II SA/Ol 724/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2011-10-18
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościpodział nieruchomościstwierdzenie nieważnościKodeks postępowania administracyjnegoustawa o gospodarce nieruchomościamidostęp do drogi publicznejgranice działekuzasadnienie decyzjipostępowanie administracyjne

WSA uchylił decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, uznając, że organ odwoławczy nie przeprowadził należytej analizy prawnej pod kątem rażącego naruszenia prawa lub niewykonalności decyzji.

Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, zarzucając naruszenie przepisów o gospodarce nieruchomościami i Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 156 § 1 pkt 2 i 5 KPA. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dwukrotnie odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa ani niewykonalności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO, wskazując na brak należytej analizy prawnej i uzasadnienia ze strony organu odwoławczego, który nie zbadał wystarczająco przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta zatwierdzającą podział nieruchomości. Spółdzielnia wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta, powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 (rażące naruszenie prawa) i pkt 5 (niewykonalność decyzji) KPA. Zarzucono, że podział działki nr "[...]" był sprzeczny z art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz odpowiednim rozporządzeniem, ponieważ powstałe działki nie miały dostępu do drogi publicznej, a granice działek przebiegały przez środek budynków. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że dostęp do drogi publicznej istniał, a naruszenie prawa nie było rażące. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Sąd wskazał, że SKO, rozpatrując sprawę w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności, nie przeprowadziło wystarczającej analizy prawnej pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 KPA. Organ odwoławczy ograniczył się do ogólnych wywodów teoretycznych i nie odniósł się do konkretnych zarzutów strony skarżącej dotyczących dostępu do drogi publicznej i przebiegu granic przez budynki. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy ma obowiązek ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, a nie tylko kontrolować decyzję pierwszej instancji. Brak należytego uzasadnienia decyzji SKO, które nie wykazało, dlaczego nie doszło do rażącego naruszenia prawa lub niewykonalności decyzji, stanowiło naruszenie art. 107 § 3 KPA i zasad postępowania administracyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd uznał, że organ odwoławczy nie przeprowadził należytej analizy prawnej pod kątem tych przesłanek, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, ograniczając się do ogólnych wywodów teoretycznych i nie odnosząc się do konkretnych zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia przepisów o gospodarce nieruchomościami i KPA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym rażące naruszenie prawa (pkt 2) i niewykonalność decyzji (pkt 5).

u.g.n. art. 93 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepis dotyczący wymogów podziału nieruchomości, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, w tym wskazanie faktów, dowodów i przyczyn prawnych.

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i wydania decyzji merytorycznej przez organ odwoławczy.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dokonywania podziałów nieruchomości art. 3 § 3 pkt 5

Przepis określający wymogi dotyczące wstępnego projektu podziału nieruchomości, w tym uwzględnienie linii ścian oddzieleń przeciwpożarowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie przeprowadził wystarczającej analizy prawnej pod kątem przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 KPA). Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego było lakoniczne i nie odnosiło się do stanu faktycznego sprawy oraz zarzutów strony. Podział nieruchomości naruszał przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (brak dostępu do drogi publicznej) oraz rozporządzenia wykonawczego.

Odrzucone argumenty

Argumenty organu odwoławczego, że dostęp do drogi publicznej istniał i naruszenie prawa nie było rażące (choć sąd nie ocenił ich merytorycznie, a skupił się na braku analizy).

Godne uwagi sformułowania

Organ autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją od dnia wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne. Ocena niewykonalności decyzji organu administracji państwowej [...] musi uwzględniać faktyczny brak możliwości jej wykonania również po jej wydaniu. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia wydanego w I instancji.

Skład orzekający

Katarzyna Matczak

przewodniczący

Tadeusz Lipiński

sprawozdawca

Bogusław Jażdżyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Należy cytować w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza gdy organ odwoławczy nie przeprowadza wystarczającej analizy prawnej lub nie uzasadnia należycie swojej decyzji. Podkreśla znaczenie prawidłowego stosowania art. 156 KPA i art. 107 § 3 KPA."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i wymogów proceduralnych organów administracji, a nie meritum podziału nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych i dokładna analiza prawna przez organy, nawet w trybie nadzwyczajnym. Pokazuje też, jak sądy administracyjne kontrolują pracę organów.

Brak analizy prawnej i lakoniczne uzasadnienie – dlaczego sąd uchylił decyzję kolegium?

