II SA/Ol 728/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy odmowę odszkodowania za działki przeznaczone pod drogi, uznając, że nie doszło do wywłaszczenia z mocy prawa.
Spółka domagała się odszkodowania za działki przejęte pod drogi gminne, powołując się na art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy administracji odmówiły, argumentując, że podział nieruchomości nastąpił z urzędu, a nie na wniosek właściciela, co wyklucza przejście własności z mocy prawa i prawo do odszkodowania. Spółka zarzuciła błędną wykładnię przepisów i niewyjaśnienie stanu faktycznego. WSA w Olsztynie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że brak było podstaw do przyznania odszkodowania, gdyż nie doszło do wywłaszczenia z mocy prawa, a spółka nabyła działki od Gminy.
Spółka A wystąpiła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działki nr "[...]" przejęte pod drogi gminne na podstawie decyzji podziałowej Wójta Gminy. Wójt Gminy odmówił, wskazując, że działki wydzielono pod drogi wewnętrzne, nie będące drogami publicznymi, i nie przeszły z mocy prawa na własność Gminy. Starosta również odmówił ustalenia odszkodowania, uznając, że nie doszło do odjęcia prawa własności gruntu pod drogę publiczną. Decyzją Dyrektora Wydziału Infrastruktury i Nieruchomości utrzymano w mocy decyzję Starosty. Organ odwoławczy powołał się na art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podkreślając, że przejście własności działek pod drogi publiczne następuje z mocy prawa na wniosek właściciela, a w tym przypadku podział nastąpił z urzędu dla nieruchomości stanowiącej już własność Gminy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię art. 98 ust. 3 u.g.n. oraz naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, w tym charakteru dróg. Spółka argumentowała, że drogi te mają charakter publiczny ze względu na ich funkcję i dostępność. WSA w Olsztynie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały prawo. Sąd stwierdził, że nie doszło do wywłaszczenia z mocy prawa, ponieważ nieruchomość stanowiła już własność Gminy, a spółka nabyła działki od Gminy. Ustanowienie służebności gruntowej na działkach potwierdziło, że nie są one drogami ogólnodostępnymi. Sąd podkreślił, że o charakterze drogi decyduje decyzja podziałowa, a w tym przypadku działki przeznaczono na cele rzemieślniczo-przemysłowo-składowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, spółce nie przysługuje odszkodowanie, ponieważ warunkiem przyznania odszkodowania jest przejście prawa własności z mocy prawa na rzecz podmiotu publicznego, co nie miało miejsca w sytuacji, gdy podział nastąpił z urzędu dla nieruchomości już należącej do gminy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. dotyczy sytuacji, gdy podział nieruchomości następuje na wniosek właściciela, a działki wydzielone pod drogi publiczne przechodzą z mocy prawa na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. W niniejszej sprawie podział nastąpił z urzędu dla nieruchomości stanowiącej własność Gminy, a spółka nabyła działki od Gminy, co wyklucza możliwość wywłaszczenia i prawa do odszkodowania na podstawie wskazanych przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.g.n. art. 98 § 1 i 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepisy te dotyczą sytuacji, gdy podział nieruchomości następuje na wniosek właściciela, a działki wydzielone pod drogi publiczne przechodzą z mocy prawa na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, co uzasadnia przyznanie odszkodowania. Nie mają zastosowania, gdy podział następuje z urzędu dla nieruchomości już należącej do gminy.
Pomocnicze
u.g.n. art. 93 § 1 i 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepisy dotyczące podziału nieruchomości.
u.g.n. art. 96 § 1 i 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepisy dotyczące podziału nieruchomości.
u.g.n. art. 97 § 3 pkt 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis wskazujący na możliwość dokonania podziału z urzędu.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu § § 2 pkt 2 i § 4 ust. 2
Przepisy wskazujące na możliwość dokonania podziału z urzędu.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądowej działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez sąd na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi jako niezasadnej.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do słusznego odszkodowania za pozbawienie prawa własności.
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs4 § ust. 3
Podstawa prawna rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w związku z epidemią COVID-19.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podział nieruchomości nastąpił z urzędu, a nieruchomość stanowiła już własność Gminy, co wyklucza przejście własności z mocy prawa i prawo do odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. Ustanowienie służebności gruntowej na działkach świadczy o tym, że nie stanowią one dróg ogólnodostępnych. O charakterze drogi decyduje treść decyzji podziałowej, a nie jej faktyczne użytkowanie.
