II SA/Ol 73/04

II SA/Ol 73/04 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2004-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Irena Szczepkowska
Alicja Jaszczak-Sikora
Janina Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (Spr.) Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Alicja Jaszczak-Sikora Irena Szczepkowska Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2004 r. sprawy ze skargi F. L. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie nakazania wykonania ekspertyzy o stanie technicznym budynku: 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji, 2) stwierdza, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz F. L. kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2003 r., sprostowanym w dniu 5 stycznia 2004 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w I., działając na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, póz. 1126), nałożył na F. L. obowiązek opracowania i przedłożenia do dnia 15 stycznia 2004 r. ekspertyzy technicznej, konstrukcyjno-budowlanej, określającej stan techniczny budynku przy ul. "[...]" w I. pod kątem bezpieczeństwa ludzi i mienia. W uzasadnieniu wskazał, że w toku przeprowadzonej w dniu 17 listopada 2003 r. wizji lokalnej F. L. oświadczył, ze Z. P. - właściciel przyległego segmentu wykonał zadaszenie balkonu na pierwszym piętrze, ingerując w elementy konstrukcyjne jego segmentu. Podczas wizji stwierdzono pęknięcie stropu nad pierwszym piętrem oraz pęknięcie ściany nośnej budynku F. L. Ustalono ponadto, iż Z. P. rozebrał wykonane uprzednio elementy zadaszenia i po dokonaniu rozbiórki przedłożył do organu nadzoru budowlanego orzeczenie techniczne potwierdzające, że roboty rozbiórkowe zostały wykonane zgodnie z warunkami technicznymi. Z uwagi na fakt, iż F. L. nie podzielił opinii technicznej przedłożonej przez sąsiada, organ I instancji uznał za konieczne wykonanie ekspertyzy technicznej dla ustalenia wpływu wykonanych przez Z. P. robót na budynek F. L.
W zażaleniu z dnia 12 grudnia 2003 r. F. L. podniósł, iż obowiązek wykonania rzetelnej ekspertyzy technicznej powinien zostać nałożony na Z. P. - sprawcę samowoli, a nie na niego jako poszkodowanego nielegalnym działaniem sąsiada. Składający zażalenie podniósł ponadto, iż żąda usunięcia wszystkich pozostałych elementów nielegalnej konstrukcji i doprowadzenie jego budynku do stanu sprzed popełnionej samowoli budowlanej.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia 20 stycznia 2004 r., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą wątpliwości, czy obecny stan techniczny budynku F. L. jest wynikiem robót budowlanych wykonanych przez Z. P. Tym samym, wykonanie ekspertyzy stanu technicznego budynku, do którego zobowiązał organ I instancji jego właściciela na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego, pozwoli właściwie ocenić stan
faktyczny sprawy i w konsekwencji, w decyzji kończącej postępowanie w sprawie nielegalnego zadaszenia nad balkonem i przyłączenia ściany zewnętrznej budynku Z. P. do budynku F. L., wskazać prawidłowo treść i granice obowiązku mającego na celu doprowadzenie spornego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ odwoławczy wskazał natomiast, iż na podstawie art. 61 Prawa budowlanego, za stan techniczny obiektu oraz jego utrzymanie w należytym stanie odpowiada jego właściciel. Jeśli natomiast zły stan techniczny spowodowany jest przez osoby trzecie to poszkodowany może wystąpić o zwrot poniesionych kosztów w związku z doprowadzeniem obiektu do stanu zgodnego z prawem na drodze postępowania cywilnego.
W skardze z dnia 4 lutego 2004 r. F. L., zarzucając postanowieniu organu odwoławczego naruszenie przepisów art. 7, 10 i 81 kpa, wniósł o jego uchylenie oraz o zakończenie sprawy samowoli budowlanej. W uzasadnieniu podniósł, iż brak powołania się przez organ I instancji w podstawie prawnej postanowienia na zmiany wprowadzone do tekstu jednolitego ustawy Prawo budowlane rodzi wątpliwości, czy organ ten rozpatrywał mniejszą sprawę zgodnie z obowiązującymi w dacie wydania postanowienia przepisami. Ponadto skarżący zauważył, że wskazane postanowienie wydane na podstawie przepisu art. 62 ust. 3 powołanej ustawy, podjęte zostało w toku postępowania w sprawie samowoli budowlanej popełnionej przez Z. P. Wskazał, iż organ nadzoru budowlanego przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie dokonał szeregu czynności, w których skarżący nie brał udziału, a na które organ powołał się później w pismach z dnia 22 października 2003 r. i z dnia 6 listopada 2003 r. Podniósł, iż w trakcie wizji w dniu 17 listopada 2003 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowanego nie pozwolił mu wnieść uwag do protokołu, czym naruszył art. 68 kpa i art. 79 § 2 kpa. Wskazał również, że z uwagi na brak obecności podczas oględzin Z. P. i tym samym brak możliwości wejścia na teren jego posesji, nie było możliwości dokonania oględzin pozostałości po nielegalnej samowoli. W tym zakresie organ nadzoru budowlanego posiłkował się zatem wyłącznie opinią techniczną wykonaną na zamówienie sąsiada i przedłożoną przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, że z opinii tej nie wynika kiedy została sporządzona, a osoba, która ją sporządziła nie obejrzała nawet jego mieszkania. W ocenie skarżącego wszystkie dokumenty w niniejszej sprawie zostały spreparowane na potrzeby niniejszego postępowania, po jego interwencjach do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Fakt sfałszowanych podpisów Z. P. na protokołach zamierza wyjaśnić w prokuraturze rejonowej.