Dane finansowe

WPS: 200 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 724/11 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2011-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-09-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 2812/12 - Postanowienie NSA z 2012-11-30
I OSK 313/12 - Wyrok NSA z 2013-06-25
I SAB/Wa 313/12 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2012-09-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 107  par. 3, art. 138  par. 2, art. 156  par. 1 pkt 2 i pkt 5,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2011 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie projektu podziału nieruchomości – stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Spółdzielnia Mieszkaniowa A wystąpiła
o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" zatwierdzającej podział nieruchomości położonych w A przy ul. A, B, C i D w części zatwierdzającej podział działki "[...]" na działki: "[...]", wskazując jako przesłankę stwierdzenia nieważności art. 156 § 1 pkt 2 i 5 Kpa. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w trakcie dokonywania przekształceń własnościowych lokali położonych w budynkach na nowo wydzielonych działkach okazało się, że stan faktyczny jest sprzeczny z zapisami ewidencyjnymi. Zgodnie zaś z opinią niezależnego geodety zatwierdzony kwestionowaną decyzją podział działki nr "[...]" jest sprzeczny z art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Po rozpoznaniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" zatwierdzającej podział określonych nieruchomości położonych w "[...]" przy ul. A, B, C i D. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że
z wypisu z ewidencji gruntów, sporządzonego na dzień 31 grudnia 2001r. wynika, że użytkownikiem wieczystym rzeczonych działek jest w udziale 1/1 Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa A Zgodnie zaś z mapami zawierającymi projekt podziału działek, a w szczególności działki "[...]" wynika, że podział ten został dokonany po ścianie oddzieleń przeciwpożarowych budynków, znajdujących się na tych działkach. Ponadto podniesiono, że organ I instancji w piśmie z dnia 21 grudnia 2009r. wskazał, że zatwierdzony w roku 2001r. podział nie zmienił granic istniejących budynków. Podziałem objęto teren wokół budynków, wydzielając dwa niezależne budynki przy ul. A. Organ wskazał jednocześnie, że w aktach sprawy znajduje się ekspertyza sporządzona przez uprawnionego geodetę na zlecenie Spółdzielni Mieszkaniowej. Z ekspertyzy tej zaś wynika, że dokonany podział jest sprzeczny z art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998r. w sprawie dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu. Powstałe bowiem w wyniku podziału działki nr "[...]" i "[...]" nie mają dostępu do drogi publicznej. W konkluzji ekspertyzy geodeta wskazał, że należałoby dokonać połączenia działek nr "[...]" oraz dokonać ich ponownego podziału. W ocenie Kolegium jednak rzeczone działki dysponują dostępem do drogi publicznej poprzez działkę nr "[...]". Nadto organ podkreślił, że jego zadaniem w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jest ocena kwestionowanej decyzji wyłącznie pod kątem spełnienia przesłanek zawartych
w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego też w niniejszej sprawie Kolegium mogło jedynie dokonać oceny decyzji Prezydenta z dnia "[...]" zatwierdzającej podział określonych nieruchomości położonych
w "[...]". Według organu zaś w sprawie nie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności podniesione przez wnioskodawcę. Wskazano również, że w dacie wydawania decyzji przez Prezydenta Miasta o zatwierdzeniu podziału działek nr "[...]" obręb "[...]" ich jedynym użytkownikiem była Spółdzielnia Mieszkaniowa A. Tak więc podnoszony przez Spółdzielnię argument, iż granica działki biegnie przez środek lokalu nie jest zasadny, tym bardziej, że sprzedaży lokali położonych w przedmiotowych budynkach, Spółdzielnia dokonała już po dokonaniu podziału w roku 2009.
Następnie Spółdzielnia Mieszkaniowa A przedłożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. rozstrzygnięciem. Ustosunkowując się do ustaleń zawartych w decyzji pierwszoinstancyjnej wnioskodawca podniósł, że geodeta A. Ż. skonstatował, że dostępu do drogi publicznej nie mają działki nr "[...]", a nie jak błędnie zostało ustalone: działki "[...]". Odpowiednio dostęp działce "[...]" do drogi publicznej znajdującej się na działce "[...]" ograniczają działki "[...]", natomiast działce "[...]" działka "[...]". Dlatego też według nich dokonany podział narusza dyspozycję art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami. Ponadto w kwestii zarzutu naruszenia § 3 pkt 3 ppkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998r.