Odrzucone argumenty
Dokonanie podziału musi nastąpić na wniosek właściciela nieruchomości, podczas gdy taki warunek nie wynika z treści przepisu (argument skarżącej). Droga zalicza się do kategorii dróg publicznych, gdy spełnia funkcję drogi ogólnodostępnej połączonej z siecią dróg publicznych (argument skarżącej). Organ nie przeprowadził czynności mających na celu wyjaśnienie, czy droga jest częścią sieci komunikacyjnej gminy i jest dostępna dla nieograniczonej liczby osób (zarzut skarżącej). Organ nie zbadał decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (zarzut skarżącej).
Godne uwagi sformułowania
Przejście działek wydzielonych pod drogi publiczne na rzecz podmiotów publicznych jest wywłaszczeniem, które następuje z mocy prawa i z tego względu przysługuje odszkodowanie, które zgodnie z nakazem zawartym w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP musi być odszkodowaniem słusznym. Na podstawie powoływanej decyzji podziałowej nie mogło zatem dojść do odjęcia prawa własności skoro podmiot, na który miałoby ewentualnie przejść prawo własności, już to prawo posiadał. Ustanowienie służebności przechodu i przejazdu świadczy o tym, że przedmiotowe działki nie stanowią drogi ogólnodostępnej, gdyż mogą z niej korzystać tylko osoby uprawnione do służebności. Z treści decyzji podziałowej wynika zaś, że działki nr "[...]" zgodnie z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczone są na cele rzemieślniczo-przemysłowo-składowe. Tak określony cel nie wskazuje, aby intencją Gminy, na której wniosek dokonano podziału i która była uprzednim właścicielem tych działek, było ich przeznaczenie pod drogi publiczne.
Skład orzekający
Marzenna Glabas
przewodniczący sprawozdawca
Adam Matuszak
sędzia
Piotr Chybicki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odszkodowania za działki wydzielone pod drogi w kontekście podziału nieruchomości z urzędu oraz charakteru dróg."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy podział nastąpił z urzędu dla nieruchomości stanowiącej własność gminy, a następnie spółka nabyła te działki. Nie dotyczy bezpośrednio sytuacji wywłaszczenia na wniosek właściciela.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odszkodowania za grunty przeznaczone pod drogi, co jest częstym problemem w praktyce. Choć rozstrzygnięcie jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem, pokazuje złożoność interpretacji przepisów.
“Czy można dostać odszkodowanie za drogę, która nigdy nie była Twoja? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 728/20 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2021-01-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-10-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Adam Matuszak Marzenna Glabas /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Chybicki Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 768/21 - Wyrok NSA z 2024-06-20 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 65 art. 98 ust. 1 i 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. Uzasadnienie Wnioskiem z 2 kwietnia 2019 r. spółka A (dalej jako: "skarżąca", "spółka") wystąpiła do Wójta Gminy o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr "[...]", o pow. 0,3883 ha i działkę nr "[...]", położone w obrębie K., gm. S. Wskazała, że działki te przejęte zostały pod drogi gminne na podstawie decyzji podziałowej Wójta Gminy nr "[...]" z dnia "[...]" r. W odpowiedzi pismem z 26 kwietnia 2019 r. Wójt Gminy poinformował skarżącą, że wskazane działki wydzielone zostały pod drogę dojazdową wewnętrzną i nie przeszły z mocy prawa na własność Gminy. Działki pełnią funkcję dróg wewnętrznych dojazdowych, prowadzących do zlokalizowanych na terenie "[...]" przedsiębiorstw. Drogi te nie stanowią elementów ogólnodostępnych ciągów komunikacyjnych. W ocenie Gminy jedynymi użytkownikami dróg są wskazane firmy oraz ich kontrahenci, co powoduje, że nie mają one charakteru dróg publicznych, w związku z czym nie ma zastosowania art. 98 u.g.n. Wnioskiem z 10 maja 2019 r. spółka wystąpiła do Starosty o ustalenie i wypłatę odszkodowania za opisane działki nr "[...]". Wniosek złożony został w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782, obecnie t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 65, dalej jako: "u.g.n."). Decyzją z "[...]" r., znak: "[...]", Starosta odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotowe działki. Uznał, że w związku z wydaniem decyzji podziałowej nie doszło do odjęcia prawa własności gruntu pod drogę publiczną. Stwierdził, że z decyzji podziałowej nie wynika, aby działki zostały wydzielone pod drogę publiczną i przeszły z mocy prawa na rzecz Gminy, lecz nadal pozostają we własności skarżącej, co potwierdzają wpisy w ewidencji gruntów budynków oraz zapisy w księgach wieczystych. Tymczasem warunkiem ustalenia w trybie administracyjnym odszkodowania na rzecz właściciela za grunt wydzielony pod drogę publiczną jest uznanie, iż konkretna działka gruntu została przejęta pod drogę publiczną, przy czym musi to jednoznacznie wynikać z treści decyzji podziałowej oraz uprzednie przejście prawa własności nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Zaskarżoną decyzją z "[...]" r., nr "[...]", Dyrektor Wydziału Infrastruktury i Nieruchomości w Urzędzie Wojewódzkim, działając z upoważnienia Wojewody (dalej jako: "organ II instancji", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania spółki, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. Podniósł, że ustalenie odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne możliwe jest w razie kumulatywnego spełnienia następujących warunków: z treści decyzji podziałowej w sposób jednoznaczny wynika, że konkretny grunt został na wniosek właściciela wydzielony pod drogę publiczną; decyzja podziałowa stała się ostateczna i w związku z tym istnieje dokument, na podstawie którego organ właściwy może stwierdzić fakt nabycia przez podmiot publicznoprawny określonej działki gruntu z mocy prawa, z dniem w którym decyzja ta stała się ostateczna oraz wystąpić do sądu wieczystoksięgowego o wpis tego prawa na rzecz podmiotu publicznoprawnego; właściciel oraz właściwy organ nie osiągnęli porozumienia co do finansowej rekompensaty za odjęcie prawa własności. Organ odwoławczy stwierdził, że przejście prawa własności działek przeznaczonych pod drogi publiczne jest skutkiem prawnym wywołanym bezpośrednio przez decyzję podziałową. Tym samym, podstawowe znaczenie ma treść decyzji podziałowej. Wskazał, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji podziałowej Wójta Gminy stanowiły przepisy art. 93 ust. 1 i 6, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741) oraz § 2 pkt 2 i § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. Nr 25, poz. 130). Powołanie w podstawie prawnej art. 97 ust. 3 pkt 2 świadczy o tym, że w niniejszej sytuacji podziału nieruchomości dokonano z urzędu. Również treść powołanych przepisów § 2 pkt 2 i § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia wskazuje, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu, w związku z czym nie była wymagana pozytywna opinia opracowania projektu podziału, o której mowa w art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n. Treść rozstrzygnięcia Wójta Gminy bezspornie wskazuje, że w momencie dokonywania podziału przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Gminy. W tej sytuacji wyłącznie Gmina - jako właściciel nieruchomości - była stroną postępowania administracyjnego o podział nieruchomości. Z kolei przepis art. 98 u.g.n. dotyczy działek wydzielonych pod drogi publiczne i wprowadza istotne skutki dokonania podziału ewidencyjnego nieruchomości w postaci odebrania własności lub prawa użytkowania wieczystego do działek wydzielonych pod drogi publiczne z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Przepis ten dotyczy jednak wyłącznie podziałów dokonywanych na wniosek właściciela nieruchomości lub na wniosek użytkownika wieczystego nieruchomości i to im przysługuje prawo do ewentualnego odszkodowania za naruszenie istoty prawa własności nieruchomości przejętej pod drogi publiczne. Skoro więc w niniejszej sprawie podział nieruchomości stanowiącej własność Gminy nastąpił z urzędu, to nawet w sytuacji, gdy projekt podziału przewidywałby wydzielenie działek pod drogi publiczne, skarżącej nie przysługiwałoby prawo do odszkodowania w oparciu o przepis art. 98 ust. 3 u.g.n., gdyż w tamtym momencie spółce nie przysługiwał jakikolwiek tytuł prawny do przedmiotowych działek. Podział nieruchomości w żaden sposób nie wpłynął na sytuację prawną spółki. Organ II instancji podał, że z wydruku elektronicznej księgi wieczystej KW Nr "[...]", prowadzonej dla nieruchomości obejmującej m.in. działki nr: "[...]" wynika, że skarżąca została wpisana jako właściciel przedmiotowych działek dopiero w dniu 2 listopada 1998 r. na podstawie umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości. W związku z powyższym organ odstąpił od badania kwestii spełnienia pozostałych przesłanek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc naruszenie: I. art. 98 ust. 3 u.g.n. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że: - dokonanie podziału musi nastąpić na wniosek właściciela nieruchomości, podczas gdy taki warunek nie wynika z treści przepisu oraz pozostaje w sprzeczności z wykładnią "z większego na mniejsze", która prowadzi do wniosku, że skoro odszkodowanie przysługuje za działki wydzielone pod drogi publiczne na skutek podziałów dokonanych na wniosek właściciela to tym bardziej zastosowanie znajdą zapisy art. 98 ust. 3 u.g.n. w przypadku, gdy do wydzielenia działki pod drogę publiczną dojdzie na skutek podziału z urzędu; - o przejściu z mocy prawa własności działki wydzielonej pod drogę publiczną na własność gminy decyduje treść decyzji podziałowej, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, że droga zalicza się do kategorii dróg publicznych, gdy spełnia funkcję drogi ogólnodostępnej połączonej z siecią dróg publicznych, przeznaczonej dla nieograniczonej liczby osób; II. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na: - nieprzeprowadzeniu czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności czy droga urządzona na działkach nr "[...]" jest częścią sieci komunikacyjnej gminy, jest dostępna nie tylko dla właścicieli działek powstałych w wyniku podziału, odbywa się przez nią transport publiczny w efekcie czego organ bezpodstawne przyjął, że działki te ta nie zostały przeznaczone pod drogę publiczną; - niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. nieprzeprowadzeniu dokładnej analizy planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr "[...]" Rady Gminy z dnia "[...]" r., w konsekwencji nieuwzględnienia zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz funkcji jakie zgodnie z zapisami tego planu mają pełnić działki nr "[...]’; - nieprzeprowadzeniu dowodu z decyzji Wójta Gminy o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Nr "[...]’ z dnia "[...]" r., wskazanej w treści przedmiotowej decyzji podziałowej i w konsekwencji nieuwzględnienia zapisów tej decyzji oraz funkcji jaką zgodnie z zapisami tej decyzji mają pełnić działki nr "[...]". W uzasadnieniu skargi spółka wskazała na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie nr 22531/05 Bugajny i inni przeciwko Polsce. Podniosła, że dla oceny statusu prawnego nieruchomości wydzielonej pod drogę podstawowe znaczenie ma nie jej administracyjna kwalifikacja, ale zasady jej użytkowania oraz dostępność. Zatem drogi połączone z siecią dróg publicznych, a nieprzeznaczone do wyłącznego użytku mieszkańców zamkniętego osiedla, lecz ogólnodostępne, służące nieograniczonej liczbie potencjalnych użytkowników, należy zaliczyć do dróg publicznych. Skarżąca wskazała, że kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest zweryfikowanie, czy przedmiotowe działki stanowią drogę służącą wyłącznie właścicielowi działek, czy też mają charakter ogólnodostępny, jako ulica będąca elementem układu komunikacyjnego w sieci dróg ogólnodostępnych, niezależnie od kwestii formalnego zaliczenia jej do dróg publicznych. Spółka przekonywała, że za przyjęciem, iż działki przeznaczone zostały pod drogi publiczne przemawia ich położenie i kształt, które wspólnie z innymi działkami w rzeczywistości tworzą ciąg komunikacyjny zapewniający dojazd działkom sąsiednim do drogi publicznej, tj. do ul. "[...]" i planowanej drogi gminnej "[...]". Przedmiotowa działka ma szerokość umożliwiającą budowę na niej jezdni o parametrach właściwych dla dróg publicznych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Przedmiotowa droga spełnia także wymogi techniczne wskazane w planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr "[...]" Rady Gminy z dnia "[...]’ r. (rozdział II, pkt 9 "Komunikacja", s. 37). W ocenie skarżącej, działki nr "[...]" spełniają wszelkie przesłanki do uznania ich za drogę publiczną, ponieważ są połączone z siecią dróg publicznych, są dostępne dla ogółu użytkowników i nie ma możliwości ograniczenia dostępu do dróg na rzecz konkretnych użytkowników. Co więcej, zgodnie z aktualnym planem miejscowym przedmiotowe drogi mają stanowić połączenie ulicy "[...]"z drogą krajową nr "[...]" poprzez planowaną drogę gminną "[...]", zatem faktycznie mają służyć nieograniczonej liczbie użytkowników, co bezwzględnie stanowi o ich publicznym charakterze. Skarżąca zarzuciła, że organ nie przesłuchał zawnioskowanych przez nią świadków na okoliczność charakteru drogi. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z art. 93 ust. 6 u.g.n. (obowiązującym w czasie wydania przedmiotowej decyzji podziałowej) jeżeli ustalenia planu miejscowego nie zawierają szczegółowych zasad podziału nieruchomości, warunki podziału ustala się w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ nie zbadał zaś tej decyzji. Wyjaśniono ponadto, że skarżąca jest spółką, w której udziałowcami są samorządy oraz Skarb Państwa, powołaną w celu przyśpieszenia rozwoju regionów słabo rozwiniętych, a także w celu wspierania innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorców. Gmina w 1999 r. przekazała jej aportem tereny inwestycyjne w celu realizacji wspólnego przedsięwzięcia. Działalność spółki przyczyniła się do rozwoju regionu, co zapewniło Gminie dodatkowe wpływy do budżetu. W tej sytuacji za nadużycie prawa należy uznać przerzucenie przez Gminę na skarżącą własnych zadań związanych z budową i utrzymaniem dróg. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje : Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.). Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a."). Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a za te działki gruntu, zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n., przysługuje odszkodowanie. Przejście działek wydzielonych pod drogi publiczne na rzecz podmiotów publicznych jest wywłaszczeniem, które następuje z mocy prawa i z tego względu przysługuje odszkodowanie, które zgodnie z nakazem zawartym w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP musi być odszkodowaniem słusznym. Aby jednak można było mówić o prawie do słusznego odszkodowania, zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n., musi zostać spełniona przesłanka z art. 98 ust. 1 tej ustawy, to jest nastąpić przejście prawa własności nieruchomości wydzielonych pod drogi publiczne na rzecz podmiotów w tym przepisie wymienionych. Zatem podstawą do przyznania odszkodowania jest ustalenie, że z mocy prawa, na skutek decyzji podziałowej, nastąpiło przejście prawa własności wydzielonych działek z przeznaczeniem pod drogę publiczną z dotychczasowego właściciela na rzecz wyżej wskazanych podmiotów (w tym gminy). Odszkodowanie, co podkreślić należy, jest ekwiwalentem za utracone prawo własności. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uznały, iż objęte wnioskiem działki o nr "[...]", wydzielone zgodnie z decyzją podziałową na cele rzemieślniczo-przemysłowo-składowe, nie mogły przejść z mocy prawa na skutek decyzji podziałowej na własność Gminy, gdyż nieruchomość, z której dokonano ich wydzielenia stanowiła już własność Gminy. Z treści decyzji wynika jednoznacznie, że podział był dokonany z urzędu i dotyczył nieruchomości stanowiącej własność Gminy. Na podstawie powoływanej decyzji podziałowej nie mogło zatem dojść do odjęcia prawa własności skoro podmiot, na który miałoby ewentualnie przejść prawo własności, już to prawo posiadał. Tym samym, na podstawie decyzji podziałowej nie doszło do wywłaszczenia, które uzasadniałoby żądanie wypłaty odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. Treść decyzji jednoznacznie wskazuje, że podziału nie dokonano w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n., ponieważ nieruchomość stanowiła już własność Gminy. Sama skarżąca przyznała, że Gmina przeniosła na nią prawo własności przedmiotowych działek w trybie cywilnoprawnym, po uprawomocnieniu się decyzji podziałowej. Zatem decyzja podziałowa nie ingerowała w jej prawo własności. Z tytułu przeniesienia prawa własności działek drogowych nie mogły też przejść na skarżącą roszczenia odszkodowawcze z art. 98 ust. 3 u.g.n., ponieważ nie przysługiwały one podmiotowi, od którego nabyła działki drogowe. W istocie