Skarżący zauważył ponadto, iż w toku postępowania odmawiano mu wglądu do zgromadzonych materiałów i dowodów, a z aktami zapoznał się dopiero po wniesieniu pisemnego żądania w tym zakresie. Wskazał, że organy nadzoru budowlanego naruszyły ponadto swoim działaniem przepis art. 35 kpa oraz nie zawiadomiły go o wizji z zachowaniem ustawowego terminu.
W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, iż w rzeczywistości dotyczą one wszczętego w dniu 31 października 2003 r. i jeszcze nie zakończonego postępowania w sprawie nielegalnego zadaszenia nad balkonem i przyłączenia ściany zewnętrznej budynku Z. P. do budynku F. L., a nie postępowania w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. "[...]" w I.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów prawnych wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.
W niniejszej sprawie, Sąd uwzględnił skargę, bowiem w toku kontroli legalności postanowień podjętych przez organy nadzoru budowlanego stwierdził naruszenie przepisów zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, które miało istotny wpływ na jej wynik.
Z uzasadnień postanowień wydanych przez organy obu instancji wynika, że w rozpoznawanej sprawie nałożenie na skarżącego obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, określającej stan techniczny budynku pod kątem bezpieczeństwa ludzi i mienia było spowodowane potrzebą ustalenia wpływu wykonanych przez Z. P. robót budowlanych na budynek F. L. Skoro zatem celem organów było w istocie uzupełnienie materiału dowodowego poprzez dopuszczenie dowodu z kolejnej opinii w toczącej się już sprawie - sprawie nielegalnego zadaszenia nad balkonem i przyłączenia ściany zewnętrznej budynku Z. P. do budynku F. L., to nałożenie na skarżącego obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny jego budynku na podstawie przepisu art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane dokonane zostało z naruszeniem tego przepisu. Organy nadzoru budowlanego są bowiem uprawnione do wydawania nakazów na podstawie powołanego wyżej przepisu, ale nie w ramach postępowania, w którym nakaz ten wydano wyłącznie w celach dowodowych. W tym zakresie wiążą je bowiem przepisy procedury administracyjnej, które ciężar poszukiwania
dowodów przerzucają na organy administracji. W postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 7 i 77 § l kpa, to organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Na nich też spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy.
Wyjątki od tej zasady przewidują wprawdzie przepisy szczególne, ale nie można z nich korzystać w sposób dowolny. Zgodnie z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, póz. 1126 ze zm.), stanowiącym podstawę matrialnoprawną rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, właściwy organ może w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia, środowiska - nakazać przeprowadzenie, w każdym terminie okresowej kontroli, a także zażądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części.
Wskazać jednak należy, że aby dokonać oceny czy stan, o którym stanowi art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane występuje należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem dokonania konkretnych ustaleń zarówno co do rodzaju obiektu budowlanego, jego stanu technicznego, ewentualnych zagrożeń wynikających z tego stanu i dopiero po wnikliwej ocenie dokonanej w aspekcie wskazanych podstaw prawnych podjąć stosowne rozstrzygnięcie przewidziane w tym przepisie. Aby bowiem przenieść na stronę obowiązek dostarczenia dowodu, organ administracji musi wykazać, że zachodzi odpowiednia przesłanka, polegająca na wystąpieniu nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, mogącego ponadto spowodować określone zagrożenia.
Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika natomiast, aby wydanie postanowienia przez organ I instancji poprzedziło wskazane postępowanie wyjaśniające. Organ ten nie zobowiązał nawet skarżącego do uprzedniego złożenia protokołu z okresowej kontroli stanu technicznego budynku. Z akt sprawy nie wynika również, aby w ogóle przed organem nadzoru budowlanego toczyło się postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku F. L. Zawiadomieniem z dnia 31 października 2003 r. organ nadzoru budowlanego poinformował skarżącego jedynie o wszczęciu postępowania w sprawie nielegalnego zadaszenia nad balkonem i przyłączenia ściany zewnętrznej budynku Z. P., położonego przy ul. "[...]", do budynku F. L., położonego przy ul. "[...]". W związku też z tym postępowaniem organ nadzoru budowlanego, zawiadomieniem z dnia 4 listopada 2004 r., poinformował strony o zamiarze przeprowadzenia
dowodu z oględzin w dniu 17 listopada 2004 r. w I. przy ul. "[...]" i zobowiązał jednocześnie inwestora – Z. P. do przedłożenia wszelkich posiadanych dokumentów łączących się ze sprawą, takich jak projekt budowlany, czy też pozwolenie na budowę.
W ocenie Sądu, ustalenia poczynione podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 17 listopada 2004 r. w sprawie określonej w zawiadomieniu nie mogą być jednak przyjęte za podstawę nałożenia na skarżącego obowiązku przedłożenia spornej ekspertyzy technicznej na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Przedmiotowy dowód przeprowadzony został bowiem z naruszeniem zarówno przepisu art. 79 kpa, jak i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 8 i 9 kpa. Zauważyć należy, że przedmiotowe oględziny odbyły się zarówno w miejscu niezgodnym z określonym w zawiadomieniu, jak i pomimo niezachowania terminu określonego w art. 79 § l kpa. W konsekwencji tych naruszeń doszło natomiast do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego - zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasady obowiązku organów udzielania stronom niezbędnych informacji.
Mając zatem na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, a ponadto, zgodnie z art. 152 powołanej ustawy, orzekł, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono stosownie do art. 200 powołanej wyżej ustawy.