w sprawie dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzenia i rodzaju dokumentów wymaganych w tym postępowaniu, Kolegium wypowiedziało się w ocenie strony w sposób zdawkowy bez uzasadnienia faktycznego. Wspomniany przepis zaś nakazuje, żeby wstępny projekt podziału przedstawiał m.in. linie ścian oddzieleń przeciwpożarowych na całej wysokości budynku, co wbrew ustaleniom organu nie wynika z mapy zawierającej projekt podziału działki nr "[...]" na działki "[...]". Ponadto podniesiono, że w momencie sporządzenia wstępnego projektu podziału nieruchomości oddzielenia przeciwpożarowe nie istniały - co miało wynikać
z przedłożonego projektu – gdyż w następstwie zmiany charakteru przeznaczenia lokalu zostały rozebrane. Z tych względów projekt nie opierał się na dokumentach określających szczegółowy sposób zabudowy dzielonych działek i był niezgodny
z rzeczywistym stanem faktycznym. W ocenie wnioskujących skala naruszeń
w zakresie dokonanego podziału działki nr "[...]" w pełni pozwala na przyjęcie zaistnienia przesłanek zawartych w art. 156 § 1 pkt 2 i 5 kpa.
Po rozpatrzeniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję zapadłą w I instancji.
W ocenie Kolegium żądanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Organ podkreślił, że wstępny projekt podziału przedmiotowych działek został wykonany przez uprawnionego geodetę i został uzgodniony z Zarządem Spółdzielni Mieszkaniowej A. Kolegium podkreśliło, że w niniejszej sprawie nie przeprowadzało postępowania dowodowego, tylko badało czy w sprawie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności, do ich stwierdzenia jednak niezbędne jest zaistnienie naruszenia prawa, które miało charakter rażący, a nie tylko zwyczajny.
W ocenie zaś organu kwestionowana decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ wsparł swoje rozstrzygnięcie ogólnymi wywodami teoretycznymi w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Skargę na ww. decyzję wywiodła Spółdzielnia Mieszkaniowa A, wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obu instancjach, a także decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" zatwierdzającej podział działki nr "[...]". Według strony skarżącej bezspornym jest, że w świetle ekspertyzy geodety A. Z. z dnia 11 kwietnia 2010r. podział wspomnianej działki był sprzeczny z art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 3 pkt 3 ppkt 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998r. w sprawie dokonywania podziałów nieruchomości oraz sporządzenia i rodzajów dokumentów wymaganych
w tym postępowaniu. Dokonanie podziału w sposób sprzeczny z obowiązującym porządkiem prawnym stanowiło w przekonaniu strony skarżącej rażące naruszenie prawa. W trakcie podziału działek nie uwzględniono znajdującego się na nich budynku należącego do Przedsiębiorstwa A przy ul. A. Konsekwencją takiego postępowania jest, że granice działek wydzielone w ramach ustanowienia odrębnej własności lokali przebiegają przez ich środek, co zdaniem wnioskodawczyni skutkuje, że decyzja jest niewykonalna zarówno faktycznie jak i prawnie. Skarżąca powołała się ponadto w swojej skardze na protokół z dnia 26 sierpnia 2010r. sygnowany przez Naczelnika Wydziału Geodezji i Kierownika Referatu Geodezji i Katastru w Wydziale Geodezji, z którego ma wynikać, że z uwagi na fakt, iż granice prawne nieruchomości nie pokrywają się z granicami użytkowania w terenie, wystąpiła konieczność sprostowania udziałów do sprzedanych działek poprzez rozszerzenie udziałów do całej nieruchomości i komasacji wydzielonych działek. Powyższe czynności są niezbędne do uregulowania stanu prawnego nieruchomości, tj. rzeczywistego podporządkowania udziałów w sprzedanych działkach do sprzedanego lokalu. Usunięcie nieprawidłowości pozwoli na sprostowanie zapisów w KW i dalszą sprzedaż lokali. Nieprawidłowości te wynikają z faktu, iż przy podziale działek nie uwzględniono znajdującego się na nich budynku należącego do Przedsiębiorstwa A przy ulicy A, skutkują zatem niewykonalnością decyzji
w zaskarżonym zakresie, zarówno faktyczną i prawną. Niewykonalna jest bowiem dla uprawnionego decyzja, w następstwie której granice działek wydzielone w ramach ustanowienia odrębnej własności lokali przebiegają przez ich środek. Według strony skarżącej pozostawienie w porządku prawnym wadliwej decyzji Prezydenta Miasta powoduje funkcjonowanie stosunków własnościowych, nie odpowiadających rzeczywistemu stanowi faktycznemu i prawnemu. Ponadto uniemożliwia członkom Spółdzielni Mieszkaniowej A skorzystanie z ustawy pozwalającej na przekształcenia własnościowe, gdyż kontynuacja ich w aktualnym stanie prawnym generowałaby dotychczasowe nieprawidłowości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 31 "[...]", zatwierdzającej podział określonych nieruchomości położonych w "[...]" przy ul. A, B, C i D. Skarżący w swoim wniosku wskazali jako przesłankę stwierdzenia nieważności art. 156 § 1 pkt 2 kpa – decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa i pkt 5 – decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.