domagając się odszkodowania spółka zmierza do odwrócenia skutku nabycia działek drogowych od Gminy. Faktem natomiast jest, że spółka nie utraciła prawa do przedmiotowych działek na rzecz Gminy, ale prawo do tych działek nabyła od Gminy. Natomiast na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. można żądać odszkodowania tylko za pozbawienie prawa własności z mocy prawa na rzecz podmiotu publicznego. Warunkiem ustalenia odszkodowania w takich przypadkach jest ujawnienie prawa własności jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej (por. wyroki NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1453/19; z 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 815/16; z 8 sierpnia 2014 r., sygn. I OSK 1857/14; 18 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2398/17, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). Bezspornym jest natomiast, że skarżąca jest właścicielem przedmiotowych działek drogowych - potwierdza to wpis w księdze wieczystej. Skarżąca realizowała do tej pory swoje uprawnienia właścicielskie do tych działek. Zgodnie z księgą wieczystą nr "[...]" na działkach nr "[...]" ustanowione zostało ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności gruntowej, polegającej na prawie przejścia i przejazdu na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości gruntowej objętej KW nr "[...]". Ustanowienie służebności przechodu i przejazdu świadczy o tym, że przedmiotowe działki nie stanowią drogi ogólnodostępnej, gdyż mogą z niej korzystać tylko osoby uprawnione do służebności. Nie tworzą zatem niezbędnej sieci z drogami publicznymi, w tym sensie, że właściciel może egzekwować to, kto korzysta z dróg wewnętrznych (dojazdowych). W związku z tym, zgodzić należy się z organem I instancji, że nie ma podstaw do przyjęcia, aby przedmiotowe działki zostały wydzielone pod drogi publiczne. O charakterze wydzielonej drogi nie przesądza organ rozstrzygający wniosek o odszkodowanie, ale organ wydający decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości (por. wyroki NSA z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 986/11, z 10 września 2014 r. sygn. akt I OSK 229/13, z 20 maja 2014r. sygn. akt I OSK 2681/12 oraz z 8 marca 2018r. sygn. akt I OSK 748/16, publ. w CBOSA) Z treści decyzji podziałowej wynika zaś, że działki nr "[...]" zgodnie z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczone są na cele rzemieślniczo-przemysłowo-składowe. Tak określony cel nie wskazuje, aby intencją Gminy, na której wniosek dokonano podziału i która była uprzednim właścicielem tych działek, było ich przeznaczenie pod drogi publiczne. Z powyższych względów nie zasługiwały na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczące braku zebrania i przeprowadzenia przez organy orzekające dowodów mających na celu wyjaśnienie charakteru spornych działek. Organy orzekające dokonały prawidłowej wykładni art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n., zasadnie przyjmując, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy przepisy te nie miały zastosowania. Nie zmienia tej oceny decyzja o warunkach zabudowy z "[...]" r., powoływana w skardze, a dołączona na żądanie Sądu do akt sprawy, gdyż w żaden sposób nie wynika z tej decyzji, jakoby działki nr "[...]" były przeznaczone pod drogę publiczną. Odnosząc się do powoływanego w uzasadnieniu skargi wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie nr 22531/05 Bugajny i inni przeciwko Polsce, wskazać należy, że sprawa ta dotyczyła innego stanu faktycznego i prawnego. W niniejszej sprawie na skutek decyzji podziałowej nie doszło do wywłaszczenia na rzecz podmiotu publicznego. Skoro skarżąca nabyła działki drogowe od Gminy i jest wyłącznym ich dysponentem, o czym świadczy ustanawianie stosownej służebności, nie można uznać, że w niniejszej sprawie doszło do tzw. nieformalnego wywłaszczenia z prawa własności nieruchomości na cele drogowe (por. wyrok NSA z 15 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2548/12, dostępny w CBOSA). Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 poz. 1842 ze zm.) z uwagi na zaistnienie sytuacji szczególnej związanej z intensyfikacją rozwoju epidemii COVID-19 i związanym z tym zagrożeniem dla życia i zdrowia stron oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI