktycznego, na gruncie konkretnej sprawy, a rozstrzygnięcie wymaga należytego umotywowania. Sąd, dokonując oceny legalności wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji, uznał, że spełniają one wyżej wskazane wymogi.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 29 lutego 2024 r. organ
I instancji wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu w związku z wszczętym wobec niego postępowaniem karnym. Następnie decyzją z dnia 18 marca 2024 r. zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres od 18 marca 2024 r. do 17 czerwca 2024 r. Kolejną decyzją z dnia 5 czerwca 2024 r. organ I instancji przedłużył skarżącemu zawieszenie w czynnościach służbowych na okres od
18 czerwca 2024 r. do czasu zakończenia postępowania dyscyplinarnego.
Należy zauważyć, że dopuszczalność zawieszenia funkcjonariusza w wykonywaniu przez niego czynności służbowych uzależniona została przez ustawodawcę od samego faktu wszczęcia postępowania dyscyplinarnego oraz postawienia mu zarzutów w tym postępowaniu, nie zaś od stwierdzenia winy funkcjonariusza co do popełnionych czynów. Instytucja zawieszenia polega jedynie na tym, że pomimo ciążących na funkcjonariuszu zarzutów nie dochodzi do jego zwolnienia przed definitywnym rozstrzygnięciem przez właściwe organy w postępowaniu karnym lub dyscyplinarnym, czy rzeczywiście jest on winny popełnienia przestępstwa lub naruszenia dyscypliny.
W rozpatrywanej sprawie organ I instancji, wydając decyzję z dnia 5 czerwca
2024 r., którą przedłużył skarżącemu zawieszenie w czynnościach służbowych, wyjaśnił w uzasadnieniu, że z uwagi na popełnienie przestępstwa z art. 190 § k.k. oraz zarzutów postawionych w postępowaniu dyscyplinarnym, skarżący obecnie nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania powierzonych zadań, o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 4 u.s.w. Wskazał również, iż nieodpowiedzialne zachowanie funkcjonariusza mieści się w kategorii postępowań godzących w dobre imię Służby Więziennej oraz negatywnie wpływa na jej wizerunek. Ponadto organ zauważył, iż pełnienie służby przez skarżącego na terenie jednostki może niekorzystnie wpływać na morale pozostałych funkcjonariuszy i społeczeństwa. Natomiast z okoliczności sytuacji w jakiej znalazł się skarżący wynikają wątpliwości co do tego, czy funkcjonariusz nie naruszył prawa, w odbiorze społecznym postrzeganym przez pryzmat dobra służby osoba taka nie daje już gwarancji, że w sposób poprawny będzie egzekwować prawo od innych osób, a przede wszystkim od osób skazanych na pozbawienie wolności. Dyrektor OSW, podzielając stanowisko organu I instancji wskazał, że z art. 94 ust. 2 u.s.w. jednoznacznie wynika, iż przesłanką zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych jest sam fakt wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w związku z postawionym zarzutem, nie zaś jego zasadność czy poczynione w toku postępowania dyscyplinarnego ustalenia.
Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko organów obu instancji i uznaje za prawidłową argumentację organów, że waga oraz rodzaj przewinień mogą powodować utratę przez organ zaufania co do właściwego wykonywania zadań i obowiązków służbowych przez skarżącego, a pełnienie służby w kontakcie z osobami osadzonymi w jednostce penitencjarnej w kontekście charakteru i rodzaju postawionych zarzutów nie daje gwarancji właściwej realizacji obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku. W tym zakresie zaskarżone rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie, jak również decyzja organu I instancji, spełniają wymogi uznania administracyjnego i nie czynią go dowolnym. Argumenty te są również wystarczające dla przyjęcia, że wystąpiła sytuacja "uzasadnionego przypadku" w rozumieniu ust. 5
art. 94 u.s.w. Zaskarżona decyzja wskazuje przesłanki, którymi kierował się organ podejmując decyzję o przedłużeniu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, a tym samym nie można zarzucić organowi przekroczenia granic uznania administracyjnego oraz podjęcia decyzji w sposób nieuwzględniający wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Należy podkreślić, że realizacji celów u.s.w. z przyczyn oczywistych musi bezwzględnie towarzyszyć nieposzlakowana opinia funkcjonariusza więziennictwa, który swoim zachowaniem winien dawać gwarancję prawidłowego wykonywania poleconych mu obowiązków. Wykonując powierzone zadania funkcjonariusz tej Służby powinien wykonywać polecenia przełożonych, przestrzegając Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wszystkich przepisów prawa, jak również tajemnic związanych ze służbą, a także zasad etyki zawodowej, ze szczególnym uwzględnieniem poszanowania godności ludzkiej oraz z dbałością o dobre imię służby (takiej treści ślubowanie funkcjonariusz składa podejmując służbę). Służbę powinny zatem pełnić wyłącznie osoby o nienagannej opinii, bezwzględnie przestrzegające prawa i zasad współżycia społecznego (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2015 r.,
I OSK 2149/13, dostępny pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Bezzasadne są też zarzuty związane z obniżeniem skarżącemu uposażenia, bowiem zgodnie z przepisem art. 95 ust. 1 u.s.w., funkcjonariusz zawieszony w czynnościach służbowych otrzymuje połowę należnego mu uposażenia. Wypłata pozostałej części zostaje zawieszona. Z kategorycznego sformułowania przepisu wynika, że następuje to obligatoryjnie i nie ma możliwości "miarkowania" wysokości niewypłacanej części uposażenia.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.