Przede wszystkim trzeba podkreślić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja zostały podjęte w trybie szczególnym (nadzwyczajnym) stwierdzenia nieważności decyzji. Organ podejmując decyzję na podstawie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071) zobowiązany jest do ścisłej interpretacji art. 156 § 1 kpa. Zaznaczyć trzeba, że wyliczenie wyczerpujące przesłanek stwierdzenia nieważności zamyka drogę poszukiwania okoliczności i faktów, którym przez zabiegi wykładni można byłoby przypisać sankcję nieważności. Stwierdzając więc nieważność decyzji, organ autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją od dnia wydania, czyli ze skutkiem ex tunc.
Tak więc rolą Kolegium w niniejszej sprawie była ocena kwestionowanej decyzji w kontekście wskazanych przez wnioskodawcę przesłanek stwierdzenia nieważności czyli art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5, również w oparciu o argumenty wskazywane przez skarżących. Inaczej mówiąc organ zobowiązany był zbadać i rozważyć czy wskazane przesłanki rzeczywiście zaistniały w stosunku do kwestionowanego rozstrzygnięcia. Analiza ta powinna być dokonana w toku obydwu instancji. Wniosek strony o ponowne rozpoznanie sprawy spowodował, że sprawa powinna być rozpatrzona niejako od nowa merytorycznie, pomimo, że organem właściwym w tej instancji był ten sam organ, który wydał rozstrzygnięcie zapadłe w I instancji. Kolegium powinno zatem
w swoich rozstrzygnięciach poddać analizie prawnej to, czy decyzja Prezydenta Miasta z dnia "[...]" zatwierdzająca podział określonych nieruchomości położonych w "[...]" przy ul. A, B, C i D, została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, a także czy była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.
W tym kontekście trzeba podnieść, że rażące naruszenie prawa zachodzi
w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Podstawą zastosowania tej przesłanki może być zatem nie budzący wątpliwości stan prawny. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne. Można zatem mówić o nim wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (wyr. NSA z 17 kwietnia 1996 r., III SA 565/95). Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce
w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub obowiązki lub też odmówiono ich (wyr. NSA z 26 maja 1989 r., IV SA 339/89).
Natomiast stwierdzenie nieważności na podstawie przesłanki niewykonalności decyzji uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek:
a) niewykonalność decyzji musi istnieć w momencie jej wydania. W przepisie art. 156
§ 1 pkt 5 k.p.a. jako miarodajny stan rzeczy przyjęto ten, który istnieje w dacie wydania decyzji. Zatem nie chodzi tu o datę jej doręczenia lub ogłoszenia, z którą wiąże się zazwyczaj skutki prawne; w szczególności chodzi tu o moment związania organu podjętą decyzją - art. 110 k.p.a. (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 735). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego powodująca niewykonalność decyzji, powstała już po wydaniu decyzji, nie stanowi podstawy stwierdzenia nieważności. Niewykonalność zrodzona później może być podstawą uchylenia lub stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ze względu na jej bezprzedmiotowość (wyr. NSA z dnia 15 czerwca 1999 r., IV SA 505/96, niepubl.);
b) niewykonalność decyzji musi mieć charakter trwały. Decyzja trwale niewykonalna, to taka, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku
z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków (M. Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks..., s. 917). Zatem ocenę wykonalności decyzji nie można wiązać tylko z datą jej wydania, lecz należy uwzględniać okoliczności zachodzące później. Charakterystyczne w tym względzie jest stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 12 lutego 1985 r., SA/Kr 1260/84: Ocena niewykonalności decyzji organu administracji państwowej, powodująca nieważność takiej decyzji, nie może wynikać wyłącznie ze stanu rzeczy istniejącego jedynie w dniu wydania decyzji, lecz musi uwzględniać faktyczny brak możliwości jej wykonania również po jej wydaniu. Czasowa niewykonalność decyzji ma wyłącznie znaczenie dla realizacji praw i obowiązków jej adresatów i powinna powodować odroczenie terminu ich realizacji (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie..., s. 328).
Na gruncie przedmiotowej sprawy Kolegium nie przeprowadziło analizy prawnej w kontekście zaistnienia w sprawie przesłanek stwierdzenia nieważności wskazanych przez stronę skarżącą. Z jednej strony w swojej decyzji zapadłej w I instancji organ wskazuje, że w aktach sprawy znajduje się ekspertyza sporządzona przez uprawnionego geodetę na zlecenie Spółdzielni Mieszkaniowej. Z ekspertyzy tej zaś wynika, że dokonany podział jest sprzeczny z art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998r.
w sprawie dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania
i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu. Powstałe bowiem w wyniku podziału działki nr "[...]" i "[...]" nie mają dostępu do drogi publicznej, co przemawia za koniecznością połączenia działek nr "[...]" oraz dokonania ich ponownego podziału. Jednakże organ nie zgodził się ustaleniami ekspertyzy podnosząc, że wspomniane działki posiadają dostęp do drogi publicznej poprzez działkę nr "[...]". W rozstrzygnięciu tym skonstatowano więc ogólnie, że w sprawie nie zaszły przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Natomiast w rozstrzygnięciu II – instancyjnym organ przytacza teoretyczne wywody dotyczące głównie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a więc rażącego naruszenia prawa. Jednakże w decyzji zapadłej
w toku ponownego rozpoznania sprawy brakuje odniesienia tych teoretycznych dywagacji do stanu faktycznego sprawy. Poza ogólnikowym stwierdzeniem, że decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa organ nie przeprowadził jakiejkolwiek analizy prawnej, która by wykazała zaistnienie bądź nie rzeczonych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Tak więc podejmując decyzję w II instancji organ zupełnie zaniechał dokonania analizy prawnej zaistnienia wskazywanych przez stronę skarżącą przesłanek stwierdzenia nieważności w kontekście niniejszej sprawy. Z rozstrzygnięcia zapadłego w toku ponownego rozpoznania sprawy nie wynika nawet jednoznacznie czy organ dopatrzył się jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa, a nie tylko kwalifikowanego. Tymczasem jego rolą było ponowne zbadanie sprawy z jednoczesnym odniesieniem się do argumentów strony podnoszonych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżąca zaś podniosła w tym wniosku odnosząc się do stanowiska organu co do zachowania dostępu określonych działek do drogi publicznej, że dostęp działce "[...]" do drogi publicznej znajdującej się na działce "[...]" ograniczają działki "[...]" i "[...]", natomiast działce "[...]" działka "[...]".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest odniesienia się do tych zarzutów strony.
Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą w instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 kpa. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji zapadłej
w I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia wydanego w I instancji (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Becka, 9 wydanie, B. Adamiak, J. Borkowski, str. 618).
Nie przeprowadzenie analizy wskazywanych przez wnioskodawcę ewentualnych naruszeń prawa w kontekście przywołanych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, a także brak rozważenia charakteru i stopnia tych ewentualnych naruszeń spowodował, że zasadność podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia nie została
w żaden sposób uzasadniona. Nie uzasadniając zaś należycie swojego stanowiska organ naruszył również art. 107 § 3 k.p.a., z którego wynika, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Tymczasem w decyzji organu odwoławczego znajduje się jedynie lakoniczne stwierdzenie, mówiące, że decyzja nie została wydana
z rażącym naruszeniem prawa. Organ posługując się tym ogólnikowym stwierdzeniem nie wykazał w żaden sposób co potwierdza postawioną przez niego tezę,
a to nie czyni zadość wymogom prawidłowego uzasadnienia decyzji. Nie może być tak, że organ stawia arbitralną tezę, która poprzedzona jest tylko wywodami teoretycznymi bez odniesienia się do stanu faktycznego sprawy. Takie postępowanie powoduje także pogwałcenie podstawowej zasady przekonywania, zawartej w art. 9 kpa.
Motywy, którymi kierował się organ, rozstrzygając daną sprawę, powinny zatem znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych rozstrzygnięć. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów. Uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie ma zatem nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie stron postępowania do organów administracyjnych.
W związku z powyższym, Sąd w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku. Jednocześnie orzeczono w pkt 3, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI