II SA/Ol 728/05

II SA/Ol 728/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2005-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Katarzyna Matczak
Hanna Raszkowska
Tadeusz Lipiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (Spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych: I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
W dniu 5 maja 2005 r. J. B. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w O. w celu zarejestrowania się jako osoba bezrobotna oraz uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wnioskodawca przedłożył świadectwo pracy potwierdzające, iż w okresie od 4 maja 2004 r. do 4 maja 2005 r. był zatrudniony w wymiarze pełnego etatu w Gospodarstwie Rolnym - "[...]".
Decyzją z dnia 3 czerwca 2005 r. ("[...]") Starosta O., powołując się na art. 9 ust. l pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. l pkt 2, art. 71 ust l i 2 oraz art. 73 ust 5 i 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), uznał J. B. z dniem 5 maja 2005 r. za osobę bezrobotną lecz odmówił przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż brak jest podstaw do przyznania zasiłku, gdyż w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania strona nie udokumentowała 365 dni zatrudnienia z co najmniej minimalnym wynagrodzeniem za pracę, od którego istniał obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Strony nie dotyczą również inne, wymienione w art. 71 ust. l w/w ustawy okresy zaliczane do 365 dni. Organ stwierdził, iż z zatrudnienia strony w gospodarstwie rolnym zalicza się do uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych okres od 4 maja 2004 r. do 31 maja 2004 r., ponieważ w tym okresie istniał obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Od dnia l czerwca 2004 r. prowadzenie gospodarstwa rolnego nie jest prowadzeniem działalności
gospodarczej, tym samym rolnik nie jest pracodawcą i nie ma obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy.
W odwołaniu od tej decyzji J. B. zarzucił, iż był zatrudniony w pełnym wymiarze pracy i otrzymywał minimalne wynagrodzenie, od którego przez cały czas, również po l czerwca 2004 r., były odprowadzane wszystkie składki także na Fundusz Pracy.
Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia l sierpnia 2005r. ("[...]").
Organ odwoławczy wskazał, iż w dniu l czerwca 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Warunki, jakie należy spełniać w celu uzyskania prawa do zasiłku zawarte są w art. 71 ust. l i 2 w/w ustawy. Polegają one m.in. na osiąganiu co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy. Jak wynika z art. 104 pkt l lit a tej ustawy, obowiązkowe składki na Fundusz Pracy opłacają pracodawcy oraz jednostki organizacyjne za osoby pozostające w stosunku pracy lub stosunku służbowym. Ustawa podaje w art. 2 ust. l pkt 25 co należy rozumieć pod pojęciem pracodawcy i ilekroć jest mowa o pracodawcy, oznacza to jednostkę organizacyjną, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, a także osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, która zatrudnia lub ma zamiar zatrudnić co najmniej jednego pracownika. W myśl art. 71 ust. l pkt 2 lit. a w/w ustawy, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się w urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez co najmniej 365 dni był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej
minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. J. B. pozostawał w stosunku pracy i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, lecz w jego przypadku nie istniał obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy od wynagrodzenia z tego powodu, że gospodarstwo rolne nie mieści się w pojęciu pracodawcy. Organ wskazał ponadto, iż art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) stanowi, że działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Art. 3 tej ustawy wyłącza natomiast jej stosowanie do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów. W myśl tych przepisów, prowadzenie gospodarstwa rolnego nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej, co w konsekwencji nie rodzi obowiązku odprowadzania składek na Fundusz Pracy. Organ II instancji zwrócił uwagę, iż organ I instancji błędnie zaliczył do okresu uprawniającego do zasiłku okres zatrudnienia J. B. sprzed wejścia w życie ustawy, gdyż brak przepisów przejściowych pozwalających na takie działanie.
W skardze skierowanej do sądu J. B. zarzucił organowi odwoławczemu błędną interpretację art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niewłaściwe zakwalifikowanie, na podstawie art. 2 ust. l pkt 25 tej ustawy, gospodarstwa rolnego A. T. jako nienoszącego przymiotu
pracodawcy. Skarżący stwierdził, iż właściwa interpretacja przepisu art. 104 tej ustawy wskazuje, iż zasadniczym warunkiem dla ustalenia obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy jest pozostawanie osoby w stosunku pracy. Niezależnie od sposobu zakwalifikowania Gospodarstwa Rolnego A. T., ciążył na nim obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy z tytułu zatrudnienia osoby osiągającej minimalne wynagrodzenie na podstawie umowy o pracę. Skarżący podniósł, iż niezależnie do prawidłowości interpretacyjnej art. 71 ust. l pkt 2 lit a w/w ustawy, decyzje obu organów są sprzeczne z treścią art. 71 ust 2 pkt 4 tejże ustawy, zgodnie z którym do 365 dni, o których mowa w art. 71 ust. l pkt 2 zalicza się także okresy nie wymienione w tym przepisie, za które były opłacone składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, jeżeli podstawę wymiaru składek stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Ustosunkowując się do argumentacji dotyczącej spełnienia przez stronę warunków do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych, określonych w art. 71 ust. 2 pkt 4 ustawy, organ odwoławczy stwierdził, iż ustawodawca oznaczył katalog poszczególnych okresów aktywności zawodowej, których odpowiedni czas trwania stanowi podstawę do nabycia prawa do zasiłku. Zgodnie z art. 71 ust. l pkt 2 lit a, okresem takim jest okres zatrudnienia pod warunkiem spełnienia określonych wymogów. Wskazanie przez ustawodawcę tego okresu jako odrębnego okresu uprawniającego do zasiłku pozwala na stwierdzenie, że jest to okres autonomiczny, nie mieszczący się w pojęciu innego okresu, o którym mowa w art. 71 ust. 2 pkt 4. Zatem skoro skarżący wywodzi swoje prawo do zasiłku dla bezrobotnych z posiadania okresu
zatrudnienia wynikającego ze stosunku pracy, to jego uprawnienia należało badać pod kątem spełnienia warunków regulacji art. 71 ust. l pkt 2 lit a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie jej wydania.
Na wstępie rozważań stwierdzić należy, iż słusznie organy orzekające uznały, iż skoro skarżący wywodzi swoje prawo do zasiłku z aktywności zawodowej wynikającej ze stosunku pracy, to jego uprawnienia zasiłkowe należało badać pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 71 ust. l pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99 poz. 1001, ze zm.). W myśl tego przepisu prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli: był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z wyjątkiem obowiązku opłacania składek za niepełnosprawnych, o których mowa w art. 104; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni.
Bezsporne w rozpatrywanej sprawie jest to, iż skarżący pozostawał w zatrudnieniu przez 365 dni w okresie 18 miesięcy przed zarejestrowaniem się w urzędzie pracy oraz to, że od jego wynagrodzenia opłacane były składki na Fundusz Pracy.
Kwestią sporną pozostaje natomiast okoliczność, czy w świetle art. 104 ust. l pkt l lit a w związku z art. 2 ust. l pkt 25 powołanej ustawy od wynagrodzenia skarżącego istniał obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy, a w konsekwencji czy spełnione zostały łącznie przesłanki, od których zależy nabycie prawa do zasiłku na podstawie art. 71 ust. l pk 2 lit. a ustawy. Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały bowiem, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do zasiłku, ponieważ był zatrudniony przez osobę fizyczną prowadzącą działalność rolniczą, a osoba taka nie jest pracodawcą w rozumieniu art. 2 ust. l pkt 25 ustawy oraz w świetle art. 104 ust. l pkt l lit. a i nie ma ona obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy od wynagrodzenia wypłacanego zatrudnionym pracownikom.
Zważyć jednak trzeba, iż powołane przepisy ustawy nie są jednoznaczne i pozostawiają wątpliwości co do kręgu podmiotów zobowiązanych do uiszczania składek na Fundusz Pracy od wynagrodzeń wypłacanych pracownikom. Należy podnieść, iż art. 104 ust. l określa podmiotowe i przedmiotowe przesłanki, od spełnienia których zależy obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy. W przypadku skarżącego - przy założeniu że osiągał on co najmniej kwotę minimalnego wynagrodzenia - niewątpliwie spełniona została przesłanka przedmiotowa, gdyż pozostawał on w stosunku pracy. Natomiast oceny wymaga okoliczność, czy została także spełniona przesłanka podmiotowa, tj. czy podmiot u którego był zatrudniony skarżący miał obowiązek taką składkę odprowadzać. W tym zakresie przyjęte przez
organy założenie, iż podmiotem zatrudniającym była osoba fizyczna, a nie jednostka organizacyjna, tj. gospodarstwo rolne budzi wątpliwości.
Należy jednak przede wszystkim podnieść, iż dokonując wykładni obowiązujących przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie należy mieć na względzie wynikającą z art. 32 Konstytucji RP zasadę równego traktowania wobec prawa obywateli odznaczających się określoną cechą wspólną. W tym przypadku taką cechą wspólną jest świadczenie pracy w ramach stosunku pracy za wynagrodzeniem odpowiadającym kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia. Zatem wątpliwości interpretacyjnych nie można tłumaczyć w taki sposób, aby różnicować uprawnienia zasiłkowe osób bezrobotnych, tylko ze względu na zatrudniający ich podmiot. Taka wykładnia prawa stanowiłaby bowiem jawną i nieusprawiedliwioną dyskryminację.
W tym kontekście analizując treść art. 104 ust. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wskazać należy, iż wprawdzie ustawodawca wymienił enumeratywnie podmioty zobowiązane do uiszczania składek na Fundusz Pracy, ale konstrukcja tego przepisu wskazuje na to, iż jego zamiarem było objęcie tym obowiązkiem jak najszerszego kręgu podmiotów, a stworzenie ich katalogu miało na celu jedynie jednoznaczne wskazanie płatnika tych składek. Podnieść bowiem należy, iż o ile w ust. l pkt l i 2 wymieniono konkretne podmioty zobowiązane do odprowadzania składek, to w ust. l pkt. 3 tego artykułu określono, iż obowiązek taki ciąży także na innych niż wymienione w pkt l i 2 osobach, za wyjątkiem tych, które ściśle w tym przepisie zostały określone. Ponadto w odniesieniu do osób pozostających w stosunku pracy obowiązek uiszczania składek nałożono na pracodawcę oraz inne jednostki organizacyjne. Także w definicji pracodawcy zawartej w art. 2 ust. l pkt 25 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy zatrudnienia) wskazano,
iż za pracodawcę uważa się jednostkę organizacyjną, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, a także osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, które zatrudniają lub mają zamiar zatrudnić co najmniej jednego pracownika. Jednocześnie ani ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ani też żaden inny obowiązujący przepis prawa nie definiuje pojęcia Jednostki organizacyjnej". Należałoby zatem rozważyć, czy gospodarstwu rolnemu zatrudniającemu co najmniej jednego pracownika można przypisać przymiot jednostki organizacyjnej. Stwierdzić należy, iż w naszym systemie prawnym można znaleźć akty prawne, które pośrednio wskazują na możliwość przypisania takiego przymiotu gospodarstwu rolnemu. W pierwszej kolejności należałoby się odwołać do definicji gospodarstwa rolnego zawartej w art. 553 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W wyroku Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2000 r. (sygn. akt II CKN 1067/98, OSP 2001/2/27) wyrażono w związku z tym pogląd, iż gospodarstwo rolne jest jednostką gospodarczą zorganizowaną na nieruchomości rolnej. Przy czym zwrócono uwagę na fakt, iż wzmianka zawarta w art. 553 Kc o całości gospodarczej kieruje (...) ku pojęciu działalności gospodarczej i pozwala wnioskować, że w tym przepisie, umieszczonym w części tytułu kodeksu cywilnego dotyczącej przedsiębiorstw, ustawodawca unormował gospodarstwo jako jednostkę produkcyjną, zajmującą się stale i zawodowo wytwarzaniem dóbr, tradycyjnie kwalifikowanych do działu rolnictwo. Należy także wskazać na unormowania zawarte w ustawie z dnia 29 czerwca 1995r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88 poz. 439 ze zm.), z których wynika pośrednio, iż gospodarstwo rolne jest zaliczane
do jednostek organizacyjnych. Zgodnie bowiem z art. 42 ust. 6 tej ustawy gospodarstwa rolne są wpisywane do rejestru podmiotów, obejmującego osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą (art. 42 ust. 1).
W świetle powyższych rozważań należałoby zatem uznać, iż jeżeli w ramach zorganizowanej całości gospodarczej jaką jest gospodarstwo rolne prowadzona jest działalność wytwórcza i jest zatrudniany na ten użytek pracownik to nie można stanowczo twierdzić, iż gospodarstwo rolne nie mieści się w pojęciu jednostki organizacyjnej, a w konsekwencji że nie jest pracodawcą w rozumieniu art. 2 ust. l pkt 25 ustawy.
Należy przy tym podkreślić, iż w ocenie Sądu trudno jest dopatrzyć się jakichkolwiek racjonalnych przesłanek przemawiających za uznaniem, że zamiarem ustawodawcy było wyeliminowanie z uprawnień zasiłkowych osób legitymujących się określonym ustawowo okresem uprawniającym do zasiłku i wynagrodzeniem tylko ze względu na fakt, iż ich miejscem pracy było gospodarstwo rolne. Za takim stanowiskiem przemawia również okoliczność, iż ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 164, poz. 1360), która weszła w życie z dniem l listopada 2005 r., dokonano nowelizacji art. 2 ust. l pkt 25 powoływanej ustawy określając, iż pracodawcą jest jednostka organizacyjna, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one co najmniej jednego pracownika. Tego rodzaju przedsięwzięcie legislacyjne świadczy o zamiarze wyraźnego i jednoznacznego unormowania tej kwestii, a nie o nowym uregulowaniu sytuacji prawnej osób ubiegających się o przyznanie prawa do zasiłku w związku z utratą miejsca pracy w gospodarstwie rolnym.
Biorąc pod uwagę powyższe argumenty Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy.
Ponadto nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych, a mianowicie brak jest danych odnośnie wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego przez skarżącego w ostatnim miejscu pracy, a przecież ma to także istotny wpływ na ustalenie jego uprawnień dotyczących możliwości uzyskania zasiłku dla bezrobotnych.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a oraz c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w punkcie I wyroku. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 cytowanej wyżej ustawy.